Turgut

ABD ile yürütülen uzun görüşmeler sonunda İsviçre’nin çıkardığı sonuç dün belli oldu: Trump yönetimiyle yapılan anlaşmayla cezai gümrük vergileri %39’dan %15’e düşürüldü. Bu, özellikle ihracata dayalı sektörler için sevindirici bir gelişme. 

Madalyonun diğer tarafı...

Aylarca ağır vergi yükü altında ezilen makine, elektrik, metal ve saat üreticileri için bu indirim adeta bir can simidi.&nbsp;Ancak madalyonun diğer tarafı o kadar parlak değil.Bu indirimin bir bedeli varİsviçre, dünkü gümrük indirimleri için Amerika’ya ciddi bir taahhüt verdi: Önümüzdeki yıllarda ABD’de 200 milyar dolar yatırım yapacak. Hatta bu yatırımın üçte biri hemen gelecek yıl gerçekleşecek. Yani Roche, Novartis, Stadler ve Pilatus gibi büyük şirketler ABD’de daha fazla üretim ve istihdam yaratacak.Bu durum kaçınılmaz olarak şu soruyu beraberinde getiriyor: “Peki İsviçre’deki çalışma ortamı ve istihdam bundan nasıl etkilenecek?”Unutmamak gerekiyor ki İsviçre son aylarda alışık olmadığımız bir tabloyla karşı karşıyayız: İşsizlik oranı sürekli yukarı doğru tırmanıyor.Bir yandan İsviçre şirketleri yeni yatırımlarını ABD’ye kaydırırken, diğer yandan içeride işsizliğin artması toplumda endişeyi büyütüyor. Böyle bir dönemde devasa dış yatırımların zorunluluk haline gelmesi, doğal olarak akıllara “İsviçre kendi geleceğini mi zayıflatıyor?” sorusunu getiriyor.%15 iyi ama yeterli değilVerginin %39’dan %15’e düşmesi şüphesiz büyük bir rahatlama. Ama hâlâ yüksek bir oran ve hâlâ pahalı bir pazar.Üstelik ihracatçıların sorunları sadece gümrükle sınırlı değil: son yıllarda Avrupa pazarında büyüme zayıf, ihracata dayalı bir ekonomiye sahip olan İsviçre için Frank hâlâ çok güçlü, ve kısa vadede bir çok sektörde toparlanma beklenmiyor.Dolayısıyla yapılan gümrük indirimi, sıkıntıların yalnızca bir bölümünü hafifletiyor.Bir başka soru da şu: Bu anlaşma ne kadar kalıcı?Trump yönetiminin ticaret politikası malum; sert, öngörülmez ve çoğu zaman ani kararlarla dolu. Amerika’yla sağlanan bu anlaşmanın yarın yeniden tartışmaya açılmayacağının bir garantisi yok. Üstelik mevcut anlaşma da henüz yalnızca bir niyet mektubu niteliğinde.Özetle: Gümrük indirimi iyi bir gelişme. İsviçre ihracatçısı nefes aldı.Ama hem verilen büyük yatırım sözleri hem de artan işsizlik, bu nefesin uzun sürmeyeceğini hatırlatıyor. Trump yönetiminin tutumu da buna eklenince, bu anlaşmayı bir başarı olarak yazsak bile arkasını dikkatle ve endişeyle izlemek zorundayız.Bugün sevindik, evet. Ama rehavete kapılmak için erken.

200 milyar dolarlık indirim: İsviçre ne kazandı, ne kaybetti?

Her yeni yıl, teknolojiyle ilgili aynı cümleleri duyuyoruz: “Bu yıl her şey değişecek.” Çoğu zaman abartılı bulunan bu öngörüler, 2026 yılında artık bir hayal değil, günlük hayatın doğal bir parçası hâline geliyor. 

Robotlar ve yapay zekâ destekli sistemler, sessizce ama kararlı adımlarla insan yaşamının içine yerleşiyor.Bir zamanlar fabrikalarla sınırlı olan robotlar, bugün evlerimize, ofislerimize, hastanelere ve hatta sosyal alanlara girmiş durumda. Robot süpürgeler, akıllı asistanlar, müşteri hizmetlerinde konuşan avatarlar, yaşlı bakımında görev alan insansı makineler… Artık “robotlarla birlikte yaşamak” bilim kurgu değil, gündelik bir gerçek.Asıl mesele, robotların hayatımıza girip girmemesi değil; biz insanların bu dönüşüme zihinsel olarak ne kadar hazır olduğudur. Teknoloji her zaman hızla ilerler, ancak insan alışkanlıkları aynı hızda değişmez. 2026, bu farkın daha görünür hâle geldiği bir yıl olacak.Robotlar hayatımızı kolaylaştırıyor mu? Evet. Zaman kazandırıyor mu? Kesinlikle. Ancak bir başka soruyu sormak da kaçınılmaz: Biz bu kolaylığın karşılığında nelerden vazgeçiyoruz? Karar verme reflekslerimizden mi, dikkatimizden mi, yoksa bazı insani becerilerimizden mi?Günlük yaşamda robotların yaygınlaşması, üretkenliği artırırken aynı zamanda yeni bir bağımlılık biçimi de yaratıyor. Her sorunun cevabını bir sisteme sormaya alışmak, hata yapma lüksümüzü ortadan kaldırabilir. Oysa insan olmanın önemli bir parçası, deneme, yanılma ve öğrenme sürecidir.2026’nın robotları bizi tamamen devre dışı bırakmıyor. Aksine, bizi yeniden tanımlıyor. Hangi işleri makinelere devredeceğimizi, hangilerini bilinçli olarak kendimize saklayacağımızı düşünmek zorundayız. Yaratıcılık, empati, sezgi ve etik muhakeme hâlâ insanın en güçlü alanları.Bu noktada asıl soru şudur: Robotlarla yarışmak mı istiyoruz, yoksa onlarla birlikte çalışmayı mı öğrenmek istiyoruz? Gelecek, teknolojiye direnenlerin değil; onu anlayan, sınırlarını bilen ve yön verenlerin olacak.2026, robotların yılı değil; insanın kendi rolünü yeniden düşünmek zorunda kaldığı bir eşik yılı. Teknoloji ilerliyor, evet. Ama direksiyonda hâlâ kimin oturduğunu hatırlamak bizim sorumluluğumuz.

Yanımızdaki sessiz ortaklar

Özgür

Her yıl aynı sorular, aynı niyetler, aynı heyecan… Yeni yıl kararları. Yeni bir başlangıç, temiz bir sayfa, taze bir tuval hissiyle yola çıkıyoruz. Sanki takvim değişince biz de otomatik olarak değişecekmişiz gibi. Oysa çoğu zaman mesele ne hedef koymakta ne de motivasyon eksikliğinde. 

Asıl mesele, bu kararların neden her yıl sessizce ortadan kaybolduğunda gizli.Yeni yıla yüklediğimiz anlam, aslında zihinsel bir alışkanlık. Başlamak için pazartesiyi, ayın başını ya da yeni yılı bekliyoruz. Bu da bize şu soruyu sordurmalı: Neden şimdi değil? Kendi kalıplarımızı gözlemlediğimizde, ertelemenin çoğu zaman konfor alanını terk etme korkusundan beslendiğini fark ederiz.Yeni yıl kararlarını “daha fazlasını eklemek” yerine, “daha bilinçli olmak” üzerinden düşünmek mümkün. Kişisel gelişim takvimle değil, farkındalıkla ilerler. Bazen büyüme, hızlanmak değil durup dinlemektir.Peki, neyi bırakmalıyız?Bırakmak, başlamaktan daha zordur. Çünkü dürüstlük ister. Kendinle yüzleşmeyi, işe yaramayan düşünce ve davranışları fark etmeyi gerektirir. Alışkanlıktan ya da başkalarını hayal kırıklığına uğratma korkusuyla “evet” demeyi bırakmak gerekebilir. Sürekli meşgul kalarak derin kararları ertelemek, bir zamanlar işe yarayan ama artık dar gelen bir kimliğe tutunmak ya da değeri sadece üretkenlikle ölçmek… Bunların hepsi bırakılması gereken yükler olabilir.Bırakma zamanının geldiğini gösteren işaretler vardır: Her şey yolundayken bile yorgun hissetmek, tembellikten değil içsel bir uyumsuzluktan kaynaklanan erteleme, iptal edilen planlarda hissedilen rahatlama ya da sürekli kendinle pazarlık hâlinde olmak. Bunlar zayıflık değil, sinyaldir.Peki, neye başlamalı?Başlamak, kendini tüketmek ya da başkalarının hedeflerini kopyalamak değildir. Bilinçli seçimler yapmaktır. Ertelenen dürüst konuşmaları yapmak, sadece zamanı değil enerjiyi de koruyan sınırlar koymak, yüzde yüz hazır olmayı beklemeden karar almak, hızdan çok netliği öncelemek… Bunlar güçlü başlangıçlardır.Başlamaya hazır olduğunuzu gösteren işaretler de sessizdir: Sürekli geri gelen içsel bir dürtü, korkunun yerini meraka bırakması, tam adını koyamasanız bile “bir şeylerin değişmesi gerektiği” hissi. Gelişim çoğu zaman kesinlikle değil, hazır oluşla gelir.Yeni yılı planlarken sıkça ihmal ettiğimiz bir şey daha var: Dinlemek. Kendimizi, ihtiyaçlarımızı ve sinyallerimizi gerçekten dinlemek.

Takvimden bağımsız başlangıçlar

Hülya

Takvimler 2026’yı gösterirken dünya son yıllarda aşina olduğu başlıklarla yoluna devam ediyor. Gündem değişiyor gibi görünse de başlıklar aynı; yalnızca daha kalın, daha karmaşık ve daha iç içe geçmiş halde duruyor.

İklim değişikliği, artık geleceğe dair bir tartışma olmaktan çıkmış durumda. Sıcaklık artışları, kuraklık, sel ve aşırı hava olayları birçok coğrafyada günlük hayatın parçası haline gelmiş durumda. Tarım, su kaynakları ve altyapı sistemleri bu değişimden doğrudan etkileniyor. Enerji üretimi, karbon salımı, fosil yakıt kullanımı ve yenilenebilir kaynaklara geçiş, ülkelerin gündeminde sürekli yer tutan başlıklar olarak öne çıkıyor. İklimle birlikte göç, gıda güvenliği ve şehirlerin dayanıklılığı daha sık konuşuluyor.Siyasi alanda ise dünya, çok kutuplu yapının daha net hissedildiği bir dönemden geçiyor. ABD, Çin, Rusya ve Avrupa Birliği arasındaki ilişkiler; ticaret, savunma, enerji ve teknoloji başlıkları etrafında şekilleniyor. Küresel diplomaside iş birliği kadar gerilim de aynı anda varlığını sürdürüyor.ABD ile Venezuela arasındaki ilişki, 2026’da yeniden dikkat çeken dosyalardan biri olarak masada duruyor. Washington’un yaptırımları, enerji politikaları ve diplomatik tutumu, Latin Amerika dengeleriyle birlikte ele alınıyor. Petrol arzı, bölgesel istikrar ve büyük güçlerin kıtaya bakışı bu başlığın temel unsurlarını oluşturuyor.Dünyanın kuzeyine bakıldığında, Grönland meselesi giderek daha sık anılan bir konu haline geliyor. Eriyen buzullar, açılan yeni deniz yolları ve yer altı kaynakları, bölgeyi jeopolitik rekabetin yeni alanlarından biri haline getiriyor. ABD’nin ilgisi, Danimarka’nın egemenlik vurgusu ve Avrupa’nın güvenlik kaygıları bu başlık etrafında kesişiyor.Doğu Avrupa’da Rusya ile Ukrayna arasında süren savaş ise 2026’ya rağmen hâlâ çözülmüş değil. Çatışma, yalnızca iki ülkeyi değil; Avrupa güvenliğini, NATO’nun politikalarını, savunma harcamalarını ve enerji piyasalarını etkilemeye devam ediyor. Savaşın insani ve ekonomik sonuçları bölge sınırlarını çoktan aşmış durumda.Orta Doğu’da İsrail ve Filistin arasındaki çatışma, uluslararası gündemin en eski ve en karmaşık başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Gazze ve Batı Şeria’daki gelişmeler, ateşkes arayışları, insani durum ve diplomatik girişimler dünya kamuoyunun dikkatini çekmeye devam ediyor. Bölgesel aktörler ve küresel güçlerin tutumları bu dosyanın seyrini belirliyor.Ekonomik tabloya bakıldığında, 2026 belirsizliklerin eşlik ettiği bir yıl olarak şekilleniyor. Enflasyon, faiz politikaları, borç yükü ve büyüme oranları birçok ülkenin ortak gündemi. Dijitalleşme, yapay zeka ve otomasyon üretim süreçlerini dönüştürürken, iş gücü yapısı da bu değişime ayak uydurmaya çalışıyor.Toplumsal alanda ise nüfusun yaşlanması, göç hareketleri, kentleşme ve dijital yaşam biçimleri günlük hayatı şekillendiriyor. Eğitimden istihdama, sosyal politikalardan çalışma modellerine kadar pek çok alan bu dönüşümden etkileniyor.2026 dünyası, büyük kopuşlardan çok sürekliliklerle tanımlanıyor. İklimden savaşa, ekonomiden siyasete uzanan bu başlıklar, küresel gündemin değişmeyen parçaları olarak varlığını koruyor.

2026’ya girerken dünya nereye gidiyor?

Ferah

Cihan

Güneş Kova burcuna geçerken, gökyüzü bireysel beklentilerden toplumsal bilince doğru yön değiştiriyor. Venüs’ün Kova’daki seyri ve Plüton’la kurduğu güçlü temas, ilişkilerden değerlere kadar birçok alanda derin bir zihinsel uyanışı tetikliyor. 

Özgürlük ihtiyacı artarken, kalıplar sorgulanıyor, bağlar yeniden tanımlanıyor. Bu Kova sezonu; alışılmış olanın kırıldığı, zihnin hızlandığı ve “nasıl yaşamalıyım?” sorusunun daha yüksek sesle sorulduğu bir süreci başlatıyor.20 Ocak itibarıyla Güneş’in Kova burcuna geçişiyle birlikte gökyüzünde belirgin bir yön değişimi yaşanıyor. Bu geçiş, yalnızca bireysel hedefleri değil; toplumsal bakış açısını, düşünce biçimlerini ve kolektif bilinci de dönüştüren bir süreci başlatıyor. Kova burcu, zodyağın 11. burcu olarak bireyselliği toplumsal farkındalıkla birleştirir; “ben”den çok “biz”i sorgulatır.Bu dönemin ayırt edici yanı, Kova vurgusunun yalnızca Güneş’le sınırlı kalmaması. Venüs’ün 17 Ocak’ta Kova burcuna geçmesiyle ilişkiler, değerler ve bağ kurma biçimleri zihinsel bir dönüşüm sürecine girerken; Plüton’un Kova’daki seyri bu değişimi yüzeysel değil, köklü ve geri dönülmez hâle getiriyor. Aynı günlerde Merkür’ün de Kova burcuna geçmesiyle birlikte, sorgulama, fikir üretimi ve zihinsel farkındalık hız kazanıyor.Bu Kova sezonu; özgürlük ihtiyacının yükseldiği, otoriteyle araya mesafe konulan, duygusal yüklerden arınma isteğinin arttığı bir zaman dilimini işaret ediyor. Alışılmış kalıplar artık yeterli gelmezken, yaşamın her alanında daha özgün, daha bağımsız ve daha bilinçli bir duruş arayışı öne çıkıyor.Güneş’in Kova burcuna geçişiyle birlikte gökyüzü, bireysel isteklerden çok kolektif bilinci ve zihinsel farkındalığı öne çıkarıyor. Venüs ve Plüton’un Kova’daki güçlü etkisi ise ilişkilerden değerlere kadar birçok alanda köklü bir dönüşüm sürecini başlatıyor. Bu dönem, alışılmış kalıpların yeterli gelmediğini ve daha özgün, daha bağımsız bir duruşun kaçınılmaz hâle geldiğini gösteriyor.Kova sezonu; sorgulayan, mesafe koyan ama aynı zamanda daha bilinçli bağlar kurmayı öğrenen bir enerji taşıyor. Zihinsel uyanış hızlanırken, yaşamın her alanında “neden?” sorusu daha yüksek sesle soruluyor. Bu süreç, yüzeysel değişimlerden çok, uzun vadeli farkındalıklar yaratma potansiyeli barındırıyor.YÜKSELEN BURÇLARA ETKİLERYükselen Koç – 11. Ev Sosyal çevre, hedefler ve gelecek planları öne çıkıyor. Bu dönemde kimlerle aynı yolda yürümek istediğini daha net fark edebilirsin. Arkadaşlıklar ve ekip çalışmaları yeniden şekillenebilir. Venüs–Plüton etkisi, bazı bağların güçlenirken bazılarının doğal olarak dağılmasına neden olabilir. Uzun vadeli hedefler için daha bilinçli adımlar atma zamanı.Yükselen Boğa – 10. Ev Kariyer, statü ve toplum önündeki duruşun değişimden geçiyor. İş hayatında yön değiştirme, sorumluluk artışı ya da hedef güncellemesi gündeme gelebilir. Venüs burada, yaptığın işten tatmin olma ihtiyacını artırırken; Plüton, seni gerçekten istemediğin bir yoldan koparmaya zorlayabilir. Daha özgün bir kariyer anlayışı gelişiyor.Yükselen İkizler – 9. Ev Hayata bakış açın genişliyor. Eğitim, akademik konular, hukuki süreçler, uzaklar ve inançlar alanında zihinsel bir uyanış yaşayabilirsin. Merkür’ün de bu alandaki etkisiyle yeni fikirler, farklı perspektifler ve alternatif yollar dikkat çekiyor. Eski düşünce kalıplarını sorgulamak bu dönemin anahtarı.Yükselen Yengeç – 8. Ev Ortak kaynaklar, maddi paylaşımlar ve duygusal bağlar ön planda. Bu süreçte güven, bağlılık ve kontrol temaları derinleşebilir. Venüs–Plüton kavuşumu, ilişkilerde yüzeyde kalan konuları görünür kılar. Maddi ya da duygusal bir bağı dönüştürme, daha sağlıklı sınırlar kurma ihtiyacı doğabilir.Yükselen Aslan – 7. Ev İlişkiler ve ortaklıklar yeni bir evreye giriyor. Karşındaki kişiler aracılığıyla kendinle ilgili önemli farkındalıklar kazanabilirsin. Venüs burada, ilişkilerde özgürlük ihtiyacını artırırken; Plüton, güç dengelerini sorgulatır. Bağ kurma biçimini daha eşit ve bilinçli hâle getirmek bu dönemin ana teması.Yükselen Başak – 6. Ev Günlük düzen, iş ortamı ve sağlık konuları yeniden yapılandırılıyor. Çalışma koşullarında değişiklik, görev dağılımında netleşme ya da yaşam rutininde sadeleşme ihtiyacı doğabilir. Merkür’ün etkisiyle verimlilik artarken, Venüs daha keyifli ama özgür bir çalışma düzeni arayışını tetikler.Yükselen Terazi – 5. Ev Aşk, yaratıcılık ve kendini ifade etme alanında zihinsel bir uyanış yaşanıyor. İlişkilerde daha özgün olmak, kalpten geleni daha cesur ifade etmek isteyebilirsin. Venüs–Plüton etkisi, duygusal bağlarda derinleşme ya da net bir ayrışma getirebilir. Yaratıcı projeler için güçlü bir dönem.Yükselen Akrep – 4. Ev Ev, aile ve içsel güvenlik alanında değişim zamanı. Geçmişten gelen bazı kalıplar sorgulanabilir. Yaşam alanında düzenleme, aile içi rollerin yeniden tanımlanması gündeme gelebilir. Plüton’un etkisi, duygusal kökleri dönüştürmeye çağırıyor.Yükselen Yay – 3. Ev İletişim, yakın çevre, kardeşler ve zihinsel süreçler hızlanıyor. Yeni fikirler, farklı konuşmalar ve beklenmedik haberler gündeme gelebilir. Merkür burada, düşünce tarzını yenilerken; Venüs iletişimde daha mesafeli ama daha net bir üslup getiriyor.Yükselen Oğlak – 2. Ev Maddi kaynaklar, kazanç ve özdeğer konuları ön plana çıkıyor. Paraya ve sahip olduklarına bakış açın değişebilir. Venüs–Plüton etkisi, “gerçekten neye değer veriyorum?” sorusunu gündeme taşır. Daha sürdürülebilir ve bilinçli bir maddi yapı kurma zamanı.Yükselen Kova – 1. Ev Bu dönem senin için güçlü bir kişisel dönüşüm süreci. Kimliğini, duruşunu ve hayata bakışını yeniden tanımlıyorsun. Güneş, Venüs, Plüton ve Merkür etkisiyle hem zihinsel hem ilişkisel anlamda ciddi farkındalıklar oluşabilir. Daha özgün, daha bağımsız bir sen ortaya çıkıyor.Yükselen Balık – 12. Ev İçe dönüş, bilinçaltı ve kapanış temaları çalışıyor. Eski yükleri bırakmak, zihinsel ve duygusal arınma yaşamak mümkün. Bu süreç, görünür adımlardan çok içsel hazırlık gerektiriyor. Sessizce alınan kararlar ilerleyen aylarda güçlü başlangıçlara zemin hazırlayabilir.Güneş Kova burcundayken gökyüzü, özgürlük ve farkındalık çağrısını yükseltiyor. Venüs ve Plüton’un Kova’daki etkisi ise ilişkilerden değerlere kadar birçok alanda köklü bir zihinsel dönüşümü beraberinde getiriyor. Bu dönem, kalıpları sorgulayıp daha bilinçli, daha özgün bir duruş inşa etmek için güçlü bir fırsat sunuyor.

