Mustafa

Sakarya Milletvekili Ümit Dikbayır, Cumhuriyet Halk Partisi üyeliğinden istifa ettiğini duyurdu. Dikbayır, partisinin değerlerinden ziyade, yönetimin kişisel hesaplaşmalarını ve parti içi kutuplaşmaları hedef alan sert bir açıklama yayınladı.

Dikbayır’dan Sert İstifa

<p>Siyasi arenada dikkat çeken bir ayrılık yaşandı. Sakarya Milletvekili <i>Ümit Dikbayır</i>, uzun süredir parti içi tartışmaların odağında olan Cumhuriyet Halk Partisi'ndeki üyeliğini sonlandırdığını açıkladı. İstifa metninde partisinin tarihi geçmişine veya tabanına yönelik bir eleştirisinin bulunmadığını vurgulayan Dikbayır, itirazının mevcut yönetim anlayışına olduğunu belirtti.</p><p>Dikbayır, açıklamasında şu ifadelere yer verdi: "Bu kararımın sebebi Cumhuriyet Halk Partisi’nin tarihi, tabanı ya da değerleri değildir. İtirazım; bu partide en üst makamları işgal etmiş olmasına rağmen bugün hâlâ partiyi kendi kişisel hesaplarının, kırgınlıklarının ve siyasi hırslarının gölgesinden çıkaramayan anlayışadır."</p><p>Milletvekili, Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulan bir partinin şahsi ikbal ve rövanş duygularıyla yönetilmesini kabul edilemez bulduğunu ifade etti. "Türkiye’ye umut olması gereken bir partinin, atanarak makama gelen bir kişinin kişisel hesaplaşmaları uğruna kutuplaşmanın, tasfiyelerin ve siyasi entrikaların içine sürüklenmesini doğru bulmuyorum" diyen Dikbayır, sözlerini şu şekilde noktaladı: "Benim itirazım Cumhuriyet Halk Partisine değil; Cumhuriyet’in mirasını kendi siyasi varlığını sürdürmenin aracı hâline getirenleredir."</p>

Ümit Dikbayır CHP’den İstifa Etti

İsviçre'de etkisini sürdüren sıcak hava dalgası yalnızca insanları değil, ülkenin ulaşım altyapısını da olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, aşırı sıcaklıkların yollar ve demiryollarında deformasyonlara yol açabildiğini, bunun da trafik güvenliği açısından risk oluşturduğunu belirtiyor.

Ulaşım altyapısı zorlanıyor

<p>Son haftalarda özellikle otoyollarda meydana gelen yol hasarları ve bazı demiryolu hatlarında görülen ray deformasyonları, sıcak havanın altyapı üzerindeki etkilerini yeniden gündeme taşıdı.</p><h2>A13 otoyolunda ikinci kez hasar meydana geldi</h2><p>İsviçre'nin önemli ulaşım güzergâhlarından biri olan A13 otoyolu, son bir ay içerisinde ikinci kez sıcaklık kaynaklı hasarla karşı karşıya kaldı.</p><p>Uzmanlara göre A13'ün bazı bölümlerinde eski inşaat yöntemi kullanılmış olması bu durumu daha da belirgin hale getiriyor. Yol yüzeyinin altında bulunan beton plakalar, yüksek sıcaklıklarda genleşerek baskı oluşturuyor. Aşırı durumlarda ise bu baskı asfaltın çatlamasına ve yüzeyin aniden yükselmesine neden olabiliyor.</p><p>Federal Karayolları Dairesi (Astra) yetkilileri, bu tür olayların oldukça nadir görüldüğünü belirtirken, eski sistemle inşa edilmiş yol kesimlerinin düzenli olarak denetlendiğini açıkladı.</p><h2>Kontroller artırıldı</h2><p>Astra Sözcüsü Jérôme Jacky, sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte riskli bölgelerdeki denetimlerin sıklaştırıldığını söyledi.</p><p>Yetkililer, otoyol bakım ekipleri ve kanton polislerinin belirli güzergâhlarda her gün kontrol sürüşleri gerçekleştirdiğini, sıcak hava dalgası nedeniyle bu denetimlerin daha da yoğunlaştırıldığını ifade etti.</p><p>Astra'ya göre günümüzde inşa edilen otoyollar, yüksek sıcaklıklara karşı daha dayanıklı modern asfalt sistemleriyle yapılıyor.</p><h2>Asfalt da sıcaktan etkilenebiliyor</h2><p>Ancak uzmanlar, modern asfaltın da tamamen sorunsuz olmadığını vurguluyor.</p><p>ETH Zürich İnşaat, Çevre ve Jeomatik Bölümü öğretim üyelerinden Patrick Braess'e göre yüksek sıcaklıklarda asfalt yumuşayabiliyor.</p><p>Özellikle ağır yük taşıyan kamyonların yoğun olarak kullandığı yollarda tekerlek izleri oluşabiliyor. Bu izler yağışlı havalarda su birikmesine neden olarak suda kızaklama riskini artırabiliyor.</p><p>Braess, A13 otoyolundaki eski beton altyapının ise uzun vadede yenilenmesi gerektiğini düşünüyor.</p><h2>Demiryolları da sıcak havadan etkileniyor</h2><p>Sıcak hava yalnızca yolları değil, demiryolu hatlarını da zorluyor.</p><p>Rayların üretildiği çelik malzeme, güneş altında 50 derecenin üzerine kadar ısınabiliyor. Yüksek sıcaklık nedeniyle genleşen raylar zaman zaman eğilebiliyor veya yana doğru kayabiliyor.</p><p>Uzmanlar, rayın 50 milimetreden fazla yana hareket etmesini "ray deformasyonu" olarak tanımlıyor.</p><h2>SBB rayları suyla soğutuyor</h2><p>Swiss Federal Railways Sözcüsü Mara Zenhäusern'e göre İsviçre'de her yıl ortalama üç ila yedi ray deformasyonu vakası yaşanıyor.</p><p>SBB ekipleri sıcak dönemlerde rayları sürekli kontrol ediyor. Olası deformasyon durumlarında ise özel müdahale ekipleri devreye giriyor.</p><p>Kurumun bu amaçla kullandığı özel söndürme ve soğutma trenleri bulunuyor. Yaklaşık 45 bin litre su taşıyabilen bu trenler, rayların sıcaklığını düşürerek daha büyük hasarların önüne geçiyor.</p><h2>Beyaza boyanan raylar çözüm olabilir mi?</h2><p>Bazı demiryolu işletmeleri rayları beyaza boyayarak sıcaklığı düşürmeyi deniyor.</p><p>Rhaetian Railway ve Appenzell Demiryolları tarafından yapılan uygulamalarda olumlu sonuçlar elde edildiği belirtiliyor.</p><p>Ancak SBB'nin gerçekleştirdiği deneme çalışmalarında belirgin bir fayda görülmedi.</p><p>Uzman Patrick Braess'e göre beyaz boya ray sıcaklığını yaklaşık 7 derece azaltabiliyor. Ancak bu etkinin devam edebilmesi için boyanın sürekli yenilenmesi gerekiyor. Boya aşındığında ise koruyucu etkisi büyük ölçüde ortadan kalkıyor.</p><h2>İsviçre geleceğe hazırlanıyor</h2><p>Uzmanlara göre iklim değişikliği nedeniyle aşırı sıcak günlerin sayısı önümüzdeki yıllarda artacak.</p><p>Bu nedenle demiryolu ve karayolu altyapılarında kullanılan teknik standartlar da güncelleniyor. İsviçre demiryollarında rayların dayanması gereken maksimum sıcaklık değeri daha önce 60 derece olarak kabul edilirken, yeni düzenlemelerle bu sınır 65 dereceye çıkarıldı.</p><p>Uzmanlar, mevcut önlemler ve teknik yatırımlar sayesinde İsviçre'nin gelecekteki sıcak hava dalgalarına karşı büyük ölçüde hazırlıklı olduğunu ifade ediyor.</p>

Aşırı sıcaklar nedeniyle Otoyollar çatlıyor, raylar eğiliyor

İsviçre dünyanın en yüksek yaşam standartlarına sahip ülkelerinden biri olarak görülse de, yeni araştırmalar genç kuşakların önemli bir bölümünün maddi güvencesizlik yaşadığını ortaya koyuyor. 

Ev almak hayal mi oluyor?

<p>Özellikle Z Kuşağı ve Y Kuşağı (Milenyum Kuşağı) arasında ay sonunu getirme kaygısı giderek daha fazla hissediliyor.</p><p>Danışmanlık şirketi Deloitte tarafından yapılan araştırmaya göre, 43 yaş altındaki bireylerin önemli bir kısmı maaştan maaşa yaşadığını ifade ediyor. Araştırma sonrasında başlayan tartışmalar ise İsviçre'de yaşam maliyetleri ve gençlerin ekonomik geleceği konusundaki görüş ayrılıklarını gözler önüne serdi.</p><h2>Gençlerin büyük bölümü kendini güvende hissetmiyor</h2><p>Araştırmaya göre Z Kuşağı'nın yüzde 31'i, Milenyum Kuşağı'nın ise yüzde 41'i mali açıdan kendini güvende hissetmediğini belirtiyor.</p><p>Birçok genç, ekonomik belirsizlik nedeniyle ev satın alma, aile kurma veya uzun vadeli yatırım yapma gibi önemli kararları ertelemek zorunda kaldığını söylüyor.</p><p>Buna rağmen araştırma, gençlerin büyük bölümünün iş ve özel yaşam dengesine kariyer hedeflerinden daha fazla önem verdiğini de ortaya koyuyor.</p><h2>Tartışmanın merkezinde yaşam tarzı var</h2><p>Araştırmanın ardından yapılan yorumlarda bazı kişiler, maddi sıkıntıların temel nedeninin gençlerin tercihleri olduğunu savunuyor.</p><p>Bu görüşü savunanlara göre yarı zamanlı çalışma, yüksek tüketim alışkanlıkları, sık tatiller, yeni teknolojik ürünler ve harcama odaklı yaşam tarzı tasarruf yapmayı zorlaştırıyor.</p><p>Bu kesim, daha fazla çalışmanın ve daha az tüketmenin mali güvence için gerekli olduğunu düşünüyor.</p><h2>"Sorun gençler değil, hayat pahalılaştı"</h2><p>Ancak birçok kişi bu değerlendirmeye katılmıyor.</p><p>Karşı görüşü savunanlar, önceki kuşakların çok daha kolay şartlarda ev sahibi olabildiğini ve aile geçindirebildiğini belirtiyor.</p><p>Yorumlarda sıkça dile getirilen görüşlerden biri, geçmişte tek maaşla bir ev satın almanın ve kalabalık bir aileyi geçindirmenin mümkün olduğu, ancak günümüzde bunun yüksek gelirli kişiler için bile giderek zorlaştığı yönünde.</p><p>Özellikle konut fiyatları ve kiralardaki artış, gençlerin geleceğe yönelik planlarını olumsuz etkileyen en önemli unsurlar arasında gösteriliyor.</p><h2>"İsviçre zengin bir ülke değil, zenginler için bir ülke"</h2><p>Tartışmalarda dikkat çeken yorumlardan biri de sağlık sigortası ve sabit giderler üzerine oldu.</p><p>Bazı katılımcılar, yüksek sağlık sigortası primleri, kiralar, vergiler ve ulaşım giderlerinin maaşların büyük bölümünü tükettiğini savunuyor.</p><p>Bir okuyucunun kullandığı "İsviçre zengin bir ülke değil, zenginler için bir ülke" ifadesi sosyal medyada da geniş yankı buldu.</p><p>Bu görüşü savunanlara göre tam zamanlı çalışan birçok kişi bile ay sonunda tasarruf yapacak kaynak bulmakta zorlanıyor.</p><h2>Sabit giderler gençleri zorluyor</h2><p>Ekonomik baskının en önemli nedenleri arasında:</p><ul><li>Artan kira bedelleri,</li><li>Yüksek sağlık sigortası primleri,</li><li>Vergiler,</li><li>Toplu taşıma ve ulaşım maliyetleri,</li><li>Son yıllarda yükselen günlük yaşam giderleri yer alıyor.</li></ul><p>Özellikle perakende sektörü ve düşük ücretli işlerde çalışanlar için gelir artışlarının yaşam maliyetlerindeki yükselişi yakalamakta yetersiz kaldığı belirtiliyor.</p><h2>Kuşaklar arasında bakış farkı büyüyor</h2><p>Tartışmalar, İsviçre'de farklı kuşakların ekonomik gerçekliği farklı şekillerde değerlendirdiğini gösteriyor.</p><p>Bir kesim mali sorunların çözümünü daha fazla çalışmak ve harcamaları azaltmakta görürken, diğer kesim yapısal sorunların ve artan yaşam maliyetlerinin gençleri zor durumda bıraktığını savunuyor.</p><p>Ancak her iki tarafın ortaklaştığı nokta, İsviçre'de yaşam maliyetlerinin son yıllarda belirgin şekilde yükseldiği ve ekonomik güvence arayışının özellikle genç nesiller arasında daha önemli hale geldiği gerçeği.</p>

Yüksek maaşlar yetmiyor: Gençler ekonomik baskı altında

İsviçre yollarında trafik sıkışıklığı 2025 yılında tarihi bir seviyeye ulaştı. Federal Karayolları Dairesi'nin (Astra) verilerine göre geçen yıl ülke genelinde toplam 68 bin 40 saatlik trafik sıkışıklığı kaydedildi. 

Yeni önlemler alınıyor

<p>Bu rakam, bir önceki yıla göre yüzde 22'lik artış anlamına gelirken, şimdiye kadar ölçülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.</p><p>Veriler, İsviçre'de her gün ortalama 186 saatlik trafik sıkışıklığı yaşandığını ortaya koyuyor.</p><h2>Otoyollarda trafik yükü hızla arttı</h2><p>Yetkililere göre rekorun en önemli nedeni, yıllardır devam eden trafik artışı. Özellikle ulusal otoyol ağında araç yoğunluğu kapasite sınırlarına ulaşmış durumda.</p><p>Federal Karayolları Dairesi Sözcüsü Jérôme Jacky, trafik sıkışıklıklarının artık daha sık meydana geldiğini, daha uzun sürdüğünü ve önceden tahmin edilmesinin giderek zorlaştığını belirtti.</p><p>Kuruma göre 1990 yılından bu yana normal karayollarındaki trafik artışı nüfus artışına paralel olarak yaklaşık yüzde 30 seviyesinde gerçekleşirken, otoyollardaki trafik hacmi aynı dönemde yüzde 140 oranında yükseldi.</p><p>Bu durum birçok noktada altyapının mevcut talebi karşılamakta zorlanmasına neden oluyor.</p><h2>Trafiği rahatlatmak için yeni önlemler planlanıyor</h2><p>Federal Karayolları Dairesi, mevcut altyapıyı daha verimli kullanabilmek için çeşitli trafik yönetimi uygulamalarını hayata geçirmeyi planlıyor.</p><p>Bu önlemler arasında:</p><ul><li>Hız limitlerinin trafik yoğunluğuna göre uyarlanması,</li><li>Acil durum şeritlerinin belirli saatlerde trafiğe açılması,</li><li>Otoyol girişlerinin kontrollü şekilde düzenlenmesi yer alıyor.</li></ul><p>Yetkililer, bu yöntemlerle trafik akışının daha düzenli hale getirilebileceğini düşünüyor.</p><h2>9 milyar franklık yatırım gündemde</h2><p>Federal Hükümet (Bundesrat), geçtiğimiz günlerde "Ulaşım 2045" planını kabul etti. Plan kapsamında 2045 yılına kadar ulusal otoyol ağının geliştirilmesi için yaklaşık 9 milyar İsviçre Frangı yatırım yapılması öngörülüyor.</p><p>Projeler kapsamında yoğun kullanılan güzergâhlarda kapasite artırımları ve yeni altyapı yatırımları planlanıyor.</p><h2>Yatırım planları tartışma yarattı</h2><p>Ancak hükümetin planları siyasi çevrelerde farklı tepkilere neden oldu.</p><p>Swiss Green Party, yeni otoyol şeritlerinin daha fazla araç trafiğini teşvik edeceğini savunuyor. Parti yetkilileri, bunun daha fazla gürültü ve karbon salımı anlamına geleceğini belirterek projelere karşı çıkıyor.</p><p>Eleştiriler yalnızca çevreci çevrelerden gelmiyor. Otomotiv sektörünü temsil eden Auto Schweiz ise hükümetin demiryolu yatırımlarına öncelik verdiğini ve karayolu ulaşımının ihmal edildiğini savunuyor.</p><p>Ayrıca Heinz Theiler, trafik sıkışıklığındaki artışın ülke ekonomisine maliyetinin araştırılması gerektiğini belirterek konunun daha kapsamlı incelenmesini talep etti.</p><h2>Ekonomiye etkisi merak konusu</h2><p>Uzmanlar, trafik sıkışıklıklarının yalnızca sürücüler için zaman kaybı yaratmadığını, aynı zamanda lojistik, ticaret ve iş dünyası üzerinde de önemli ekonomik etkiler oluşturduğunu belirtiyor.</p><p>Önümüzdeki yıllarda nüfusun ve araç sayısının artmaya devam etmesi beklenirken, İsviçre'nin trafik sorununa nasıl çözüm bulacağı ülke gündemindeki önemli başlıklardan biri olmaya devam edecek.</p>

İsviçre yollarında alarm: Trafik sıkışıklığında tarihi rekor kırıldı

İsviçre'de gebelik döneminde yapılan genetik testlerin yaygınlaşması, Down sendromu (Trizomi 21) tanılarının daha erken ve daha sık konulmasını sağlıyor. Ancak uzmanlar ve engelli bireylerin ailelerini temsil eden kuruluşlar, bu gelişmenin beraberinde önemli etik ve toplumsal tartışmaları da getirdiğini belirtiyor.

