Kamuoyunda çerçeve yasa olarak bilinen düzenlemenin 10 Ağustos’ta TBMM’den geçmesinin ardından, yaklaşık 10 yıldır cezaevinde bulunan eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın yasadan yararlanıp yararlanamayacağı tartışılıyor.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız ile DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, düzenlemenin Demirtaş’ı da kapsadığını açıkladı.

Hukukçular ise Demirtaş hakkındaki suçlamalar ile yasanın kapsamını birlikte değerlendirdiklerinde, düzenlemeden yararlanmasının önünde açık bir hukuki engel görmediklerini belirtiyor.

Bununla birlikte tahliye otomatik olarak gerçekleşmeyecek. Yasanın uygulanabilmesi için öncelikle PKK/KCK’nın fiili varlığını sona erdirdiğinin ve kontrolündeki silahları teslim ettiğinin güvenlik kurumları tarafından tespit edilmesi gerekiyor.

Bu tespitin ayrıca Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi ve ilgili kararın Resmî Gazete’de yayımlanması şartı bulunuyor.

Bahçeli tahliye çağrısı yapmıştı

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, çerçeve yasanın TBMM’ye sunulmasının ardından Selahattin Demirtaş’ın serbest bırakılmasına yönelik görüşünü yinelemişti.

“Selahattin Demirtaş evine, Ahmetler görevine, Öcalan umut hakkına kavuşmalıdır.”

Bahçeli’nin açıklamasının ardından Demirtaş’ın düzenlemeden yararlanabileceği yönündeki siyasi değerlendirmeler daha fazla gündeme gelmişti.

Hukukçuya göre istisnaların dışında kalıyor

Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Vahap Coşkun, Demirtaş’ın mevcut hukuki durumunun çerçeve yasa kapsamında değerlendirilebileceğini söyledi.

Coşkun, düzenlemede iki temel istisnanın açık biçimde belirtildiğine dikkat çekti. Buna göre kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet cezası gerektiren suçlar kapsam dışında tutuluyor.

Demirtaş’ın durumunun bu iki istisna içerisinde yer almadığını belirten Coşkun, mevcut tutukluluğun Türk Ceza Kanunu’nun 302. maddesine dayandığını ifade etti.

“Yasa uygulamaya girdiğinde ve Demirtaş talepte bulunduğunda düzenlemeden yararlanabilir.”

TCK’nin 302. maddesi, “Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak” suçunu düzenliyor. Maddede devletin bağımsızlığını zedelemeye veya ülke bütünlüğünü bozmaya yönelik cebir ve şiddet içeren eylemler için ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası öngörülüyor.

Coşkun, Demirtaş’ın avukatlarıyla da görüştüğünü ve mevcut tutukluluğunun yalnızca bu madde kapsamında devam ettiğini söyledi.

“Öldürme veya bombalama suçundan hüküm giymedi”

Avukat Kadriye Güçlü Sakarya da Demirtaş’ın kasten öldürme veya bombalama suçundan hüküm giymediğine dikkat çekti.

Demirtaş’ın “Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçuna yardım” kapsamında ceza aldığını belirten Sakarya, bu nedenle çerçeve yasadan yararlanabileceğini düşündüğünü ifade etti.

Sakarya da düzenlemenin uygulanabilmesi için yasada öngörülen örgütsel fesih ve silah bırakma sürecinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerektiğini vurguladı.

Bu nedenle Demirtaş hakkındaki olası tahliye sürecinin başlayabilmesi için hem siyasi ve güvenlik şartlarının yerine gelmesi hem de ilgili yargı mercilerinin karar vermesi gerekiyor.

Kobani Davası’nda 42 yıl ceza verildi

Selahattin Demirtaş, Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen Kobani Davası’nda “Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmaya yardım” suçunun yanı sıra çeşitli terör ve tahrik suçlarından yargılandı.

Yerel mahkeme, Demirtaş hakkında toplam 42 yıl hapis cezası verdi.