Gökyüzünde Kova Vurgusu: Özgürlük ihtiyacı yükseliyor ve yeni bir dönem açılıyor!

Fatma 

İçinden geçtiğimiz dönem, yalnızca dünyadaki sistemlerin değil, insanın içsel yapısının da yeniden düzenlendiği bir zaman dilimine işaret ediyor. Sinir sistemi araştırmalarından farkındalık çalışmalarına, travma bilgili yaklaşımlardan kadim öğretilere kadar birçok alan aynı noktada buluşuyor: Artık eski şekilde yaşamaya devam edemiyoruz.

Değişim ve Dönüşüm Zamanı

Bu, bir krizden çok bir uyanış hali. Ve bu uyanış, her bireyin kendi hayatında farklı şekillerde hissediliyor. En sık gelen sinyal ise oldukça tanıdık: İyi hissetmemek.Bütünsel dönüşüm perspektifinde iyi hissetmemek bir sorun değil; bir geri bildirimdir. Sinir sistemi, beden ve zihin arasındaki uyum bozulduğunda kendini huzursuzluk, yorgunluk, sıkışma ya da anlamsızlık hissiyle ifade eder. Bu hisler bastırılmak için değil, dinlenmek için vardır.Mindfulness çalışmaları bize şunu gösterir: İnsan değişimi, dış koşulları zorlayarak değil; içsel farkındalığı derinleştirerek mümkün kılar. Çünkü nörobilimsel olarak da biliyoruz ki, fark edilen her deneyim sinir sisteminde yeni bir düzenlenme alanı açar. Farkındalık, beynin tehdit modundan öğrenme moduna geçmesini sağlar.Bu nedenle dönüşüm, ani kopuşlar ya da dramatik kararlar değil; bilinçli temas gerektirir. Kendimize şu soruları sorabildiğimiz an dönüşüm başlar: – Hayatımın hangi alanlarında regüle olamıyorum? – Nerede sürekli kendimi sıkıyor, bastırıyor ya da görmezden geliyorum? – Bedenim bana ne anlatıyor?Burada önemli bir ayrım vardır: Bu bir “her şeyi değiştirme” çağrısı değildir. Aksine, dönüşüm çağının temel prensibi uyumlanmadır. Yani kişinin kendi iç ritmiyle, değerleriyle ve kapasitesiyle yeniden temas kurmasıdır.Beden temelli farkındalık çalışmaları bize şunu öğretir: Dönüşüm zihinde başlamaz; bedende hissedildiğinde kalıcı olur. Nefesin derinliği, kas tonusu, duruş ve içsel alan hissi… Bunların hepsi, insanın yaşamla kurduğu ilişkinin aynasıdır. Regüle olabilen bir beden, değişimi tehdit olarak değil; genişleme olarak algılar.Yeni çağ perspektifinde ise bu süreç, insanın enerjisel alanıyla daha uyumlu hale gelmesi olarak tanımlanır. Eski kalıplar, artık hizmet etmeyen roller ve kimlikler doğal olarak çözülmeye başlar. Bu bir kayıp değil; fazlalıkların sadeleşmesidir.Bütünsel dönüşüm, insanı “başka biri” yapmaz. İnsanı kendine yaklaştırır. Daha az zorlanan, daha net sınırlar koyabilen, kendi ihtiyaçlarını duyabilen bir yere taşır. Ve bu değişim, çevreyle olan ilişkiyi de kendiliğinden dönüştürür.Bu çağda değişim, hızlanmak değil; yavaşlayabilmektir. Daha çok yapmak değil; daha farkında olmaktır. Daha güçlü görünmek değil; daha regüle ve bütün olmaktır.Belki de bugün sormamız gereken soru şudur: Hayatımın hangi alanında kendimle yeniden uyumlanmaya ihtiyacım var?Çünkü gerçek dönüşüm, insanın kendisiyle aynı frekansta yaşamaya başlamasıdır.Sevgiyle Kalın

Bu Çağda Kendimizle Nasıl Yeniden Uyumlanıyoruz?

Nur Hayat

Mustafa

İsviçre’de kullanılan üç işaret dilinin resmî olarak tanınması yeniden siyasi gündeme taşındı. Komisyonun önerisine göre, işaret dillerinin tanınması ve kullanımına ilişkin hükümler tek bir özel yasada toplanmalı. 

Özel yasa talebi

Ulusal Meclis’in Bilim, Eğitim ve Kültür Komisyonu (WBK‑N), işaret dillerinin yasal statüsünü güçlendirmek için özel bir çerçeve yasası hazırlanmasını talep eden bir parlamento girişimi sundu. Bu adım, Federal Konsey’in tercih ettiği yöntemden farklı bir yol izliyor.Komisyonun önerisine göre, işaret dillerinin tanınması ve kullanımına ilişkin hükümler tek bir özel yasada toplanmalı. Sürecin devam edebilmesi için şimdi Ständerat’ın (kantonları temsil eden meclis) ilgili komisyonunun da bu yaklaşımı onaylaması gerekiyor. Onay verilirse WBK‑N yasa taslağını hazırlamaya başlayacak.Federal Konsey ise işaret dillerinin tanınmasını Engellilerin Eşitliği Yasası içinde düzenlemek istiyor. Bu düzenleme, 2024’te 108 bin imzayla kabul edilen İnklüzyon Girişimine karşı hazırlanan karşı teklifin bir parçası. Girişim, engelli bireylerin tüm yaşam alanlarında eşit haklara sahip olmasını ve destek hizmetlerine erişimin güvence altına alınmasını talep ediyor.Ancak hükümetin yaklaşımı, işitme engelli topluluklar tarafından yetersiz bulundu. Vernehmlassung sürecinde birçok örgüt, ilerlemenin “ağır aksak” olduğunu ve parlamentonun üç yıl önce kabul ettiği talebin hâlâ yerine getirilmediğini vurguladı. Eleştirilerin merkezinde, hükümetin önerisinin yalnızca IV (malullük sigortası) yardımı alanları kapsaması ve geniş engelli nüfusun büyük bölümünü dışarıda bırakması yer alıyor.İsviçre Sağırlar Federasyonu uzun süredir işaret dilleri için bağımsız bir yasa talep ediyor. “Diller bir engellilik değildir” diyerek Federal Konsey’in yaklaşımını eleştiren federasyon, işaret dillerinin tanınmasının hâlâ bağlayıcı olmadığını, somut dil teşvik programlarının bulunmadığını ve eşitlik için gerekli adımların atılmadığını savunuyor.Siyasi süreç şimdi Ständerat komisyonunun kararına bağlı. Kabul edilmesi hâlinde İsviçre’de işaret dillerinin statüsü ilk kez özel bir yasayla güvence altına alınabilecek.

İsviçre’de işaret dilleri için özel yasa talebi güçleniyor

Eski dışişleri bakanı Micheline Calmy-Rey, ABD Başkanı Donald Trump’ın önerdiği “Barış Konseyi”ne İsviçre’nin katılma ihtimaline sert tepki gösterdi. 

Calmy-Rey’den sert uyarı

Calmy‑Rey, İsviçre’nin bu girişime derhal ret yanıtı vermesi gerektiğini söyledi ve Dünya Ekonomik Forumu’nda (WEF) Federal Konsey’in tutumunu eleştirdi.Trump, WEF’te yaptığı konuşmada İsviçre’yi ve Maliye Bakanı Karin Keller‑Sutter’i alenen küçümsemişti. Ardından yapılan görüşmede Federal Konsey heyetinin bu konuyu gündeme getirmemesi kamuoyunda tartışma yarattı. Calmy‑Rey ise bu noktada Federal Konsey’i savunarak, “Sözlü hakaretler önemli değil. En güçlü ülkenin lideriyle gereksiz bir çatışma çıkararak İsviçre’nin çıkarları korunmaz” dedi.Ancak eleştirileri bununla sınırlı kalmadı. Calmy‑Rey’e göre Federal Konsey, Trump’ın Grönland’a yönelik uluslararası hukuka aykırı taleplerine karşı açık bir duruş sergilemeliydi. İsviçre’nin sessiz kalmasının nedeni olarak, ABD ile devam eden gümrük anlaşması müzakerelerinin zarar görmesinden duyulan endişeyi gösterdi. “Bu, tarafsızlıkla ilgili değil. Tarafsızlık uluslararası hukuka saygı üzerine kuruludur” diyerek hükümetin daha net bir çizgi izlemesi gerektiğini vurguladı.Dışişleri Bakanlığı (EDA) bu hafta Grönland’ın uluslararası hukuka göre Danimarka’ya ait olduğunu ve geniş bir özerkliğe sahip bulunduğunu açıklamıştı. Bu açıklama Calmy‑Rey’e göre yetersiz kalırken, SVP ise tam tersine bunun tarafsızlığa aykırı olduğunu savundu.Calmy‑Rey, Trump’ın önerdiği “Barış Konseyi”ne ilişkin belgelerin bile İsviçre’nin bu yapıya katılmaması gerektiğini açıkça gösterdiğini belirtti. “Trump kendini dünyanın şerifi olarak görüyor. İsviçre böyle bir yapıya katılırsa, onun elinde bir kuklaya dönüşür” ifadelerini kullandı. Parlamentoda da farklı partilerden birçok isim, bu girişime katılmaya karşı çıkıyor.

İsviçre “Barış Konseyi”ne katılırsa Donald Trump’ın kuklasına dönüşebilir

İsviçre’de 8 Mart’ta halk oylamasına sunulacak olan “200 frank yeter!” adlı SRG girişimi, medya ücretinin yıllık 200 franka düşürülmesini ve tüm şirketlerin bu ücretten muaf tutulmasını talep ediyor. 

Hükümet ret çağrısını yineledi

Federal Konsey ve Parlamento ise girişime karşı çıkıyor. Medya Bakanı Albert Rösti, Bern’de yaptığı açıklamada girişimin “çok ileri gittiğini” belirterek hükümetin neden ret tavsiyesi verdiğini anlattı.Rösti, girişimin kabul edilmesi hâlinde SRG’nin ciddi biçimde küçülmek zorunda kalacağını, yaklaşık 3000 iş yerinin kapanabileceğini ve birçok bölgesel ofisin faaliyetlerine son vereceğini söyledi. Ona göre bu durum, tüm dil bölgelerinde eşit bir yayıncılık hizmeti sunmayı imkânsız hâle getirir. Rösti, spor ve eğlence programlarının da büyük ölçüde kesileceğini, bunun da izleyici kaybına ve reklam gelirlerinin yurt dışına yönelmesine yol açacağını vurguladı.Federal Konsey, girişime karşı kendi karşı projesini öne çıkarıyor. Buna göre hanehalkı medya ücreti 2027’de 335 franktan 312 franka, 2029’da ise 300 franka düşürülecek. Ayrıca yaklaşık 65 bin şirket medya ücretinden tamamen muaf tutulacak. Rösti, bu düzenlemenin hem haneleri hem işletmeleri rahatlatacağını, ancak SRG’nin temel görevlerini yerine getirmeye devam edebileceğini belirtti.Hükümetin yayımladığı pozisyon belgesine göre girişimin kabulü, yalnızca SRG’de değil, audiovizüel sektörün tamamında büyük kayıplara yol açacak. Yapım şirketleri, oyuncular, teknik ekipler, hatta inşaat ve konaklama sektörlerinde toplam 3200’den fazla ek iş kaybı bekleniyor.Federal Konsey, tüm bu nedenlerle girişimin ülkenin medya çeşitliliğini ve kamu hizmeti yayıncılığını zayıflatacağını savunuyor. Oylama 8 Mart’ta yapılacak.

Federal Konsey medya ücretinin yıllık 200 franka düşürülmesinine karşı

Savunma Bakanlığı, ilk uçağın 2027 yılının ortasında ülkeye teslim edileceğinden emin. Ancak bu uçakların kullanılabilmesi için Payerne, Meiringen ve Emmen’deki askeri hava üslerinde kapsamlı altyapı yenilemeleri gerekiyor. 

200 milyon Franklık maliyet artışı

Son yayımlanan Federal Mali Denetim Kurumu (EFK) raporu ise hazırlıkların zamanında tamamlanamayabileceğini ve maliyetlerin beklenenden çok daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor.EFK’nin değerlendirmesine göre Payerne’deki inşaat çalışmaları 2025 baharında başlamış olsa da altı ay gecikmiş durumda ve ayrılan tüm zaman rezervleri tüketildi. Meiringen ve Emmen’deki projelerde ise gecikmenin en az bir yıl olduğu belirtiliyor. Denetim raporu, planlamada süre ihtiyacının ciddi biçimde hafife alındığını vurguluyor.Silahlanma Dairesi Armasuisse ise eleştirilere karşı daha iyimser bir tablo çiziyor. Kurumun gayrimenkul projelerinden sorumlu yöneticisi Marcel Adam, inşaatların F‑35’lerin teslimat takvimiyle uyumlu ilerlediğini ve mevcut gidişat korunursa üslerin zamanında hazır olacağını söylüyor. Adam ayrıca, gerekirse geçici bir çözümün mümkün olabileceği iddialarını reddederek, İsviçre’de F‑35’ler için yeterli hangar kapasitesinin bulunduğunu belirtiyor.Altyapı yenilemelerinin maliyeti ise başlangıçta öngörülen tutarın çok üzerine çıktı. Parlamento 2022’de 120 milyon franklık bir bütçe onaylamıştı. Ancak bugün projelerin en az 200 milyon franka mal olacağı görülüyor. EFK, ilk maliyet tahminlerinin F‑35’in gereksinimleri bilinmeden yapıldığı için hatalı olduğunu belirtiyor. Armasuisse de bu eleştiriyi kabul ederek, o dönem yapılan hesaplamaların bugün tekrarlanmayacağını ifade ediyor.Bu 200 milyon frank yalnızca zorunlu altyapı için yeterli. Armasuisse’in planladığı ek projeler de bulunuyor. Mevcut binaların F‑35’e uygun hâle getirilmesi ve ileride yapılabilecek yeni tesisler için yaklaşık 50 milyon frank daha gerekeceği hesaplanıyor. EFK, tüm bu projelerin toplam maliyetine ilişkin şeffaflığın yetersiz olduğunu da raporunda eleştiriyor.Savunma Bakanlığı, F‑35’lerin İsviçre’de sorunsuz şekilde uçabilmesi için gerekli tüm çalışmaların tamamlanacağını belirtiyor. Ancak bunun için bu yıl içinde parlamentoya ek bütçe talebi sunulması gerekiyor.

İsviçre ordusu F‑35 savaş uçaklarını envantere katmaya hazırlanıyor.

İsviçre Ulusal Meclisi’nin dış politika komisyonu, Grönland çevresinde artan siyasi ve askerî gerilimler nedeniyle alarmda. 

Bern’den uluslararası hukuk vurgusu

Komisyon, İsviçre’nin uluslararası hukuku açık biçimde savunması için Ulusal Meclis’ten resmî bir açıklama talep ediyor. Bu adım, parlamentoda nadiren kullanılan güçlü bir siyasi araç olarak dikkat çekiyor.&nbsp;Komisyonun hazırladığı taslak metinde, Avrupa’da bazı devletlerin toprak bütünlüğünü tehdit eden söylemlerin ve baskıların arttığı belirtiliyor. Özellikle Danimarka ve onun özerk bölgesi olan Grönland’a yönelik tehditler, İsviçreli parlamenterleri kaygılandırıyor. Komisyon, bu gelişmelerin yalnızca bölgesel bir mesele olmadığını, uluslararası düzeni ve barışı ilgilendirdiğini vurguluyor.&nbsp;Komisyonun çoğunluğu açıklama çağrısını desteklerken, sağ partilerden bazı üyeler bu adımın gereksiz olduğunu savunarak karşı oy kullandı. Buna rağmen taslak, Ulusal Meclis’in önüne taşınacak. Parlamento, ilkbahar oturumunda bu açıklamayı kabul edip etmeyeceğine karar verecek.&nbsp;İsviçre Dışişleri Bakanlığı ise konuyla ilgili tutumunu net biçimde ortaya koydu. Bakanlık, uluslararası hukuka göre Grönland’ın geniş özerklik statüsüne sahip olmakla birlikte Danimarka Krallığı’na ait olduğunu hatırlattı. Bu statünün değişmesi için hem Danimarka’nın hem Grönland’ın onayı gerektiğini, Birleşmiş Milletler Şartı’ndaki güç kullanma yasağı ve müdahale yasağının tüm dünyada geçerli olduğunu açıkladı.&nbsp;Grönland meselesi, Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda da gündemde. ABD Başkanı Donald Trump’ın bölgeye yönelik sert açıklamaları ve Avrupa ülkelerine karşı ekonomik baskı tehditleri, tansiyonu daha da yükseltti. Bu nedenle İsviçreli parlamenterler, ülkenin uluslararası hukuk temelinde açık bir duruş sergilemesini istiyor.&nbsp;

Grönland krizi büyüyor: “İsviçre, Danimarka ve Grönland’ın yanında durmalı”

İsviçre’de aile içi şiddet vakaları her yıl yüzlerce kişiyi etkiliyor. 2024 yılında yalnızca partner ilişkilerinde 19 kişi hayatını kaybetti. Bu istatistikler buzdağının yalnızca görünen kısmı. Tehdit, hakaret ve fiziksel saldırı gibi ağır şiddet olayları ise çok daha yaygın. 