Uzmanlardan uyarı

<p>İsviçre'de gebelik döneminde yapılan genetik testlerin yaygınlaşması, Down sendromu (Trizomi 21) tanılarının daha erken ve daha sık konulmasını sağlıyor. Ancak uzmanlar ve engelli bireylerin ailelerini temsil eden kuruluşlar, bu gelişmenin beraberinde önemli etik ve toplumsal tartışmaları da getirdiğini belirtiyor.</p><p>Özellikle son yıllarda kullanılan invaziv olmayan doğum öncesi testlerin (NIPT) yaygınlaşmasıyla birlikte, Down sendromu teşhisi alan gebeliklerde kürtaj oranlarının önemli ölçüde arttığı ifade ediliyor.</p><h2>Her yıl yüzlerce aile bu kararla karşı karşıya kalıyor</h2><p>Down sendromu yaklaşık her 700 ila 800 gebelikten birinde görülüyor. Günümüzde gebeliğin erken dönemlerinde yapılabilen kan testleri sayesinde bu durum, anne ve bebeğe herhangi bir risk oluşturmadan tespit edilebiliyor.</p><p>İsviçre Çocuk Doktorları Birliği'nin verilerine göre, Down sendromu teşhisi alan gebeliklerde anne babaların yaklaşık yüzde 90'ı gebeliği sonlandırma kararı alıyor.</p><p>Bu durum, engelli bireylerin haklarını savunan kuruluşlar ile etik uzmanları arasında yeni tartışmaları beraberinde getiriyor.</p><h2>"Anne babaların bilmeme hakkı da olmalı"</h2><p>insieme Schweiz, anne babaların yalnızca test yaptırma hakkına değil, aynı zamanda test yaptırmama ve sonucu öğrenmeme hakkına da sahip olması gerektiğini savunuyor.</p><p>Kuruluşa göre birçok aile, doğum öncesi test yaptırma konusunda doğrudan veya dolaylı bir toplumsal baskı hissediyor. Uzmanlar, ebeveynlere test seçeneklerinin tarafsız bir şekilde anlatılması gerektiğini, ancak test yaptırmamanın da doğal ve kabul edilebilir bir tercih olarak sunulmasının önem taşıdığını vurguluyor.</p><h2>Bir teşhis çocuğun yaşamını tamamen tanımlamıyor</h2><p>Uzmanlara göre Down sendromu teşhisi, bir çocuğun gelecekteki yaşam kalitesi hakkında kesin bilgiler vermiyor.</p><p>Bir çocuğun ilgi alanları, kişiliği, eğitim başarısı veya sosyal yaşamı yalnızca genetik bir teşhisle öngörülemiyor. Bu nedenle bazı uzmanlar, teşhis sonrasında ailelere verilen bilgilerin çoğu zaman tıbbi risklere odaklandığını, yaşamın diğer yönlerinin ise yeterince anlatılmadığını düşünüyor.</p><p>Aile dernekleri, engelli bireylerin günlük yaşamda daha görünür olmasının önyargıları azaltabileceğini ve toplumdaki farkındalığı artırabileceğini belirtiyor.</p><h2>Engellilik yalnızca genetik nedenlerden kaynaklanmıyor</h2><p>Uzmanlar, toplumdaki algının aksine doğuştan gelen engelliliklerin yalnızca küçük bir bölümünün gebelik sırasında tespit edilebildiğine dikkat çekiyor.</p><p>Verilere göre doğuştan gelen engelliliklerin yaklaşık dörtte biri genetik nedenlerle ilişkili ve doğum öncesinde teşhis edilebiliyor. Geri kalan büyük bölüm ise doğumdan sonra ortaya çıkıyor veya önceden belirlenemiyor.</p><p>Bu nedenle uzmanlar, engelliliğin hayatın doğal bir parçası olduğunu ve bir insanın değerini belirleyen unsur olarak görülmemesi gerektiğini ifade ediyor.</p><h2>Etik uzmanları toplumsal baskıya dikkat çekiyor</h2><p>Sağlık alanında etik çalışmaları yürüten Stiftung Gesundheitskompass bünyesindeki tıp etikçisi Jürg Streuli, sorunun testlerin kendisi olmadığını belirtiyor.</p><p>Streuli'ye göre asıl risk, tıbbi bir imkânın zamanla toplumsal bir beklentiye dönüşmesi. Böyle bir durumda aileler, Down sendromu tanısı aldıklarında gebeliği sonlandırmaları gerektiği yönünde baskı hissedebiliyor.</p><p>Uzman ayrıca Down sendromlu bireylerin yaşamlarının tek tip olmadığını vurguluyor. Bazı bireyler bağımsız ve aktif bir yaşam sürerken, bazıları ciddi sağlık sorunlarıyla mücadele edebiliyor. Bu nedenle ailelere verilen danışmanlık hizmetlerinin ne aşırı iyimser ne de aşırı karamsar olması gerektiğini ifade ediyor.</p><h2>Tartışmanın merkezinde ailelere verilen destek var</h2><p>Uzmanlara göre asıl tartışılması gereken konulardan biri de engelli çocuk sahibi ailelerin yeterince desteklenip desteklenmediği.</p><p>Entegrasyon, eğitim, bakım hizmetleri, sosyal destek ve ekonomik yardım gibi alanlarda sunulan imkanların yetersiz kalması, bazı ailelerin kararlarını etkileyebiliyor.</p><p>Bu nedenle etik uzmanları, Down sendromu ve gebelik sonlandırma tartışmalarının yalnızca bireysel tercihler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini savunuyor. Onlara göre toplumun engelli bireylere ve ailelerine sunduğu destek mekanizmaları da bu kararların önemli bir parçasını oluşturuyor.</p>

Down sendromu teşhisi sonrası kürtaj oranları tartışma yaratıyor

Kanser tedavisinde çığır açan ilaçlardan biri olarak kabul edilen Keytruda, yalnızca sağlık alanındaki başarısıyla değil, yüksek fiyatı ve ilaç şirketlerinin elde ettiği kârlarla ilgili tartışmalarla da gündemde.

İlaç devleri ne kadar kazanıyor? 

<p>İlacın geliştirme maliyetleri, satış gelirleri ve ilaç sektöründeki fiyat politikaları konusunda farklı görüşler bulunuyor.</p><p>Uzmanlar, Keytruda'nın modern kanser tedavisinde önemli bir dönüm noktası olduğunu kabul ederken, ilacın fiyatlandırılması ve ilaç şirketlerinin kâr oranları konusunda tartışmaların devam ettiğini belirtiyor.</p><h2>Kanser tedavisinde önemli bir dönüm noktası</h2><p>Yaklaşık 12 yıldır piyasada bulunan Keytruda, bağışıklık sisteminin kanser hücreleriyle mücadele etmesini sağlayan immünoterapi yönteminin öncülerinden biri olarak görülüyor.</p><p>Finans ve sağlık sektörü analisti Michael Nawrath'a göre Keytruda, kanser tedavisinde devrim niteliğinde bir gelişme sağladı. Uzun yıllar boyunca mümkün görülmeyen bağışıklık sistemi temelli kanser tedavileri, bu ilaç sayesinde yaygın şekilde kullanılmaya başladı.</p><p>Bugün Keytruda, yaklaşık 40 farklı kanser türünün tedavisinde kullanılabiliyor.</p><h2>İlaç şirketi milyarlarca dolarlık yatırım yaptığını söylüyor</h2><p>İlacın üreticisi olan Amerikan ilaç şirketi Merck &amp; Co. (MSD), Keytruda'nın geliştirilmesi için çok büyük yatırımlar yapıldığını savunuyor.</p><p>Şirkete göre:</p><ul><li>Klinik araştırmalara 30 milyar doların üzerinde yatırım yapıldı.</li><li>Araştırma ortaklıkları ve satın almalar için yaklaşık 14 milyar dolar harcandı.</li><li>Üretim süreçleri ve tesis yatırımları için yaklaşık 2 milyar dolar kaynak ayrıldı.</li></ul><p>Bu verilere göre toplam yatırım miktarı yaklaşık 50 milyar dolara ulaşıyor.</p><p>MSD, bunun ilaç sektöründe gerçekleştirilen en büyük ve en maliyetli araştırma-geliştirme programlarından biri olduğunu belirtiyor.</p><h2>Eleştiriler maliyetlerin çok daha düşük olduğunu savunuyor</h2><p>Ancak sağlık alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşu Public Eye farklı bir değerlendirme yapıyor.</p><p>Kuruluşun ilaç politikaları uzmanı Patrick Durisch'e göre Keytruda'nın gerçek araştırma ve geliştirme maliyetleri yaklaşık 2 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.</p><p>Eleştirmenler, ilaç şirketlerinin araştırma maliyetlerini olduğundan yüksek gösterdiğini ve ilacın satış gelirleriyle kıyaslandığında geliştirme maliyetlerinin oldukça düşük kaldığını öne sürüyor.</p><h2>Gerçek maliyeti bilmek neden zor?</h2><p>Uzmanlara göre bu konuda kesin bir sonuca ulaşmak kolay değil. Çünkü ilaç üreticileri, araştırma, geliştirme ve üretim maliyetlerini her ilaç için ayrı ayrı kamuoyuna açıklamak zorunda değil.</p><p>Analist Michael Nawrath, yeni bir kanser ilacının ilk onay sürecine kadar olan geliştirme maliyetinin genellikle 2 ila 2,5 milyar İsviçre Frangı arasında değiştiğini belirtiyor.</p><p>Ancak Keytruda gibi ilaçlar zamanla farklı kanser türleri için de onay alıyor. Bu süreçte yeni klinik çalışmalar yürütülüyor ve ek maliyetler ortaya çıkıyor.</p><p>Eleştirmenler ise sonraki araştırmaların ilk geliştirme sürecine göre çok daha düşük maliyetlerle gerçekleştirildiğini savunuyor.</p><h2>İsviçre'de en pahalı ilaçlar arasında yer alıyor</h2><p>Keytruda, İsviçre sağlık sisteminde en yüksek maliyet oluşturan ilaçlardan biri olarak dikkat çekiyor.</p><p>Temel sağlık sigortası kapsamında yılda 180 milyon İsviçre Frangından fazla harcamaya neden olan ilaç, ülkedeki en pahalı üç ilaç arasında bulunuyor.</p><p>Bir kutu Keytruda'nın resmi satış fiyatı ise 4 bin 294 İsviçre Frangı olarak belirtiliyor.</p><p>İlacın sağlık harcamalarındaki payının yüksek olmasının nedenlerinden biri de çok sayıda kanser hastasının bu tedaviyi kullanıyor olması.</p><h2>İlaç şirketlerinin kârları neden tartışılıyor?</h2><p>İlaç sektöründeki en büyük tartışmalardan biri de şirketlerin elde ettiği kâr oranları.</p><p>İlaç şirketleri, yüksek kârların yeni araştırmaların finansmanında kullanıldığını savunuyor. Sektör temsilcileri, geliştirilen her 10 projeden yalnızca birinin başarıya ulaştığını ve başarısız projelerin ciddi maliyet yarattığını ifade ediyor.</p><p>Buna karşılık eleştirmenler, halka açık şirketlerin hissedar beklentileri nedeniyle sürekli büyüme ve daha fazla kâr hedeflediğini belirtiyor.</p><p>Uzmanlar, ilaç fiyatları ve patent süreçlerinde daha fazla şeffaflık sağlanmasının hem kamuoyunun hem de sağlık sistemlerinin güvenini artırabileceğini ifade ediyor.</p>

Kanser ilacı Keytruda neden bu kadar pahalı?

İsviçre'de tıp eğitimi alan öğrenciler ve yeni mezun doktorlar, meslek hayatına adım atma konusunda giderek artan zorluklarla karşı karşıya kalıyor. 

Doktor açığı var, kadro yok

<p>İsviçre'de tıp eğitimi alan öğrenciler ve yeni mezun doktorlar, meslek hayatına adım atma konusunda giderek artan zorluklarla karşı karşıya kalıyor. Ülkede doktor ihtiyacı devam ederken, uzmanlık eğitimi ve asistanlık kadrolarındaki yetersizlik nedeniyle birçok genç doktor hastanelerde veya muayenehanelerde çalışma fırsatı bulamamaktan endişe ediyor.</p><p>Uzmanlar, sağlık sisteminin gelecekte daha fazla doktora ihtiyaç duyacağını öngörürken, mevcut eğitim ve uzmanlık sisteminde oluşan darboğazın genç doktorların kariyer planlarını olumsuz etkilediğini belirtiyor.</p><h2>Asistanlık kadroları yıllar öncesinden doluyor</h2><p>İsviçre'de doktor olabilmek için üniversite eğitiminin ardından asistanlık ve uzmanlık sürecinin tamamlanması gerekiyor. Ancak özellikle Almanca konuşulan bölgelerdeki birçok eğitim kadrosunun 2028 ve hatta 2029 yıllarına kadar dolduğu belirtiliyor.</p><p>İsviçre Asistan ve Başasistan Doktorlar Birliği (VSAO) bünyesinde görev yapan asistan doktor Nelly Blindenbacher, genç doktorların mesleğe geçiş sürecinde ciddi belirsizlik yaşadığını ifade etti. Tıp öğrencileri de kariyer planlamalarının her zamankinden daha zor hale geldiğini dile getiriyor.</p><h2>Hastanelerde mali baskı etkili oluyor</h2><p>Uzmanlara göre yaşanan sıkıntının temel nedenlerinden biri, hastanelerin karşı karşıya olduğu mali baskılar. Artan sağlık harcamaları ve bütçe sorunları nedeniyle bazı hastaneler eğitim kadrolarını azaltırken, bazı bölümlerin veya hastane birimlerinin kapatılması da mevcut kontenjanları daraltıyor.</p><p>Özellikle başlangıç seviyesindeki asistanlık pozisyonlarında belirgin bir azalma dikkat çekiyor. St. Gallen Kantonu verilerine göre 2017 ile 2024 yılları arasında giriş seviyesindeki eğitim kadroları üçte bir oranında azalırken, daha deneyimli asistan doktorlara yönelik pozisyonların sayısı iki katına çıktı.</p><p>Bu durum, mezun olan genç doktorların ilk adımı atmasını daha da zorlaştırıyor.</p><h2>Doktor açığı var ama kadro bulunamıyor</h2><p>İsviçre Hastaneler Birliği H+, yaşanan durumu "paradoks" olarak tanımlıyor. Bir yandan ülkede ciddi doktor ihtiyacı devam ederken, diğer yandan genç doktorlar eğitim ve kariyer basamaklarında ilerlemek için gerekli kadroları bulmakta zorlanıyor.</p><p>Birlik yetkilileri özellikle Almanca konuşulan bölgelerde ve popüler uzmanlık alanlarında yoğun bir rekabet yaşandığını belirtiyor. Üniversitelerdeki tıp fakültesi kontenjanları artırılmış olsa da, uzmanlık eğitimi verecek hastane kadroları aynı hızla büyümüyor.</p><h2>Yabancı diplomalı doktorların oranı yükseldi</h2><p>Son yıllarda İsviçre'de tıp eğitimi kontenjanları artırıldı. Buna rağmen sağlık sisteminde görev yapan yabancı diplomalı doktorların oranı yaklaşık yüzde 40 seviyesine ulaştı.</p><p>Uzmanlar, yalnızca üniversite kontenjanlarının artırılmasının yeterli olmadığını, mezunların uzmanlık eğitimine devam edebilmesi için daha fazla eğitim kadrosuna ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.</p><p>Bu nedenle federal hükümet, kantonlar ve yükseköğretim kurumları sağlık alanındaki eğitim planlamasını yeniden değerlendirmeye hazırlanıyor. Özellikle temel sağlık hizmetleri alanında ihtiyaç duyulan eğitim ve uzmanlık kadrolarıyla ilgili kapsamlı bir raporun 2027 yılında yayımlanması bekleniyor.</p><h2>Gelecekte doktor açığı daha da büyüyebilir</h2><p>Federal makamların projeksiyonlarına göre İsviçre önümüzdeki yıllarda daha fazla doktora ihtiyaç duyacak. Bunun en önemli nedenleri arasında nüfusun artması ve yaşlanması yer alıyor.</p><p>Önümüzdeki 30 yıl içinde 80 yaş üzerindeki nüfusun iki katına çıkması bekleniyor. Aynı dönemde çok sayıda doktorun emeklilik yaşına ulaşacak olması da sağlık sistemindeki personel ihtiyacını artıracak.</p><p>Yetkililer, gerekli önlemlerin alınmaması halinde özellikle aile hekimliği, psikiyatri, psikoterapi ile çocuk ve gençlik sağlığı alanlarında ciddi doktor eksikliği yaşanabileceği konusunda uyarıyor.</p>

İsviçre'de tıp öğrencileri geleceklerinden endişeli

İsviçre genelinde etkisini artıran sıcak hava dalgası nedeniyle yetkililer uyarılarını sıklaştırdı. Özellikle ülkenin kuzeybatı bölgelerinde sıcaklıkların olağanüstü seviyelere ulaşması beklenirken, uzmanlar bazı bölgelerde haziran ayı sıcaklık rekorlarının kırılabileceğini belirtiyor.