Kararda yer alan cezalar şöyle açıklandı:

• Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmaya yardım: 20 yıl
• Suç işlemeye tahrik: İki ayrı suçtan toplam 7 yıl 6 ay
• Terör örgütü propagandası yapmak: Dört ayrı suçlamadan toplam 7 yıl 36 ay
• Halkı kanunlara uymamaya tahrik: 1 yıl 6 ay
• Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet: 1 yıl 6 ay
• Suçu ve suçluyu övme: 1 yıl 6 ay

Demirtaş, 4 Kasım 2016’dan bu yana cezaevinde bulunuyor.

Hapis cezası henüz kesinleşmedi

Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesinin verdiği 42 yıllık hapis cezası henüz kesinleşmedi. Karar hukuki açıdan ilk derece mahkemesi hükmü niteliği taşıyor.

Dosya şu anda Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesinde istinaf incelemesinde bulunuyor.

İstinaf mahkemesi, yerel mahkemenin kararını esas ve hukuka uygunluk yönünden değerlendirecek. Kararın açıklanmasının ardından hem Demirtaş’ın avukatlarının hem de iddia makamının temyize başvurma hakkı bulunuyor.

AİHM tahliye kararı vermişti

Hukukçular, Demirtaş’ın serbest bırakılmasına ilişkin tartışmanın yalnızca yeni çerçeve yasaya dayanmadığını belirtiyor.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Demirtaş’ın tutukluluğunda hak ihlalleri bulunduğuna hükmetmiş ve serbest bırakılması yönünde karar vermişti.

Türkiye’nin AİHM’in Temmuz 2025 tarihli kararını Büyük Daireye taşıma talebi, Kasım 2025’te reddedildi. Böylece karar kesinleşti.

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi de Haziran 2026’daki toplantısında Demirtaş’ın serbest bırakılması çağrısını yineledi.

Doç. Dr. Vahap Coşkun, AİHM kararlarının Türkiye açısından bağlayıcı olduğunu belirterek Demirtaş’ın mevcut karara göre zaten tahliye edilmesi gerektiğini savundu.

Demirtaş’ın avukatı Mahsuni Karaman da öncelikli taleplerinin AİHM kararının uygulanarak müvekkilinin derhal serbest bırakılması olduğunu söyledi.

Karaman, çerçeve yasa açısından da hukuki bir engel bulunmadığını ve Demirtaş’ın düzenleme kapsamında tahliye edilebileceğini ifade etti.

Hükümet kararı yargıya bırakıyor

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Demirtaş’ın yasadan yararlanıp yararlanamayacağına ilişkin soruya düzenlemenin belirli bir kişi için hazırlanmadığı yanıtını verdi.

Kanunların genel düzenlemeler olduğunu söyleyen Yılmaz, şartları karşılayan herkesin bu hükümlerden yararlanabileceğini belirtti.

“Bunun kararını verecek olan ilgili yargı mercileridir.”

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in AKP Merkez Karar ve Yönetim Kurulu toplantısında Demirtaş’ın yasadan yararlanamayacağını söylediği iddiaları ise bakan tarafından yalanlandı.

Gürlek, kendisine atfedilen sözler hakkında “Böyle bir açıklama yapmadım” dedi.

Demirtaş yasaya destek verdi

Selahattin Demirtaş, çerçeve yasa TBMM Genel Kurulunda görüşülmeden önce eski Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Selçuk Mızraklı ile birlikte bir mesaj göndererek yeni çözüm sürecine destek vermişti.

Demirtaş, sürecin bölünme veya ayrışmayı değil, barış ve toplumsal bütünleşmeyi amaçladığını belirtmişti.

Yeni hukuki düzenlemenin demokratikleşme, adalet, eşitlik ve özgürlük alanlarında gerçekleştirilecek reformlarla desteklenmesi gerektiğini ifade etmişti.

Mevcut değerlendirmelere göre çerçeve yasa, gerekli güvenlik ve siyasi koşulların oluşması durumunda Demirtaş’ın tahliye talebinde bulunabilmesine imkân sağlayabilir. Ancak uygulanacak hükümlere ve tahliyeye ilişkin nihai kararı ilgili mahkemeler verecek.