Aylar süren şiddet

Bu karanlık tablonun somut bir örneği, Luzern Kriminal Mahkemesi’nde görülen ve Anna Meier’in yaşadığı ağır şiddeti ortaya koyan dava oldu.Anna Meier’in hikâyesi bir tatil flörtüyle başladı. İtalya’da tanıştığı Sorin Puglia ile yıllarca süren bir uzak mesafe ilişkisi yaşadı. 2023 sonunda Puglia’nın Meier’in yanına taşınmasıyla birlikte ilişkideki dengeler hızla bozuldu. İş bulamayan ve Meier’in maddi desteğiyle yaşayan Puglia, giderek daha agresif ve kontrolcü bir davranış sergilemeye başladı. İlk tokatlar kısa sürede ağır şiddete dönüştü.Mahkeme dosyasına göre Puglia, Meier’i ayak bilekleri ve dizlerine vurarak yaraladı, başına ve omurgasına yumruk attı. Meier yerdeyken kasık bölgesine sert bir tekme attığı, ardından onu zorla cinsel ilişkiye zorladığı iddia edildi. Meier’in karşı koymasına rağmen saldırının devam ettiği belirtildi.Meier, Nisan 2024’te ilişkisini bitirip ailesinin yanına sığındı. Ancak Puglia’nın evden çıkmayı reddettiği ve onu aylar boyunca tehdit mesajlarına boğduğu ortaya çıktı. Savcılığa göre Meier’e gönderdiği 400’den fazla mesajın bir kısmı açık ölüm tehditleri içeriyordu. Ağustos 2024’te gönderdiği bir mesajda, “Yavaş bir ölümle öleceksin. Acıdan bağıracak hâlin bile olmayacak” ifadeleri yer aldı.Aynı ay içinde Puglia’nın Meier, babası ve bir tanıdığını bahçe makası ve balyozla beklediği iddia edildi. Ekim ayında ise polis tarafından gözaltına alındı.Mahkemede suçlamaları reddeden Puglia, tehdit mesajlarının yanlış anlaşıldığını savundu. Ancak mahkeme, Meier’in tutarlı ve ayrıntılı ifadelerini, komşuların tanıklıklarıyla birlikte inandırıcı buldu. Puglia’nın geçmişte İtalya’da şiddet ve cinsel suçlardan hapis yatmış olması da kararda etkili oldu.Luzern Kriminal Mahkemesi, Puglia’yı tecavüz, cinsel zor kullanma, basit yaralama, çoklu tehdit ve konut dokunulmazlığını ihlal suçlarından suçlu buldu. Sanığa 3 yıl 2 ay hapis cezası ve 10 yıl İsviçre’den sınır dışı edilme kararı verildi. Karar henüz kesinleşmedi; savunma avukatları itiraz edeceklerini bildirdi. Bu nedenle sanık hakkında masumiyet karinesi geçerliliğini koruyor.Bu dava, aile içi şiddetin çoğu zaman kapalı kapılar ardında yaşandığını ve ancak çevrenin duyarlılığıyla görünür hâle geldiğini bir kez daha gösterdi. Komşuların müdahalesi, Meier’in yaşadığı şiddetin ortaya çıkmasında belirleyici oldu. Uzmanlara göre bu tür vakalarda en önemli adım, şiddeti fark edenlerin sessiz kalmaması.

Luzern’de ağır aile içi şiddet davası: 3 yıl hapis ve sınır dışı kararı

Davos’ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu, siyaset ve iş dünyasının buluşma noktası olduğu kadar bilim dünyasının da önemli bir temas alanı. ETH Zürih Başkanı Joël Mesot, her yıl olduğu gibi bu yıl da foruma katıldı. 

Bilim üzerinde siyasi baskı

Görevdeki son yılında Mesot, uluslararası bilim camiasının giderek artan baskı altında olduğunu söylüyor.Mesot, ETH’nin dünya genelinde yaklaşık dokuz bin işbirliği yürüttüğünü ve Davos’un bu ortaklarla yüz yüze görüşmek için eşsiz bir fırsat sunduğunu belirtiyor. Ancak bu yılki gündemin merkezinde, özellikle ABD’de yaşanan siyasi müdahalelerin bilimsel özgürlüğü tehdit etmesi bulunuyor. ABD yönetiminin araştırma fonlarını siyasi uyuma bağlaması, yalnızca Amerikan üniversitelerini değil, küresel bilim ağını da etkiliyor.ETH Başkanı, bu gelişmelerin İsviçre’ye doğrudan yansıdığını ifade ediyor. Son dönemde ABD’den ETH’ye başvuran profesör ve öğrenci sayısı belirgin şekilde arttı. Mesot, bunun kısa vadede bir avantaj gibi görünse de uzun vadede küresel bilim dünyası için kayıp anlamına geldiğini vurguluyor. “Güçlü bir ülkede bilim baskı altına girerse, bunun etkisi tüm dünyaya yayılır” diyor.Bu durumun nasıl düzeltileceği sorulduğunda Mesot, çözümün ABD’nin kendi içinde bulunması gerektiğini belirtiyor. ETH’nin ise uluslararası ortak programları desteklemeye devam edeceğini, çünkü dünya genelinde güçlü ve güvenilir bir ortak olarak görüldüğünü ifade ediyor.ETH Zürih’in son yıllarda dikkat çeken bir diğer başarısı ise spin-off şirketlerindeki büyüme. Üniversite her yıl ortalama 35 ila 40 yeni girişim çıkarıyor ve bu sayı Oxford ve Cambridge gibi dünya devleriyle aynı seviyede. Mesot, asıl önemli olanın bu girişimlere aktarılan sermaye olduğunu söylüyor. Bazı yıllarda yatırımlar bir milyar frankı aşmış durumda. Bu dinamizm, öğrenciler arasında da güçlü bir girişimcilik kültürü oluşturuyor.

ETH Zürih Başkanı: “Bize başvuran profesörlerin sayısı iki kat arttı”

İsviçre’de 8 Mart’ta oylanacak bireysel vergilendirme düzenlemesi, yalnızca vergi adaleti tartışması değil; aynı zamanda işgücü piyasası açısından da önemli bir beklenti yaratıyor. Bugün evli çiftler tek bir birim olarak vergilendiriliyor ve gelirleri birlikte hesaplanıyor. 

Vergilendirme tartışması büyüyor

Bu durum, özellikle ikinci gelirin yüksek vergi dilimine girmesi nedeniyle çoğu kadının daha az çalışmasına ya da tamamen işten uzak durmasına yol açıyor. Çocuk bakım masrafları da eklendiğinde, birçok aile için ikinci bir gelir ekonomik olarak anlamını yitiriyor.Bireysel vergilendirmeyi savunanlar, bu dezavantaj ortadan kalktığında kadınların daha fazla çalışacağını ya da çalışma sürelerini artıracağını düşünüyor. Bu beklentiye göre ülke genelinde 12 bin ile 20 bin arasında yeni tam zamanlı iş karşılığına denk gelen bir işgücü artışı mümkün olabilir.Bu konuda yapılan araştırmalar farklı sonuçlar verse de aynı büyüklükte bir etkiyi işaret ediyor. En güncel çalışma olan IWP analizine göre, bireysel vergilendirme ile 16 bin ek tam zamanlı iş ortaya çıkabilir. Bunun büyük kısmı, daha önce çalışmayan yaklaşık 15 bin kadının işgücüne katılmasıyla oluşuyor. Federal Maliye Dairesi’nin (EFD) 2022 tarihli çalışması 11 bin 900, Ecoplan’ın 2019 raporu ise 19 bin 300 ek iş öngörüyor. Tüm çalışmalar, artışın ağırlıklı olarak kadınlardan geleceği konusunda hemfikir.Ekonomik varsayım basit: Vergi yükü azaldığında, aynı geliri elde etmek için daha az çalışmak gerekir. Ancak çoğu kişi, daha fazla boş zaman yerine daha fazla gelir elde etmeyi tercih ediyor. Bu nedenle vergi indiriminin çalışma oranlarını artırması bekleniyor. Yine de bunun gelecekte aynı ölçüde geçerli olup olmayacağı kesin değil. Çünkü İsviçre’de hem kadınlar hem erkekler giderek daha fazla yarı zamanlı çalışmayı tercih ediyor. Kadınların işgücüne katılım oranı bugün zaten yüzde 80’in üzerinde ve uluslararası karşılaştırmalarda oldukça yüksek. Bu da birçok kişinin daha fazla zaman, daha az gelir yönünde tercihte bulunabildiğini gösteriyor.Bir diğer soru ise şu: Çalışmak isteyen kadınlar için yeterli sayıda uygun iş var mı? Bu, eğitim düzeyi, sektörlerin ihtiyaçları ve ekonomik koşullara bağlı olarak değişiyor.Genel tabloya bakıldığında bireysel vergilendirme, kadınların işgücüne katılımını artırabilir. Ancak artışın 10 bin ile 20 bin ek tam zamanlı iş arasında kalması bekleniyor. Bu sayı dikkat çekici olsa da, toplam 4,5 milyonluk İsviçre iş piyasasında köklü bir dönüşüm yaratacak büyüklükte değil.

Yeni vergi modeli 20 bin kadını işgücüne çekebilir, ama etkisi sınırlı kalabilir

Eğitim uzmanı Christoph Kohler, 30 yıllık deneyimine dayanarak İsviçre’deki mevcut okul sisteminin artık işlevini yitirdiğini savunuyor. Ona göre sistem sürekli değişiyor gibi görünse de bu değişim hem yavaş hem de yüzeysel. 

Okul sistemi çocukları tüketiyor

Kohler, beş temel tez üzerinden hem sorunları hem de çözüm önerilerini ortaya koyuyor ve “reform değil, gerçek bir dönüşüm” gerektiğini vurguluyor.<h3>1. Okul modeli eskidi ve herkese zarar veriyor</h3>Kohler’e göre eğitim hâlâ 45 dakikalık ders blokları, katı ders ayrımları, not odaklılık ve erken yaşta eleme gibi eski kalıplara bağlı. Bu yapı, çocukların bireysel gelişimini desteklemek yerine herkesi aynı ritme zorlayarak yetenekleri köreltiyor. Merak duygusu azalıyor, farklı yollar cezalandırılıyor. Oysa günümüzün ihtiyacı işbirliği, dijital okuryazarlık, eleştirel düşünme ve dayanıklılık.Öneriler:<ul><li>İçerik yükünü azaltıp derinlemesine öğrenmeye odaklanmak</li><li>Proje temelli ve araştırmaya dayalı öğrenme</li><li>Not ortalaması yerine gelişim takibi</li><li>Daha az sınav, daha çok geri bildirim</li><li>Dijital okuryazarlığı temel beceri yapmak</li><li>Mentorluk ve psikolojik desteği merkeze almak</li></ul><h3>2. Ebeveynler zorlanıyor – okul toplumun tamir atölyesi değil</h3>Kohler, ebeveynlerin giderek daha fazla bireyselleştirme ve pedagojik destek talep ettiğini, bunun da okulları aşırı yüklediğini söylüyor. Roller belirsizleşiyor, beklentiler karışıyor.Öneriler:<ul><li>Okul–aile arasında net görev paylaşımı</li><li>Ebeveynlere kolay erişilebilir danışmanlık</li><li>Kriz anı yerine önleyici destek ekipleri</li><li>Ev ödevi yerine okul içinde yapılandırılmış öğrenme zamanları</li><li>Siyasetin erken çocukluk desteği ve çalışma modelleriyle sorumluluk alması</li></ul><h3>3. Öğretmenler yetersiz hazırlanıyor</h3>Pedagoji yüksekokullarında teori ağırlıklı eğitim verildiğini, ancak sınıfta asıl önemli olanın sınıf yönetimi, farklılaştırma, tanılama ve ilişki kurma olduğunu belirtiyor. Yeni mezunlar bilgili ama pratikte zorlanıyor.Öneriler:<ul><li>Ücretli ve mentorluk destekli bir uygulama yılı</li><li>İlk günden itibaren daha fazla sınıf deneyimi</li><li>Zorunlu modüller: sınıf yönetimi, kapsayıcılık, travma, dijital pedagojik araçlar</li><li>Erken aşamada uygunluk değerlendirmesi</li><li>Etkili hizmet içi eğitim ve koçluk</li><li>Tükenmişliği önlemek için sınır koyma ve ekip çalışması becerileri</li></ul><h3>4. Sınıflar hâlâ eski üretim hattı mantığında</h3>Kohler, 80 metrekarelik klasik sınıfların artık çağın ihtiyaçlarına uymadığını savunuyor. Sıralı oturma düzeni, işbirliği ve yaratıcılığı desteklemiyor. “Mekân üçüncü öğretmendir ve bizimki yıllardır hasta” diyor.Öneriler:<ul><li>Ortak alan etrafında kümelenmiş grup odaları</li><li>Hareketli mobilyalarla esnek öğrenme atölyeleri</li><li>Sessiz çalışma köşeleri</li><li>Koçluk ve danışma için özel odalar</li><li>Medya stüdyoları</li><li>Merdivenler, koridorlar ve dış alanların öğrenme mekânı olarak kullanılması</li><li>Işık, akustik ve havalandırması iyi, modüler tasarımlar</li></ul><h3>5. Okullar yönetiliyor ama liderlik edilmiyor</h3>Bir okul müdürünün 20’den fazla öğretmeni yönetmesinin gerçekçi olmadığını söyleyen Kohler, yönetimlerin çoğu zaman pedagojik liderlik yerine bürokrasiyle uğraştığını belirtiyor.Öneriler:<ul><li>Daha küçük yönetim birimleri ve ara kademe liderlik</li><li>Bürokratik işlerin dijitalleşmesi ve dışarıya devri</li><li>Düzenli ders gözlemleri ve net hedeflerle pedagojik liderlik</li><li>Güvene dayalı kültür</li><li>Öğretmenlere işbirliği ve hazırlık için zaman yaratılması</li></ul><h3>Yamalar yetmez, sistem değişmeli</h3>Kohler’e göre artık küçük düzeltmelerle ilerlemek mümkün değil. Eğitim sisteminin çalışırken dönüştürülmesi gerekiyor. Bu ise cesaret, kaynak ve siyasi destek gerektiriyor. Aksi halde kaybedilen motivasyon, sağlık ve fırsatlar çok daha büyük bir maliyet yaratacak. “Çocukların tek bir çocukluğu var. Onları eski sistemde tüketmeye devam edersek toplum kaybeder” diyerek çağrısını netleştiriyor.

Eğitim uzmanından radikal çağrı: “Okul sistemi çocukları tüketiyor”

İsviçre’de iklim politikası yeniden siyasi gündemin merkezinde. Yeşiller ve SP tarafından desteklenen İklim Fonu Girişimi, federal hükümetin her yıl gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 0,5 ila 1’i kadar bir bütçeyi iklim korumasına ayırmasını talep ediyor. 

İklim fonu girişimi tartışması

Bu da 2024 yılı için 4 ila 8 milyar frank arasında ek kaynak anlamına geliyor. Federal Konsey ise bu talebe karşı çıkıyor ve mevcut araçların yeterli olduğunu savunuyor.Çevre Bakanı Albert Rösti, geçen hafta ertelenen basın toplantısını salı günü gerçekleştirerek hükümetin gerekçelerini açıkladı. Rösti, iklim koruması için büyük yatırımların gerekli olduğunu kabul etmekle birlikte, yeni bir fonun doğru yol olmadığını vurguladı. Federal Konsey’e göre devlet zaten her yıl 2,5 milyar frankı iklim ve biyolojik çeşitlilik projelerine ayırıyor. Bu bütçe, örneğin yağ kazanlarının ısı pompalarıyla değiştirilmesi veya güneş enerjisi yatırımlarının desteklenmesi gibi alanlarda kullanılıyor.Rösti, İsviçre’nin uzun yıllardır uyguladığı iklim politikalarının etkili olduğunu ve ülkenin emisyonlarının belirgin şekilde düştüğünü hatırlattı. Bu nedenle hükümet, mevcut yaklaşımın sürdürülmesinden yana.Federal Konsey’in en önemli itiraz noktalarından biri, girişimin federal bütçeye getireceği yük. Yeni fon, girişim metnine göre borç frenine tabi olmayacak. Bu da hükümete göre ek borçlanma riskini artırıyor. Rösti, borç freninden yalnızca olağanüstü durumlarda – örneğin Covid‑19 pandemisinde olduğu gibi – sapılabileceğini, iklim korumasının ise planlanabilir bir alan olduğunu söyledi.Hükümet ayrıca girişimin “kirleten öder” ilkesini zayıflatacağını savunuyor. Mevcut sistem, şirketleri ve bireyleri kendi emisyonlarını azaltmaya teşvik ediyor. Federal Konsey’e göre yeni fon, sorumluluğun büyük kısmını devlete yükleyerek özel sektörün ve bireylerin motivasyonunu azaltabilir. Rösti, “Çevreye zarar verenler maliyetini üstlenmeli, tüm toplum değil” diyerek hükümetin tutumunu özetledi.

Federal Konsey, milyarlar gerektiren iklim fonuna karşı çıkıyor

İsviçre’de çalışanların hastalık nedeniyle işe gelmediği günler son yıllarda belirgin biçimde arttı. Son verilere göre çalışanlar, bir önceki yıl ortalama 8,6 gün hastalık veya kaza nedeniyle işten uzak kaldı. 

İşe devamsızlık artıyor

Bu rakam, 15 yıl öncesine kıyasla yaklaşık üçte bir oranında artış anlamına geliyor. Artışın nedeni ağırlıklı olarak hastalık vakaları; iş kazaları ise belirgin şekilde azalmış durumda. Özellikle küçük işletmeler, artan devamsızlık nedeniyle ödenebilir hastalık günlük sigortası bulmakta zorlanıyor.Zürih Ekonomi Dairesi’nin araştırması, hastalık günlerindeki artışın üç temel nedeni olduğunu gösteriyor. İlk olarak, psikolojik rahatsızlıklar son on yılda yaklaşık yüzde 60 arttı. İş yerindeki baskı ve ruh sağlığı konularının artık daha az tabu olması bu artışın olası nedenleri arasında. İkinci olarak, pandemi sonrası davranışlar değişti; insanlar hastayken işe gitmek yerine evde kalmayı tercih ediyor. Üçüncü neden ise iş gücünün yaşlanması. Yaşlı çalışanlar daha az hastalansa da, hastalandıklarında daha uzun süre işten uzak kalıyor.İstatistikler, en çok devamsızlığın en genç ve en yaşlı çalışan gruplarında görüldüğünü ortaya koyuyor.Hastalık günlerinin maliyeti büyük ölçüde işverenlerin üzerinde. Şirketler, çalışanlarına hizmet yılına bağlı olarak 17 haftaya kadar maaş ödemeye devam etmek zorunda. Bu nedenle birçok firma, hastalık günlük sigortasıyla kendini güvence altına almaya çalışıyor. Ancak sigorta şirketleri, geçmişte yaşanan büyük zararlar nedeniyle artık daha temkinli. Özellikle 55 yaş üzeri çalışanı çok olan küçük işletmeler, uygun fiyatlı sigorta bulmakta zorlanıyor. Bu nedenle bazı şirketler, maliyeti düşürmek için daha uzun bekleme süreli poliçelere yöneliyor; bu da maaş ödemesinin daha uzun süre işveren tarafından karşılanması anlamına geliyor.Hastalık günlük sigortasının zorunlu hale getirilmesi konusu ise siyasette tartışma yaratıyor. Ulusal Konsey üç yıl önce bu fikre az farkla destek vermişti. Ancak Ständerat’ın (kantonları temsil eden meclis) kararı bekleniyor. İşveren örgütleri ve esnaf birlikleri zorunluluğa karşı çıkıyor; bunun sözleşme özgürlüğünü kısıtlayacağını ve şirketlere ek maliyet getireceğini savunuyor. Ayrıca, zorunluluk halinde firmaların çalışan sağlığına yönelik önlemleri azaltabileceği endişesi dile getiriliyor.

Çalışanlar daha sık rapor alıyor, şirketlerin maliyeti yükseliyor

İsviçre Federal İstihbarat Servisi (NDB), sınır ötesi radyo ve kablo iletişimi üzerinden yaptığı geniş kapsamlı veri toplama faaliyetlerinde mahkemenin tespit ettiği eksikleri gidereceğini açıkladı. 