Sıcak hava alarmı

<p>İsviçre Meteoroloji Kurumu MeteoSwiss verilerine göre, federal makamlar kuzeybatı İsviçre için ikinci en yüksek tehlike seviyesinde sıcaklık uyarısı yayımladı. Uzmanlar, önümüzdeki günlerde ölçülecek sıcaklıkların istatistiksel olarak yalnızca 20 ila 100 yılda bir görülebilecek seviyelere ulaşabileceğini ifade ediyor.</p><h2>Rekor beklentisi Basel bölgesinde yoğunlaştı</h2><p>Uzmanlara göre haziran ayı sıcaklık rekorunun kırılma ihtimali en yüksek bölgelerin başında Basel geliyor. Basel-Binningen ölçüm istasyonunda haziran ayı için şimdiye kadar kaydedilen en yüksek sıcaklık 27 Haziran 1947 tarihinde ölçülen 36,9 derece olarak kayıtlarda yer alıyor.</p><p>2026 yılı haziran ayında şimdiye kadar ölçülen en yüksek sıcaklık ise 20 Haziran'da 35,3 derece oldu. Hava tahminleri, önümüzdeki günlerde bu seviyenin daha da aşılabileceğine işaret ediyor.</p><h2>İklim değişikliği sıcak hava dalgalarını artırıyor</h2><p>SRF Meteo uzmanı Roman Brogli, yılın ilk yarısında görülen bu tür sıcak hava dalgalarının geçmişte oldukça nadir yaşandığını söyledi. Ancak iklim değişikliğinin etkisiyle bu tür aşırı sıcaklık olaylarının artık daha sık görüldüğünü vurguladı.</p><p>Son yıllardaki veriler, İsviçre'nin birçok bölgesinde sıcak gün sayısının 1960'lı yıllardaki referans dönemlere göre birkaç kat arttığını ortaya koyuyor. Haziran ayı ortalama sıcaklıklarının da ülkenin tamamında belirgin şekilde yükseldiği belirtiliyor.</p><h2>Tropikal geceler de risk oluşturuyor</h2><p>Uzmanlar, yalnızca gündüz sıcaklıklarının değil, gece sıcaklıklarının da sağlık açısından ciddi riskler taşıdığına dikkat çekiyor. "Tropikal gece" olarak adlandırılan ve sıcaklığın gece boyunca 20 derecenin altına düşmediği dönemlerde insan vücudunun yeterince serinleyemediği ifade ediliyor.</p><p>Özellikle büyük şehirlerde betonlaşmanın yoğun olduğu bölgelerde oluşan "ısı adaları" sıcaklık hissini daha da artırıyor. Yapılan araştırmalar, düşük gelirli kesimlerin bu sıcaklık yükünden daha fazla etkilendiğini gösteriyor.</p><h2>Uzmanlardan sağlık uyarısı</h2><p>Uzun süren sıcak hava dalgaları; kalp, dolaşım ve solunum yolu rahatsızlıklarını artırabiliyor. Ayrıca sıcaklıklar zihinsel ve fiziksel performansı düşürebiliyor, bazı durumlarda ise hayati risk oluşturabiliyor.</p><p>MeteoSwiss vatandaşlara şu tavsiyelerde bulunuyor:</p><ul><li>Günlük en az 1,5 litre su tüketin.</li><li>Mümkün olduğunca gölge ve serin alanlarda bulunun.</li><li>Açık renkli ve hafif kıyafetler tercih edin.</li><li>Ağır fiziksel faaliyetlerden kaçının.</li><li>Yaşlılar ve sağlık sorunu bulunan yakınlarınızla düzenli iletişim kurun.</li></ul><p>Yetkililer özellikle yaşlılar, bebekler, küçük çocuklar, hamileler ve kronik rahatsızlığı bulunan kişilerin sıcak havalarda daha dikkatli olması gerektiğini vurguluyor.</p><h2>İsviçre daha sıcak bir geleceğe mi gidiyor?</h2><p>Bilim insanları, son yıllarda art arda yaşanan aşırı sıcak hava olaylarının tesadüf olmadığını belirtiyor. Veriler, İsviçre'de haziran aylarının giderek daha sıcak geçtiğini ve sıcaklık rekorlarının gelecekte daha sık kırılabileceğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki günlerde ölçülecek değerler, bu yılın sıcaklık kayıtlarına yeni rekorların eklenip eklenmeyeceğini gösterecek.</p>

İsviçre kavruluyor: Haziran sıcaklıklarında tarihi rekor kapıda

İsviçre’nin Solothurn kantonuna bağlı Grenchen kentinde saat sanayisinin altın çağında çalışan işçilerin, ağır çalışma koşulları nedeniyle her gün onlarca ağrı kesici kullandığı ortaya çıktı. 

Saat sanayisinin karanlık yüzü

<p>Kültür ve Tarih Müzesi Grenchen’de yer alan kalıcı sergi, 1960’lı yıllarda yaşanan bu sağlık krizinin boyutlarını gözler önüne seriyor.</p><p>Araştırmalara göre Grenchen ve Jura bölgesinde 1960’lı yıllarda böbrek hastalıklarında dikkat çekici bir artış yaşandı. Uzmanlar, bunun temel nedeninin saat fabrikalarında çalışan işçilerin yoğun şekilde ağrı kesici tüketmesi olduğunu belirledi. Birçok işçi, monoton ve fiziksel olarak yorucu iş temposuna dayanabilmek için günde 10 ila 30 adet ağrı kesici tablet kullanıyordu.</p><h3>Saat endüstrisi bölgenin çehresini değiştirdi</h3><p>1850’li yıllardan itibaren Grenchen ve çevresi İsviçre saat sanayisinin en önemli merkezlerinden biri haline geldi. ETA, ASSA, Baumgartner Frères ve A. Michel gibi büyük üreticiler bölgede fabrikalar kurarken, tarım alanları ve geleneksel köy yaşamı yerini sanayi tesislerine bıraktı.</p><p>Saat üretiminde çalışan işçilerin görevleri son derece dar alanlara ayrılmıştı. Bir çalışan gün boyunca yalnızca küçük bir vida üzerindeki tek bir işlemi yapmakla yükümlü olabiliyordu. Sürekli tekrar eden bu işler hem fiziksel hem de psikolojik yıpranmaya neden oluyordu.</p><h3>Gürültü, ışık ve üretim baskısı</h3><p>Fabrikalardaki yüksek makine gürültüsü ve yoğun aydınlatma nedeniyle işçiler sık sık baş ve göz ağrılarından şikâyet ediyordu. Üretim miktarına göre ücretlendirme sistemi de çalışanlar üzerinde büyük baskı oluşturuyordu.</p><p>Özellikle kadın işçiler daha ağır koşullarda çalışıyordu. Dönemin uygulamalarına göre kadınlar öğle saatlerinde eve gidip yemek hazırlamak zorundaydı. Ardından tekrar fabrikaya dönerek çalışmaya devam ediyorlardı. Üstelik birçok kadın, erkek meslektaşlarının aldığı ücretin ancak yarısını kazanabiliyordu.</p><h3>Ağrı kesiciler günlük hayatın parçası olmuştu</h3><p>1950 ve 1960’lı yıllarda ağrı kesiciler kiosk ve otomatlardan kolayca satın alınabiliyordu. İşçiler işe giderken ekmek, sigara ve ağrı kesici almayı günlük rutin haline getirmişti.</p><p>Dönemin en popüler ürünlerinden biri, Basel merkezli Hoffmann-La Roche tarafından üretilen Saridon isimli ağrı kesiciydi. Bazı çalışanlar ağrı kesici tozlarını kahvelerine karıştırıyor, bazıları ise tabletleri ezerek ekmeklerinin üzerine serpiyordu.</p><p>Araştırmacı Bettina Kurz’a göre birçok işçi bu alışkanlık nedeniyle bir kısır döngüye girdi ve ağrı kesiciler olmadan çalışamaz hale geldi.</p><h3>Böbrek hastalıkları alarm verdi</h3><p>Sorun uzun yıllar göz ardı edildi. Ancak böbrek yetmezliği vakalarının ve diyaliz maliyetlerinin hızla artmasıyla durum ciddiye alınmaya başlandı.</p><p>Solothurn Bürgerspital Hastanesi’nin başhekimi daha 1958 yılında bu duruma dikkat çekerek sürekli ilaç kullanan işçiler için “tablet bağımlıları” ifadesini kullanmıştı. Diğer sağlık uzmanları da yıllar boyunca ağrı kesici kullanımının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarılarda bulundu.</p><h3>Yasak sonrası tablo değişti</h3><p>1983 yılında böbrek hasarıyla ilişkilendirilen Fenacetin maddesi içeren kombinasyon ilaçlar İsviçre’de yasaklandı. Aynı dönemde Hoffmann-La Roche da Saridon’un formülünü değiştirdi.</p><p>1970’li yıllarda yaşanan saat sanayisi kriziyle birlikte sektörde binlerce kişinin işini kaybetmesi, ağrı kesici kullanımındaki yaygınlığın azalmasında etkili oldu.</p><h3>Uzmanlar ne diyor?</h3><p>Tarihçiler ve sağlık uzmanları bu dönemi, İsviçre sanayi tarihinin en az bilinen iş sağlığı sorunlarından biri olarak değerlendiriyor. Uzmanlara göre olay, çalışma koşullarının çalışan sağlığı üzerindeki etkisini gösteren önemli bir örnek olarak hafızalarda yer alıyor.</p>

Saat üretiminde çalışan işçiler günde 30 ağrı kesici kullanıyordu

İsviçre Federal Hükümeti, ülkenin savunma stratejisinde kapsamlı bir dönüşüm başlattı. Kabul edilen yeni savunma ilkeleri doğrultusunda İsviçre Ordusu, değişen güvenlik tehditlerine karşı yeniden yapılandırılacak. 

Savunmada kapsamlı reform

<p>Reformun merkezinde insansız sistemler, siber savunma, kritik altyapının korunması ve daha hızlı karar alabilen komuta yapıları bulunuyor.</p><p>Savunma Bakanı Martin Pfister, Bern’de düzenlediği basın toplantısında son yıllarda İsviçre’nin karşı karşıya olduğu güvenlik risklerinin belirgin şekilde arttığını belirterek, ordunun bu yeni tehdit ortamına uygun hale getirilmesi gerektiğini söyledi.</p><h2>Eğitim ordusundan operasyon ordusuna geçiş</h2><p>Yeni plan kapsamında İsviçre Ordusu, ağırlıklı olarak eğitim veren bir yapıdan çıkarılarak gerektiğinde hızlı şekilde sahaya çıkabilecek operasyon odaklı bir kuvvete dönüştürülecek.</p><p>Federal Hükümet, gelecekte hibrit tehditler, siber saldırılar, uzaktan gerçekleştirilen operasyonlar ve kritik altyapılara yönelik saldırılara karşı daha hazırlıklı bir savunma sistemi oluşturmayı hedefliyor.</p><p>Bu doğrultuda kara operasyonlarının tamamı yeni kurulacak operasyon tümenleri tarafından yönetilecek. Böylece doğal afet desteğinden askeri saldırılara kadar farklı senaryolarda tek merkezden yönetim sağlanması amaçlanıyor.</p><h2>Komuta yapısı sadeleşiyor</h2><p>Reformun en dikkat çekici unsurlarından biri de ordunun komuta yapısındaki sadeleşme olacak.</p><p>Yeni modelde ordu;</p><ul><li>Ordu Komutanlığı,</li><li>Eğitim Yönetimi,</li><li>Operasyonlar Komutanlığı,</li><li>Kara Kuvvetleri,</li><li>Hava Kuvvetleri,</li><li>Siber Savunma Birimi</li></ul><p>olmak üzere yeniden yapılandırılacak.</p><p>Ayrıca daha önce ayrı konumlandırılan Kara ve Hava Kuvvetleri tekrar doğrudan Ordu Komutanı’na bağlanacak.</p><p>Yapılacak düzenlemelerle birlikte üst düzey karargâh personeli ve bürokratik yönetim kadrolarının sayısı da azaltılacak.</p><h2>2028’e kadar drone taburu kurulacak</h2><p>Modernizasyon planının en önemli projelerinden biri ise insansız hava araçları olacak.</p><p>İsviçre Ordusu'nun 2028 yılına kadar ilk drone taburunu kurması planlanıyor. Bu birlik, gelecekte orduda kullanılacak insansız sistemlerin temelini oluşturacak.</p><p>Savunma Bakanı Pfister, modern savaşların teknolojik olarak hızla değiştiğini belirterek İsviçre’nin bu gelişmelerin gerisinde kalamayacağını söyledi.</p><p>Yeni sistem kapsamında üniversiteler, teknoloji şirketleri ve start-up firmalarıyla daha yakın iş birliği yapılması hedefleniyor.</p><h2>Savunma bütçesinin yüzde 80’i yeni tehditlere ayrılacak</h2><p>Federal Hükümet tarafından açıklanan yeni silahlanma planına göre 2039 yılına kadar yapılacak savunma yatırımlarının yaklaşık yüzde 80’i günümüzde en olası görülen tehditlere karşı kullanılacak.</p><p>Öncelikli alanlar şunlar olacak:</p><ul><li>Hava savunmasının güçlendirilmesi</li><li>Askerlerin korunması</li><li>Drone tehditlerine karşı savunma sistemleri</li><li>Siber güvenlik altyapısı</li><li>Kritik altyapıların korunması</li></ul><p>Kalan yüzde 20’lik bölüm ise geniş çaplı klasik askeri saldırılara karşı hazırlık amacıyla kullanılacak.</p><h2>İsviçre savunmada teknolojiye yöneliyor</h2><p>Federal Hükümetin açıkladığı yeni yol haritası, İsviçre’nin savunma anlayışında önemli bir değişime işaret ediyor. Geleneksel askeri sistemlerin yerini giderek daha fazla teknoloji odaklı, hızlı ve maliyet etkin çözümler alırken, drone sistemleri ve siber savunma önümüzdeki yılların en önemli yatırım alanları olacak.</p>

İsviçre ordusunda Drone çağı başlıyor

İsviçre Federal İstatistik Dairesi (BFS), 2025 yılına ait doğal nüfus hareketleri verilerini açıkladı. Verilere göre ülkede doğum sayısı bir kez daha gerilerken, ölüm sayıları ise büyük ölçüde sabit kaldı. Buna rağmen İsviçre nüfusu büyümeye devam ederek 9,1 milyonun üzerine çıktı.

Aileler küçülüyor

<h2>Doğum oranı tarihi düşük seviyelerde</h2><p>2025 yılında İsviçre’de doğan çocuk sayısı bir önceki yıla göre çok küçük bir oranda azaldı. Kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı 1,28 olarak hesaplandı. Uzmanlara göre nüfusun uzun vadede dengeli şekilde korunabilmesi için bu rakamın en az 2,1 olması gerekiyor.</p><p>Benzer eğilim yalnızca İsviçre’de değil, Avrupa genelinde de görülüyor. Örneğin Fransa’da kadın başına düşen çocuk sayısı 1,56’ya gerileyerek Birinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en düşük seviyeye indi.</p><p>Veriler, genç kadınların daha az çocuk sahibi olduğunu gösterirken, 35 yaş üzerindeki kadınların doğum oranında artış yaşandı. İsviçre’de annelerin doğum yaptığı ortalama yaş ise 32,5’e yükseldi.</p><h2>Nüfus 9,1 milyonu geçti</h2><p>Doğum sayısındaki düşüşe rağmen İsviçre nüfusu 2025 yılında yüzde 0,8 oranında arttı. Ülkede yaşayan toplam kişi sayısı 9 milyon 124 bin 288’e ulaştı.</p><p>Bu nüfusun:</p><ul><li>6 milyon 597 bin 646’sı İsviçre vatandaşı,</li><li>2 milyon 526 bin 642’si ise yabancı ülke vatandaşı olarak kaydedildi.</li></ul><p>Doğumlarla ölümler arasındaki farkı ifade eden doğal nüfus artışı 6 bin 300 kişi olarak gerçekleşti. Ancak bu farkın son yıllarda sürekli küçüldüğü belirtiliyor.</p><h2>Ölüm sayıları değişmedi</h2><p>2025 yılında İsviçre’de toplam 71 bin 900 kişi hayatını kaybetti. Bu rakam, bir önceki yıla göre yalnızca 40 kişi daha düşük.</p><p>Ölümlerin yaklaşık üçte ikisi 80 yaş üzerindeki kişilerde gerçekleşti. Ayrıca 100 yaşını aşmış 1.300 kişi yaşamını yitirdi. Bu grubun büyük bölümünü kadınlar oluşturdu.</p><h2>Evlilikler de boşanmalar da azalıyor</h2><p>Geçtiğimiz yıl İsviçre’de toplam 35 bin 900 evlilik gerçekleştirildi. Bu sayı, 2024 yılına göre yaklaşık 900 daha az.</p><p>Evliliklerin 800’ü aynı cinsiyetten çiftler arasında gerçekleşirken, 200 kayıtlı birliktelik de evliliğe dönüştürüldü.</p><p>Boşanma sayılarında da düşüş yaşandı. 2025 yılında 15 bin 800 çift boşandı. Bu rakam bir önceki yıla göre 400 daha düşük seviyede gerçekleşti.</p><p>Federal İstatistik Dairesi’nin hesaplamalarına göre mevcut eğilim devam ederse İsviçre’de yapılan her 10 evlilikten yaklaşık 4’ü ilerleyen yıllarda boşanmayla sonuçlanacak.</p><h2>Cinsiyet kaydı değişikliklerinde artış</h2><p>İsviçre’de 2022 yılından bu yana kişiler resmi cinsiyet kayıtlarını beyan yoluyla değiştirebiliyor.</p><p>2025 yılında toplam 600 kişi nüfus kayıtlarındaki cinsiyet bilgisini değiştirdi. Bu sayı bir önceki yıla göre 50 kişi arttı.</p><p>Cinsiyet kaydını erkekten kadına değiştirenlerin sayısı 313 olurken, kadından erkeğe geçiş yapanların sayısı 262 olarak kaydedildi. En fazla değişiklik 15-29 yaş grubunda gerçekleşti.</p>

İsviçre’de doğum sayısı düşmeye devam ediyor

İsviçre’de genetiği değiştirilmiş organizmaların (GDO) gıda üretiminde kullanımını kalıcı olarak sınırlandırmayı hedefleyen “Gıda Koruma Girişimi” (Lebensmittelschutz-Initiative) resmen başarısız oldu. Ancak girişimi yürüten dernek, binlerce imzanın kaybolduğu iddiasıyla konuyu yargıya taşıdı.

