Pusula Swiss
Gaz Tedarikçisine Dair Yeni Belge
Zehirli gaz
Gaz Tedarikçisine Dair Yeni Belge
Dersim'de zehirli gaz kullanıldığı iddialarına ilişkin Dışişleri Bakanlığı arşivinden çıkan yeni bir belge, gaz doldurma tesisatının Almanya'daki Hagenuk firmasından alındığını ortaya koydu. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi'nde yer alan ve gizliliği 2020 yılında kaldırılan 20 Ağustos 1938 tarihli yeni bir belge gün yüzüne çıktı.

Dersim Gazetesi'nde yayımlanan habere göre bu belge, 1937 yılında Dersim'de kullanılmak üzere Almanya'dan ithal edilmesi kararlaştırılan kimyasal savaş maddeleri ve bu gazların bombalara doldurulmasını sağlayacak otomatik tesisatın hangi şirketten temin edildiğini netleştiriyor. Söz konusu arşiv kaydı, satın alma işleminin Kiel merkezli Hagenuk firmasından yapıldığını gösteriyor.

Sürecin geçmişine bakıldığında, 7 Ağustos 1937 tarihli İcra Vekilleri Heyeti kararnamesinde, hava silahlanma programı kapsamında Almanya'dan yaklaşık 20 ton Chloracetophenon, İperit ve benzeri zehirli gazlar ile bir otomatik doldurma tesisatı alınması öngörülmüştü. Dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün de imzasını taşıyan bu kararda, ithalatın Berlin Büyükelçiliği aracılığıyla yapılacağı belirtilmiş ancak tedarikçi Alman firmasının adına yer verilmemişti. Yeni paylaşılan 1938 tarihli belge, bu eksikliği tamamlayarak doğrudan Hagenuk firmasına işaret ediyor.

Kiel merkezli elektroteknik şirketi Hagenuk'un, İkinci Dünya Savaşı döneminde mayın, bomba ve kimyasal savaş malzemeleri üretimi gibi faaliyetlerle savaş sanayisinde aktif rol oynadığı biliniyor. Ortaya çıkan bu yeni veri, Dersim'deki askeri operasyonlar ile dönemin Alman savaş endüstrisi arasındaki tedarik zincirini somutlaştırıyor. Daha önce de Nuri Dersimi'nin yazıları, İhsan Sabri Çağlayangil'in tanıklığı ve eski Başbakan İbrahim Refik Saydam'ın telgrafları gibi çeşitli kaynaklarda bölgede gaz kullanıldığına yönelik iddia ve belgeler kamuoyunun gündemine gelmişti.



Paylaş


Diğer Haberler