Herhangi bir karar bırakılmamışsa kişi prensip olarak organ bağışçısı kabul edilecek. Ancak yakınlarının söz hakkı devam edecek.
Bugünkü sistem tersine dönüyor
İsviçre’de halen onay sistemi (Zustimmungsregelung) uygulanıyor. Buna göre bir kişinin ölümünden sonra organlarının alınabilmesi için kendisinin daha önce bağışa onay vermiş olması veya belirli şartlarda yakınlarının buna izin vermesi gerekiyor.
Yeni sistemde ise bunun tersi geçerli olacak. 16 yaşından itibaren, bağış yapmak istemediğine ilişkin bir karar bırakmamış kişiler prensip olarak organ ve doku bağışçısı kabul edilecek. İsviçre halkı bu değişikliği 15 Mayıs 2022’de yapılan referandumda kabul etmişti.
Ailenin söz hakkı devam edecek
Yeni düzenleme, “itiraz etmeyen herkesin organları otomatik olarak alınacak” anlamına gelmiyor.
Kişinin herhangi bir kararı bulunamazsa hastane yakınlarıyla görüşmek zorunda olacak. Aile, kişinin hayattayken organ bağışına karşı olduğunu bildiğini veya buna karşı olduğunu düşündüğünü belirtirse bağışa izin vermeyebilecek.
Ayrıca kişinin iradesi bilinmiyor ve yakınlarına ulaşılamıyorsa organların alınmasına izin verilmeyecek. Bu nedenle İsviçre’de uygulanacak model “genişletilmiş itiraz sistemi” olarak tanımlanıyor.
Yeni elektronik kayıt sistemi geliyor
Federal Hükümet bunun için yeni bir Organ ve Doku Bağışı Kayıt Sistemi oluşturuyor. Sistemin 2027’nin ilk çeyreğinde kullanıma açılması planlanıyor.
Vatandaşlar elektronik sisteme organlarını bağışlamak istediklerini veya istemediklerini kaydedebilecek. Mevcut organ bağışı kartları ve hasta talimatları da geçerliliğini koruyacak.
Yeni sistemin ise kayıt platformunun açılmasından yaklaşık altı ay sonra, 2027’nin üçüncü çeyreğinde yürürlüğe girmesi bekleniyor. Kesin tarih henüz açıklanmadı. O zamana kadar mevcut sistem geçerli olmaya devam edecek.
Organ bekleyen binlerce kişi var
İsviçre’de organ ihtiyacı yüksek seviyede. Federal verilere göre 2025 yılında 2.109 kişi organ nakli bekleme listesindeydi. Yıl boyunca 643 kişiye organ nakli yapılırken, bekleme listesindeki 67 kişi uygun organ bulunamadan hayatını kaybetti.
Yeni sistemle insanların organ bağışı konusundaki kararlarını daha açık şekilde belirtmesi ve belirsizliğin azaltılması hedefleniyor.