Kayıp imzalar için suç duyurusu

<p>Federal Hükümetin talimatıyla yapılan yeniden sayımın ardından girişim için toplanan yaklaşık 98 bin onaylı imzadan yalnızca 96 bin 200’ünün geçerli olduğu açıklandı. Böylece halk oylamasına sunulabilmesi için gerekli olan 100 bin imza barajına ulaşılamadı.</p><h2>Girişim komitesi sonuçlara itiraz ediyor</h2><p>Girişimi destekleyen “GDO’suz Gıda Derneği”, açıklanan rakamların gerçeği yansıtmadığını savunuyor.</p><p>Derneğin yöneticisi Dominik Waser, İsviçre genelinde 240’tan fazla belediyeden alınan geri bildirimlerin en az 5 bin ek imzanın resmî olarak tasdik edildiğini gösterdiğini belirtti.</p><p>Waser’e göre bu imzaların nerede olduğu ve neden Federal Şansölyelik kayıtlarında görünmediği hâlâ açıklığa kavuşmuş değil.</p><h2>Savcılığa suç duyurusu</h2><p>Yaşanan gelişmeler üzerine dernek, kimliği belirsiz kişiler hakkında Federal Savcılığa suç duyurusunda bulundu.</p><p>Komite, binlerce tasdikli imzanın süreç içerisinde kaybolup kaybolmadığının araştırılmasını talep ediyor. Ayrıca Federal Şansölyeliğin girişimin başarısız olduğuna ilişkin kararına karşı Federal Mahkeme nezdinde itiraz seçeneğini de değerlendiriyor.</p><h2>Tartışmanın merkezinde dört kanton var</h2><p>Girişim komitesine göre özellikle şu kantonlardaki veriler soru işaretleri yaratıyor:</p><ul><li>Zürih</li><li>Fribourg</li><li>St. Gallen</li><li>Solothurn</li></ul><p>İddiaya göre bu kantonlardaki belediyelerin bildirdiği onaylı imza sayıları ile Federal Şansölyeliğin açıkladığı rakamlar arasında binlerce imzaya ulaşan fark bulunuyor.</p><p>Dernek, kayıp olduğu öne sürülen birçok imza listesinin 2025 sonbaharında yürütülen imza toplama kampanyası dönemine ait olduğunu belirtiyor.</p><h2>Federal Şansölyelik suçlamaları reddetti</h2><p>Federal Şansölyelik ise imzaların kaybolduğu yönündeki iddiaları kabul etmiyor.</p><p>Kurum sözcüsü Urs Bruderer, belediyelerin onayladıkları imza listelerini doğrudan girişim komitelerine veya onların görevlendirdiği kuruluşlara gönderdiğini hatırlattı.</p><p>Bu nedenle imza listelerinin Federal Şansölyeliğe teslim edilene kadar girişim sahiplerinin sorumluluğunda olduğunu belirten Bruderer, kendilerine ulaşmayan imzaların sayılmasının mümkün olmadığını ifade etti.</p><p>Yetkililer, yalnızca resmî olarak teslim edilen ve geçerliliği doğrulanan imzaların hesaplamaya dahil edildiğini vurguluyor.</p><h2>Süreç mahkemeye taşınabilir</h2><p>Girişim komitesinin hem savcılık soruşturması hem de olası Federal Mahkeme başvurusu nedeniyle konunun önümüzdeki aylarda da gündemde kalması bekleniyor.</p><p>Eğer iddia edilen kayıp imzalar tespit edilirse, İsviçre’de halk girişimleriyle ilgili süreçlerde önemli bir emsal oluşabileceği değerlendiriliyor.</p>

Gıda koruma girişiminde imza tartışması büyüyor

İsviçre’de yaz tatili sezonu yaklaşırken yeni araştırmalar, vatandaşların seyahat alışkanlıklarında önemli değişimler yaşandığını ortaya koyuyor.

Güvenlik ve bütçe ön planda

<p>Finans kuruluşu Swiss Bankers tarafından gerçekleştirilen ankete göre İsviçreliler seyahat etmeye devam etmek istese de, küresel krizler, savaşlar ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle daha temkinli kararlar alıyor.</p><p>Araştırma, özellikle bütçe planlaması, destinasyon seçimi ve seyahat güvenliği konularında dikkat çekici eğilimlere işaret ediyor.</p><h2>Tatil bütçeleri orta seviyeye kayıyor</h2><p>İsviçrelilerin seyahat isteği güçlü kalmaya devam ediyor. Ankete katılan yaklaşık bin kişinin üçte biri son 12 ay içerisinde üç veya daha fazla seyahat gerçekleştirdi.</p><p>Ancak tatil harcamalarında daha kontrollü bir yaklaşım dikkat çekiyor. Katılımcıların yüzde 41,9'u 2026 yılı için 2.000 ile 4.000 İsviçre Frangı arasında bir tatil bütçesi planladığını belirtti.</p><p>Önceki yıllara kıyasla 6.000 Frank'ın üzerinde harcama yapmayı planlayanların oranında düşüş görülüyor. Bu durum, lüks tatillerin yerini daha hesaplı ve planlı seyahatlere bıraktığını gösteriyor.</p><h2>Son dakika rezervasyonları artıyor</h2><p>Son yıllarda yaşanan pandemi, savaşlar ve ulaşım sorunları nedeniyle birçok kişi seyahat planlarını daha esnek hale getirdi.</p><p>Araştırmaya göre katılımcıların yarısından fazlası geçtiğimiz yıl planladıkları seyahatleri değiştirmek veya ertelemek zorunda kaldı.</p><p>Bu nedenle İsviçreliler artık daha kısa süre öncesinden rezervasyon yapıyor ve gerektiğinde destinasyon değiştirmeye daha açık davranıyor.</p><h2>Kriz bölgelerinden uzak duruluyor</h2><p>Anket sonuçlarına göre güvenlik, seyahat planlamasında en önemli kriter olmaya devam ediyor.</p><p>Katılımcıların büyük bölümü Orta Doğu, Rusya ve Ukrayna gibi çatışma bölgelerine seyahat etmek istemediğini belirtti.</p><p>Dikkat çeken bir diğer sonuç ise ABD’ye yönelik ilginin azalması oldu. Ankete katılanların yaklaşık dörtte biri, şu an için Amerika Birleşik Devletleri’ni olası tatil destinasyonları arasında görmediğini ifade etti.</p><h2>Yakın destinasyonlar daha popüler</h2><p>İsviçreliler giderek daha yakın bölgelere seyahat etmeyi tercih ediyor.</p><p>Özellikle:</p><ul><li>İtalya</li><li>İspanya</li><li>Yunanistan</li></ul><p>gibi Güney Avrupa ülkeleri popülerliğini artırırken, İsviçre içerisindeki tatillere olan ilgi de yükseliyor.</p><p>Uzmanlar, kısa mesafeli seyahatlerin daha güvenli ve daha kolay planlanabilir olması nedeniyle tercih edildiğini belirtiyor.</p><h2>Son kararı yine fiyat belirliyor</h2><p>Güvenlik önemli bir kriter olsa da, rezervasyon aşamasında maliyetler belirleyici rol oynuyor.</p><p>Araştırmaya göre katılımcıların yarısından fazlası son tatil kararlarını verirken en önemli unsurun fiyat olduğunu söyledi.</p><p>Artan yaşam maliyetleri, sağlık sigortası primleri ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle birçok kişi seyahat bütçesini daha dikkatli yönetiyor.</p><h2>Güvenlik ve tasarruf dönemi</h2><p>Uzmanlara göre 2026 yılı, İsviçreliler için "güvenli ve kontrollü seyahat" dönemi olarak öne çıkıyor.</p><p>Macera ve uzak destinasyonlar yerini daha ulaşılabilir, daha ekonomik ve daha öngörülebilir tatillere bırakırken, tatil planlarında esneklik de yeni dönemin önemli özelliklerinden biri haline geliyor.</p>

İsviçreliler daha hesaplı tatillere yöneliyor

İsviçre, dünyanın en iyi üniversitelerine ev sahipliği yapan ülkelerden biri olmayı sürdürüyor. Uluslararası yükseköğretim danışmanlık kuruluşu Quacquarelli Symonds (QS) tarafından yayımlanan 2027 Dünya Üniversite Sıralaması’na göre üç İsviçre üniversitesi dünyanın en iyi 100 üniversitesi arasında yer aldı.

ETH Zürih ilk 10’da...

<p>Sıralamada dünyanın en başarılı İsviçre üniversitesi yine ETH Zürih oldu. Üniversite bu yıl bir basamak gerileyerek 8’inci sıraya düşse de Avrupa kıtasındaki en iyi üniversite unvanını korudu.</p><p>Lozan Federal Teknoloji Enstitüsü (EPFL) geçen yıl olduğu gibi 22’nci sırada yer alırken, Zürih Üniversitesi ise iki sıra yükselerek 98’inci sıraya çıktı ve yeniden ilk 100 içerisinde yer almayı başardı.</p><h2>ETH Zürih Avrupa’nın zirvesinde</h2><p>QS yetkilileri, ETH Zürih’in 7’ncilikten 8’inciliğe gerilemesinin kalite kaybı anlamına gelmediğini vurguladı. Dünya sıralamasının üst sıralarında çok küçük performans farklılıklarının bile sıralamayı değiştirebildiği belirtildi.</p><p>Uzmanlara göre ETH Zürih, araştırma kalitesi, bilimsel üretim, uluslararası akademik itibarı ve mezunlarının iş piyasasındaki başarısı sayesinde Avrupa’nın en güçlü üniversitesi olmayı sürdürüyor.</p><h2>İsviçre üniversitelerinde karışık tablo</h2><p>QS raporuna göre İsviçre’de değerlendirilen 10 üniversitenin performansı farklı yönlerde gelişti.</p><p>Bazı üniversiteler yükselirken bazıları sıralamada geriledi.</p><p>En dikkat çekici yükselişi İsviçre İtalyanca Bölgesi Üniversitesi (USI) gerçekleştirdi. Üniversite 17 sıra birden yükselerek 456’ncı sıraya çıktı. Bu başarının arkasında araştırmalara yapılan bilimsel atıflardaki artışın bulunduğu belirtildi.</p><p>Basel Üniversitesi de sekiz sıra yükselerek dünyanın en iyi 150 üniversitesi arasına geri döndü.</p><p>Buna karşılık Cenevre, Bern, Lozan ve Fribourg üniversiteleri ile Zürih Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ZHAW) sıralamada gerileme yaşadı.</p><h2>Dünyanın en iyi üniversitesi yine MIT</h2><p>Küresel sıralamanın zirvesinde bu yıl da değişiklik yaşanmadı. ABD’de bulunan Massachusetts Institute of Technology (MIT), üst üste 15’inci kez dünyanın en iyi üniversitesi seçildi.</p><p>İkinci sırayı İngiltere’den Imperial College London ile ABD’den Stanford Üniversitesi paylaştı.</p><h2>İsviçre’nin en iyi üniversiteleri</h2><p>QS Dünya Üniversite Sıralaması 2027’ye göre İsviçre üniversitelerinin konumları şöyle:</p><ul><li>ETH Zürih – 8. sıra</li><li>EPFL Lozan – 22. sıra</li><li>Zürih Üniversitesi – 98. sıra</li><li>Basel Üniversitesi – 150. sıra</li><li>Cenevre Üniversitesi – 168. sıra</li><li>Bern Üniversitesi – 191. sıra</li><li>Lozan Üniversitesi – 233. sıra</li><li>USI – 456. sıra</li><li>Fribourg Üniversitesi – 670. sıra</li><li>ZHAW – 851-900 aralığı</li></ul><h2>İsviçre yükseköğretimde güçlü kalmaya devam ediyor</h2><p>Uzmanlar, bazı üniversitelerde yaşanan sıralama değişikliklerine rağmen İsviçre’nin araştırma kalitesi, inovasyon kapasitesi ve uluslararası akademik itibarı sayesinde dünyanın önde gelen yükseköğretim merkezlerinden biri olmayı sürdürdüğünü belirtiyor.</p><p>Özellikle ETH Zürih ve EPFL, mühendislik, teknoloji ve yapay zekâ alanlarında Avrupa’nın en güçlü kurumları arasında gösteriliyor.</p>

İsviçre üniversiteleri dünya sıralamasında güçlü konumunu koruyor

İsviçre’de konut bulmak her geçen gün daha zor hale geliyor. Özellikle büyük şehirlerde hem satın alma hem de kira fiyatları hızla yükselirken, yeni bir analiz hangi bölgelerde ev satın almanın, hangi bölgelerde ise kirada kalmanın daha avantajlı olduğunu ortaya koydu.

Emlak piyasası

<p>İsviçre Radyo ve Televizyon Kurumu SRF için emlak danışmanlık şirketi IAZI tarafından hazırlanan çalışma, ülke genelindeki konut piyasasının son durumunu gözler önüne seriyor.</p><h2>Şehirlerden uzaklaştıkça konut daha ulaşılabilir</h2><p>Araştırmaya göre bütçesi sınırlı olanlar için büyük şehirlerin dışındaki bölgelerde konut bulmak çok daha kolay.</p><p>Özellikle kırsal alanlarda ve merkezlerden uzak bölgelerde hem kiralar hem de satış fiyatları daha düşük seviyelerde bulunuyor. Bu nedenle düşük ve orta gelirli ailelerin ev sahibi olabilmesi şehir merkezlerine kıyasla çok daha mümkün hale geliyor.</p><h2>Kırsalda ev satın almak daha avantajlı</h2><p>Veriler, birçok kırsal bölgede bir evin aylık sahip olma maliyetinin kira bedelinden daha düşük olduğunu gösteriyor.</p><p>Düşük emlak fiyatları ve daha uygun maliyetler nedeniyle ev satın almak uzun vadede kirada kalmaktan daha ekonomik olabiliyor.</p><p>Uzmanlara göre özellikle küçük kasabalar ve merkez dışındaki yerleşim alanları bu konuda önemli avantajlar sunuyor.</p><h2>Büyük şehirlerde kiralamak daha mantıklı</h2><p>Zürih, Cenevre, Lozan ve turistik bölgeler gibi yüksek talebin bulunduğu yerlerde ise durum farklı.</p><p>Bu bölgelerde konut satın alma maliyetleri son derece yüksek seviyelere ulaştığı için kirada kalmak çoğu zaman daha ekonomik bir seçenek olarak öne çıkıyor.</p><p>Özellikle şehir merkezlerinde ev satın almak isteyenlerin yüksek öz sermayeye ve güçlü bir gelir yapısına sahip olması gerekiyor.</p><h2>Satılık konut bulmak giderek zorlaşıyor</h2><p>Araştırmanın ortaya koyduğu en dikkat çekici sonuçlardan biri de piyasadaki konut arzının son derece sınırlı olması.</p><p>2026 yılının ilk çeyreğinde İsviçre’deki tüm mülkiyetli dairelerin yalnızca yüzde 0,6’sı satışa çıkarıldı. Kiralık konutlarda ise bu oran yüzde 2,4 seviyesinde gerçekleşti.</p><p>Bu durum özellikle ev satın almak isteyen aileler için ciddi bir rekabet ortamı yaratıyor.</p><h2>Genç ailelerin ev sahibi olma hayali zorlaşıyor</h2><p>Bern Üniversitesi Profesörü ve IAZI Yönetim Kurulu Başkanı Donato Scognamiglio, İsviçre’deki konut piyasasının son derece gergin bir döneme girdiğini belirtiyor.</p><p>Scognamiglio’ya göre özellikle genç aileler giderek yükselen fiyatlar nedeniyle ev sahibi olma hayallerini uzun süre ertelemek zorunda kalıyor.</p><p>Uzmanlar, talebin arzdan çok daha hızlı büyümesi nedeniyle fiyatların yükselmeye devam ettiğine dikkat çekiyor.</p><h2>En avantajlı grup mevcut ev sahipleri ve uzun süreli kiracılar</h2><p>Araştırmaya göre en avantajlı konumda bulunanlar hâlihazırda ev sahibi olanlar ve uzun yıllardır aynı evde oturan kiracılar.</p><p>Ev sahipleri mülklerinin değer artışından yararlanırken, eski kira sözleşmelerine sahip kiracılar da yeni kiracılara göre çok daha düşük kira ödemeye devam ediyor.</p><p>Buna karşılık yeni bir eve taşınmak isteyenler, güncel piyasa fiyatları nedeniyle ciddi maliyet artışlarıyla karşılaşıyor.</p><h2>Konut sorunu büyümeye devam ediyor</h2><p>Uzmanlar, yeni konut üretiminin talebi karşılayamaması nedeniyle İsviçre’de konut sıkıntısının önümüzdeki yıllarda da devam edeceğini öngörüyor.</p><p>Özellikle büyük şehirlerdeki yüksek göç, sınırlı inşaat alanları ve artan nüfus, hem kiralık hem de satılık konut piyasası üzerindeki baskıyı artırıyor.</p>

İsviçre’de konut krizi derinleşiyor: Ev almak mı, kiralamak mı?

St. Gallen Kantonu, ülke genelinde bir ilke imza atarak esrarın posta yoluyla teslim edilmesini test edecek kapsamlı bir bilimsel araştırma başlatıyor. Beş yıl sürecek çalışmada yaklaşık 5 bin kişi yer alabilecek.

