Orta Doğu'daki Savaş Dünya Ekonomisini Zorluyor

Özellikle borç yükü yüksek gelişmekte olan ülkelerin önümüzdeki aylarda daha fazla ekonomik baskıyla karşılaşabileceği belirtiliyor.

Dünya Bankası kriz hazırlıklarını artırıyor

Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, 11 Ekim'de Reuters'a yaptığı açıklamada küresel ekonominin yeni risklerle karşı karşıya bulunduğunu belirtti.

Orta Doğu'da devam eden savaşın enerji fiyatlarını yükseltmesi, özellikle petrol ve doğal gaz ithalatına bağımlı ülkelerde maliyet baskısı oluşturuyor.

Banga, Dünya Bankasının 30 ila 40 ülkeyle olası kriz finansmanı hakkında görüşmeler yürüttüğünü açıkladı.

Ancak bu ülkelerin tamamının resmen yardım başvurusunda bulunduğu veya mali destek almaya hak kazandığı anlamına gelmiyor.

Enerji ve gübre fiyatları endişe yaratıyor

Küresel ekonomiyi zorlayan başlıca gelişmeler arasında dizel yakıt ve gübre fiyatlarındaki artış bulunuyor.

Dizel fiyatlarının yükselmesi, taşımacılık ve tarımsal üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor.

Gübre fiyatlarındaki artış ise çiftçilerin üretim giderlerini artırarak gıda fiyatları üzerinde yeni baskılar oluşturabiliyor.

Dünya Bankası, bu gelişmelerin özellikle gelir seviyesi düşük ülkelerde daha ağır sonuçlar doğurabileceğinden endişe ediyor.

Gelişmekte olan ülkelerin borç yükü büyüyor

Dünya Bankasının hesaplamalarına göre gelişmekte olan ülkelerin 2026 yılında dış alacaklılarına yaklaşık 400 milyar dolarlık ödeme yükümlülüğü bulunuyor.

Bu tutarın yaklaşık üçte birini faiz ödemeleri oluşturuyor.

Yüksek faiz oranları, borçlu ülkelerin yeni kaynak bulmasını zorlaştırırken kamu bütçeleri üzerindeki baskıyı da artırıyor.

Özellikle eğitim, sağlık ve altyapı yatırımlarına ayrılabilecek kaynakların borç ödemelerine yönelmesi, uzun vadeli ekonomik gelişmeyi olumsuz etkileyebiliyor.

100 milyar dolara kadar destek sağlanabilir

Dünya Bankası, Orta Doğu'daki savaşın başlamasının ardından ekonomik şoklardan etkilenen ülkelere yönelik 25 milyar dolarlık bir kriz finansmanı imkânı oluşturmuştu.

Banga'nın açıklamasına göre ülkeler, daha önce onaylanmış projelerdeki kaynakların yeniden düzenlenmesiyle yaklaşık 35 milyar dolarlık ek finansmana da erişebilir.

Böylece kullanılabilecek ilk kaynakların toplamı 50–60 milyar dolar düzeyine ulaşabiliyor.

Dünya Bankası Başkanı, koşulların daha da kötüleşmesi halinde sağlanabilecek toplam desteğin 100 milyar dolara kadar çıkarılabileceğini belirtti.

Ancak bu tutarların tamamının şimdiden dağıtıldığı veya kesin olarak tahsis edildiği anlamına gelmiyor.

IMF ve Dünya Bankası Bangkok'ta buluşuyor

Uluslararası Para Fonu IMF ile Dünya Bankasının yıllık toplantıları, 12–18 Ekim tarihleri arasında Tayland'ın başkenti Bangkok'ta gerçekleştirilecek.

Toplantılarda küresel ekonomik büyüme, kamu borçları, enerji fiyatları ve jeopolitik gerilimler ele alınacak.

IMF'nin yayımlayacağı yeni küresel ekonomik görünüm tahminleri de yakından izlenecek.

Orta Doğu'daki çatışmalar ve Rusya-Ukrayna savaşı, toplantıların önemli gündem maddeleri arasında bulunuyor.

Türkiye ve Avrupa için neden önemli?

Enerji fiyatlarındaki artış, petrol ve doğal gaz ithal eden ülkelerde üretim ve ulaşım maliyetlerini yükseltebiliyor.

Türkiye gibi enerji ithalatına ihtiyaç duyan ekonomiler açısından bu durum enflasyon, dış ticaret ve üretim maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilir.

Avrupa ülkelerinde ise enerji maliyetlerindeki değişimler sanayi üretimini, taşımacılığı ve tüketici fiyatlarını etkileyebiliyor.

İsviçre ekonomisi de uluslararası ticaret ve enerji piyasalarındaki gelişmelerden tamamen bağımsız değil.

Ancak bu etkilerin büyüklüğü, savaşın seyrine, enerji fiyatlarına ve ülkelerin ekonomik politikalarına bağlı olarak değişecek.

Önümüzdeki haftalar belirleyici olacak

Dünya Bankası Başkanı Banga, küresel ekonominin şimdiye kadar beklenenden daha dayanıklı olduğunu ancak gelişmekte olan ülkeler üzerindeki baskının artabileceğini ifade etti.

Özellikle enerji fiyatları, borçlanma maliyetleri ve iklim kaynaklı risklerin aynı dönemde yükselmesi, yeni finansman ihtiyaçlarını gündeme getirebilir.

Bangkok'taki toplantılarda alınacak kararlar ve açıklanacak ekonomik tahminler, dünya ekonomisinin önümüzdeki dönemde nasıl bir yol izleyeceğine ilişkin önemli işaretler verecek.