Plan hayata geçerse normal KDV oranı yüzde 8,1'den yüzde 8,6'ya yükselecek. Gıda ve ilaçlarda uygulanan indirimli KDV oranına ise dokunulmayacak. Değişikliğin 2028 yılında yürürlüğe girmesi planlanıyor ancak bunun için önce Parlamento'nun, ardından da halkın onayı gerekiyor.
Normal KDV yüzde 8,6'ya çıkacak
Federal Konsey, İsviçre'nin güvenlik ve savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla hazırladığı finansman modelini Parlamento'ya sundu.
Planın merkezinde Mehrwertsteuer (MWST), yani Katma Değer Vergisi bulunuyor.
Bugün İsviçre'de normal KDV oranı yüzde 8,1. Federal Konsey'in önerisi kabul edilirse bu oran 0,5 puan artarak yüzde 8,6'ya çıkacak.
Artış kalıcı olmayacak. Hükümet KDV artışını 2028'den itibaren 12 yıl süreyle uygulamak istiyor. Sürenin sonunda verginin devam ettirilebilmesi için yeniden halk oylaması yapılması gerekecek.
Gıda ve ilaçlara zam yapılmayacak
Federal hükümetin ilk değerlendirmelerinde KDV artışının daha geniş kapsamlı olması tartışılmıştı.
Ancak yapılan istişarelerin ardından plan değiştirildi.
Federal Konsey özellikle düşük gelirli hanelerin üzerindeki yükü azaltmak amacıyla gıda ve ilaçlar gibi temel ihtiyaç ürünlerinde uygulanan indirimli KDV oranını artırmama kararı aldı.
Dolayısıyla mevcut yüzde 2,6'lık indirimli oran değişmeyecek.
Otel ve konaklama sektöründe uygulanan özel KDV oranında ise 0,3 puanlık artış öngörülüyor.
Orduya 24 milyar franklık ek yatırım gerekiyor
Federal Konsey'in KDV artışını istemesinin arkasında İsviçre ordusunun önümüzdeki yıllardaki büyük finansman ihtiyacı bulunuyor.
Hükümetin hesaplamasına göre ordunun savunma kapasitesinin güçlendirilmesi için 24 milyar franklık ek silahlanma ve teçhizat yatırımına ihtiyaç var.
Bu paranın 15 milyar franklık bölümü, İsviçre'nin federal hükümet tarafından en olası tehditler olarak değerlendirilen risklere karşı hazırlanmasına ayrılacak.
Bunlar arasında özellikle:
- Uzaktan gerçekleştirilebilecek saldırılara karşı savunma,
- siber saldırılara karşı sistemlerin güçlendirilmesi,
- mini ve diğer insansız hava araçlarına karşı savunma,
- kritik altyapının korunması,
- ikinci bir uzun menzilli kara konuşlu hava savunma sisteminin alınması ve
- Patriot hava savunma sistemindeki ek maliyetler
bulunuyor.
Kalan 9 milyar franklık ihtiyaç ise silah ve askeri teçhizat fiyatlarındaki ciddi artıştan kaynaklanıyor.
Federal Konsey'e göre dünya genelinde savunma harcamalarının artması, askeri ürünlere olan talebi yükseltti ve fiyatların da önemli ölçüde artmasına yol açtı.
Hükümet, bu ek kaynak sağlanmazsa daha önce planlanan bazı askeri yatırımların dahi gerekli kapsamda gerçekleştirilemeyeceğini savunuyor.
Neden KDV tercih edildi?
Federal Konsey ilk aşamada normal KDV oranının 0,8 puan artırılmasını değerlendirmişti.
Ancak istişare sürecinde özellikle vatandaşların ve ekonominin üzerindeki ek yük eleştirildi.
Bunun üzerine hükümet haziran ayında planı değiştirdi ve artışı 0,5 puana düşürdü. Buna karşılık uygulama süresi 10 yıldan 12 yıla çıkarıldı.
Federal Konsey KDV'nin tercih edilmesinin nedenlerinden birinin kısa sürede gelir sağlayabilecek bir finansman yöntemi olması olduğunu belirtiyor.
Toplanacak ek KDV gelirlerinin tamamının ordunun silahlanma harcamalarına aktarılması öngörülüyor.
Yeni bir silahlanma fonu kurulacak
Planın ikinci önemli ayağını ise yeni bir Rüstungsfonds, yani silahlanma fonu oluşturuyor.
KDV artışından elde edilen bütün ek gelirler bu fona aktarılacak. Ordunun normal bütçesinden de fon içerisine belirli miktarda kaynak aktarılması planlanıyor.
Fonun dikkat çeken özelliği gerektiğinde borçlanabilecek olması.
Federal Konsey bunun özellikle büyük askeri satın almalarda gerekli ön ödemelerin hızlı yapılabilmesi ve teslimat sürelerinin kaçırılmaması açısından gerekli olduğunu savunuyor.
Fonun borçlanması en fazla 6 milyar frankla sınırlandırılacak ve oluşan borcun geçici KDV artışının sona ermesine kadar tamamen kapatılması gerekecek.
Vatandaşın cebine nasıl yansıyacak?
KDV tüketim üzerinden alındığı için normal orana tabi mal ve hizmetlerin büyük bölümünde artış tüketici fiyatlarına yansıyabilir.
Örneğin KDV hariç fiyatı 1.000 frank olan ve normal KDV oranına tabi bir üründe mevcut yüzde 8,1 oranıyla 81 frank KDV oluşuyor.
Oran yüzde 8,6'ya çıktığında aynı ürün üzerindeki KDV 86 frank olacak.
Aradaki fark 5 frank.
Ancak yıllık toplam harcamalar düşünüldüğünde haneler üzerindeki etki daha yüksek olacak. Özellikle otomobil, elektronik ürünler, mobilya ve birçok hizmet normal KDV oranına tabi.
Buna karşılık temel gıda ürünleri ve ilaçlarda indirimli oranın artırılmaması düşük gelirli hanelerin yükünü sınırlamayı amaçlıyor.
Henüz kesinleşmiş bir KDV artışı değil
Burada okuyucular açısından en önemli nokta şu:
KDV'nin yüzde 8,6'ya yükselmesi henüz kesinleşmedi.
Federal Konsey 12 Ağustos'ta hazırladığı yasa ve anayasa değişikliği paketini Parlamento'ya gönderdi. Şimdi konu Ulusal Meclis ve Eyaletler Meclisi'nde görüşülecek.
Üstelik KDV oranının artırılması için Federal Anayasa'nın değiştirilmesi gerekiyor. Bu nedenle Parlamento'nun kabulü tek başına yeterli olmayacak.
Teklifin İsviçre halkının önüne gelmesi ve zorunlu referandumda hem halkın hem de kantonların çoğunluğunun onayını alması gerekecek. Federal hükümet, kabul edilmesi halinde yeni oranın 2028'de yürürlüğe girmesini hedefliyor.
Dolayısıyla bugün için doğru ifade “İsviçre KDV'yi yüzde 8,6'ya çıkarıyor” değil, “Federal Konsey KDV'nin yüzde 8,6'ya çıkarılmasını istiyor” şeklinde olmalı.