Veri toplama yöntemi değişiyor

NDB, Federal İdare Mahkemesi’nin kararını Federal Mahkeme’ye taşımayacak ve beş yıl içinde gerekli düzenlemeleri yapacak.NDB, yıllardır İsviçre telekom şirketlerinden gelen büyük miktarda veriyi ülke sınırları dışında da toplayarak analiz ediyor. Bu yöntem, güvenlik amacıyla geniş bir veri havuzu oluşturmayı hedefliyor. Ancak Federal İdare Mahkemesi, geçen yıl sonunda bu uygulamanın Federal Anayasa ve İnsan Hakları Sözleşmesi ile uyumlu olmadığını belirledi. Mahkeme, NDB’ye eksikleri gidermesi için beş yıl süre tanıdı; aksi halde faaliyetlerin durdurulması gerekecek.NDB, bugün yaptığı açıklamada karara uyacağını duyurdu. Kurum, özellikle veri kötüye kullanımına karşı korumayı güçlendirmeyi ve yalnızca gerçekten gerekli verilerin işlenmesini sağlamayı hedefliyor. Gazeteci–kaynak iletişimi veya avukat–müvekkil görüşmeleri gibi özel koruma gerektiren iletişimlerin daha güçlü şekilde korunacağı belirtiliyor.NDB İletişim Şefi Linda von Burg, kararın kuruma bir fırsat sunduğunu ifade ediyor: Devam eden istihbarat yasası revizyonuna ek bir paket daha eklenerek gerekli değişikliklerin yasal zemine dikkatle entegre edilmesi planlanıyor. Böylece mevcut iki revizyon paketinin gecikmeden ilerlemesi amaçlanıyor.Ancak herkes bu yaklaşımı ikna edici bulmuyor. Dijital Haklar Derneği yönetim kurulu üyesi ve temel haklar avukatı Viktor Györffy, bu eksiklerin gerçekten giderilip giderilemeyeceği konusunda ciddi şüpheleri olduğunu söylüyor. Györffy’ye göre kitlesel gözetim, doğası gereği masum vatandaşların verilerinin de toplanmasına dayanıyor ve bu durum temel haklarla bağdaşmıyor. Ayrıca avukat–müvekkil gizliliği ile gazetecilerin kaynak korumasının nasıl güvence altına alınacağı da belirsiz.Györffy, beş yıllık geçiş süresini de eleştiriyor ve eksikler giderilemezse gözetimin tamamen durdurulması gerektiğini savunuyor. NDB ise tam tersine, verilen sürenin yeterli olacağı ve gözetim faaliyetlerinin ülke güvenliği için devam etmesi gerektiği görüşünde.

İstihbarat servisi sınır ötesi dinleme faaliyetlerini yeniden düzenleyecek

İsviçre ve Lihtenştayn’da haftalardır etkili olan güçlü grip dalgasında ilk kez belirgin bir düşüş görülüyor. Federal makamların açıkladığı son verilere göre, ocak ayının ikinci haftasında 100 bin kişi başına 27,5 laboratuvar doğrulanmış grip vakası kaydedildi.

Uzmanlar uyarıyor

Bu oran, bir önceki haftaya kıyasla yüzde 24’lük bir azalmaya işaret ediyor. En yüksek vaka sayıları Basel‑Stadt, Jura ve Solothurn kantonlarında görülürken, en düşük oranlar Schwyz, Obwalden ve Zug’da kaydedildi.Buna rağmen uzmanlar, dalganın gerçekten kırılıp kırılmadığı konusunda kesin konuşmuyor. Federal Sağlık Dairesi (BAG), bulaşma hızının durakladığını ancak zirvenin geçilip geçilmediğinin henüz net olmadığını belirtiyor. Zürich Üniversite Hastanesi’nde enfeksiyon hastalıkları ve hastane hijyeni alanında görev yapan Walter Zingg de benzer bir uyarıda bulunuyor. Zingg’e göre, düşüşün bir kısmı yılbaşı tatili dönemindeki daha az temasla açıklanabilir ve bu nedenle yeniden artış ihtimali göz ardı edilmemeli.Bu sezonun bir diğer dikkat çekici yönü, grip dalgasının önceki yıllara göre iki ila üç hafta daha erken başlaması. Bern Inselspital’den Philipp Jent, bu erken başlangıcın yanı sıra birçok hastanede önceki yıllara kıyasla daha fazla hastaneye yatış görüldüğünü aktarıyor.BAG, özellikle 65 yaş üstü kişiler, hamile kadınlar ve önceden hastalığı bulunan bireyler için grip aşısını tavsiye ediyor. Aşının ideal zamanının sezon başı olduğu vurgulanırken, el yıkama, maske kullanımı ve hastalık belirtileri ortaya çıktığında evde kalma gibi temel önlemlerin hâlâ etkili olduğu hatırlatılıyor.<h3>&nbsp;</h3>

Grip vakaları düşüyor ama uzmanlar temkinli

İsviçre Federal İdare Mahkemesi, SBB’nin Zürich ile Winterthur arasındaki demiryolu hattını dört hatlı sisteme çıkaran büyük altyapı projesine onay verdi. Böylece 2023 yazında kamuoyuna sunulan en kapsamlı genişletme projesi için hukuki süreç tamamlanmış oldu. 

SBB’den 10 yıllık proje

SBB, kararın ardından kesin inşaat programını hazırlayacak ve bölge sakinlerini bilgilendirecek.Çalışmaların toplam süresi yaklaşık on yıl olarak planlanıyor. İlk hazırlık adımları, şantiyelerin kurulması için 2026 yılının başında başlayacak. Projenin merkezinde, yaklaşık 8,3 kilometre uzunluğundaki Brütten tüneli bulunuyor. Tünel, ayrıca Zürich Havalimanı yönüne bir kilometrelik bağlantı hattı da içerecek.Genişletme kapsamında Dietlikon, Bassersdorf, Wallisellen ve Winterthur‑Töss istasyonlarında kapasite artırımı yapılacak. Ayrıca Zürich–Winterthur hattındaki mevcut altyapı, artan yolcu ve tren trafiğini karşılayacak şekilde yenilenecek. Amaç, bugün sık sık tıkanma yaşanan bu koridorda kapasite sorununu kalıcı olarak çözmek.Projenin maliyeti 3,3 milyar frank olarak hesaplanıyor. Finansman, federal hükümet ve kantonların katkı sağladığı ulusal demiryolu altyapı fonundan karşılanacak. SBB, yeni kapasitenin 2030’lu yılların ortasında hizmete girebileceğini öngörüyor.

Zürich–Winterthur hattında sbb’den 3,3 milyarlık genişletme çalışması

İsviçre’de 8 Mart’ta yapılacak oylamada, herkesin kendi gelir ve varlıkları üzerinden ayrı ayrı vergilendirilmesini öngören bireysel vergilendirme yasası gündeme geliyor. 

Evlilik cezasının kaldırılması

Federal Konsey ve Parlamento tarafından hazırlanan bu düzenleme, bireysel vergilendirmeyi talep eden halk inisiyatifine dolaylı bir karşı teklif niteliği taşıyor. Tartışmanın merkezinde ise yıllardır eleştirilen “evlilik cezası” bulunuyor.Yeni sistem, evli çiftlerin de tıpkı evli olmayan çiftler gibi ayrı ayrı vergi beyanı yapmasını öngörüyor. Böylece medeni durumdan bağımsız, tüm bireyler federal, kanton ve belediye düzeyinde kendi gelir ve varlıkları üzerinden vergilendirilecek. Bu köklü değişikliğin temel amacı, evli çiftlerin özellikle iki gelirli olduklarında daha yüksek vergi ödemesine yol açan mevcut uygulamayı ortadan kaldırmak.“Evlilik cezası”, bugün evli çiftlerin gelirlerinin tek bir beyanname altında toplanması nedeniyle ortaya çıkıyor. Gelirler birleştiğinde vergi oranı yükseliyor ve iki gelirli evli çiftler, aynı gelire sahip evli olmayan çiftlere kıyasla daha fazla vergi ödüyor. Bireysel vergilendirme bu farkı gidermeyi hedefliyor.Parlamentoda yapılan hesaplamalara göre, yeni sistem 2026 yılı için toplamda 630 milyon franklık daha az vergi geliri anlamına geliyor. Bunun 500 milyon franklık kısmı federal bütçede hissedilecek. Ancak vergi yükü her ailede aynı şekilde değişmeyecek. Örneğin her iki eşin de yıllık 100 bin frank kazandığı bir modelde vergi yükü ciddi şekilde azalırken, tek gelirli ve yüksek kazançlı çiftlerde vergi artışı görülebiliyor.Düzenlemeden en çok, benzer gelir düzeyine sahip çiftlerin yararlanması bekleniyor. Buna emeklilik dönemindeki birçok çift de dahil. Buna karşılık, tek gelirli veya gelir dağılımı çok dengesiz olan çiftlerde vergi yükü artabiliyor.Siyasi cephede tablo oldukça karışık. Federal Konsey, Parlamento çoğunluğu, FDP, SP, Yeşiller ve Grünliberaller yasayı destekliyor. Ekonomik çevreler ve kadın örgütleri de bu desteğe katılıyor. Karşı tarafta ise Merkez Parti, SVP, EVP, EDU ile esnaf ve çiftçi birlikleri yer alıyor. Kantonal yönetimler de bireysel vergilendirmeye karşı çıkıyor ve kanton referandumunu başlatmış durumda.Oylamada “hayır” çıkması halinde süreç daha da karmaşık bir hal alabilir. Bu durumda, bireysel vergilendirmeyi savunan FDP kadınlarının inisiyatifi ile Merkez Parti’nin evlilik cezasına farklı bir çözüm öneren inisiyatifi karşı karşıya kalacak. Merkez Parti’nin önerisi, evli çiftler için iki ayrı hesaplama yapılmasını ve daha düşük vergi tutarının uygulanmasını öngörüyor.

Bireysel vergilendirme oylaması öncesi en kritik sorular

İTAD İsviçre Türk Aşçılar ve Şefler Derneği, Alanya Altın Kepçe Turizm Aşçılar Derneği tarafından düzenlenen gastronomi festivaline katılarak hem Türk hem de İsviçre mutfağını aynı çatı altında buluşturdu. 

Raclette lezzeti beğeni topladı

Festivalde dernek başkanı Mustafa Yılmaz, İsviçre’nin köklü lezzetlerinden Raclette üzerine bir workshop gerçekleştirdi. Etkinlik sonrası Yılmaz, festivalin amacını ve verilen mesajları gazetemize değerlendirdi.Yılmaz, festivale katılımlarının temel amacının kültürel etkileşimi artırmak olduğunu belirtti. İsviçre’de yaşayan Türk aşçılar olarak hem Türk mutfağını yurt dışında tanıttıklarını hem de İsviçre mutfak kültürünü Türkiye’ye taşıdıklarını söyledi. Gastronominin ülkeler arasında güçlü bir bağ kurduğunu vurgulayan Yılmaz, yemek kültürünün evrensel bir dil olduğunu ifade etti.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/3f6b344d38c4348a14ff66841.jpg" width="1024" height="576"></figure>Workshop’ta Raclette’i tercih etmelerinin nedeni ise bu yemeğin İsviçre kültüründe önemli bir yere sahip olması. Yılmaz, Raclette’in yalnızca bir yemek değil, aynı zamanda bir paylaşım ve sofra kültürü olduğunu, bu yönüyle Türk mutfağındaki birliktelik anlayışıyla örtüştüğünü dile getirdi.Dernek olarak gelecek hedeflerine de değinen Yılmaz, uluslararası festivallerde daha fazla yer almayı, genç aşçılara ilham vermeyi ve Türk mutfağını dünya mutfaklarıyla aynı platformda güçlü bir şekilde temsil etmeyi amaçladıklarını söyledi.<h3>&nbsp;</h3>

İTAD, Alanya’daki gastronomi festivalinde İsviçre lezzetlerini tanıttı

İsviçre’nin Graubünden kantonundaki Brienz köyü, uzun süredir devam eden heyelan tehlikesinin ardından yeniden normale hayata dönüyor. 

62 haftalık tahliye sona erdi

Albula/Alvra Belediyesi, köyde 62 haftadır yürürlükte olan tahliye ve giriş yasağının gelecek pazartesi tamamen kaldırılacağını açıkladı. Son haftalarda yapılan jeolojik ölçümler, dağın belirgin şekilde sakinleştiğini ve artık akut bir risk oluşturmadığını gösteriyor.Köy sakinleri için bu karar büyük bir rahatlama anlamına geliyor. Bir yıldan uzun süredir evlerinden uzak yaşayan Brienzliler, cuma gecesinden itibaren uygulanacak turuncu aşama sayesinde ilk kez yeniden köyde geceleme hakkına sahip olacak. Pazartesi günü ise yeşil aşamaya geçilerek tüm kısıtlamalar tamamen kaldırılacak.Geçtiğimiz kasım ayında Plateau Ost bölgesinden kopan büyük kaya kütleleri vadinin içine doğru ilerlemiş, köyü ciddi şekilde tehdit etmişti. Uzman ekiplerin son haftalarda yaptığı değerlendirmeler, hareketliliğin durduğunu ve durumun artık tehlikeli olmadığını ortaya koydu. Albula/Alvra kriz ekibi sözcüsü Christian Gartmann, “İnsanlar geri dönmeyi büyük bir heyecanla bekliyor” diyerek köydeki olumlu havayı aktardı.Pazartesi itibarıyla yalnızca köy sakinleri değil, ziyaretçiler de Brienz’e serbestçe girebilecek. Tarım arazileri yeniden kullanılabilecek ve Lenzerheide–Davos hattındaki 183 numaralı Postauto seferleri köy üzerinden normal güzergâhına dönecek. Ancak herkesin aynı gün geri dönüp dönmeyeceği belirsiz. Birçok kişinin evlerini yeniden düzenlemek için zamana ihtiyacı olacağı tahmin ediliyor.

Heyelan tehlikesinin ardından Brienz köyünde hayat normale hayata dönüyor

Ülke genelinde yalnızca 234 bin yeni araç trafiğe çıktı. Hem benzinli ve dizel araçların satışı düşüyor hem de elektrikli otomobiller beklenen ivmeyi yakalayamıyor.

Elektrikli araç hedefi tutmadı

Federal hükümetin hedeflerine göre yeni araçların yarısından fazlasının elektrikli olması gerekirken, oran yalnızca yüzde 34. Bu nedenle otomotiv sektörü, yüz milyonlarca franka ulaşabilecek bir ceza ödemek zorunda kalacak.Auto‑Schweiz Başkanı Peter Grünenfelder, yaşanan durgunluğun sorumluluğunu açıkça federal politikalara yüklüyor. Ona göre sektörün değil, devletin hataları var. “Otomobil alımını kolaylaştıracak hiçbir teşvik yok. Aksine yeni vergiler gündemde, sıfır faizli leasing yasaklanmak isteniyor ve Bern’de her iki araçtan birinin elektrikli olması gerektiği düşünülüyor” diyor.Grünenfelder, elektrikli araçların sürüş deneyimi açısından büyük avantaj sunduğunu kabul ediyor ancak bunun geniş kitleler için yeterli olmadığını belirtiyor. Özellikle kiracıların evlerinde şarj imkânı bulamaması, altyapı eksikliği ve yüksek elektrik fiyatları, e‑mobilitenin yaygınlaşmasını engelliyor. “Şarj altyapısını büyütmemiz ve elektrik fiyatlarını düşürmemiz gerekiyor. Enerji piyasasında acil bir yön değişikliği şart” ifadelerini kullanıyor.2025’in en çok satan modelleri listesinde hem klasik hem elektrikli araçlar yer alıyor. VW Tiguan ve Tesla Model Y listenin başında. Buna rağmen İsviçre, Norveç gibi ülkelerin oldukça gerisinde. Norveç’te nüfusun yarısından fazlası elektrikli araç kullanırken, İsviçre’de bu dönüşüm daha yavaş ilerliyor. Grünenfelder, bunun sebebinin sektördeki isteksizlik değil, dönüşümün bir “kültürel değişim” olması olduğunu savunuyor.Yeni araç satışları düşerken, ikinci el piyasası güç kazanıyor. Grünenfelder’e göre bu yalnızca fiyat meselesi değil. “Az kilometreli çok iyi ikinci el araçlar var, hem elektrikli hem de içten yanmalı. Bu alanda da orta vadede toparlanma bekliyorum” diyor.Sektör temsilcilerine göre İsviçre otomotiv pazarı, siyasi kararlar, altyapı eksiklikleri ve ekonomik belirsizliklerin birleşimi nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. Ancak doğru adımlar atılırsa toparlanmanın mümkün olduğu görüşü hâkim.

İsviçre’de otomobil satışları son 25 yılın en düşük seviyesine geriledi

Zürih’te özel mülklerde kullanılan güvenlik kameralarına ilişkin tartışma yeniden alevlendi. Kentin idari mahkemesi, özel kameraların kamusal alanı da görüntülemesi hâlinde izin zorunluluğu getiren düzenlemeyi iptal etti. 

Güvenlik kameraları

Gerekçe, kuralların o kadar katı olmasıydı ki, pratikte neredeyse hiçbir kameraya izin verilemiyordu.Söz konusu düzenleme, Zürih şehir parlamentosunun 2023 yılında aldığı bir karara dayanıyordu. Buna göre özel mülk sahipleri kendi arazilerine kamera yerleştirebiliyor, ancak kamera kaldırım gibi kamusal alanın en küçük bir bölümünü bile görüntülüyorsa şehirden izin almak zorunda kalıyordu. Ev sahipleri derneği bu uygulamayı orantısız bularak itiraz etti.Mahkeme, şehir yönetiminin prensipte böyle bir düzenleme yapma hakkı olduğunu kabul etti. Ancak istisnaların yalnızca “ciddi bir yaşam tehlikesi” veya “çok büyük maddi zarar” durumunda izin verilmesi şeklinde tanımlanmasını gerçekçi bulmadı. Bu kadar dar bir istisna çerçevesinin, düzenlemeyi fiilen bir yasak hâline getirdiğini belirterek tüm kural setini iptal etti.Karar, şehir siyasetinde farklı tepkiler yarattı. FDP’li belediye meclis üyesi Michael Schmid, kararı memnuniyetle karşıladığını söyleyerek “Bu konu mülk sahiplerinin ve çalışan insanların güvenliğiyle ilgilidir” dedi. Yeşiller Partisi’nden Luca Maggi ise düzenlemenin temel olarak doğru olduğunu savundu ve kamusal alanda izinsiz gözetimden korunmanın halkın hakkı olduğunu vurguladı.Şimdi Zürih şehir parlamentosunun önünde iki seçenek bulunuyor: Ya kararı Federal Mahkeme’ye taşıyacak ya da özel video gözetimi konusunu yeniden ele alarak daha uygulanabilir bir düzenleme hazırlayacak.

Zürich’te güvenlik kameraları tartışması büyüyor 

Meteoroloji uzmanları, ABD ve Doğu Avrupa’yı etkisi altına alan tehlikeli soğuk hava dalgasının arkasında uzamış kutup girdabı, atmosferdeki yoğun nem ve rekor düzeyde azalan Arktik deniz buzu olduğunu belirtiyor.