Pilot proje

<p>Bu sonbaharda başlayacak pilot proje kapsamında katılımcılar, isterlerse esrar ürünlerini eczane veya özel dağıtım merkezlerinden almak yerine doğrudan posta yoluyla teslim alabilecek. Ancak sistem tamamen kontrollü işleyecek. Katılımcıların öncelikle danışmanlık görüşmesine katılması zorunlu olacak. Bu görüşmeler yüz yüze yapılabileceği gibi çevrim içi olarak da gerçekleştirilebilecek.</p><p>Araştırma sorumlusu Paul-Lukas Good, uygulamanın sıradan bir internet alışverişi olmadığını vurgulayarak, gönderilerin yalnızca siparişi veren kişiye teslim edileceğini belirtti. Video görüşmesi sırasında kimlik doğrulaması yapılacak ve katılımcılara bağımlılığı önleme programları hakkında bilgi verilecek.</p><h2>Amaç kara borsadan uzaklaştırmak</h2><p>Araştırmanın temel hedeflerinden biri, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan kullanıcıların yasal esrara erişimini kolaylaştırarak kara borsaya olan bağımlılığı azaltmak. Çünkü bazı katılımcılar ürünlerini almak için 20 ila 30 dakikalık yolculuk yapmak zorunda kalabiliyor.</p><p>Araştırmacılar, ürünlerin doğrudan eve teslim edilmesinin kullanıcıların yasa dışı satıcılardan uzaklaşmasını hızlandırıp hızlandırmayacağını inceleyecek. Uzmanlara göre kullanım kolaylığı ve erişilebilirlik, tüketicilerin yasal sisteme yönelmesinde belirleyici rol oynuyor.</p><h2>43 belediye projeye katılıyor</h2><p>St. Gallen Kantonu’nun coğrafi yapısı ve yerleşim dağılımı nedeniyle araştırma için ideal bir bölge olduğu belirtiliyor. Kantondaki 75 belediyeden 43’ü projeye katılma kararı aldı. Bunların büyük bölümü şehir merkezleri ile kırsal alanlar arasındaki geçiş bölgelerinde bulunuyor.</p><p>Esrar ürünleri Sargans, Buchs ve Rorschach’taki eczanelerden ya da Swiss Cannabis Research Derneği tarafından işletilen Wil ve Rapperswil’deki özel merkezlerden temin edilebilecek.</p><h2>Üniversiteler de süreci takip edecek</h2><p>Araştırma, Zürih Üniversitesi ile ETH Zürih’e bağlı KOF Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü tarafından bilimsel olarak izlenecek.</p><p>Federal Sağlık Dairesi (BAG) şimdiye kadar İsviçre genelinde yedi farklı esrar pilot projesine onay vermişti. Basel-Stadt, Basel-Landschaft, Zürih, Lozan, Cenevre, Bern, Biel ve Luzern’in ardından St. Gallen, ülkedeki sekizinci resmi esrar pilot uygulaması olacak.</p>

Esrar posta yoluyla teslim edilecek

İsviçre'de uzun yıllar boyunca uygulanan bir yasa nedeniyle, yabancı bir erkekle evlenen kadınlar otomatik olarak İsviçre vatandaşlığını kaybediyordu. Tarihçiler, 1885 ile 1952 yılları arasında en az 85 bin 200 İsviçreli kadının bu uygulamadan etkilendiğini belirtiyor.

Tarihi haksızlık için özür çağrısı

<p>Bugün ise bu uygulama yeniden gündeme geldi. Sosyal Demokrat Parti (SP) milletvekili Michèle Dünki-Bättig, İsviçre'nin bu tarihi haksızlık nedeniyle resmi olarak özür dilemesi ve konunun kapsamlı şekilde araştırılması gerektiğini savunuyor.</p><h2>Evlilik kadınları kendi ülkelerinde yabancıya dönüştürdü</h2><p>O dönemde yürürlükte olan kurallara göre bir İsviçreli kadın yabancı bir erkekle evlendiğinde vatandaşlığını otomatik olarak kaybediyordu. Kadınlar eşlerinin vatandaşlığına geçerken, İsviçre ile olan resmi bağları sona eriyordu.</p><p>Bu durum birçok kadın için yalnızca pasaport kaybı anlamına gelmiyordu. Bazıları oturma izinlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalırken, bazıları da mesleklerini bırakmak zorunda kalıyordu.</p><p>Özellikle devlet memurları ve öğretmenler için sonuçlar daha ağırdı. Evlilik sonrasında bazı kadınlara mesleklerini sürdürme yasağı getiriliyordu.</p><p>Aynı dönemde erkekler için benzer bir uygulamanın bulunmaması ise düzenlemenin ayrımcı yönünü ortaya koyuyor.</p><h2>İkinci Dünya Savaşı yıllarında sonuçlar daha ağır oldu</h2><p>Tarihçi Silke Margherita Redolfi'ye göre uygulama, İkinci Dünya Savaşı sırasında daha da sert hale getirildi.</p><p>İsviçre, savaş yıllarında olağanüstü yetkiler kapsamında vatandaşlık uygulamalarını daha katı şekilde uyguladı. Vatandaşlığını kaybeden bazı kadınlar ülkeye giriş konusunda ciddi zorluklar yaşadı.</p><p>Araştırmacılar, vatandaşlığını kaybettiği için savaş döneminde mağdur olan veya hayatını kaybeden kadınların sayısının ise hâlâ tam olarak bilinmediğini belirtiyor.</p><h2>Ünlü sanatçı Sophie Taeuber-Arp da mağdur oldu</h2><p>Uygulamanın etkilediği kişiler arasında dünyaca tanınan sanatçı Sophie Taeuber-Arp da bulunuyordu.</p><p>Bir Alman vatandaşıyla evlendikten sonra İsviçre vatandaşlığını kaybeden sanatçı, İkinci Dünya Savaşı sırasında İsviçre'ye giriş yapabilmek için vize almak zorunda kaldı.</p><p>Dönemin belgelerine göre Taeuber-Arp, uzun uğraşlar sonucunda ülkeye giriş izni alabildi. İsviçre'ye ulaştığında ise ciddi şekilde yetersiz beslenmiş durumda olduğu belirtiliyor.</p><p>Sanatçı daha sonra İsviçre'nin 50 franklık banknotunda yer alarak ülkenin kültürel sembollerinden biri haline gelmişti.</p><h2>Değişim ancak 1952 yılında başladı</h2><p>İsviçreli kadınların evlilik sonrasında vatandaşlıklarını koruyabilmeleri için ilk adım 1952 yılında atıldı.</p><p>Bu tarihten itibaren kadınlara evlilik sırasında vatandaşlıklarını korumak istediklerini beyan etme hakkı tanındı. Ancak kadınların vatandaşlık hakkının eşlerinden tamamen bağımsız hale gelmesi için yaklaşık 1990 yılına kadar beklemek gerekti.</p><p>Uzmanlar, bu sürecin İsviçre'de kadın hakları alanındaki en önemli mücadelelerden biri olduğunu belirtiyor.</p><h2>Geçmişle yüzleşme çağrısı</h2><p>Milletvekili Michèle Dünki-Bättig, devletin bu tarihi haksızlığı resmen kabul etmesi gerektiğini savunuyor.</p><p>Dünki-Bättig'e göre ayrımcı yasalar nedeniyle vatandaşlığını kaybeden kadınların bugün yeniden vatandaşlık almak için normal vatandaşlığa kabul süreçlerinden geçmek zorunda kalması adil değil.</p><p>Ayrıca uygulamanın etkilerinin yalnızca kadınlarla sınırlı kalmadığını, onların çocukları ve torunlarının da vatandaşlık hakları konusunda çeşitli sorunlarla karşılaştığını belirtiyor.</p><p>Bu nedenle siyasetçi, geçmişin kapsamlı şekilde araştırılmasını, mağduriyetlerin belgelenmesini ve gerekli telafi adımlarının atılmasını talep ediyor.</p>

İsviçre'nin unutulan mağdurları: Evlendiği için vatandaşlıktan çıkarılan kadınlar

İsviçre'nin Cenevre Kantonu'nda 2025 yılında yürürlüğe giren yeni araç vergisi sistemi yargıdan döndü. Cenevre İdare Mahkemesi, karbondioksit (CO₂) emisyonuna göre hesaplanan yeni verginin hatalı uygulandığına karar verdi.

Mahkeme dur dedi

<p>Kararın ardından binlerce araç sahibinin fazla vergi ödemiş olabileceği gündeme geldi.</p><p>Mahkeme, kantonun araç tescil dairesinin vergi hesaplamalarında temel bir hata yaptığını belirterek bazı sürücülere gönderilen vergi faturalarının yasal sınırların çok üzerinde olduğunu açıkladı.</p><h2>Yeni sistem çevreyi korumayı hedefliyordu</h2><p>Cenevre'de 2025 yılından itibaren benzinli ve dizel araçlar artık motor gücüne göre değil, çevreye saldıkları CO₂ miktarına göre vergilendirilmeye başlandı.</p><p>2024 yılında halk oylamasıyla kabul edilen düzenleme, "kirleten öder" ilkesini güçlendirmeyi amaçlıyordu. Ancak uygulamanın başlamasından kısa süre sonra birçok araç sahibi beklenmedik derecede yüksek vergi faturalarıyla karşılaştı.</p><p>Tepkilerin artması üzerine kanton parlamentosu vergi artışlarını geçici olarak sınırlandırmak zorunda kalmıştı.</p><h2>Mahkemeye göre hesaplama yöntemi yanlış</h2><p>Mahkemenin kararına göre sorun vergi oranlarının yüksek olmasından değil, hesaplama yönteminin yanlış uygulanmasından kaynaklanıyor.</p><p>Hakimler, CO₂ emisyonuna bağlı vergi sisteminin gelir vergisindeki artan oranlı sisteme benzer şekilde uygulanması gerektiğini belirtti. Buna göre farklı emisyon seviyeleri ayrı ayrı vergilendirilmeli.</p><p>Ancak araç dairesinin, araçların toplam CO₂ emisyonuna doğrudan en yüksek vergi oranını uyguladığı ve bu nedenle verginin gereğinden fazla çıktığı tespit edildi.</p><h2>Bazı sürücüler dört kat fazla vergi ödedi</h2><p>Mahkeme kararında yer alan örnekler, hatanın boyutunu ortaya koydu.</p><p>Bir Renault sürücüsüne gönderilen 767,50 franklık vergi faturasının aslında 266,25 frank olması gerektiği belirtildi.</p><p>Bir başka örnekte ise Porsche Cayenne sahibi bir sürücünün ödemesi gereken vergi 839,75 frank olmasına rağmen kendisine 3 bin 768 franklık fatura gönderildiği ortaya çıktı.</p><p>Bu durumda sürücünün yaklaşık dört buçuk kat fazla vergilendirildiği belirlendi.</p><h2>Binlerce dosya yeniden incelenebilir</h2><p>Mahkeme, davayı açan araç sahipleri için vergi hesaplamalarının yeniden yapılmasına hükmetti.</p><p>Kararın yalnızca başvuru sahiplerini mi kapsayacağı yoksa tüm araç sahiplerine uygulanıp uygulanmayacağı henüz netlik kazanmadı. Ancak uzmanlar, 2025 ve 2026 yıllarında düzenlenen çok sayıda vergi tahakkukunun yeniden hesaplanmasının gündeme gelebileceğini belirtiyor.</p><p>Bu durumun kanton bütçesi üzerinde de önemli bir mali yük oluşturabileceği ifade ediliyor.</p><h2>Kanton yönetimi kararı inceliyor</h2><p>Konudan sorumlu Cenevre Sağlık ve Hareketlilik Departmanı, mahkeme kararlarını değerlendirdiklerini açıkladı.</p><p>Yetkililer şu aşamada temyiz yoluna gidilip gidilmeyeceği konusunda karar vermediklerini belirtti. Kantonun üst mahkemeye başvurup başvurmayacağı önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.</p><p>Kararın kesinleşmesi halinde, fazla vergi ödeyen binlerce araç sahibinin geri ödeme talebinde bulunmasının önü açılabilir.</p>

Cenevre'de araç vergisi skandalı: Binlerce sürücü fazla vergi ödemiş olabilir

Temiz oteller, pırıl pırıl ofisler, hijyenik yüzme havuzları ve düzenli evler... Günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan temizlik hizmetleri çoğu zaman fark edilmiyor. Oysa binlerce insan, başkalarının sağlıklı ve konforlu bir ortamda yaşayabilmesi için her gün yoğun bir emek harcıyor.

75 bin kişi çalışıyor

<p>İsviçre'de yaklaşık 75 bin kişi temizlik sektöründe çalışıyor. Ancak uzmanlara göre toplum, temizliğin sonucunu görse de bu işi yapan insanları çoğu zaman fark etmiyor.</p><h2>Gün daha insanlar gelmeden başlıyor</h2><p>Appenzell'deki bir kapalı yüzme havuzunda çalışan Heidi Walter'ın mesaisi sabahın erken saatlerinde başlıyor. Havuz ziyaretçileri gelmeden önce saunaların, duşların, tuvaletlerin ve dinlenme alanlarının eksiksiz şekilde temizlenmesi gerekiyor.</p><p>Temizlik yalnızca görünen yüzeylerle sınırlı değil. Kireç temizliği, giderlerin kontrolü, dezenfeksiyon işlemleri ve hijyen standartlarının korunması da günlük işlerin önemli bir parçasını oluşturuyor.</p><p>Walter, her sabah zamana karşı yarıştıklarını belirterek, ziyaretçiler gelmeden önce her şeyin hazır olması gerektiğini söylüyor. Misafirler havuza ulaştığında ise yapılan çalışmanın izleri çoktan ortadan kalkmış oluyor.</p><h2>Temizlik birçok kişi için bir geçim kaynağı</h2><p>İsviçre'de temizlik sektörü yalnızca ek bir görev değil, on binlerce insan için temel geçim kaynağı durumunda.</p><p>Sektörde 2004 yılından bu yana toplu iş sözleşmesi uygulanıyor. Bu sayede çalışanların ücret ve çalışma koşullarında önemli iyileştirmeler sağlandı. Günümüzde sektördeki asgari saatlik ücret 21,40 İsviçre Frangı seviyesinde bulunuyor.</p><p>Ancak sektör çalışanları, işlerinin toplum tarafından yeterince görünür olmadığını düşünüyor.</p><h2>Mesleğini yapabilmek için temizlik yapıyor</h2><p>Portekiz'den İsviçre'ye gelen Catarina Sofia Bastos da Silva da bu çalışanlardan biri. Asıl mesleği diş hijyenistliği olan genç kadın, İsviçre'de yeniden kendi alanında çalışabilmek için Almanca öğrenmek zorunda.</p><p>Dil kurslarının maliyetini karşılamak amacıyla temizlik sektöründe çalışmaya başlayan Bastos da Silva, yaptığı işi geçici bir çözüm olarak görse de işinden memnun olduğunu ifade ediyor.</p><p>Müşterilerden gelen teşekkür mesajlarının ve gördüğü takdirin kendisini motive ettiğini belirten genç kadın, insanları mutlu etmeyi sevdiğini söylüyor.</p><h2>Temizlik işine yönelik önyargılar sürüyor</h2><p>Temizlik ekiplerinin yöneticilerinden Helena Campos Gomes de yıllar önce Portekiz'den İsviçre'ye taşındı. Ekonomi eğitimi alan ve daha önce bir süpermarket yöneten Gomes, geçmişte temizlik işine farklı gözle baktığını kabul ediyor.</p><p>Toplumda hâlâ birçok kişinin temizlik işlerini son çare olarak görülen bir meslek şeklinde değerlendirdiğini söyleyen Gomes, bu algının gerçeği yansıtmadığını düşünüyor.</p><p>Ona göre iyi bir ekip ortamı, müşterilerden gelen olumlu geri dönüşler ve iş arkadaşlarıyla kurulan dayanışma, bu mesleği değerli kılan unsurlar arasında yer alıyor.</p><h2>Görülen sonuç, görünmeyen emek</h2><p>University of Zurich bünyesinde temizlik sektöründeki çalışma koşulları üzerine araştırmalar yapan Reta Barfuss'a göre temizlik çalışanlarının karşılaştığı en büyük sorunlardan biri görünmezlik.</p><p>Barfuss, birçok temizlik görevlisinin çalıştığı kurumun bir parçası gibi hissedemediğini belirtiyor. Bazı çalışanlar, yıllarca aynı kurumda görev yapmalarına rağmen ekip etkinliklerine davet edilmediklerini veya çalışma arkadaşları tarafından yeterince tanınmadıklarını anlatıyor.</p><p>Uzmanlara göre son yıllarda temizlik hizmetlerinin dış kaynak şirketlerine devredilmesi de bu görünmezliği artırıyor. Temizlik personeli çoğu zaman diğer çalışanlar işe başlamadan önce ya da işten çıktıktan sonra görev yaptığı için kurumun sosyal yaşamının dışında kalabiliyor.</p><h2>Zorlu çalışma koşulları da gündemde</h2><p>Sektörde çalışan bazı kişiler düşük ücretler, karşılanmayan ulaşım süreleri veya ayrımcılık gibi sorunlarla karşılaştıklarını ifade ediyor. Bununla birlikte işverenlerinden ve müşterilerinden destek gördüğünü söyleyen çalışanların sayısı da az değil.</p><p>Uzmanlar, temizlik sektörünün toplumun işleyişi için vazgeçilmez olduğunu vurgularken, çalışanların emeğinin daha fazla görünür hale getirilmesi gerektiğini belirtiyor.</p><p>Çünkü her gün kullanılan temiz ofislerin, otellerin, okulların ve yüzme havuzlarının arkasında çoğu zaman fark edilmeyen büyük bir emek bulunuyor.</p>

Temizlik sektöründe çalışanların sessiz mücadelesi

İsviçre'de meme kanserinin erken teşhisine yönelik tarama programları kantonlar arasında önemli farklılıklar gösteriyor. Özellikle Orta İsviçre bölgesindeki kantonlar bu konuda ülke genelinin gerisinde kalırken, Luzern Kantonu uzun süredir devam eden eksikliği gidermek için yeni bir uygulamayı hayata geçiriyor.

Erken teşhis hayat kurtarıyor

<p>Temmuz 2026'dan itibaren Luzern'de yaşayan ve 50 ile 74 yaş arasındaki tüm kadınlar, meme kanseri taraması için kişisel davet mektubu alacak. Program kapsamında kadınlar düzenli olarak mamografi muayenesine davet edilecek.</p><h2>Luzern'de yeni tarama programı başlıyor</h2><p>Mamografi, meme dokusunun röntgen görüntülerinin alınmasıyla gerçekleştirilen ve meme kanserinin erken teşhis edilmesini amaçlayan bir yöntem olarak biliniyor.</p><p>Yeni uygulama kapsamında yapılacak mamografi çekimlerinin maliyeti temel sağlık sigortası tarafından karşılanacak. Katılımcıların yalnızca yaklaşık 15 franklık katkı payını ödemesi gerekecek.</p><p>Tarama işlemleri iki yılda bir tekrarlanacak ve programa katılım tamamen gönüllü olacak.</p><h2>Orta İsviçre diğer kantonların gerisinde kaldı</h2><p>Luzern'in başlattığı program, bölgedeki önemli bir eksikliği gidermeyi hedefliyor. Çünkü Luzern'in de içinde bulunduğu Orta İsviçre'deki altı kanton, meme kanseri taramaları konusunda ülkenin birçok bölgesine göre daha yavaş hareket etti.</p><p>Bugüne kadar merkezi bir organizasyon bulunmadığı için ek sağlık sigortası olmayan kadınlar önleyici mamografi muayenelerinin ücretini çoğu zaman kendileri karşılamak zorunda kalıyordu.</p><p>Özellikle Fransızca konuşulan Batı İsviçre kantonlarının birçoğu meme kanseri tarama programlarını daha 1990'lı yıllarda uygulamaya koymuştu.</p><h2>Tarama programları ülke genelinde yaygınlaşıyor</h2><p>Günümüzde İsviçre'de 16 kantonda aktif meme kanseri tarama programı bulunuyor. Yedi kantonda ise uygulamanın başlatılması veya genişletilmesi için çalışmalar sürüyor.</p><p>Bu konuda en geride kalan kantonlar arasında Zürih, Obwalden ve Nidwalden yer alıyor. Söz konusu kantonlarda da benzer programların oluşturulması için siyasi girişimler devam ediyor.</p><h2>Erken teşhis tedavi şansını artırıyor</h2><p>Luzern Sağlık Direktörü Michaela Tschuor, programın hayata geçirilmesinde 2024 yılında yayımlanan bölgesel bir araştırmanın önemli rol oynadığını belirtti.</p><p>Araştırmaya göre düzenli ve organize tarama programlarının uygulandığı kantonlarda ağır hastalık vakalarına daha az rastlanıyor.</p><p>Luzern Kanton Hastanesi Meme Merkezi Başkanı Dr. Susanne Bucher ise tümörlerin erken aşamada tespit edilmesinin tedavi sürecini önemli ölçüde kolaylaştırdığını ifade ediyor. Uzmanlara göre erken teşhis sayesinde daha hafif tedavi yöntemleri uygulanabiliyor ve iyileşme şansı belirgin şekilde artıyor.</p><p>Yetkililer, programın temel amacının kadınların daha erken teşhis sayesinde sağlıklarını koruyabilmesi ve gereksiz acıların önlenmesi olduğunu vurguluyor.</p><h2>Sonuçlar sekiz gün içinde açıklanacak</h2><p>Luzern'de önümüzdeki haftalarda ilk davet mektupları ve bilgilendirme broşürleri gönderilmeye başlanacak.</p><p>Program, halen meme kanseri teşhisi bulunmayan ve son mamografi muayenesinin üzerinden en az 12 ay geçmiş kadınları kapsıyor.</p><p>Katılımcılar muayenelerini hangi radyoloji merkezinde yaptıracaklarını kendileri seçebilecek. Çekilen görüntüler ise iki farklı uzman doktor tarafından bağımsız olarak değerlendirilecek.</p><p>Muayenenin ardından en geç sekiz gün içerisinde sonuçlar kadınlara bildirilecek. Böylece ek inceleme gerekip gerekmediği veya herhangi bir sağlık sorununun bulunup bulunmadığı kısa sürede öğrenilebilecek.</p>

Meme kanseriyle mücadelede yeni dönem: Luzern kadınlara davet gönderecek

Zürih kentinde cuma günü etkili olan şiddetli fırtına can aldı. Fırtına sırasında üzerine kopan bir ağaç dalı düşen 16 yaşındaki genç kız, kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi.

Genç kız hayatını kaybetti

<p>Zürih Koruma ve Kurtarma Birimi (Schutz &amp; Rettung Zürich), genç kızın tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadığını açıkladı. Olayın ardından ağır yaralı olarak hastaneye kaldırılan genç, günlerdir yoğun bakımda tedavi görüyordu.</p><p>Kaza, Zürih’in 8. bölgesinde meydana geldi. Yetkililer olayın tam olarak nasıl gerçekleştiğinin ve ölüm nedeninin belirlenmesi için soruşturma başlatıldığını duyurdu. Soruşturma, Zürih Şehir Polisi, Adli Tıp Enstitüsü ve savcılık tarafından yürütülüyor.</p><h3>Fırtına yüzlerce müdahaleye neden oldu</h3><p>Cuma akşamı İsviçre’nin birçok bölgesinde etkili olan gök gürültülü sağanak ve fırtınalar özellikle Zürih kantonunda büyük hasara yol açtı. Urdorf yönünden gelerek Winterthur istikametine ilerleyen fırtına sistemi yaklaşık iki saat boyunca Zürih şehir merkezinde etkili oldu.</p><p>Koruma ve Kurtarma Birimi verilerine göre saat 17.30 ile 21.00 arasında yalnızca Zürih kentinde yaklaşık 270 acil müdahale gerçekleştirildi. Ambulans ekipleri 50 farklı vakaya müdahale etti.</p><p>Aynı zaman diliminde acil çağrı merkezine 730 itfaiye ve 130 sağlık ihbarı ulaştı. Kanton genelinde toplam 680 itfaiye görevlendirmesi yapıldı.</p><h3>Birçok bölgede ağaçlar devrildi</h3><p>Fırtına nedeniyle çok sayıda ağaç devrilirken, bazı araçlar ve binalar da zarar gördü. En fazla etkilenen bölgeler arasında Zürih kentinin yanı sıra Bülach, Bassersdorf, Dübendorf, Erlenbach ve Meilen yer aldı.</p><p>Yetkililer, şiddetli hava olaylarının ardından vatandaşları parklar ve ağaçlık alanlarda dikkatli olmaları konusunda uyardı.</p>

Zürih’te fırtına can aldı: 16 yaşındaki genç yaşam savaşını kaybetti

İsviçre’de büyük yangınlar, ağır trafik kazaları, ani ölümler, intihar vakaları veya doğal afetler sonrasında olay yerine sadece polis, itfaiye ve sağlık ekipleri gitmiyor. Travmatik olaylardan etkilenen insanlara psikolojik destek sağlamak için görev yapan Care Team ekipleri de sahada yer alıyor. 

Care Team gönüllüleri

<p>Peki insanların en zor anlarında yanlarında olan bu gönüllüler kimlerden oluşuyor ve neden bu görevi üstleniyor?</p><h3>En zor günlerde devreye giriyorlar</h3><p>Care Team ekipleri, insanların hayatlarında yaşadıkları en ağır olayların ardından psikolojik ilk yardım sağlıyor. İsviçre’de Rupperswil’de yaşanan dört kişilik aile cinayeti, Crans-Montana’daki ölümcül yangın felaketi ve Menznau’daki silahlı saldırı gibi birçok olayda bu ekipler görev aldı.</p><p>Ekiplerde psikologlar, psikoterapistler, sağlık çalışanları ve özel eğitim almış gönüllüler bulunuyor. Amaç, olayın hemen ardından insanların yaşadığı şok ve travmanın etkilerini hafifletmek ve gerekli desteği sunmak.</p><h3>Solothurn yeni gönüllüler yetiştiriyor</h3><p>Solothurn Kantonu’nda geçtiğimiz yıl Care Team üyelerinin sayısının yetersiz kalması üzerine yeni gönüllüler için çağrı yapıldı. Beklenenin üzerinde ilgi gören başvurular sonucunda yeni ekip üyeleri eğitime alındı.</p><p>Care Team sorumlusu Urs Rickenbacher, özellikle kriz anlarında sakin kalabilen ve danışmanlık deneyimi bulunan kişilerin tercih edildiğini belirtiyor.</p><p>Dört gün süren eğitim programında katılımcılar hem teorik bilgiler alıyor hem de gerçek olay senaryolarına dayalı uygulamalar yapıyor.</p><h3>Kendi yaşadıkları acılar onları motive ediyor</h3><p>Uzmanlara göre Care Team gönüllülerinin önemli bir kısmı geçmişte kendileri veya yakınları aracılığıyla ağır kayıplar ve travmalar yaşamış kişilerden oluşuyor.</p><p>Bu insanlar zor zamanlarında kendilerine destek olan kişileri unutmadıkları için aynı desteği başkalarına vermek istiyor. Bazıları ise kriz anlarında doğal olarak sakin kalabildiklerini ve insanlara yardımcı olabildiklerini fark ettikleri için bu göreve yöneliyor.</p><p>Rickenbacher, “Çoğu insan zor bir durumla karşılaştığında uzaklaşmak ister. Care Team üyeleri ise tam tersine, insanların en çok yardıma ihtiyaç duyduğu anda onların yanına gider” diyor.</p><h3>“İnsanlar bana neden bunu yaptığımı soruyor”</h3><p>Yeni eğitim alan gönüllülerden 30 yaşındaki psikolog Aline Berberat, bir iş arkadaşının hayatını kaybetmesinin ardından Care Team çalışmalarını yakından tanıdığını söylüyor.</p><p>Yakın çevresindeki birçok kişinin bu göreve başlamasına şaşırdığını belirten Berberat, özellikle çocuk ölümleri gibi olayların herkes için çok zor olduğunu ifade ediyor.</p><p>Ancak ekip çalışmasının büyük avantaj sağladığını vurgulayan Berberat, gönüllülerin istemedikleri veya kişisel geçmişleri nedeniyle zorlanabilecekleri vakalara gitmeme hakkına sahip olduklarını da hatırlatıyor.</p><h3>En büyük zorluk: Sürekli hazır olmak</h3><p>Care Team üyeleri günün 24 saati ulaşılabilir olmak zorunda. Acil durum çağrıları gece yarısında ya da sabaha karşı gelebiliyor.</p><p>Uzun süreli nöbet sistemi nedeniyle bazı gönüllülerin zamanla görevden ayrıldığını belirten yetkililer, psikolojik yükten çok sürekli hazır olma zorunluluğunun daha fazla yıpratıcı olabildiğini ifade ediyor.</p><h3>Toplum için önemli bir görev</h3><p>Uzmanlar, Care Team ekiplerinin yaptığı işin yalnızca psikolojik destek vermekten ibaret olmadığını belirtiyor. Travmatik olayların ardından insanların yalnız olmadığını hissetmesi, yaşadıkları süreci daha sağlıklı atlatabilmeleri açısından büyük önem taşıyor.</p><p>Bu nedenle İsviçre genelinde kantonlar yeni gönüllüler yetiştirmeye ve ekipleri güçlendirmeye devam ediyor.</p>

İsviçre’nin görünmeyen acil yardım ekipleri

İsviçre Federal Hükümeti, Ukrayna’daki savaşın devam etmesi nedeniyle Ukraynalı mülteciler için uygulanan S koruma statüsünün Mart 2027 sonrasına uzatılmasını değerlendiriyor. Hükümet ayrıca askerlik yükümlülüğü bulunan Ukraynalı erkeklerin gelecekte bu statünün dışında bırakılmasını da masaya yatırdı.

Ukraynalı mülteciler

<p>Adalet Bakanı Beat Jans, düzenlediği basın toplantısında Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı savaşın sürdüğünü ve yakın zamanda kalıcı bir barış ihtimalinin görünmediğini belirtti. Bu nedenle mevcut koşullarda S statüsünün devam ettirilmesinin en uygun çözüm olarak görüldüğünü ifade etti.</p><h2>İsviçre’de yaklaşık 72 bin kişi S statüsüyle yaşıyor</h2><p>Federal hükümetin verilerine göre şu anda yaklaşık 72 bin Ukraynalı İsviçre’de S koruma statüsü kapsamında bulunuyor. Bunların yaklaşık 46 bini savaşın başladığı 2022 yılında ülkeye geldi.</p><p>S statüsü, savaş veya olağanüstü krizlerden kaçan kişilere hızlı şekilde oturma hakkı tanıyor. Bu kişiler normal iltica prosedüründen geçmeden İsviçre’de çalışma ve yaşama imkanına sahip oluyor.</p><h2>Sosyal yardım sisteminde değişiklik gündemde</h2><p>Federal hükümet, Mart 2027’den itibaren kantonlara sosyal yardım konusunda daha fazla yetki verilmesini de planlıyor.</p><p>Mevcut düzenlemelere göre bir kişi S statüsüyle beş yıl İsviçre’de kaldığında, bu statüye bağlı B oturum izni alma hakkı kazanıyor ve İsviçre vatandaşlarıyla benzer sosyal yardım haklarından yararlanabiliyor.</p><p>Ancak Federal Hükümet’in hazırladığı 2027 Tasarruf Paketi kapsamında, beş yıldan uzun süredir S statüsüne sahip kişiler için federal mali destek öngörülmüyor. Bu nedenle oluşabilecek ek maliyetlerin yönetilebilmesi amacıyla kantonlara daha geniş hareket alanı verilmesi planlanıyor.</p><h2>Üç farklı senaryo hazırlanıyor</h2><p>Federal Göç Sekreterliği (SEM), kantonlar, şehirler ve belediyeler tarafından hazırlanan “S Statüsünün Geleceği” adlı çalışma üç farklı senaryoyu içeriyor:</p><ul><li>S statüsünün mevcut haliyle devam ettirilmesi,</li><li>Ukrayna’da kalıcı ateşkes sağlanması halinde statünün tamamen kaldırılması,</li><li>Savaşın sürmesine rağmen statüden kademeli çıkış planının uygulanması.</li></ul><p>Federal Hükümet bu çalışmayı karar sürecinin temel hazırlık belgesi olarak değerlendiriyor.</p><h2>Nihai karar yaz sonunda verilecek</h2><p>Konuya ilişkin istişare süreci 2026 yazının sonuna kadar devam edecek. Federal Hükümet, değerlendirmelerin tamamlanmasının ardından yaz bitmeden nihai kararını açıklamayı planlıyor.</p><p>Beat Jans, İsviçre’nin şimdiye kadar S statüsü konusunda Avrupa Birliği ile yakın koordinasyon içinde hareket ettiğini ve gelecekte de bu iş birliğinin sürdürüleceğini vurguladı.</p>

İsviçre, Ukraynalılar için S statüsünü uzatmayı değerlendiriyor

İsviçre’de üst düzey devlet yöneticilerine görevden ayrılırken ödenen tazminatlar yeniden siyasi tartışmaların merkezine yerleşti. Eyaletler Meclisi (Ständerat), federal yönetimde görev yapan üst düzey yöneticilere verilen ayrılık tazminatlarının kaldırılması yönünde karar aldı. Ancak karar, parlamentoda kısa süren görüşmelere rağmen sert fikir ayrılıklarını da beraberinde getirdi.

Bürokratlara “altın paraşüt” tartışması

<h2>“Devlet iyi örnek olmalı”</h2><p>Aargau kantonundan Merkez Parti (Die Mitte) senatörü Marianne Binder, kamu yönetiminin özel sektöre örnek olması gerektiğini savunarak ayrılık tazminatlarının kaldırılmasını destekledi.</p><p>Binder, özel sektörde yüksek yöneticilere ödenen aşırı tazminatların sık sık eleştirildiğini hatırlatarak, devlet kurumlarının da aynı hassasiyeti göstermesi gerektiğini söyledi.</p><p>Kararın kabul edilmesi halinde yasak; federal daire başkanları, üst düzey kamu yöneticileri ve İsviçre Federal Demiryolları (SBB) gibi kamu şirketlerinin yönetim kurulu üyelerini de kapsayacak.</p><h2>Muhalifler “popülizm” diyor</h2><p>Karara karşı çıkanlar ise uygulamanın kamu kurumlarında yeni sorunlara yol açabileceğini savunuyor.</p><p>Nidwalden kantonundan FDP senatörü Hans Wicki, girişimi “popülist bir yaklaşım” olarak değerlendirdi. Wicki’ye göre bazı durumlarda görevden ayrılık süreçlerinin tazminat yoluyla çözülmesi, uzun süren mahkeme davalarının önüne geçebiliyor.</p><p>Ancak meclisteki kısa görüşmeler sırasında muhalif senatörlerin büyük bölümü söz almadı.</p><h2>Karin Keller-Sutter’dan uyarı</h2><p>Federal Maliye Bakanı ve aynı zamanda federal personel politikalarından sorumlu olan Karin Keller-Sutter da yasağa karşı çıktı.</p><p>Keller-Sutter, üst düzey yöneticilerle yaşanabilecek anlaşmazlıklarda tazminat mekanizmasının önemli bir araç olduğunu belirterek şu örneği verdi:</p><p>“Eğer bir daire başkanı hastalık raporu alırsa, görev süresi resmi olarak sona erene kadar o pozisyonu dolduramazsınız.”</p><p>Bakan, ayrılık tazminatlarının kaldırılması halinde mahkeme süreçlerinin uzayabileceği ve kamu yönetiminde kadro planlamasının zorlaşabileceği görüşünde.</p><h2>Federal Hükümet alternatif yollar arayabilir</h2><p>Kararın ardından dikkat çeken açıklama yine Maliye Bakanı Keller-Sutter’dan geldi.</p><p>Bakan, yasağın yürürlüğe girmesi durumunda Federal Hükümetin üst düzey yöneticiler için farklı uygulamalar geliştirebileceğini söyledi. Bunlar arasında daha uzun ihbar süreleri veya çalışmadan maaş ödenmeye devam edilen izinli dönemler bulunuyor.</p><p>Bu açıklama ise yasağın destekçileri tarafından tepkiyle karşılandı.</p><h2>“Parlamentonun kararına uyulmalı”</h2><p>Kararın mimarlarından Marianne Binder, Federal Hükümetin yasağı dolaylı yollarla aşmaya çalışmasının kabul edilemez olacağını belirtti.</p><p>Binder, “Parlamento bir karar aldıysa buna uyulmalıdır. Yasak getirilip ardından başka yöntemlerle aynı sonucun elde edilmesi sorun yaratır” ifadelerini kullandı.</p><h2>Tartışma henüz bitmedi</h2><p>Eyaletler Meclisi’nin onayladığı düzenleme şimdi Ulusal Meclis’in (Nationalrat) gündemine gelecek.</p><p>Ancak görünen o ki tartışmalar yalnızca ayrılık tazminatlarının kaldırılmasıyla sınırlı kalmayacak. Federal Hükümetin olası alternatif uygulamaları ve üst düzey yöneticilerin çalışma koşulları önümüzdeki dönemde İsviçre siyasetinde yeni tartışmaların kapısını aralayacak.</p>

İsviçre’de kamu yöneticilerine özel tazminat tartışması büyüyor

İsviçre Parlamentosu, ülkede yeni nükleer enerji santrallerinin (AKW) yeniden inşa edilebilmesinin önünü açan önemli bir adım attı. Federal Hükümet ve Eyaletler Meclisi’nin ardından Ulusal Meclis de yeni nükleer santral projelerine yeşil ışık yaktı. 