Arktik soğuk dalgası

Normalde Kanada’nın kuzeyi ve Alaska çevresinde sınırlı kalan kutup girdabı, bu kez daha sıcak Arktik suları ile karla kaplı soğuk kıtasal alanların etkileşimi sonucu güney yönünde genişledi. Bu atmosferik düzen, ABD’nin büyük bölümünde şiddetli soğuk, yoğun kar yağışı ve elektrik hatlarını devirebilecek buzlanma riskini beraberinde getiriyor.Meteorologlara göre, ülkenin doğu kesimlerinin yaklaşık üçte ikisi, büyük bir kasırganın yol açabileceği hasarla kıyaslanabilecek bir kış fırtınası tehdidi altında. Uzmanlar, dondurucu koşulların ocak ayı boyunca ve şubat ayının ilk günlerine kadar sürebileceğini, bu nedenle biriken kar ve buzun uzun süre yerinde kalacağını öngörüyor.Tahminlere göre cuma gününden itibaren etkili olması beklenen sistem, New Mexico’dan New England’a, hatta ABD’nin güney bölgelerine kadar uzanacak. Ulusal Hava Durumu Servisi, yaklaşık 230 milyon kişinin eksi 7 derece Celsius veya daha düşük sıcaklıklarla, 150 milyon kişinin ise kar ve buz olaylarıyla karşı karşıya kalacağını bildiriyor. Pek çok bölgede bu iki olgunun aynı anda yaşanması bekleniyor.ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’nin eski baş bilimcisi olan ve şu anda özel sektörde meteorolog olarak çalışan Ryan Maue, yaklaşan soğuk dalgasının ciddiyetinin yeterince hafife alındığını belirterek, etkilerin beklenenden çok daha ağır olabileceği uyarısında bulundu.Uzmanlara göre, genellikle Arktik çevresinde hapsolan aşırı soğuk hava kütlesi, nispeten buzsuz Arktik bölgeleri ile yoğun kar örtüsüne sahip Sibirya’yı kapsayan üst atmosfer dalgaları nedeniyle olağan sınırlarının dışına taştı. Bu soğuk hava, Kaliforniya açıkları ve Meksika Körfezi’nden gelen nemle birleşerek ABD genelinde felç edici kar ve buz fırtınalarına yol açacak.Maue, atmosferdeki mevcut düzenin yalnızca Kuzey Amerika’yı değil, Doğu Avrupa’dan Sibirya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyayı etkileyen olağanüstü bir soğuk dönemine işaret ettiğini söyledi. Ona göre, tüm kuzey yarımküre derin bir don sürecine girmiş durumda.MIT’de kış hava koşulları üzerine çalışan araştırmacı Judah Cohen, Ekim 2025’te Arktik’te yaşanan düşük deniz buzu seviyelerinin ve çevresel değişimlerin, ABD’ye sert kış getiren bu tür uzamış kutup girdabı koşullarını önceden hazırladığını ifade etti. Cohen, yoğun Sibirya karının da atmosferdeki dalga desenlerini bozarak bu süreci güçlendirdiğini belirtti.Cohen’in eş yazarlığını yaptığı Temmuz 2025 tarihli bir araştırma, son on yılda ABD’nin orta ve doğu kesimlerinde görülen şiddetli kış olaylarıyla uzamış kutup girdabı vakaları arasında güçlü bir bağlantı ortaya koydu. Araştırmaya göre, özellikle Barents ve Kara denizlerindeki hızlı deniz buzu kaybı, ABD’ye soğuk hava patlamalarını taşıyan atmosferik dalgaların oluşumunda kilit rol oynuyor.Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi verileri de Arktik deniz buzunun yılın bu döneminde tarihi düşük seviyelerde olduğunu doğruluyor.Maue’ya göre, uzamış kutup girdabının merkezi cuma sabahına kadar Minnesota’nın Duluth kenti çevresinde konumlanacak ve bölgede uzun süreli, sert soğuklar yaşanacak. Kuzey ve Orta Batı’da sıcaklıkların eksi 32 ila eksi 34 derece Celsius’a kadar düşmesi beklenirken, ABD’nin 48 eyaletinde hafta sonu boyunca ortalama en düşük sıcaklıkların eksi 11–12 derece Celsius civarında seyredeceği tahmin ediliyor.Uzmanlar, Erie ve Ontario göllerinin donma ihtimalinin bulunduğunu, bunun da göl etkisiyle oluşan kar yağışlarını kısmen azaltabileceğini belirtiyor.Ulusal Hava Tahmin Merkezi’nden meteorolog Zack Taylor, Kayalık Dağlar’ın doğusundaki geniş bir alanın dondurucu soğuk, yoğun kar veya buzlanmadan etkileneceğini söyledi. Özellikle güney ovalarından Carolinas bölgesine kadar uzanan hat üzerinde donan yağmur ve tehlikeli buz birikimi riski bulunuyor.Taylor, bu buzlanmanın yaygın elektrik kesintilerine ve ağaçlarda ciddi hasara yol açabilecek seviyelere ulaşabileceği uyarısında bulundu. Buzlanmanın görülmediği bölgelerde ise ağır kar yağışlarının Ozarks, Tennessee ve Ohio vadileri, Orta Appalachia ve Orta Atlantik bölgelerini etkileyebileceğini ifade etti.Maue, ABD’nin başkenti çevresini de kapsayan Orta Atlantik bölgesinde, önümüzdeki iki hafta içinde art arda iki tipi yaşanabileceğini sözlerine ekledi.

Buzulların erimesi ABD ve Doğu Avrupa'ya sert kışı getirdi

İsviçre’de gelir dağılımı uzun süredir tartışılan bir konu. Federal İstatistik Dairesi (BFS), 2012’den bu yana hanelerin ne kadar kazandığını ve vergiler, emekli maaşları ile sosyal yardımların gelir eşitsizliğini nasıl etkilediğini düzenli olarak inceliyor. 

BFS değerlendirmesi

Son yayımlanan verilere göre, 2023 yılında İsviçre’de bir kişinin ya da bir hanenin aylık medyan kullanılabilir geliri 4332 frank oldu. Bu rakam, zorunlu giderler düşüldükten sonra elde kalan gerçek yaşam bütçesini ifade ediyor.BFS’nin değerlendirmesine göre gelirler 2000 ile 2014 yılları arasında belirgin biçimde artmış olsa da, son yıllarda bu artış durdu ve gelir seviyeleri büyük ölçüde durağanlaştı. Kullanılabilir gelir; vergi, sosyal sigorta primleri ve sağlık sigortası gibi zorunlu ödemeler çıkarıldıktan sonra kalan miktarı kapsıyor. Bu nedenle medyan değer, toplumun tipik gelir seviyesini daha doğru yansıtıyor ve aşırı yüksek ya da düşük gelirlerin tabloyu bozmasını engelliyor.Avrupa karşılaştırmalarında İsviçre hâlâ yüksek gelirli ülkeler arasında yer alıyor. Ancak ülke içinde gelir farkları mevcut. BFS verileri, devletin uyguladığı sosyal transferlerin bu farkları belirgin biçimde azalttığını gösteriyor. Emekli maaşları, sosyal yardımlar ve vergi sistemi, gelir dağılımındaki uçurumları yumuşatıyor ve daha dengeli bir tablo oluşturuyor.Genel olarak sonuçlar, İsviçre’de gelirlerin yüksek olmasına rağmen eşitsizliğin tamamen ortadan kalkmadığını; ancak devlet müdahaleleri sayesinde bu eşitsizliğin önemli ölçüde hafifletildiğini ortaya koyuyor.

İsviçre’de ortalama gelir dağılımı 4332 Frank

İsviçre’de tarafsızlık, ulusal kimliğin en güçlü unsurlarından biri olarak görülüyor. Yeni bir Sotomo araştırması ise halkın bu ilkeye bağlılığını korurken, aynı zamanda daha esnek ve pragmatik bir yaklaşım benimsediğini ortaya koyuyor. 

Nötr ama esnek

Araştırmaya göre halkın büyük çoğunluğu tarafsızlıktan vazgeçmek istemiyor, ancak Ukrayna’ya belirli koşullarda askeri destek verilmesini de mümkün görüyor.Ankete katılanların yüzde 80’i, İsviçre’nin tarafsızlık ilkesine genel olarak bağlı kalması gerektiğini düşünüyor. Aynı zamanda yüzde 85, ülkenin askeri çatışmalara doğrudan katılmaması gerektiğini savunuyor. Buna rağmen, Ukrayna’nın kendini savunması için İsviçre yapımı mühimmatın gönderilmesine yüzde 56 oranında destek var. Bu sonuç, tarafsızlık anlayışının katı değil, duruma göre şekillenen bir pratik olarak görüldüğünü gösteriyor.Araştırma, halkın tarafsızlığı bir ideoloji değil, “amaç için araç” olarak değerlendirdiğini ortaya koyuyor. Sotomo’dan siyaset coğrafyacısı Michael Hermann, tarafsızlığın halkın gözünde mutlak bir doktrin olmadığını, fayda sağladığı sürece desteklendiğini belirtiyor. Bu nedenle halk, Rusya’nın saldırgan, Ukrayna’nın ise mağdur olduğu bir savaşta iki tarafın tamamen eşit muamele görmesini sorguluyor.Ekonomik yaptırımlar konusunda da benzer bir eğilim var. Halkın yüzde 75’i, uluslararası hukuku ihlal eden ülkelere karşı yaptırımları destekliyor. Bu, İsviçre’nin tarafsızlık çerçevesinde bile uluslararası sorumluluk üstlenmesi gerektiği yönünde güçlü bir toplumsal beklenti olduğunu gösteriyor.Güvenlik politikalarında da dikkat çekici bir değişim gözleniyor. Halkın yüzde 83’ü, İsviçre’nin dost ülkelerle güvenlik işbirliği yapmasını istiyor. Yüzde 74, “silahlı tarafsızlığın” ülkeyi tek başına koruyamayacağına inanıyor. Hatta güvenlik durumunun kötüleşmesi hâlinde yüzde 58, İsviçre’nin NATO’ya katılmasını bile mümkün görüyor.Bu sonuçlar, İsviçre siyasetinde uzun süredir tabu olan konuların toplum tarafından artık daha açık tartışıldığını gösteriyor. Halk, tarafsızlığı tamamen terk etmek istemiyor; ancak gerektiğinde esnetilebilecek, ülkenin güvenliğini ve uluslararası sorumluluklarını dikkate alan pragmatik bir tarafsızlık anlayışını benimsiyor.

İsviçre halkı pragmatik bir tarafsızlık istiyor

İsviçre Alpleri son günlerde yoğun kar yağışı altında ve bu durum çığ riskini belirgin biçimde artırıyor. Son haftalarda hem İsviçre’de hem Avusturya’da birçok kişi çığ altında kalarak hayatını kaybetti. 

Alplerde çığ riski büyüyor

Uzmanlar, dağların her zaman tehlikeli olduğunu ancak doğru hazırlık ve bilgiyle risklerin azaltılabileceğini vurguluyor.Pistlerin dışına çıkan herkes için çığ tehlikesi mevcut. İsviçre Kar ve Çığ Araştırma Enstitüsü’nden (SLF) Christine Pielmeier, “Pist dışındaki her alanda çığ riski vardır” diyerek uyarıyor. Özellikle skitour yapanların eğitimli olması, hava durumu ve çığ bültenlerini dikkatle incelemesi gerekiyor. SLF uzmanı Frank Techel, rüzgârın çığ oluşumunda kritik rol oynadığını hatırlatarak, “Rüzgâr çığın mimarıdır” diyor. Sahadaki koşullar planla uyuşmuyorsa rotanın değiştirilmesi gerektiğini belirtiyor.Çığ bültenlerinde yer alan tehlike seviyeleri, bir bölgede kaç riskli nokta bulunduğunu ve olası çığların büyüklüğünü gösteriyor. Seviye 1 genellikle elverişli koşullara işaret ederken, seviye 4 çok sayıda tehlikeli nokta ve büyük çığlar anlamına geliyor. En çok ölümcül kazalar ise seviye 3’te yaşanıyor; bu seviye kış boyunca sık görülen bir durum.Uzmanlar, dağda güvenlik için temel bir acil durum ekipmanının zorunlu olduğunu belirtiyor. Çığ altında kalan kişiyi bulmaya yarayan sinyal cihazı, derin kar içinde arama yapmayı sağlayan sonda ve sağlam bir kürek her turda yanınızda olmalı. Ayrıca acil durum çağrısı için telefon da hayati önem taşıyor.Bir çığa yakalanmamak en iyi korunma yöntemi. Ancak böyle bir durum yaşanırsa, mümkünse çığın yanına doğru kayarak çıkmaya çalışmak gerekiyor. Skitour batonlarını bırakmak, airbag varsa hemen açmak ve yüzeye yakın kalmak için yüzme hareketleri yapmak öneriliyor. Kar altında kalındığında ağız ve burun bölgesini korumak, nefes yollarını açık tutmak için kritik.Bir çığa tanık olanların da doğru adımları bilmesi gerekiyor. Önce kendi güvenliğini sağlamak, ardından çığa kapılan kişiyi en son görülen noktaya göre aramak ve hemen yardım çağırmak gerekiyor. İlk 15 dakika, hayatta kalma ihtimalinin en yüksek olduğu zaman dilimi olarak kabul ediliyor.

Çığ felaketlerinden nasıl korunabiliriz: Uzmanlardan beş temel öneri

Yeni bir araştırma, evcil hayvanını kaybeden bazı bireylerin yaşadığı yasın, yakın bir insanın ölümünün ardından hissedilen acıyla benzer düzeyde yoğun ve uzun süreli olabildiğini ortaya koydu.

Yas ve kayıp

İngiltere’de yürütülen ve akademik dergi PLOS One’da yayımlanan çalışmaya göre, evcil hayvan kaybı yaşayan bazı kişiler, aylar hatta yıllar boyunca devam edebilen ciddi bir ruhsal durum olan “uzamış yas bozukluğu” (Prolonged Grief Disorder – PGD) belirtileri gösteriyor.Mevcut klinik tanımlamalarda PGD yalnızca bir insanın ölümünden sonra teşhis edilebiliyor. Ancak araştırmanın yazarı, evcil hayvan kaybının da benzer derecede güçlü psikolojik etkiler yaratabildiğine dikkat çekerek, klinik kılavuzların bu tür kayıpları da kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğini savunuyor.Uzamış yas bozukluğu; kaybedilene yönelik yoğun özlem, derin umutsuzluk hissi, duygusal donukluk, sosyal hayattan geri çekilme ve günlük işlevleri yerine getirmekte zorlanma gibi belirtilerle kendini gösteriyor. Bu durumu yaşayan bireyler, kimi zaman kendilerinden bir parçanın da kayıpla birlikte yok olduğu hissine kapılabiliyor.<h3>İnsan kaybıyla benzer düzeyde yas</h3>Araştırma kapsamında İngiltere genelinde 975 yetişkinin verileri incelendi. Katılımcıların yaklaşık üçte birinin hayatında en az bir kez bir evcil hayvanını kaybettiği belirlendi.Çalışmada, birçok evcil hayvan sahibinin kayıp sonrasında derin bir yas süreci yaşadığı vurgulanırken, bazı katılımcıların bu acıyı dile getirdikleri için utanç, mahcubiyet ve sosyal izolasyon duygularıyla karşı karşıya kaldıkları ifade ediliyor. Araştırmacılar, evcil hayvan yasının toplumda yeterince ciddiye alınmamasının, bu duyguların daha da ağırlaşmasına neden olabileceğine dikkat çekiyor.

Araştırma: Evcil hayvan ölümü uzun süreli yas yaratabiliyor

Birleşmiş Milletler (BM), dünyanın artık “küresel su iflası” olarak tanımlanan yeni ve tehlikeli bir döneme girdiği uyarısında bulunuyor.

BM’den su uyarısı

Birleşmiş Milletler Üniversitesi (UNU) tarafından yayımlanan kapsamlı bir rapora göre, insan faaliyetleri gezegenin su kaynaklarına geri dönüşü son derece zor, hatta bazı durumlarda imkânsız zararlar verdi.Raporda, onlarca yıldır süren ormansızlaşma, çevre kirliliği, toprakların bozulması, suyun aşırı ve plansız kullanımı ile yeraltı suyu rezervlerinin tükenmesinin, küresel ısınmanın etkisiyle birleşerek dünyanın su arzını ve doğal yenilenme kapasitesini ciddi biçimde zayıflattığı belirtiliyor.Uzmanlar, artık “su stresi” ya da “su krizi” gibi kavramların mevcut durumu tanımlamakta yetersiz kaldığını savunuyor. Rapora göre dünya genelinde yaşananlar, kırılganlıkları derinleştiren, kitlesel yerinden edilmeleri hızlandıran ve çatışma risklerini artıran daha kapsamlı bir sürece işaret ediyor.<h3>“Su iflası” neyi ifade ediyor?</h3>UNU raporunda su iflası, yüzey ve yeraltı sularının, doğal olarak yenilenebilecek ve güvenli kabul edilen seviyelerin kalıcı biçimde üzerinde kullanılması olarak tanımlanıyor. Bu durum aynı zamanda, suyla bağlantılı doğal sermayenin geri kazanılması mümkün olmayan ya da son derece yüksek maliyetler gerektiren biçimde kaybedilmesi anlamına geliyor.Bu kavram, henüz geri döndürülebilir baskı koşullarını tanımlayan “su stresi”nden ve geçici şoklara işaret eden “su krizi”nden farklı bir aşamayı temsil ediyor.Her ne kadar dünyanın tüm havzaları ve ülkeleri bu noktaya ulaşmamış olsa da, BM’nin su alanındaki düşünce kuruluşunun direktörü ve raporun başyazarı Kaveh Madani’ye göre, kritik öneme sahip birçok sistem bu eşiklerin ötesine geçmiş durumda.Madani, su sistemlerinin ticaret, göç, iklim geri besleme mekanizmaları ve jeopolitik bağımlılıklar yoluyla birbirine sıkı biçimde bağlı olduğuna dikkat çekerek, küresel risk ortamının köklü şekilde değiştiğini vurguluyor.<h3>Su iflası nasıl ortaya çıkıyor?</h3>Rapora göre su iflası, bir bölgenin yağışlı ya da kurak görünmesiyle ilgili değil; esas mesele denge, sürdürülebilirlik ve doğru yönetim. Yıl boyunca taşkın yaşayan bölgeler bile, yenilenebilir su kaynaklarını aşırı tüketiyorsa su iflası riskiyle karşı karşıya kalabiliyor.Bu nedenle rapor, su iflasının yalnızca yerel bir sorun olarak değil, sınırları aşan etkileri nedeniyle küresel bir bakış açısıyla ele alınması gerektiğini savunuyor.Madani, tarımın dünya genelinde tatlı su kullanımının en büyük payını oluşturduğunu ve gıda sistemlerinin ticaret ve fiyatlar yoluyla birbirine bağlı olduğunu belirtiyor. Bir bölgede yaşanan su kıtlığının tarımsal üretimi zayıflatması, bunun küresel piyasalara, siyasi istikrara ve başka coğrafyalardaki gıda güvenliğine zincirleme etkiler yaratmasına neden oluyor. Bu durum, su iflasını tekil krizler olmaktan çıkararak ortak bir küresel tehdit haline getiriyor.<h3>Küresel su durumu rakamlarla</h3>Güncel bilimsel veriler ve kapsamlı küresel veri setlerine dayanan rapor, su kaynaklarındaki bozulmanın büyük ölçüde insan faaliyetlerinden kaynaklandığını ortaya koyuyor.Buna göre, 1990’ların başından bu yana dünyadaki büyük göllerin yaklaşık yarısı su kaybı yaşadı ve dünya nüfusunun dörtte biri bu göllere doğrudan bağımlı hale geldi. Ayrıca, yılın belirli dönemlerinde artık denize ulaşamayan çok sayıda büyük nehir bulunuyor.Son 50 yılda, yüzölçümü Avrupa Birliği’ne yakın büyüklükte olan 410 milyon hektar doğal sulak alan yok edildi. 1970’lerden bu yana küresel ölçekte buzulların kaybı yüzde 30 artarken, tuzlanma yaklaşık 100 milyon hektar tarım alanını kullanılamaz hale getirdi. Yeraltı suyunu depolayan büyük akiferlerin yüzde 70’inde ise uzun vadeli bir düşüş gözlemleniyor.<h3>Küresel su politikaları için yeni çağrı</h3>Raporda, bugüne kadar ağırlıklı olarak içme suyu, sanitasyon ve verimlilik artışlarına odaklanan küresel su politikalarının artık yetersiz kaldığı ifade ediliyor. Bunun yerine, su iflasının resmen tanındığı, suyun iklim hedefleri açısından hem bir sınır hem de bir fırsat olarak ele alındığı yeni bir yaklaşım öneriliyor.Bu çerçevede hükümetlerin; kirlilikle mücadelede daha sert önlemler alması, sulak alanların tahribatını durdurması, geçim kaynakları değişmek zorunda kalan topluluklara destek sağlaması ve tarım başta olmak üzere su yoğun sektörlerde köklü dönüşümler gerçekleştirmesi gerektiği vurgulanıyor.Aksi halde, su iflasının yükünün küçük çiftçiler, yerli topluluklar, düşük gelirli kent nüfusu, kadınlar ve gençler üzerinde orantısız biçimde ağırlaşacağı uyarısı yapılıyor.BM Genel Sekreter Yardımcısı Tshilidzi Marwala, su iflasının kırılganlığı artıran, yerinden edilmeyi hızlandıran ve çatışmaları besleyen temel bir unsur haline geldiğini belirterek, bu sürecin adil biçimde yönetilmesinin barış, istikrar ve toplumsal uyum açısından hayati önem taşıdığını ifade ediyor.

BM: Dünya küresel su iflasının eşiğinde

İsviçre’de pazartesi günü yaklaşık 13 bin genç erkek temel askerlik eğitimine başladı. Bu grubun içinde dikkat çeken bir kesim var: 45 genç yurt dışı İsviçrelisi, yani İsviçre pasaportu taşımasına rağmen ülkede yaşamayan gençler. Üstelik onlar için askerlik zorunlu değil; tamamen gönüllü olarak orduya katılıyorlar.

Gönüllü asker sayısı artıyor

Bu gençlerden biri, Haute‑Savoie’de yaşayan 19 yaşındaki Valentin Lopez. Ailesi üç kuşaktır Fransa’da yaşıyor, İsviçre ile bağı neredeyse yok. Ancak Lopez, İsviçre ordusunda hizmet etmeyi bir kimlik arayışı olarak görüyor. RTS’ye yaptığı açıklamada, “Kendimi daha fazla İsviçreli hissetmek için bir fırsat” diyor. “Burada yaşamayınca biraz dışarıda kalmış gibi hissediyorsunuz.”Lopez ve yurt dışında yaşayan yaklaşık yirmi genç, geçen hafta Payerne’de özel bir celp sürecine katıldı. Çoğu hem İsviçre hem Fransız vatandaşı. Fransa’da askerlik yükümlülüğü yalnızca bir günlük “savunma ve vatandaşlık günü” ile sınırlı olduğu için, orada hizmet etmek zorunda da değillerdi. Buna rağmen İsviçre ordusunu tercih ettiler.Strasbourg’dan 18 yaşındaki Sébastien Albayrak da aynı motivasyonu paylaşıyor. “Sadece askerlik yapmak değil, kendimi geliştirmek istiyorum. Bu tam bir kazan‑kazan durumu” diyor.Bu gönüllülerin motivasyonu, İsviçre’de yaşayan yaşıtlarını şaşırtabiliyor. Lopez, kökeni nedeniyle dışlanmaktan çekinse de, “Sonuçta hepimiz aynıyız” diyerek hızlıca uyum sağlayacağına inanıyor.Valentin’in ailesi de bu kararı destekliyor. Annesi Pascale, büyükbabasının İsviçre ordusunda subay olduğunu hatırlatarak, “Sanki köklerine dönüyor. Onunla gurur duyuyorum” diyor. Lopez, Birmensdorf’taki birliğine piyade er olarak atandı ve ileride kadro eğitimi almayı, hatta İsviçre’de polis olmayı düşünüyor.Yurt dışı İsviçrelilerin sayısı az olsa da, gönüllü askerlik başvurularında belirgin bir artış var. 2020’de yılda yaklaşık 50 kişi gönüllü olurken, bugün bu sayı 90’a yaklaştı. Ülkenin en büyük celp merkezinin komutanı Albay Samuel Crettol, bu artışı doğruluyor: “Belki uluslararası gerginliklerin etkisi vardır” diyor. Ancak bir noktayı vurguluyor: “Bizde herkes aynı süreçten geçer. Onları diğerlerinden ayıran tek şey, olağanüstü yüksek motivasyonları. Buradalar çünkü gerçekten istiyorlar.”

Yurt dışında yaşayan isviçreliler gönüllü askerlik için ülkeye dönüyor

Yurt dışında çalışma fırsatı, bireylerin kariyer yönelimlerini önemli ölçüde etkiliyor. Çalışanlar, kendi ülkelerinde edinmeleri zor olan becerileri başka ülkelerde kazanma imkânı buluyor.

Sınır ötesi kariyerler

Avrupa’nın tek pazar yapısı ise sınır ötesi iş deneyimini diğer bölgelere kıyasla daha erişilebilir kılıyor.İşe alım platformu Indeed’in verilerine göre, 2025 yılının sonunda Avrupa tek pazarında iş arayanların yüzde 16,7’sinin özgeçmişinde en az bir ülkede yurt dışı iş tecrübesi bulunuyor. Bu oran ABD’de yalnızca yüzde 5,1 seviyesinde kalıyor.Indeed, “uluslararası hareketliliğe sahip çalışanları”, hâlihazırda yaşadıkları ülke dışında en az bir ülkede çalışmış kişiler olarak tanımlıyor.Indeed’in göç politikaları analisti Sneha Puri, Avrupa’daki bu yüksek oranın, hem çalışan hareketliliğini teşvik eden politikaların hem de sınır ötesi mesleki deneyime verilen önemin bir göstergesi olduğunu belirtiyor.Araştırma, artık tek pazarın parçası olmayan ülkeler de dâhil olmak üzere toplam sekiz Avrupa ülkesini kapsıyor ve ülkeler arasında dikkat çekici farklar bulunduğunu ortaya koyuyor.<h4>İsviçre ve İrlanda zirvede</h4>Yurt dışı iş deneyiminin en yaygın olduğu ülke İsviçre. Burada iş arayanların yüzde 51’i daha önce başka bir ülkede çalışmış durumda. İrlanda’da ise bu oran yüzde 42’ye ulaşıyor. Her iki ülke de Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde yer alıyor.Puri’ye göre bunun temel nedenlerinden biri, bu ülkelerin görece küçük iş gücü piyasalarına sahip olması. “İsviçre ve İrlanda gibi ülkelerde sınırlı sayıdaki yabancı çalışan bile toplam istihdam içinde daha yüksek bir paya karşılık geliyor,” değerlendirmesinde bulundu.Almanya, iş arayanların yaklaşık dörtte birinin yurt dışı deneyime sahip olmasıyla üçüncü sırada bulunuyor. İspanya ve İngiltere’de bu oran beşte birin üzerine çıkıyor.Hollanda’da uluslararası iş deneyimine sahip iş arayanların oranı yüzde 19, Fransa’da ise yüzde 18 olarak ölçüldü. Her iki ülke de tek pazar ortalamasının üzerinde seyrediyor.<h4>Coğrafya ve ekonomik yapı etkili</h4>Ülkeler arasındaki farkların arkasında birkaç temel unsur bulunuyor. Sneha Puri’ye göre coğrafi konum bu faktörlerin başında geliyor.Birden fazla büyük iş gücü piyasasına yakın ülkelerde sınır ötesi hareketlilik daha yoğun yaşanıyor. İsviçre buna örnek gösteriliyor. Ülkede çalışanların önemli bir bölümü Avusturya, Fransa, Almanya, İtalya ve Lihtenştayn gibi komşu ülkelerden geliyor.Bunun yanı sıra, çok uluslu şirketlerin yoğunluğu ve uluslararası öğrenci sayısının fazlalığı da kıtalar arası göçü artıran etkenler arasında yer alıyor. Puri’ye göre, ülkedeki toplam çalışan sayısı da uluslararası deneyim oranını belirleyen önemli bir unsur.<h4>İş aramaları sınırları aşıyor</h4>Indeed verileri, Avrupa tek pazarında iş arayanların kendi ülkeleri dışındaki fırsatlara olan ilgisinin giderek arttığını gösteriyor. Bu eğilim iki başlık altında inceleniyor:<ul><li>Tek pazar içi ilgi: Bir üye ülkedeki iş arayanların başka bir üye ülkedeki pozisyonlara başvurması</li><li>Tek pazar dışı ilgi: AB ülkelerindeki iş arayanların Birlik dışındaki ülkelere yönelmesi</li></ul>2024 ortasına kadar bu iki eğilim birbirine yakın seyrederken, genellikle yüzde 2 ila 4 aralığında kaldı. Ancak Aralık 2024’ten sonra tek pazar dışına yönelik ilgi hız kazandı ve Ekim 2025’te yüzde 7,2’ye ulaştı. Aynı dönemde tek pazar içi ilgi yüzde 5,4 seviyesinde kaldı.<h4>AB dışındaki gözde ülkeler: ABD ve İngiltere</h4>Tek pazar dışına yönelik iş aramalarında ABD ve İngiltere ilk sıralarda yer alıyor. 2025 yılında AB dışına yapılan iş aramalarının yüzde 40,5’i ABD’ye, yüzde 30,4’ü ise İngiltere’ye yönelik oldu.Her iki ülkeye yapılan başvurularda da Almanya, en fazla iş arayanın çıktığı ülke konumunda bulunuyor.İngiltere, Brexit sürecinin ardından 2020 yılı sonunda Avrupa tek pazarından ayrılmıştı.

Avrupa’da yurt dışı iş deneyimi olan en yaygın ülkeler hangisi?

Bern ve Schaffhausen’da hizmete giren yeni elektrikli otobüsler, kış aylarında beklenmedik bir sorunla gündemde. Hem yolcular hem de şoförler, araçların içinin yeterince ısınmadığından şikâyet ediyor. 

Yolcular üşüyor

Schaffhausen Ulaşım İşletmeleri’nin direktörü Patrick Altenburger, “Bazı yolcular için gerçekten fazla soğuk” diyerek durumu doğruluyor. Bernmobil’e de benzer şikâyetler ulaşıyor.Sorunun kaynağı, İspanyol üretici Irizar’ın yeni batarya elektrikli otobüsleri. Bern’de 26, Schaffhausen’de 13 adet kullanılan bu modern ve çevre dostu araçlar, görünüşe göre İsviçre kışına tam uyum sağlayamıyor. Normalde dışarısı sıfır derece veya altındaysa otobüslerin içi 15 dereceye kadar ısıtılıyor. Ancak Irizar modellerinde bu sıcaklığa ulaşmak her zaman mümkün olmuyor.Isıtma sistemi, aracın tavanındaki ısı pompası ile çalışıyor. Isı pompası dış havadan enerji çekiyor, elektrikle sıkıştırıyor ve iç mekâna veriyor. Ancak sıcaklık çok düştüğünde sistem sınırına geliyor. Bu durumda ek elektrikli ısıtma gerekiyor, fakat bu da batarya menzilini ciddi şekilde azaltıyor. Bernmobil’den Didier Buchmann, “Daha fazla ısıtma, daha kısa menzil demek” diyerek dengeyi anlatıyor.Bu nedenle işletmeler bir kompromis uyguluyor: Daha uzun menzil için daha az ısıtma. Schaffhausen’de en azından şoför kabinini daha sıcak tutmak için ön bölümde ek ısıtma deneniyor. Çünkü en uzun süre otobüste kalanlar şoförler.Her iki şehirdeki ulaşım işletmeleri sorunu çözmek için yoğun şekilde çalışıyor. Bernmobil, yazılım güncellemeleri ve sistem ayarlarıyla küçük iyileşmeler elde ettiklerini belirtiyor. Hedef, dışarısı sıfır derece olduğunda otobüs içinde yeniden 15 derece seviyesine ulaşmak.Yetkililer, sorunun elektrikli otobüs teknolojisinden değil, soğuk hava ile çevre dostu ısıtma sisteminin birleşiminden kaynaklandığını vurguluyor. Schaffhausen Ulaşım İşletmeleri’nden Altenburger, “Elektromobiliteyi sorgulamak yanlış olur. Sorun iklimlendirme sisteminde, çözebiliriz” diyerek elektrikli ulaşımın avantajlarının göz ardı edilmemesi gerektiğini söylüyor.

Bern ve Schaffhausen’da yeni elektrikli otobüslerde soğuk şikâyeti

St. Moritz’de iki hafta sonra düzenlenecek “The I.C.E.” etkinliği, her yıl olduğu gibi dünyanın dört bir yanından otomobil tutkunlarını Engadin’e çekmeye hazırlanıyor. 

St. Moritz’de “The I.C.E.” hazırlığı

Donmuş St. Moritzersee üzerinde gerçekleştirilen bu gösteri, klasik otomobillerin drift yaptığı, kürklü paltoların ve şampanyanın eksik olmadığı bir lüks buluşma olarak biliniyor. Ancak bu deneyimin bedeli, özellikle konaklama açısından, dudak uçuklatıyor.İngiltere’den genç bir otomobil meraklısı, TikTok’ta paylaştığı videoda St. Moritz’te bulabildiği en ucuz otelin üç gece için 16 bin sterlin olduğunu söyledi. Bu da yaklaşık 17 bin 190 franka denk geliyor. Hostellerin çoktan dolduğunu belirten genç kadın, çözümü Chur’da konaklamakta buldu. Chur’da üç gece için yalnızca 200 frank ödediğini, toplamda ise dört günlük İsviçre seyahatinin 593 franka mal olduğunu anlattı. Mizahi bir dille, “Muhtemelen sadece tost ekmeği yiyeceğim ama buna değer” dedi.“The I.C.E.”, yalnızca bir otomobil etkinliği değil, aynı zamanda bir yaşam tarzı olarak tanımlanıyor. Etkinlikte kürk mantolar, aynalı güneş gözlükleri, pahalı çantalar ve buz üzerinde fraklı garsonların servis ettiği şampanya adeta ritüelin bir parçası. “Görünmek ve görülmek” etkinliğin temel mottosu.St. Moritz sakinleri indirimli biletlerden yararlanırken, diğer ziyaretçiler için hafta sonu bileti 250 frank. Etkinlikte sergilenen klasik otomobiller, bir jüri tarafından değerlendiriliyor ve hafta sonunda kazananlar açıklanıyor. Geçen yılın dikkat çeken araçlarından biri, değeri 10 milyon frankı aşan Bugatti 59 olmuştu.Bu yılki buluşma 30–31 Ocak tarihlerinde gerçekleşecek ve yine binlerce meraklıyı donmuş gölün üzerine çekecek.

En ucuz oda 17 bin frank: Lüks otomobil etkinliği fiyatları uçurdu

Schwyz kantonunda faaliyet gösteren bir şirket, yapay zekâ ile manipüle edilmiş bir ses kullanılarak gerçekleştirilen büyük çaplı bir CEO dolandırıcılığının hedefi oldu. Kanton polisi, kimliği bilinmeyen kişilerin şirket sahibini kandırarak milyonlarca franklık para transferi yaptırdığını açıkladı.

Yapay zekâ ile yapılan ses sahtekârlığı

Dolandırıcılar önce şirket sahibiyle telefonla iletişime geçti ve kendilerini tanınan bir iş ortağı gibi tanıttı. Kullanılan ses, yapay zekâ ile gerçeğe çok yakın şekilde taklit edilmişti. Bu sayede güven kazanan dolandırıcılar, sözde gizli bir uluslararası işlem bahanesiyle şirket sahibini birden fazla yüksek meblağlı ödeme yapmaya ikna etti.Tüm para transferleri Asya’daki bir banka hesabına yönlendirildi. Ödemeler tamamlandıktan sonra durumun bir dolandırıcılık olduğu anlaşıldı. Fail ya da failler hâlâ tespit edilemedi. Schwyz Kanton Polisi ve savcılık soruşturmayı sürdürüyor.Kanton polisi, özellikle şirket yöneticilerine yönelik önemli uyarılar paylaştı. Yapay zekâ ile oluşturulan seslerin artık neredeyse ayırt edilemeyecek kadar gerçekçi olduğuna dikkat çekildi ve olağan dışı ödeme taleplerinde mutlaka ikinci bir doğrulama yolunun kullanılmasının zorunlu olduğu vurgulandı.

Kanton Schwyz’de milyonlarca franklık “Ceo dolandırıcılığı”

Gazze Şehri’nde yaşayan Filistinli yazar Akram Surani, iki yılı aşkın süredir bölgedeki yaşam koşullarını çevrim içi günlüğünde aktarıyor. İsviçre medyası ile düzenli temas hâlinde olan Surani’nin sesi, uzun zamandır korku, yorgunluk ve çaresizlikle dolu. 

Gazze’de yaşam dayanılmaz hâle geldi

Bir zamanlar yazılarında ve konuşmalarında hissedilen ince mizah, yerini tamamen umutsuzluğa bırakmış durumda.Surani, ailesiyle birlikte yıkılmış bir mahallede yaşıyor. Defalarca yer değiştirmek zorunda kaldıktan sonra, 2025 sonbaharında ilan edilen ateşkesin ardından evine dönebildi. Ancak döndüğü ev, ağır bombardıman nedeniyle neredeyse kullanılamaz hâle gelmişti. Bugün hâlâ bir çadırda yaşıyor ve bu çadır da kış fırtınaları nedeniyle büyük ölçüde zarar görmüş durumda.Yazar, Gazze’deki yaşamı “dayanılmaz” olarak tanımlıyor. Gıda, su, ilaç ve yakıt bulmak neredeyse imkânsız. Fiyatlar çok yüksek, ulaşım araçları çalışmıyor, hastaneler ise ağır yaralılar ve kronik hastalarla dolu. Kanser, böbrek yetmezliği, yanıklar ve psikolojik travmalar yaygın, ancak sağlık sistemi çökmüş durumda. Surani, “Şehrin tamamı yıkık. Hastaneler yardım edemiyor. İnsanlar onurlarını kaybetti” diyor.Gazze’deki çocuklar da ağır bir bedel ödüyor. İki yıldan uzun süredir okullar kapalı. Bazı özel okullar açık olsa da çoğu aile için ücretleri karşılamak mümkün değil. Çocuklar, internet çalışırsa telefondan ders takip ediyor; çoğu zaman ise hiç eğitim alamıyor.Gazze Şeridi, savaş öncesinde bile dünyanın en yoğun nüfuslu bölgelerinden biriydi. Bugün ise yaklaşık iki milyon kişi, İsrail ordusunun yönlendirmesiyle bölgenin yalnızca yüzde kırkına sıkıştırılmış durumda. Bu koşullar, Surani’nin umudunu neredeyse tamamen tüketmiş.ABD Başkanı Donald Trump’ın açıkladığı yeni barış planı ve kurulması planlanan “Barış Konseyi”ne dair beklentiler de Surani’de bir umut yaratmıyor. Ona göre Gazze’de yaşayanlar, dünyanın başka trajedilerle meşgul olması nedeniyle artık görülmüyor. “Dünya o kadar çok acı yaşıyor ki, Gazze’deki iki milyon insanı duyan ve gören kalmadı” diyerek hayal kırıklığını dile getiriyor.Gazze’deki yaşamın kısa vadede normale dönmesi beklenmiyor. Surani’nin sözleri, bölgedeki insanların içinde bulunduğu ağır insani krizi bir kez daha gözler önüne seriyor.

Filistinli yazar Akram Surani günlüklerinde umutsuzluğu anlatıyor

Almanya’da, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı ilhak etmesi ya da askeri müdahaleyle kontrol altına alması ihtimali üzerine, 2026 FIFA Dünya Kupası’nın boykot edilmesi gündeme geldi.

Grönland krizi

ATurnuva, 11 Haziran–19 Temmuz tarihleri arasında ABD, Meksika ve Kanada’nın ev sahipliğinde düzenlenecek.Trump, bir süredir Grönland’ın ABD’nin ulusal güvenliği açısından stratejik öneme sahip olduğunu savunurken, Avrupa’da bu olası girişime karşı nasıl bir tavır alınması gerektiği tartışılıyor. Almanya’da dile getirilen seçeneklerden biri de Dünya Kupası’na katılmamak.Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in liderliğini yaptığı Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) Partisi milletvekili Jürgen Hardt, Alman basınına yaptığı değerlendirmede, ABD’nin Grönland’ı yasa dışı biçimde ilhak etmesi halinde ülkede coşkulu bir futbol organizasyonu düzenlenmesini hayal edemediğini söyledi. Hardt, Avrupalı ülkelerin böyle bir durumda bu tür etkinliklere katılmanın doğru olup olmadığını sorgulaması gerektiğini ifade etti.Trump’ı Grönland konusunda daha makul bir çizgiye çekmek amacıyla Dünya Kupası’na katılmamanın “son çare” olarak masada tutulabileceğini belirten Hardt, bu adımın ciddi bir siyasi mesaj anlamı taşıyacağını vurguladı.CDU’lu milletvekili Roderich Kiesewetter ise Trump’ın Grönland’a yönelik tehditlerini hayata geçirmesi ve Avrupa Birliği ile bir ticaret savaşı başlatması durumunda, Avrupa ülkelerinin Dünya Kupası’na katılımının düşünülemeyeceğini dile getirdi. Kiesewetter, Trump’a karşı açık ve kararlı bir duruş sergilenmesi çağrısında bulundu.Yumuşatıcı yaklaşımların ters teptiğini ve Trump tarafından zayıflık olarak algılandığını savunan Kiesewetter, “Eğer Trump Grönland konusunda adım atar ya da AB ile ticaret savaşı başlatırsa, Avrupa’nın Dünya Kupası’na katılmaması gerektiği açıktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Trump’ın Grönland planı Almanya’da Dünya Kupası boykotunu gündeme taşıdı

ABD Başkanı Donald Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Grönland konusunda yürütülen temaslar sonucunda bir “anlaşma çerçevesi” üzerinde uzlaşı sağlandığını açıkladı.