13 milyar franklık yatırım

<p>Ancak şimdi en büyük soru, maliyeti 13 milyar franka kadar çıkabilecek projelerin nasıl finanse edileceği.</p><h2>Enerji sektörü karardan memnun</h2><p>İsviçre Elektrik Şirketleri Birliği (VSE) Direktörü Michael Frank, alınan kararı memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Frank’a göre amaç, gelecekte enerji arz güvenliğini sağlamak için tüm seçenekleri açık tutmak.</p><p>Frank, yeni bir nükleer santralin kısa vadede gündemde olmadığını vurgularken, “Bugün karar verilen şey bir santral inşa etmek değil, gelecekte böyle bir seçeneğin masada kalmasını sağlamak” dedi.</p><h2>13 milyar franklık santrali kim ödeyecek?</h2><p>Federal Hükümet yıl sonuna kadar olası bir nükleer santralin finansman modeliyle ilgili rapor hazırlayacak.</p><p>Michael Frank’a göre böyle bir yatırımın yalnızca İsviçreli yatırımcılarla finanse edilmesi zor görünüyor.</p><p>Frank, “Bu büyüklükte bir projede sadece emeklilik fonları ve yerel sermaye yeterli olmayabilir. Büyük bankaların ve uluslararası yatırımcıların da sürece dahil edilmesi gerekir” değerlendirmesinde bulundu.</p><h2>Devlet garantisi gündeme gelebilir</h2><p>Enerji sektörünün doğrudan devlet sübvansiyonu talep etmediğini söyleyen Frank, devlet garantilerinin yatırım maliyetlerini azaltabileceğini ifade etti.</p><p>Frank’a göre devlet kefaleti veya finansman garantisi verilmesi durumunda yatırımcıların riski azalacak ve projelerin kredi maliyetleri daha düşük olacaktır.</p><p>Dünya genelinde enerji yatırımlarının çeşitli şekillerde devlet desteği gördüğünü belirten Frank, bunun siyasi bir tercih olduğunu söyledi.</p><h2>Mevcut santraller daha uzun süre çalışabilir</h2><p>İsviçre’de halen faaliyet gösteren Gösgen ve Leibstadt nükleer santrallerinin teknik olarak 30 ila 40 yıl daha işletilebileceği belirtiliyor.</p><p>Ancak Frank, bunun kesin bir çözüm olmadığını savunuyor.</p><p>Santrallerin ömrünün uzatılması için yüksek yatırım gerektiğini ve siyasi belirsizliklerin bulunduğunu söyleyen Frank, “Uzun vadeli işletme mümkün olmazsa elimizde alternatif bir plan bulunmalı” dedi.</p><h2>Elektrik açığı ekonomiye ağır darbe vurabilir</h2><p>Nükleer enerji karşıtlarının en önemli eleştirilerinden biri, santral projelerinde yaşanan maliyet artışları.</p><p>Uluslararası araştırmalara göre nükleer santral projelerinde ortalama maliyet aşımı yüzde 117 seviyesinde gerçekleşiyor.</p><p>Buna rağmen Frank, enerji arzında oluşabilecek bir açığın İsviçre ekonomisine çok daha ağır zarar vereceğini savunuyor.</p><p>Enerji sektörünün hesaplamalarına göre büyük bir elektrik açığının ülke ekonomisine günlük yaklaşık 1 milyar frank zarar verme riski bulunuyor.</p><h2>Yenilenebilir enerjiyle rekabet etmeyecek</h2><p>Nükleer enerjinin geri dönüşünün yenilenebilir enerji yatırımlarını yavaşlatacağı yönündeki eleştirilere de değinen Frank, iki teknolojinin birbirinin alternatifi olmadığını söyledi.</p><p>Frank’a göre İsviçre bugün nükleer enerjiyi yeniden tartışıyorsa bunun nedeni güneş ve rüzgâr enerjisinin özellikle kış aylarında oluşan elektrik açığını kapatacak hızda büyümemesi.</p><p>Yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlanması halinde yeni bir nükleer santral ihtiyacının da azalacağını belirten Frank, bunun enerji sektörü açısından olumlu bir gelişme olacağını ifade etti.</p><h2>İsviçre enerji politikasında yeni dönem</h2><p>Parlamentonun aldığı karar, 2017 yılında kabul edilen ve yeni nükleer santral inşasını fiilen yasaklayan enerji stratejisinden önemli bir dönüş olarak değerlendiriliyor.</p><p>Önümüzdeki yıllarda hükümetin hazırlayacağı finansman raporları, enerji ihtiyacı analizleri ve siyasi tartışmalar, İsviçre'nin gerçekten yeni bir nükleer santral inşa edip etmeyeceğini belirleyecek.</p>

İsviçre’de yeni nükleer santral projesinin önü açılıyor

İsviçre genelinde önümüzdeki günlerde sıcaklıkların 30 derecenin üzerine çıkması beklenirken, bazı bölgelerde tropikal geceler de yaşanacak. Tropikal gece, hava sıcaklığının gece boyunca 20 derecenin altına düşmemesi anlamına geliyor. 

Uzmanlardan hayati uyarılar

<p>Uzmanlar, iklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının hem daha sık hem de daha şiddetli hale geldiğine dikkat çekiyor.</p><p>Bilim insanları, aşırı sıcakların insan vücudu üzerindeki etkilerine karşı vatandaşları dikkatli olmaya çağırıyor.</p><h2>Vücut sıcakla nasıl mücadele ediyor?</h2><p>İnsan vücudunun ideal çalışma sıcaklığı yaklaşık 36,5 derece. Hava sıcaklığı yükseldiğinde beyin, vücudu serinletmek için çeşitli mekanizmaları devreye sokuyor.</p><p>Bu süreçte deri altındaki damarlar genişliyor ve normalden çok daha fazla kan cilt yüzeyine yönlendiriliyor. Aynı zamanda yaklaşık üç milyon ter bezi çalışarak ter üretmeye başlıyor. Terin buharlaşmasıyla cilt ve dolaşımdaki kan serinliyor. Böylece organlar da korunmuş oluyor.</p><p>Ancak bu sistemin çalışabilmesi için kalbin daha hızlı ve daha güçlü pompalaması gerekiyor. Vücudun doğal soğutma mekanizması yetersiz kaldığında ise iç sıcaklık 40 derecenin üzerine çıkabiliyor ve hayati tehlike oluşturan sıcak çarpması riski ortaya çıkıyor.</p><h2>Kimler daha fazla risk altında?</h2><p>Uzmanlara göre sıcak hava özellikle şu gruplar için büyük risk taşıyor:</p><ul><li>Çocuklar</li><li>Yaşlılar</li><li>Hamile kadınlar</li><li>Kronik hastalığı bulunan kişiler</li></ul><p>Çocuklar susuzluk hissini her zaman doğru algılayamadıkları için daha hızlı sıvı kaybına uğrayabiliyor. Yaşlı bireylerde ise ter bezlerinin sayısı azalıyor ve cildin kan dolaşımı zayıflıyor. Bu durum vücudun kendini serinletmesini zorlaştırıyor.</p><p>Hamile kadınlarda ise aşırı sıcakların rahim dolaşımını etkileyebileceği ve gebelik sürecini olumsuz yönde etkileyebileceği belirtiliyor.</p><h2>Sıcak hava ölümcül olabilir</h2><p>Uzmanlar, her yıl sıcak hava dalgaları sırasında ölüm oranlarında belirgin artış yaşandığını vurguluyor.</p><p>Sıcak çarpması doğrudan ölüme yol açabilse de, sıcaklığa bağlı ölümlerin büyük bölümü kalp-damar ve solunum yolu hastalıkları nedeniyle meydana geliyor.</p><p>Ayrıca sıcak hava;</p><ul><li>İnme riskini artırabiliyor,</li><li>Migren ataklarını tetikleyebiliyor,</li><li>Multipl Skleroz (MS), epilepsi ve demans hastalarında belirtilerin ağırlaşmasına neden olabiliyor.</li></ul><h2>Psikolojik etkileri de var</h2><p>Araştırmalar, aşırı sıcakların yalnızca fiziksel değil zihinsel ve psikolojik etkiler de oluşturduğunu gösteriyor.</p><p>Sıcak havalarda:</p><ul><li>Konsantrasyon azalabiliyor,</li><li>Uyku kalitesi düşebiliyor,</li><li>Sinirlilik ve agresif davranışlar artabiliyor,</li><li>Stres seviyesi yükselebiliyor.</li></ul><p>Uzmanlar, özellikle psikolojik sorunlarla mücadele eden kişilerin sıcak hava dönemlerinde daha dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.</p><h2>Uzmanlardan korunma önerileri</h2><p>Sağlık uzmanları sıcak günlerde şu tavsiyelerde bulunuyor:</p><ul><li>Gün boyunca bol sıvı tüketin.</li><li>Mümkün olduğunca gölgede ve serin alanlarda kalın.</li><li>Şapka veya başlık kullanın.</li><li>Açık renkli ve bol kıyafetler tercih edin.</li><li>Fiziksel aktiviteleri günün serin saatlerine bırakın.</li><li>Yaşlı ve yalnız yaşayan yakınlarınızı düzenli olarak kontrol edin.</li><li>Vücudunuzun verdiği uyarı sinyallerini dikkate alın.</li></ul><p>Uzmanlar ayrıca kendi başına serin ortamlara ulaşamayan yaşlılar, kronik hastalar ve bakıma ihtiyaç duyan kişilere destek olunmasının hayati önem taşıdığını vurguluyor.</p>

İsviçre sıcak hava dalgasına hazırlanıyor

İsviçre, uzun yıllardır sürdürdüğü dünyanın en rekabetçi ekonomileri arasındaki liderlik konumunu kaybetti. Lozan merkezli Uluslararası Yönetim Geliştirme Enstitüsü'nün (IMD – International Institute for Management Development) yayımladığı 2026 Dünya Rekabetçilik Raporu’na göre İsviçre, geçen yılki birincilikten üçüncü sıraya geriledi.

İsviçre ilk sırayı kaybetti

<p>Raporda ülkelerin yatırım çekme kapasitesi, şirket kurma koşulları, iş gücü piyasası, kamu yönetimi, altyapı ve ekonomik performans gibi kriterler değerlendirildi. Bu yıl listenin zirvesine Singapur yerleşirken, Hong Kong ikinci sıraya yükseldi. İsviçre ise üçüncü sırada yer aldı.</p><h2>İsviçre neden geriledi?</h2><p>IMD uzmanlarına göre İsviçre’nin gerilemesinin en önemli nedeni, küresel krizlere ve jeopolitik gelişmelere rakip ülkeler kadar hızlı uyum sağlayamaması oldu. Özellikle savaşlar, ticaret tarifeleri ve uluslararası ekonomik belirsizlikler karşısında Singapur ve Hong Kong gibi merkezlerin daha hızlı karar alabilmesi dikkat çekti.</p><p>Araştırmada ayrıca İsviçre’nin yüksek yaşam maliyetleri, yüksek maaş seviyeleri, artan ofis kiraları ve şirketler için yükselen elektrik maliyetleri nedeniyle uluslararası yatırımcılar açısından daha pahalı bir ülke haline geldiği vurgulandı.</p><h2>Teknoloji yarışında geride kalma uyarısı</h2><p>IMD Ekonomisti ve araştırmanın yöneticisi Arturo Bris, İsviçre’nin gelecekte daha fazla gerileme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.</p><p>Bris’e göre İsviçre uzun yıllar Avrupa Birliği ile yakın ilişkiler kurarken aynı zamanda bağımsızlığını koruyarak avantaj elde etti. Ancak bu modelin etkisi giderek azalıyor.</p><p>Uzman ayrıca özellikle yapay zekâ ve ileri teknoloji alanlarında küresel yarışın büyük ölçüde ABD ile Çin arasında geçtiğini, Avrupa ülkelerinin ise bu yarışta geride kaldığını ifade etti. İsviçre’nin de teknolojik rekabette eski etkisini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.</p><h2>İsviçre’nin güçlü yönleri devam ediyor</h2><p>Buna rağmen rapor, İsviçre’nin birçok alanda hâlâ dünyanın en güçlü ülkelerinden biri olduğunu ortaya koyuyor.</p><p>Öne çıkan avantajlar arasında:</p><ul><li>Hukuki güvenlik ve siyasi istikrar</li><li>Düşük kamu borcu ve sağlam kamu maliyesi</li><li>Görece düşük vergi oranları</li><li>Güçlü ulaşım ve altyapı sistemi</li><li>Kaliteli eğitim ve mesleki eğitim sistemi</li><li>Nitelikli iş gücü</li></ul><p>yer alıyor.</p><p>Uzmanlar, bu faktörlerin İsviçre’yi uzun vadede uluslararası şirketler için cazip bir merkez olmaya devam ettirdiğini belirtiyor.</p><h2>İran savaşı henüz sıralamaya yansımadı</h2><p>IMD raporunda kullanılan veriler, İran savaşı öncesinde toplandığı için enerji fiyatlarındaki son yükseliş sıralamaya dahil edilmedi.</p><p>Ekonomistler, İsviçre’nin petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artışlardan birçok Avrupa ülkesine kıyasla daha az etkilenebileceğini belirtiyor. Bu durumun gelecek yıllardaki rekabetçilik sıralamalarına olumlu yansıması bekleniyor.</p><h3>Dünyanın en rekabetçi 10 ülkesi (2026)</h3><ol><li>Singapur</li><li>Hong Kong</li><li>İsviçre</li><li>Tayvan</li><li>Birleşik Arap Emirlikleri</li><li>Danimarka</li><li>İrlanda</li><li>Hollanda</li><li>İsveç</li><li>ABD</li></ol>

Dünyanın en rekabetçi ekonomileri belli oldu

Basel-Stadt kantonunda çocukların güvenliğiyle ilgili yapılan ihbarlarda dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Yetkililere göre giderek daha fazla ebeveyn psikolojik baskı altında kalıyor ve çocuklarını sağlıklı şekilde yetiştirmekte zorlanıyor.

İsviçre çocuk koruma

<p>Basel Çocuk ve Yetişkin Koruma Kurumu’na (KESB) yapılan çocuk tehlike ihbarlarının sayısı son yıllarda hızla yükseldi. 2024 yılında kuruma toplam 1.332 ihbar ulaşırken, bu sayı 2020 yılında 770 olarak kaydedilmişti. Böylece dört yıl içinde ihbar sayısı neredeyse iki katına çıktı.</p><h2>Okullar, kreşler ve polis ihbarda bulunuyor</h2><p>KESB’e yapılan bildirimler farklı kaynaklardan geliyor. Kreş çalışanlarının çocuklarda darp izleri fark etmesi, öğretmenlerin çocukların sürekli bakımsız şekilde okula geldiğini gözlemlemesi veya polisin aile içi şiddet vakalarına müdahale etmesi bu ihbarların başlıca nedenleri arasında yer alıyor.</p><p>Basel KESB Müdürü Patrick Fassbind, son yıllarda ebeveynlerin üzerindeki baskının belirgin şekilde arttığını belirterek, birçok ailenin çocuk yetiştirme konusunda sınırlarına ulaştığını ifade etti.</p><p>“Birçok ebeveyn psikolojik olarak zor durumda. Aşırı yük altında kalan bazı aileler çocuklarını ihmal edebiliyor” diyen Fassbind, özellikle boşanma süreçleri ve aile içi şiddetin bu vakalarda sık görüldüğünü söyledi.</p><h2>Sorun sadece Basel’e özgü değil</h2><p>İsviçre Çocuk ve Yetişkin Koruma Konferansı (KOKES) Genel Sekreteri Diana Wider de benzer gelişmelerin diğer kantonlarda da yaşandığını belirtti.</p><p>Ulusal düzeyde ortak bir istatistik bulunmasa da birçok kantondan ihbar sayılarının arttığı yönünde bilgiler aldıklarını ifade eden Wider, ebeveynlerin iş hayatı, günlük yaşam ve çocuk yetiştirme konusunda her geçen gün daha fazla baskı altında kaldığını söyledi.</p><h2>Her ihbar müdahale anlamına gelmiyor</h2><p>Uzmanlar, yapılan her ihbarın doğrudan resmi koruma tedbirleriyle sonuçlanmadığını vurguluyor. Bazı durumlarda yanlış alarm verilebildiği, bazı ailelerin ise gönüllü destek programlarına katılarak sorunlarını çözebildiği belirtiliyor.</p><p>Tahminlere göre İsviçre genelinde yapılan ihbarların yaklaşık yarısı resmi bir koruma tedbiriyle sonuçlanıyor.</p><p>Çocuklarla ilgili ihbarların önemli bir bölümü polis tarafından yapılırken, okullar, sosyal hizmet kurumları ve zaman zaman ebeveynlerin birbirleri hakkında yaptığı başvurular da sürece dahil oluyor.</p><h2>Yetkililer: Artan ihbarlar kötü bir gelişme değil</h2><p>KOKES Genel Sekreteri Diana Wider, ihbar sayısındaki artışın tek başına olumsuz değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.</p><p>Wider’e göre yetkililer ancak sorunlardan haberdar olduklarında çocuklara yardım edebiliyor. Bu nedenle erken bildirimlerin çocukların korunması açısından büyük önem taşıdığı ifade ediliyor.</p><h2>Basel erken müdahale sistemi kuracak</h2><p>Artan vaka sayıları nedeniyle Basel-Stadt kantonu yeni önleyici tedbirler hazırlıyor. Yetkililer, ailelere daha erken aşamada destek sağlayabilmek için özel bir çalışma grubu kurmayı planlıyor.</p><p>KESB Müdürü Patrick Fassbind, “KESB devreye girdiğinde çoğu zaman sorunlar zaten ciddi boyutlara ulaşmış oluyor. Amacımız ailelere çok daha erken dönemde destek verebilmek” dedi.</p>

Basel’de Kesb’e yapılan ihbarlar son dört yılda iki katına çıktı

Luzern kentinde seçmenler, uygun fiyatlı konut sayısını artırmayı hedefleyen önemli bir düzenlemeye onay verdi. Yeni uygulamayla birlikte belediye, büyük konut projeleri ve arsaların satışında öncelikli satın alma hakkına sahip olacak.