Avrupa’ya erteleme

Trump, bu gelişme doğrultusunda Avrupa ülkelerine yönelik olarak 1 Şubat’ta yürürlüğe girmesi planlanan gümrük vergilerinin durdurulduğunu duyurdu.Trump, Davos’ta yapılan Grönland görüşmelerine ilişkin değerlendirmelerini Truth Social hesabı üzerinden paylaştı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile son derece verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini belirten Trump, görüşmeler sonucunda Grönland ve genel olarak Arktik Bölgesi’ni kapsayan geleceğe dönük bir anlaşmanın temel hatlarının şekillendirildiğini ifade etti.Söz konusu çerçevenin hayata geçirilmesi halinde bunun yalnızca ABD için değil, tüm NATO müttefikleri açısından da olumlu sonuçlar doğuracağını vurgulayan Trump, bu süreç kapsamında Avrupa ülkelerine uygulanması planlanan gümrük tarifelerinin askıya alındığını kaydetti.ABD Başkanı ayrıca, Grönland bağlamında “Altın Kubbe” savunma sistemiyle ilgili ilave görüşmeler yapılacağını belirtti. Trump, bu sürecin Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Özel Temsilci Steve Witkoff’un koordinasyonunda yürütüleceğini bildirdi.

Grönland anlaşması sonrası Trump’tan gümrük vergisi kararı

Avrupa Birliği ile Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) ülkeleri arasında imzalanan serbest ticaret anlaşmasına karşı çıkan binlerce Avrupalı çiftçi, Fransa’nın Strazburg kentinde bulunan Avrupa Parlamentosu binası önünde protesto düzenledi.

MERCOSUR protestosu

Fransız basınında yer alan haberlere göre; Fransa’nın yanı sıra İtalya, Almanya ve Belçika’dan gelen çiftçiler, söz konusu anlaşmanın kendileri açısından haksız rekabete yol açacağını savunarak yürürlüğe girmesini engellemek amacıyla AB kurumlarına baskı yapmayı hedefliyor.Yaklaşık 4 bin çiftçi, Strazburg’da bir araya gelerek Avrupa Parlamentosu önünde sloganlar attı. Göstericiler, “Von der Leyen ve AB çiftçilere ve halka ihanet etti” ile “Toksik anlaşmalara hayır” ifadelerinin yer aldığı pankartlar taşıdı.Yüzlerce traktörle gerçekleştirilen protesto nedeniyle Avrupa Birliği kurumları çevresinde geniş güvenlik önlemleri alındı. Zaman zaman AP binasını çevreleyen barikatları aşmaya çalışan göstericilere polis müdahale etti.Polis, havai fişek ve sert cisimler atan protestocuları dağıtmak için biber gazı kullanırken, bazı noktalarda göstericilerle güvenlik güçleri arasında arbede yaşandı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/3f6b344d38c4348a14ff66819.jpg" width="1024" height="576"></figure>Protesto, Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’nda aşırı sağcı “Avrupa’nın Vatanseverleri” (Patriots for Europe) grubunun, MERCOSUR ülkeleriyle yapılan ticaret anlaşması nedeniyle AB Komisyonu hakkında verdiği gensoru önergesinin görüşüldüğü sırada gerçekleştirildi.Gensoru önergesi, AB Komisyonu’nun anlaşma sürecinde Avrupa Parlamentosu’nu ve ulusal parlamentoları devre dışı bıraktığı, ayrıca milyonlarca Avrupalı çiftçinin kaygılarını göz ardı ettiği iddiasına dayanıyor. Önergenin kabul edilmesi halinde Komisyonun istifası gerekecek olsa da mevcut parlamento dengeleri nedeniyle girişimin kabul edilme ihtimalinin düşük olduğu ifade ediliyor. Oylamanın 22 Ocak’ta yapılması bekleniyor.<h3>AB–MERCOSUR anlaşması süreci</h3>Avrupa Birliği ile MERCOSUR ülkeleri arasında yaklaşık 25 yıldır müzakere edilen ticaret anlaşması, 17 Ocak’ta Paraguay’ın başkenti Asuncion’da imzalanmıştı. Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi’nin onayı gerekiyor.Brüksel yönetimi, söz konusu anlaşmayı Latin Amerika’daki ticari etkinliğini ve jeopolitik etkisini artıracak önemli bir kazanım olarak değerlendiriyor. Buna karşın Avrupalı çiftçiler, düşük üretim standartlarına sahip olduğu öne sürülen ucuz tarım ve hayvancılık ürünlerinin Avrupa pazarına girmesiyle birçok çiftliğin iflas riskiyle karşı karşıya kalabileceğini dile getiriyor.Anlaşmaya Almanya ve İspanya destek verirken, Fransa, Polonya ve Macaristan başta olmak üzere bazı AB ülkeleri ile çok sayıda çiftçi örgütü anlaşmaya karşı çıkıyor.

Avrupalı çiftçiler MERCOSUR anlaşmasına karşı Strazburg’da toplandı

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da ekonomik nedenlerle başlayan protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 4 bin 29’a ulaştığını açıkladı.

İran’da protesto bilançosu

HRANA tarafından paylaşılan bilgilere göre, ülke genelinde yaşanan olaylar sırasında toplam 26 bin 15 kişi gözaltına alındı. Yaşamını yitirenler arasında 180 güvenlik görevlisinin de bulunduğu bildirildi. Ajans, bir gün önce yayımladığı raporda ölü sayısını 3 bin 919 olarak duyurmuştu.İran’daki protestolar, 28 Aralık 2025’te ulusal para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’daki esnafın başlattığı eylemlerle başlamış, kısa sürede birçok kente yayılmıştı.Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetin artması üzerine İran yönetimi internet erişimini tamamen engellemişti. Son günlerde ise internetin kısmen ve sınırlı ölçüde yeniden kullanıma açıldığı ifade ediliyor.Gösteriler büyük ölçüde durulmuş olsa da, merkezi ABD’nin Virginia eyaletinde bulunan HRANA, yeni vakaların doğrulandığını öne sürerek can kaybı ve gözaltı sayılarını güncellemeyi sürdürüyor. İranlı yetkililer ise protestolarda hayatını kaybeden ya da yaralanan sivillere ilişkin kapsamlı bir açıklama yapmadı. Buna karşın, 3 bin 700’den fazla güvenlik görevlisinin yaralandığını ve olayları kışkırttığı iddia edilen ya da terör örgütleriyle bağlantılı olduğu öne sürülen 3 bin kişinin gözaltına alındığını duyurdu.İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, 17 Ocak’ta yaptığı açıklamada, protestolar sırasında İsrail ve ABD ile bağlantılı kişilerin ülkeye ciddi zarar verdiğini ve birkaç bin insanın ölümüne neden olduğunu öne sürmüştü.

HRANA: İran’daki protestolarda can kaybı 4 bini aştı

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da ekonomik sıkıntılar nedeniyle başlayan protestolarda yaşamını yitirenlerin sayısının 3 bin 308’e ulaştığını açıkladı.

HRANA’dan açıklama

HRANA’nın paylaştığı bilgilere göre, ülkenin farklı kentlerinde yaşanan olaylar kapsamında şu ana kadar 24 bin 266 kişi gözaltına alındı. Gösteriler sırasında meydana gelen şiddet olaylarında hayatını kaybedenlerin sayısının 3 bin 308 olduğu bildirildi.İranlı yetkililer, protestolar sırasında ölen ya da yaralananların toplam sayısına ilişkin resmi bir veri açıklamazken, olayları kışkırttıkları ve terör örgütleriyle bağlantılı oldukları iddia edilen yaklaşık 3 bin kişinin gözaltına alındığını duyurmuştu.İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, dün yaptığı açıklamada, yaşanan olayların İsrail ve ABD ile bağlantılı kişiler tarafından yönlendirildiğini öne sürerek, bu unsurların ülkede büyük yıkıma neden olduğunu ve binlerce insanın hayatını kaybettiğini savundu.Merkezi ABD’nin Virginia eyaletinde bulunan HRANA, bir gün önce yayımladığı raporda ölü sayısının 3 bin 90 olduğunu açıklamıştı. Son verilerle birlikte can kaybının arttığı ifade edildi.<h3>İran’daki protestoların arka planı</h3>İran’da 28 Aralık 2025 tarihinde, ulusal para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’daki esnaf tarafından başlatılan protestolar kısa sürede ülke genelindeki birçok kente yayıldı.Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta protestoların şiddetlenmesi üzerine çıkan olayların ardından İran yönetimi, internet erişimini kısıtlama yoluna gitmişti.

İran’da protesto bilançosu ağırlaşıyor: 3 bin 308 ölü

İran’da 28 Aralık’ta ekonomik nedenlerle başlayıp kısa sürede ülke geneline yayılan protestoların ardından, ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’a müdahale edilebileceği yönündeki açıklamalarını yinelemesi Washington–Tahran hattındaki tansiyonu yükseltti.

Müdahale sinyali

ABD’li bir yetkili, artan bölgesel riskler nedeniyle Orta Doğu’daki bazı Amerikan üslerinden personelin geri çekildiğini açıkladı. Bu gelişme, üst düzey bir İranlı yetkilinin, ABD’nin saldırması halinde İran’ın Amerikan üslerini hedef alacağı uyarısını komşu ülkelere ilettiklerini söylemesinin ardından geldi.İran yönetimi, bugüne kadarki en geniş protesto dalgalarından biriyle karşı karşıya kalırken, Trump yönetimi de hükümet karşıtı göstericilere yönelik baskıların ölümcül boyuta ulaşması durumunda müdahale seçeneğini gündemde tutuyor.Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin, ABD’nin talebi üzerine bugün İran’daki gelişmeleri ele almak üzere toplanması bekleniyor.İsmini vermek istemeyen bir ABD’li yetkili, önlem amacıyla bölgedeki kritik üslerden bazı personelin çekildiğini belirtirken, Reuters’a konuşan Batılı bir askeri kaynak, ABD’nin saldırıya yakın olduğu izlenimi oluştuğunu ancak bu belirsizliğin Trump yönetiminin bilinçli bir stratejisi olabileceğini söyledi.Beyaz Saray ise Başkan Trump’ın krize ilişkin olarak “bekle ve gör” yaklaşımını sürdürdüğünü ima etti.Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada, protestolara yönelik baskı sırasında ölümlerin azaldığı yönünde bilgiler aldığını ve şu an için idamların planlanmadığını düşündüğünü söyledi. Bu bilgilerin kaynağını ise “karşı taraftaki çok önemli kişiler” sözleriyle ifade etti.ABD Başkanı, askeri müdahale ihtimalini tamamen reddetmezken, gelişmelerin yakından izleneceğini ve İran’dan “tatmin edici” mesajlar aldıklarını dile getirdi.İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de hükümet karşıtı gösterilerle ilgili bir soruya yanıtında idam planlarının olmadığını savundu. Ancak Norveç merkezli İran İnsan Hakları Derneği, ülkedeki cezaevlerinde idamın yaygın biçimde uygulandığını bildiriyor.<h3>Müdahalenin Zamanlaması Belirsiz</h3>İki Avrupalı yetkili, ABD’nin askeri müdahalesinin önümüzdeki 24 saat içinde gerçekleşebileceğini ileri sürerken, İsrailli bir yetkili de Trump’ın müdahale kararına yakın olduğunu düşündüklerini, ancak kapsam ve zamanlamanın netleşmediğini söyledi.Katar, Orta Doğu’daki en büyük ABD üssü olan El-Udeyd Hava Üssü’ndeki personel sayısının mevcut bölgesel gerilimler nedeniyle azaltıldığını açıkladı. Diplomatlar, bazı personele üssü terk etmelerinin söylendiğini, ancak geniş çaplı bir tahliye işareti bulunmadığını belirtti.İngiltere’nin de olası bir ABD saldırısı öncesinde Katar’daki bir hava üssünden bazı personelini geri çektiği bildirildi.Trump, protestoculara destek amacıyla İran’a yönelik müdahale tehdidini sık sık dile getirirken, 28 Aralık’tan bu yana süren gösterilerde 2 bin 615 kişinin yaşamını yitirdiği ifade ediliyor.İran Genelkurmay Başkanı Abdolrahim Musevi, yaşananları ülkenin daha önce hiç karşılaşmadığı bir yıkım olarak tanımlayarak sorumluluğu dış güçlere yükledi. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot ise olayları, “İran’ın çağdaş tarihindeki en sert baskı süreci” olarak nitelendirdi.İranlı yetkililer, şiddet olaylarının “silahlı teröristler” tarafından gerçekleştirildiğini savunarak ABD ve İsrail’i ülkeyi istikrarsızlaştırmakla suçluyor.<h3>İran’dan ABD’ye Müdahaleyi Durdurma Çağrısı</h3>Trump, günlerdir İran’a müdahale mesajlarını açıkça dile getiriyor. CBS News’e verdiği röportajda, protestocuların idam edilmesi halinde çok sert karşılık vereceklerini söyledi ve İran halkına protestoları sürdürmeleri çağrısında bulunarak “yardım yolda” ifadesini kullandı.Üst düzey bir İranlı yetkili ise Tahran’ın, bölgedeki ABD müttefiklerinden Washington’un olası saldırısını engellemelerini istediğini açıkladı.ABD’nin bölgede, Katar’daki El-Udeyd Üssü ve Bahreyn’deki Beşinci Filo karargâhı başta olmak üzere geniş bir askeri varlığı bulunuyor.İnternet kesintileri nedeniyle İran’dan bilgi akışı sınırlı kalırken, ABD merkezli HRANA, protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bin 615’e ulaştığını ve bunun 2009 ile 2022’deki gösterilerden çok daha yüksek olduğunu bildirdi.2025 Haziran’ında İsrail’in, ABD’nin de katıldığı ve 12 gün süren saldırıları ile Avrupa ülkelerinin İran’ın nükleer programı nedeniyle BM yaptırımlarını yeniden devreye alması, ülkedeki ekonomik krizi daha da derinleştirdi.

ABD–İran geriliminde son durum

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da ekonomik gerekçelerle başlayan ve 17 gündür devam eden protestolara ilişkin yeni bir rapor yayımladı.

İran krizde

HRANA’nın internet sitesinde yer alan bilgilere göre, ülke genelinde süren gösterilerde yaşamını yitirenlerin sayısı 2 bin 550’ye ulaştı. Hayatını kaybedenlerin 2 bin 403’ünün gösterici olduğu, bunlardan 12’sinin 18 yaşından küçük olduğu belirtildi. Ölenler arasında emniyet güçlerine mensup 147 kişinin de bulunduğu aktarıldı.Raporda, olaylar sırasında 1.134 kişinin yaralandığı, 18 bin 434 kişinin ise güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındığı ifade edildi.İranlı yetkililer, protestolarda hayatını kaybedenler ve yaralananlara ilişkin şimdiye kadar resmi bir açıklama yapmadı. HRANA, daha önce yayımladığı 16’ncı gün raporunda ölü sayısını 664, gözaltına alınanların sayısını ise 10 bin 721 olarak duyurmuştu.Protestolar, 28 Aralık 2025’te İran’ın yerel para biriminin döviz karşısında ciddi değer kaybetmesi ve artan ekonomik sıkıntılar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başlamış, kısa sürede birçok kente yayılmıştı.Öte yandan İran Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei, protesto olaylarının “bazı faillerinin” kamuoyuna açık şekilde yargılanması için çalışmalar yürüttüklerini açıkladı. Yarı resmi Fars Haber Ajansı’nın aktardığına göre Ejei, Tahran’daki bazı cezaevlerini ziyaret ederek, gösterilerle bağlantılı olduğu öne sürülen şüphelilerin dosyalarını inceledi.Ejei, yargılamaların yasal çerçevede yürütüleceğini vurgulayarak, silah ya da patlayıcıyla yakalanan ve kamu güvenliğini tehdit ettiği iddia edilen zanlıların öncelikli olarak yargılanacağını söyledi.İran Genel Başsavcısı Muhammed Muvahhidi ise olaylar sırasında yakalanan ve “terörist” olarak tanımlanan kişilere ait mal varlıklarının tespit edilmesi için emniyet güçlerine talimat verdi. Muvahhidi ayrıca, maddi zarara uğrayan vatandaşlardan belge ve kanıtlarını yetkililere teslim etmelerini istedi.Protestolar sırasında şiddet olaylarının artması ve güvenlik güçlerinin müdahalelerinin yoğunlaşması üzerine, 9 Ocak’ta ülke genelinde internet erişiminin kesildiği bildirildi.

İran’daki protestolarda can kaybı 2 Bin 550'ye yükseldi

İsrail’in saldırıları ve uyguladığı abluka nedeniyle ağır bir insani krizin yaşandığı Gazze Şeridi, bu kez şiddetli yağış ve fırtınanın etkisiyle daha da derinleşen bir felaketle karşı karşıya kaldı.

Gazze’de kış

Hastalık, yoksulluk ve çaresizlik içinde hayatta kalmaya çalışan Filistinliler için kış koşulları doğrudan yaşam tehdidine dönüştü.Bölgede etkili olan kuvvetli yağmur ve rüzgar, özellikle evlerini kaybederek çadırlarda yaşayan yerinden edilmiş Filistinlileri vurdu. Dün akşam saatlerinden itibaren Gazze’yi etkisi altına alan kutup kökenli fırtına, çok sayıda çadırın yıkılmasına ve barınma alanlarının sular altında kalmasına yol açtı.İlk belirlemelere göre fırtına ve yağışlar nedeniyle 5 Filistinli hayatını kaybetti, yerinden edilmiş sivillerin kaldığı çadırlarda ise ağır hasar meydana geldi. Gazze Şeridi’nde soğuk hava koşulları nedeniyle bugüne kadar 21’i çocuk olmak üzere toplam 24 Filistinlinin yaşamını yitirdiği bildirildi.Gazze’deki Hükümet Medya Ofisi, kış mevsiminin başlamasından bu yana şiddetli soğuk nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısının yediye yükseldiğini, Ekim 2023’ten bu yana ise barınma yetersizliği ve soğuk kaynaklı ölümlerin toplamda 24’e ulaştığını açıkladı.Gazze Sivil Savunma İdaresi de şiddetli yağmur ve rüzgarın yol açtığı kısmi bina çökmeleri sonucu 4 Filistinlinin yaşamını yitirdiğini duyurdu. Sağlık kaynakları ise Gazze kentinde çadırda yaşayan yaşlı bir Filistinli erkeğin, daha önce yıkılan bir cami minaresinden kopan molozların üzerine düşmesi sonucu hayatını kaybettiğini bildirdi.<h3>Fırtınanın yıkıcı etkileri</h3>Gazze Belediyesi Sözcüsü Hüsnü Mühenna, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kuvvetli rüzgarlar ve yoğun yağışların özellikle batı bölgeleri ve alçak alanlarda bulunan binlerce çadırı yerinden ettiğini ve sular altında bıraktığını söyledi. Mühenna, bu çadırlarda evlerini kaybeden yerinden edilmiş sivillerin barındığını vurguladı.Çok sayıda barınağın artık yaşanamaz hale geldiğini belirten Mühenna, fırtınanın etkilerinin devam eden savaşın yıkıcı sonuçlarından ayrı değerlendirilemeyeceğini ifade etti. Yerinden edilmiş kişilerin kaldığı kampların büyük bölümünün kış şartlarına hazır olmadığını dile getiren Mühenna, battaniye, yatak ve ısınma imkanlarının ciddi şekilde yetersiz olduğunu, bunun özellikle çocuklar, kadınlar ve yaşlılar için hayati risk oluşturduğunu kaydetti.Altyapının büyük ölçüde tahrip edildiğine dikkat çeken Mühenna, su ve kanalizasyon şebekeleri ile yolların zarar görmesinin her fırtınayı iki katlı bir insani felakete dönüştürdüğünü söyledi. Mevcut sağlık ve çevre sorunlarıyla birlikte bu durumun salgın hastalık riskini artırdığı uyarısında bulundu.Yerinden edilmiş binlerce ailenin yağmur ve soğuğa dayanıklı olmayan çadırlarda yaşam mücadelesi verdiğini belirten Mühenna, kış koşullarının artık geçici bir doğa olayı olmaktan çıkıp savaşın bir parçası haline geldiğini ifade etti. Uluslararası topluma ve yardım kuruluşlarına acil müdahale çağrısı yapan Mühenna, yaşananların yalnızca sert hava koşulları değil, aynı zamanda küresel vicdan için bir sınav olduğunu vurguladı.<h3>Müdahale yetersizliği</h3>Gazze Sivil Savunma Sözcüsü Mahmud Basal da fırtınanın mevcut insani krizi ciddi biçimde ağırlaştırdığını belirterek, sel baskınları, çadırların uçması ve daha önce bombardımanda hasar gören binaların yeniden çökmesi nedeniyle kısa sürede yüzlerce yardım çağrısı aldıklarını söyledi.Basal, sivil savunma ekiplerinin hasarlı yapıların tekrar çöktüğünü gözlemlediğini ve devam eden hava koşullarının daha fazla can kaybına yol açabileceğini belirtti. Yakıt sıkıntısı ve ağır ekipman eksikliğinin müdahale kapasitesini ciddi şekilde sınırladığını da sözlerine ekledi.Ekipler, yaygın yıkım ve büyük ekipman eksikliği nedeniyle son derece zor koşullar altında çalışmalarını sürdürürken, her kurtarma operasyonunun büyük güçlüklerle gerçekleştirildiği bildirildi. Aralık ayından bu yana Gazze’yi etkileyen fırtınalarda, daha önce bombardımanlarda zarar gören çok sayıda binanın çöktüğü ve can kayıplarının yaşandığı hatırlatıldı.<h3>Ateşkese rağmen süren abluka</h3>Resmi verilere göre, yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasına rağmen İsrail, barınma malzemeleri, çadırlar, mobil evler ve yeniden inşa için gerekli inşaat malzemelerinin Gazze’ye girişine izin verme taahhüdünü büyük ölçüde yerine getirmedi.İsrail’in ABD’nin desteğiyle Ekim 2023’te başlattığı saldırılar sonucu iki yılı aşkın süredir devam eden yıkımda 71 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 171 binden fazla kişi yaralandı ve sivil altyapının yaklaşık yüzde 90’ı tahrip edildi.Birleşmiş Milletler, Gazze’nin yeniden inşası için gereken maliyetin yaklaşık 70 milyar dolar olduğunu tahmin ediyor.

Gazze’de fırtına ve yağış insani felaketi derinleştiriyor

İran yönetimi, ülkede devam eden protestolara ilişkin Avrupa’dan gelen açıklamalara tepki göstererek, bazı Avrupa ülkelerine diplomatik uyarıda bulundu. Tahran, gösteriler sırasında yaşanan can kayıplarına dair yapılan değerlendirmelerin “dış müdahaleyi teşvik ettiğini” savundu.

Avrupa'da İran protestoları

İran Dışişleri Bakanlığı, pazartesi günü Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere’yi temsilen görev yapan diplomatları Tahran’a çağırdı. Görüşmede, söz konusu ülkelerin protestolara destek verdiği iddia edilen açıklamalarına itiraz edildiği bildirildi.Devlet televizyonunun aktardığı bilgilere göre, toplantı sırasında diplomatlara protestocuların neden olduğu tahribatı gösteren görüntüler izletildi ve ilgili ülkelerden, “göstericileri destekleyen resmi açıklamalarını geri çekmeleri” talep edildi.Bu diplomatik girişim, Norveç merkezli İran İnsan Hakları (IHR) örgütünün, İran güvenlik güçlerinin müdahaleleri sonucu en az 648 kişinin hayatını kaybettiğini duyurmasının ardından geldi. IHR, gerçek ölü sayısının açıklanan rakamların çok üzerinde olabileceği uyarısında bulundu.IHR Direktörü Mahmood Amiry-Moghaddam, doğrulanan son verileri değerlendirirken, “Uluslararası toplumun, İslam Cumhuriyeti’nin gerçekleştirdiği toplu ölümler karşısında protestocuları koruma sorumluluğu vardır,” ifadelerini kullandı.Örgüt ayrıca bazı tahminlere göre 6 binden fazla kişinin hayatını kaybetmiş olabileceğini, ancak İran yönetiminin yaklaşık dört gündür sürdürdüğü internet kesintisinin, bu bilgilerin bağımsız kaynaklarca doğrulanmasını büyük ölçüde zorlaştırdığını vurguladı.<h3>Batı’dan Tepkiler</h3>Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İran’da protestoculara yönelik uygulamaları “devlet şiddeti” olarak nitelendirerek kınadı. Macron, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Haklarına saygı talep eden İranlı kadın ve erkeklerin ayrım gözetilmeksizin hedef alınmasını şiddetle kınıyorum,” dedi.Macron, temel özgürlüklere saygının evrensel bir ilke olduğunu vurgulayarak, bu değerleri savunanların yanında durmaya devam edeceklerini ifade etti.Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise, İran güvenlik güçlerinin göstericilere karşı uyguladığı şiddeti “orantısız ve acımasız” olarak tanımladı ve bunun yönetimin zayıflığını ortaya koyduğunu söyledi. Hindistan ziyareti sırasında konuşan Merz, “Bu şiddeti en sert şekilde kınıyoruz,” ifadelerini kullandı.Berlin’de Alman Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Almanya’nın İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) Avrupa Birliği’nin terör yaptırımları listesine alınması için baskı yapmayı sürdürdüğünü açıkladı. Sözcü, bu konuda AB genelinde ortak bir tutum oluşturulması için çalışmaların devam ettiğini belirtti.İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper da protestoculara yönelik müdahaleleri sert sözlerle eleştirdi. Cooper, “Barışçıl göstericilerin öldürülmesi ve acımasızca bastırılması dehşet verici,” dedi.X üzerinden yaptığı paylaşımda Cooper, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüştüğünü belirterek, İran yönetimine şiddeti derhal durdurma, temel hak ve özgürlükleri güvence altına alma ve İngiliz vatandaşlarının güvenliğini sağlama çağrısında bulunduğunu aktardı.Avrupa Birliği de İran’daki protestoların bastırılması nedeniyle yeni yaptırımların gündemde olduğunu duyurdu. AB Sözcüsü Anouar El Anouni, “Protestoculara yönelik sert baskıların ardından, ilave ve daha ağır yaptırımlar önermeye hazırız,” dedi.<h3>Ekonomik Kriz ve Protestolar</h3>Gösteriler, İran riyalinin tarihi düzeyde değer kaybetmesi ve ağırlaşan ekonomik koşulların ardından 28 Aralık’ta Tahran’daki Büyük Çarşı’nın kapanmasıyla başladı. Kısa sürede ülkenin farklı kentlerine yayılan protestolarda, rejim değişikliği talepleri dile getirildi.Uzmanlar, bu süreci, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana İran’daki teokratik yönetime karşı ortaya çıkan en ciddi meydan okumalardan biri olarak değerlendiriyor.Bazı protestocular “Diktatöre ölüm” ve “İslam Cumhuriyeti’ne ölüm” sloganları atarken, bazı grupların dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in fotoğraflarını yaktığı görüldü.Eylemlerin başlamasından kısa süre sonra ülkede internet ve telefon hatları kesildi. İnternet altyapı şirketi Cloudflare ile sivil toplum kuruluşu NetBlocks, bu kesintilerin İran hükümetinin müdahalesi sonucu gerçekleştiğini bildirdi.Hükümet ise kontrolü yeniden sağlamak amacıyla ülke genelinde destek mitingleri düzenlenmesi çağrısında bulundu. Devlet televizyonuna göre, binlerce kişi Tahran’daki Devrim Meydanı’nda toplanarak ulusal bayraklar taşıdı ve yönetimin “ayaklanma” olarak tanımladığı olaylarda hayatını kaybedenler için dua etti.İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, hükümet yanlısı mitingleri överek, bu katılımın ABD’ye yönelik bir “uyarı” niteliği taşıdığını söyledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın, protestocuların öldürülmesi halinde askeri müdahaleyi gündeme getirmesinin ardından konuşan Hamaney, “Bu, Amerikalı siyasetçilere bir uyarıydı. Aldatmacadan vazgeçmeleri ve paralı hainlere güvenmemeleri gerektiğini gösterdi,” dedi.Hamaney ayrıca, söz konusu mitinglerin, “yabancı düşmanların içerideki unsurlar aracılığıyla yürüttüğü planları boşa çıkardığını” savundu.İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da Tahran’daki bir mitingde yaptığı konuşmada, protestolara verilen yanıtı “teröristlere karşı savaş” olarak nitelendirdi. Galibaf, İran’ın ekonomik, psikolojik, ABD ve İsrail’le askeri mücadele ile terörle mücadele olmak üzere “dört cephede savaş” yürüttüğünü söyledi.“Büyük İran milleti hiçbir zaman düşmanın hedeflerine ulaşmasına izin vermedi,” diyen Galibaf, konuşmasını “İsrail’e ölüm, Amerika’ya ölüm” sloganları eşliğinde sürdürdü ve olası yeni bir saldırı durumunda İran ordusunun ABD Başkanı Donald Trump’a “unutulmaz bir ders vereceğini” ileri sürdü.

İran, Avrupa ülkelerini protestolar nedeniyle uyardı

ABD, İran’da süren protestolar ve artan güvenlik risklerini gerekçe göstererek, ülkede bulunan vatandaşlarına “derhal İran’dan ayrılmaları” yönünde çağrıda bulundu.

Tahliye çağrısı

ABD’nin Tahran Sanal Büyükelçiliği tarafından yayımlanan güvenlik bildirisinde, Amerikan vatandaşlarından Washington yönetiminin herhangi bir yardımına ihtiyaç duymadan kendi çıkış planlarını yapmaları istendi.Açıklamada, ülkede devam eden kitlesel gösterilere ve güvenlik koşullarındaki kötüleşmeye dikkat çekilerek, “İran’ı hemen terk edin. Ülkeden ayrılamıyorsanız, evinizde ya da güvenli olduğunu düşündüğünüz başka bir binada korunaklı bir alana geçin” ifadelerine yer verildi.Öte yandan Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran meselesinde önceliği diplomatik yollarla çözümden yana kullandığını, ancak askeri seçeneğin de her zaman masada bulunduğunu daha önce açıklamıştı.<h3>İran’daki Gösteriler</h3>İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin yabancı para karşısında ciddi değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başlamış, kısa sürede ülkenin farklı şehirlerine yayılmıştı.Gösterilerde hayatını kaybedenler ya da yaralananlarla ilgili İranlı yetkililerden resmi bir açıklama yapılmazken, İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), bugün yayımladığı ve protestoların 16. gününü kapsayan raporunda, 133’ü güvenlik görevlisi, biri savcı ve 9’u 18 yaşın altında olmak üzere toplam 646 kişinin yaşamını yitirdiğini, 10 bin 721 kişinin ise gözaltına alındığını duyurmuştu.Protestolar sırasında şiddet olaylarının artması ve güvenlik güçlerinin müdahalelerinin yoğunlaşması üzerine 9 Ocak’ta ülke genelinde internet erişimi kesilmişti.

ABD, İran’daki vatandaşlarını ülkeyi terk etmeye çağırdı

İran’da hükümet karşıtı gösterilerde yaşamını yitirenlerin sayısının arttığı bildiriliyor. Protestolara destek amacıyla yurt dışında da eylemler düzenlenirken, Almanya’nın başkenti Berlin’de Brandenburg Kapısı önünde toplanan kalabalık, İran’daki gelişmelere dikkat çekti.

İran ayakta

Ülkede internet erişiminin kesilmesi ve telefon hatlarının devre dışı bırakılması, protestoların yaygınlığına ve bilançosuna dair sağlıklı bilgi alınmasını zorlaştırıyor. Bu nedenle uluslararası basın kuruluşları, can kayıplarını bağımsız kaynaklardan teyit etmekte güçlük çekiyor.Yurt dışı merkezli İranlı insan hakları grupları, devam eden gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısının en az 544’e ulaştığını ileri sürüyor. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı ise iki haftadır süren protestolar kapsamında 10 bin 600’den fazla kişinin gözaltına alındığını duyurdu. Kurumun verilerine göre ölenlerin 48’i güvenlik güçlerinden, 496’sı ise göstericilerden oluşuyor.ABD Başkanı Donald Trump, pazar gecesi Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, İran’ın ABD baskısından bunaldığını ve müzakere arayışında olduğunu savundu. Trump, bir görüşmenin planlandığını ifade ederken, yaşanan can kayıpları nedeniyle toplantıdan önce harekete geçilmesinin gerekebileceğini söyledi. Başkan, “İran bizimle iletişime geçti, müzakere talep ediyorlar,” dedi.Tahran yönetimi ise bu iddialara ilişkin resmi bir doğrulamada bulunmadı. İran, geçtiğimiz hafta Washington’un olası bir askeri müdahalesine karşılık verileceğini ilan etmişti.İranlı yetkililer, ABD’nin göstericileri koruma gerekçesiyle güç kullanması durumunda Amerikan askeri unsurları ile İsrail’i “meşru hedef” olarak değerlendireceklerini açıkladı. Bu tehditlere yanıt veren Trump, böyle bir adım atılması halinde ABD’nin “daha önce görülmemiş ölçekte” karşılık vereceğini söyledi. Trump ayrıca ordunun tüm seçenekleri değerlendirdiğini ve son derece güçlü senaryoların masada olduğunu vurguladı.Öte yandan bazı uzmanlar, ABD’nin Karayipler’de sürdürdüğü kapsamlı askeri yığınaklanmanın, İran’a yönelik olası bir müdahalede önemli bir unsur olarak dikkate alınması gerektiğine işaret ediyor. Trump da yönetimin Tahran’la temas kurmaya çalıştığını, ancak İran’daki ölümlerin ve gözaltıların artması nedeniyle önce harekete geçmek zorunda kalabileceklerini dile getirdi.İran’daki protestolar, 28 Aralık’ta ülke para birimi riyalin sert değer kaybıyla başladı. Uluslararası yaptırımların da etkisiyle riyal, dolar karşısında 1,4 milyon seviyesinin üzerine çıktı. Ekonomik krizle başlayan gösteriler kısa sürede büyüyerek, ülkedeki teokratik yönetime doğrudan karşı çıkan taleplere dönüştü.İletişim kanallarının kapatılması nedeniyle sahadaki durumu izlemek zorlaşırken, İran hükümeti şimdiye kadar toplam can kaybına dair resmi bir açıklama yapmadı. Yurt dışındaki gözlemciler ise bilgi akışının engellenmesinin, güvenlik güçleri içindeki sertlik yanlısı unsurların daha kanlı bir bastırma sürecine yönelmesine yol açabileceğinden endişe ediyor.

İran’daki protestolarda can kaybı artıyor, gerilim tırmanıyor

İsviçre’nin Crans-Montana kentinde yılbaşı gecesi yaşanan yangında hayatını kaybeden altı İtalyan vatandaşından beşinin cenazesi, çarşamba günü Roma, Milano ve Bologna’da defnedildi.

İtalyan gençler anıldı

Roma ve Bologna’da Riccardo Minghetti ve Giovanni Tamburi için, Milano’da ise Achille Barosi ile Chiara Costanzo için cenaze törenleri düzenlendi. İtalyan basınına göre yangının en genç kurbanı Sofia Prosperi’nin cenazesi Lugano’da, Emanuele Galeppini’nin cenazesi ise perşembe günü Cenova’da gerçekleştirilecek.İtalya Eğitim Bakanı Giuseppe Valditara, ülke genelindeki okullarda hayatını kaybedenler anısına bir dakikalık saygı duruşu yapıldığını açıkladı. Gençlerin eğitim gördüğü okullar, “genç kurbanları anmak ve ailelerine destek olmak” amacıyla derslere ara verdi.Chiara Costanzo’nun babası Andrea Costanzo, Santa Maria delle Grazie Bazilikası’nda düzenlenen cenaze töreninde, “İtalya olağanüstü bir duyarlılık gösterdi, ancak artık gerçeği öğrenme ve bir daha yaşanmaması için önlem alma zamanı” dedi.Roma’daki Riccardo Minghetti’nin cenazesine yaklaşık 600 kişi katıldı. Aziz Petrus ve Aziz Pavlus Bazilikası’na getirilen tabutun yanına iki çelenk bırakıldı; biri Roma Eyaleti Mühendisler Odası’ndan, diğeri ise Riccardo’nun eğitim gördüğü Cannizzaro Fen Lisesi II F sınıfı tarafından sunuldu.Bologna’da Giovanni Tamburi için Aziz Petrus Katedrali dolup taşarken, törene ailesi, arkadaşları, okul arkadaşları ve bölgesel yetkililer katıldı. Giovanni’nin babası gözyaşları içinde oğluna veda etti.Milano’da Chiara Costanzo ve Achille Barosi’nin cenazeleri öğleden sonra düzenlendi. Milano Belediye Başkanı Giuseppe Sala ve Lombardiya Bölge Başkanı Attilio Fontana da törenlere katıldı. Öğrenciler ve arkadaşlar gençleri anmak için özel anma günleri gerçekleştirdi.Lugano’daki San Lorenzo Katedrali’nde Sofia Prosperi’nin cenazesi düzenlenecek. Babası Matteo Prosperi, medyadan aileye ve mağdurlara saygılı yaklaşmalarını talep etti.Altıncı kurban olan 17 yaşındaki Emanuele Galeppini’nin cenazesi ise perşembe günü, muhtemelen özel bir törende gerçekleştirilecek. İsviçre’de hayatını kaybeden 40 kişi için Cuma günü bir anma töreni düzenlenecek ve törene İtalya Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un katılması bekleniyor.

İsviçre bar yangını: Ölenler için İtalya'da cenaze törenleri düzenlendi

Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump liderliğindeki yönetimin, Grönland’ın ABD’ye ait olması yönündeki hedefi doğrultusunda, askeri güç kullanımını da kapsayan tüm olasılıkları masada tuttuğunu açıkladı.

Grönland tartışması

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Anadolu Ajansı muhabirinin yönelttiği soruya yazılı bir açıklamayla yanıt vererek Trump yönetiminin Grönland politikasına ilişkin değerlendirmede bulundu.Leavitt açıklamasında, Başkan Trump’ın Grönland’ın ABD açısından stratejik bir öneme sahip olduğunu net bir şekilde dile getirdiğini belirtti. Trump’a göre Grönland’a sahip olmak, Amerika Birleşik Devletleri’nin ulusal güvenlik çıkarları açısından kritik bir unsur olarak görülüyor ve Kuzey Kutbu bölgesinde faaliyet gösteren rakip ülkelere karşı caydırıcılık sağlıyor.Sözcü Leavitt, Başkan Trump ve ekibinin bu dış politika hedefini hayata geçirmek için farklı senaryolar üzerinde durduğunu vurgulayarak, ABD ordusunun devreye sokulmasının da Anayasa gereği Başkomutan’ın yetki alanında bulunan seçeneklerden biri olduğunu ifade etti.Bu açıklama, Trump’ın kısa süre önce yaptığı ve Grönland’ın özellikle Rusya ve Çin’e karşı stratejik bir güvenlik önceliği taşıdığını belirttiği değerlendirmelerin ardından geldi. Trump, ulusal güvenlik gerekçeleriyle adanın ABD kontrolünde olması gerektiğini savunmuştu.