İsviçre konut krizi

<p>Karar kapsamında Luzern Belediyesi, 2027 yılından itibaren büyük apartmanlar ve konut geliştirme alanları satışa çıkarıldığında devreye girebilecek. Bir mülkün satışı konusunda alıcı ve satıcı anlaşmaya vardığında, işlem öncesinde belediyeye bilgi verilmesi gerekecek. Belediye isterse, tarafların üzerinde anlaştığı aynı fiyat üzerinden mülkü satın alma hakkını kullanabilecek.</p><h2>Amaç daha fazla uygun fiyatlı konut üretmek</h2><p>Yetkililer, uygulamanın temel amacının spekülatif emlak alımlarını sınırlamak ve uygun fiyatlı konut üretimini artırmak olduğunu belirtiyor.</p><p>Öncelik hakkı yalnızca konut sıkıntısının yaşandığı dönemlerde geçerli olacak. Luzern’de boş konut oranının yüzde 1,5’in altında olması bu şartı karşılıyor. Kentte yaklaşık 25 yıldır bu oran sürekli olarak kritik seviyenin altında bulunuyor.</p><p>Belediye özellikle kooperatifler ve sosyal konut projeleri için uygun olabilecek büyük apartmanlar ve geniş arazilerle ilgilenmeyi planlıyor.</p><h2>Satın alınan mülkler kooperatiflere devredilecek</h2><p>Belediye tarafından satın alınan taşınmazlar doğrudan kamu eliyle işletilmeyecek. Bunun yerine kooperatiflere ve kâr amacı gütmeyen konut kuruluşlarına uzun vadeli kullanım hakkı verilmesi planlanıyor.</p><p>Belediyenin satın aldığı mülkleri üç yıl içerisinde bu kuruluşlara devretmesi gerekiyor. Eğer bu süre içinde devir gerçekleşmezse, eski alıcı veya satıcı mülkü geri satın alma hakkına sahip olacak.</p><h2>Hedef 1.100 yeni uygun fiyatlı konut</h2><p>Luzern Belediyesi, yeni düzenleme ve diğer konut politikaları sayesinde 2048 yılına kadar en az 1.100 yeni uygun fiyatlı konut oluşturmayı hedefliyor.</p><p>Kentte şu anda konut stokunun yaklaşık yüzde 14’ü kamu yararına çalışan kooperatifler tarafından işletiliyor. Bu oranın önümüzdeki yıllarda yüzde 18’e çıkarılması planlanıyor.</p><h2>Aile içi satışlar kapsam dışında</h2><p>Yeni düzenleme tüm emlak işlemlerini kapsamıyor. Anne ve babaların çocuklarına yaptığı satışlar, eşler arasındaki mülk devri veya bağışlar öncelik hakkının dışında tutulacak.</p><p>Ayrıca tek ailelik evler gibi küçük ölçekli mülkler de uygulamaya dahil edilmeyecek.</p><h2>Almanca konuşulan İsviçre’de bir ilk</h2><p>Luzern, bu yetkiyi alan Almanca konuşulan ilk İsviçre kenti oldu. Daha önce benzer uygulamalar yalnızca Cenevre ve Vaud kantonlarında bulunuyordu.</p><p>Zürih kantonunda belediyelere benzer bir öncelik hakkı verilmesini öngören teklif ise 2025 yılında yapılan halk oylamasında reddedilmişti.</p><p>Uzmanlara göre İsviçre’deki şehirlerin büyük bölümü konut sıkıntısıyla mücadele ediyor. Federal hükümetin 2023 yılında yaptığı araştırma, şehirlerin yaklaşık üçte ikisinin yeterli konut arzına sahip olmadığını ortaya koymuştu.</p>

Luzern’de belediyeye konut alımında öncelik hakkı verildi

İsviçre’de 10 milyon nüfus sınırını hedefleyen SVP girişiminin halk tarafından reddedilmesinin ardından göç ve iltica politikaları yeniden siyasi gündemin merkezine yerleşti. 

Diplomalı ama işsiz

<p>FDP Luzern Eyalet Senatörü Damian Müller, iltica sisteminin sıkılaştırılması amacıyla yeni bir siyasi girişim başlatmaya hazırlanıyor. Müller, bu konuda özellikle Danimarka’nın son yıllarda uyguladığı sert iltica politikalarını örnek gösteriyor.</p><h3>Danimarka modeli dikkat çekiyor</h3><p>Son yıllarda Avrupa’nın en katı iltica politikalarından birini uygulayan Danimarka, sosyal demokrat hükümetler döneminde dahi göç konusunda sert önlemler aldı. Bu politikaların sonucunda ülkedeki iltica başvurularının sayısı 2010 yılından bu yana yüzde 65 oranında azalırken, aynı dönemde İsviçre’de kişi başına düşen iltica başvurularında yüzde 42 artış yaşandı.</p><p>Danimarka modelinin temelinde, ilticanın kalıcı bir yerleşim hakkı değil, geçici koruma olarak değerlendirilmesi bulunuyor. Verilen oturma izinleri düzenli olarak gözden geçiriliyor ve başvuru sahibinin ülkesindeki koşulların düzelmesi halinde izinler uzatılmayabiliyor.</p><h3>Aile birleşimine daha sıkı kurallar</h3><p>Danimarka’da en çok tartışılan uygulamalardan biri aile birleşimi konusunda yaşanıyor. Geçici koruma statüsündeki kişilerin eş ve çocuklarını yanlarına alabilmeleri için en az iki yıl beklemeleri gerekiyor. Bu uygulama insan hakları savunucuları tarafından yoğun şekilde eleştiriliyor.</p><h3>Amaç: Ülkeyi daha az cazip hale getirmek</h3><p>Danimarka yalnızca reddedilen sığınmacıların daha hızlı geri dönmesini sağlamak istemiyor. Aynı zamanda ülkeyi iltica başvuruları açısından daha az cazip hale getirmeyi hedefliyor.</p><p>Bu kapsamda sosyal yardımların düşük tutulması dikkat çekiyor. Kamuoyunda “mücevher yasası” olarak bilinen düzenleme ise belirli bir sınırın üzerindeki nakit para ve değerli eşyaların devlet tarafından masrafların karşılanması amacıyla alınabilmesine imkân tanıyor.</p><h3>İsviçre’de yeni tartışma başlayabilir</h3><p>Damian Müller, İsviçre’nin iltica başvurularını ciddi şekilde azaltması gerektiğini savunuyor. Müller’e göre Danimarka’nın uyguladığı önlemler Avrupa Birliği ve Schengen kurallarıyla uyumlu olduğu için İsviçre tarafından da uygulanabilir.</p><p>Ancak eleştirmenler, bu tür uygulamaların sığınma hakkını zayıflatacağını, ailelerin uzun süre ayrı kalmasına neden olacağını ve entegrasyonu zorlaştıracağını belirtiyor.</p><p>Göç ve iltica konusu, 10 milyon nüfus girişiminin reddedilmesine rağmen önümüzdeki dönemde İsviçre siyasetinin en önemli tartışma başlıklarından biri olmaya devam edecek gibi görünüyor.</p><h2>Nitelikli göçmen kadınların İsviçre iş piyasasındaki zorlu mücadelesi</h2><p>İsviçre’de yüksek eğitimli ve deneyimli birçok göçmen kadın, sahip oldukları diplomalara ve mesleki geçmişlerine rağmen iş piyasasına girmekte ciddi zorluklarla karşılaşıyor. Meksikalı fizikçi Gabriela Calvillo Vazquez’in hikâyesi, bu sorunun en dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.</p><h3>Diplomalar var, iş yok</h3><p>Üç yıl önce İsviçre’ye taşınan Gabriela Calvillo Vazquez, fizik ve biyomedikal araştırmalar alanında güçlü bir akademik geçmişe sahip olmasına rağmen uzun süre iş bulamadı. Yüzlerce başvuru yaptı, ancak çoğu yanıtsız kaldı veya olumsuz sonuçlandı.</p><p>Bu süreçte yaşadığı psikolojik baskının büyük olduğunu belirten Vazquez, en zor kısmın reddedilmelerin kendi yetersizliğinden kaynaklanmadığını kabul etmek olduğunu söylüyor.</p><h3>Mentorluk programı dönüm noktası oldu</h3><p>Gabriela’nın hayatındaki değişim, Bern merkezli kadın kuruluşu Frieda tarafından yürütülen “Mira-Kompass” mentorluk programına katılmasıyla başladı.</p><p>Göçmen kadınlara yönelik hazırlanan program, mesleki deneyime sahip ancak İsviçre iş piyasasında yer bulamayan kadınlara rehberlik ediyor. Katılımcılar hem bireysel danışmanlık alıyor hem de benzer deneyimleri yaşayan kadınlarla bir araya geliyor.</p><p>Program sayesinde Gabriela yalnız olmadığını fark ettiğini ve kendi yeteneklerine yeniden güvenmeye başladığını ifade ediyor.</p><h3>Yapısal sorunlar devam ediyor</h3><p>Uzmanlara göre Gabriela’nın yaşadığı durum istisna değil. Federal İstatistik Dairesi verileri, yurtdışında yükseköğrenim görmüş kadın göçmenlerin önemli bir bölümünün eğitim seviyelerinin altında işlerde çalıştığını gösteriyor.</p><p>Özellikle yabancı diplomaların tanınma süreçleri, yüksek dil şartları, pahalı Almanca kursları ve çocuk bakım hizmetlerinin yetersizliği göçmen kadınların iş hayatına katılımını zorlaştıran temel nedenler arasında yer alıyor.</p><p>Ayrıca birçok işverenin “İsviçre iş tecrübesi” talep etmesi de işe giriş sürecini daha da karmaşık hale getiriyor.</p><h3>Başarı hikâyesi umut veriyor</h3><p>Mentorluk programının ardından Bern Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’ne başvuran Gabriela Calvillo Vazquez, bilimsel araştırmacı olarak işe kabul edildi. Böylece yeniden kendi uzmanlık alanında çalışma fırsatı buldu.</p><p>Vazquez bugün laboratuvarda bilimsel projeler üzerinde çalışıyor ve yaşadığı süreci “kendimi yeniden keşfettim” sözleriyle özetliyor.</p><p>Uzmanlar ise bireysel başarı hikâyelerinin önemli olduğunu, ancak göçmen kadınların iş gücü piyasasına daha kolay erişebilmesi için siyasi ve kurumsal düzeyde yapısal çözümlere ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.</p>

Göçmen kadınların İsviçre’deki görünmeyen mücadelesi

İsviçre’nin Vaud kantonu, cezaevlerinde yaşanan ciddi personel eksikliği nedeniyle sıra dışı bir işe alım kampanyası başlattı. Yetkililer, klasik iş ilanlarının yerine bilgilendirme toplantıları düzenleyerek daha fazla kişiyi ceza infaz kurumlarında çalışmaya teşvik etmeye çalışıyor.

Kariyer değişikliği için fırsat

<h2>Cezaevlerinde kapasite ve personel krizi</h2><p>Batı İsviçre’de özellikle Vaud ve Cenevre kantonlarındaki cezaevleri uzun süredir aşırı doluluk sorunu yaşıyor. Son yıllarda mahkûm sayısındaki artış, mevcut altyapı ve personel kapasitesini zorlamaya başladı.</p><p>Geçtiğimiz yıl Vaud Kanton Parlamentosu’nda yapılan tartışmalarda bazı milletvekilleri cezaevlerindeki koşulları “insanlık dışı ve onur kırıcı” olarak nitelendirmişti.</p><p>Uzmanlar ise sorunun yalnızca kapasite eksikliğinden kaynaklanmadığını belirtiyor. Bazı akademisyenlere göre bölgede diğer kantonlara kıyasla daha fazla kişinin hapis cezasına çarptırılması da mevcut sıkışıklığın nedenleri arasında yer alıyor.</p><h2>İş ilanı yerine tanıtım geceleri</h2><p>Vaud Ceza İnfaz Hizmetleri, personel açığını kapatmak için artık doğrudan tanıtım etkinlikleri düzenliyor.</p><p>Cossonay’de gerçekleştirilen son bilgilendirme toplantısına yaklaşık 40 kişi katıldı. Katılımcılar arasında kuaförler, spor eğitmenleri, kreş çalışanları ve farklı sektörlerden meslek değiştirmeyi düşünen kişiler yer aldı.</p><p>Yetkililer, cezaevi görevliliğinin yalnızca güvenlikten ibaret olmadığını, aynı zamanda rehabilitasyon ve topluma yeniden kazandırma sürecinin önemli bir parçası olduğunu anlatmaya çalışıyor.</p><h2>“Kapıları açıp kapatmaktan çok daha fazlası”</h2><p>12 yıldır ceza infaz kurumunda görev yapan Jacques isimli bir cezaevi görevlisi, mesleğin kamuoyunda yanlış algılandığını söylüyor.</p><p>Ona göre modern cezaevlerinde çalışan personelin görevi yalnızca güvenliği sağlamak değil. Mahkûmların yeniden topluma kazandırılması, günlük yaşamlarının düzenlenmesi ve bireysel destek süreçleri de işin önemli parçaları arasında bulunuyor.</p><p>Yetkililer, mahkûmların cezaevinden çıktıklarında daha iyi bir durumda olmalarını hedeflediklerini belirtiyor.</p><h2>Üç yıllık özel eğitim programı</h2><p>Ceza infaz kurumlarında çalışmak isteyen adaylar için üç yıllık kapsamlı bir eğitim programı uygulanıyor.</p><p>Program kapsamında güvenlik, kriz yönetimi, psikoloji, iletişim ve rehabilitasyon konularında eğitim veriliyor.</p><p>Vaud Kantonu, gelecekteki personel ihtiyacını karşılayabilmek için bu eğitim programlarının sayısını artırmayı planlıyor.</p><h2>Herkes bu işe uygun değil</h2><p>Yetkililere göre cezaevi görevliliği yüksek sorumluluk gerektiren bir meslek.</p><p>Görev sırasında zaman zaman şiddet, psikolojik sorunlar ve ağır insan hikâyeleriyle karşılaşılabiliyor. Bu nedenle adayların olayları analiz edebilme, sakin kalabilme ve insan ilişkilerinde güçlü olma özelliklerine sahip olması bekleniyor.</p><h2>Başvuru şartları</h2><p>Vaud Kantonu’nda cezaevi görevlisi olmak isteyen adayların:</p><ul><li>İsviçre vatandaşı veya C tipi oturum izni sahibi olması,</li><li>Tamamlanmış bir meslek eğitimi (Berufslehre) bulunması,</li><li>Sabıka kaydının tamamen temiz olması gerekiyor.</li></ul><p>Yetkililer, önümüzdeki dönemde benzer tanıtım toplantılarının yıl boyunca düzenlenmeye devam edeceğini açıkladı.</p>

Vaud Kantonu kreş ve cezaevleri için personel arıyor

Görevden uzaklaştırılan Mustafa Bozbey'in yerine yapılan başkanvekili seçimini AK Parti adayı Şahin Biba kazanırken, sonuçları protesto eden CHP grubuna emniyet güçleri müdahalede bulundu.

Bursa’da Siyasi Deprem

<h3>Meclis Kararını Verdi: Yeni Başkanvekili Şahin Biba</h3><p>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in "suç örgütü kurma" ve "mal varlığını aklama" suçlamalarıyla tutuklanması, belediye yönetiminde zorunlu bir değişikliği beraberinde getirdi. AK Parti’nin çoğunlukta olduğu Belediye Meclisi’nde yapılan seçimde, CHP aday çıkarmadı. Üçüncü turda 61 oy alan AK Partili <strong>Şahin Biba</strong>, Bursa’nın yeni başkanvekili seçildi. Biba, görevi devralırken yaptığı ilk açıklamada sonucun "milli iradenin tecellisi" olduğunu savundu.</p><h3>Barikatlar ve Gazlı Müdahale</h3><p>Seçimin yapıldığı saatlerde Bursa sokaklarında tansiyon doruğa çıktı. Belediye önünde toplanarak meclis iradesine yönelik müdahaleyi protesto etmek isteyen CHP’li gruba emniyet güçleri izin vermedi. Aralarında milletvekilleri ve belediye başkanlarının da bulunduğu grubun yürüyüşe geçmesi üzerine polis, biber gazı kullanarak müdahalede bulundu.</p><p>Müdahaleden etkilenen isimlerden CHP Bursa Milletvekili <strong>Nurhayat Altaca Kayışoğlu</strong>, hedef alınarak gaz sıkıldığını belirterek, "Milli egemenliğin milletten alınmasına izin vermeyeceğiz" sözleriyle tepkisini dile getirdi. CHP Bursa İl Başkanı Nihat Yeşiltaş ise kentin barikatlarla çevrilmesini "savaş alanı manzarası" olarak nitelendirdi.</p><h3>Tutuklamaya Giden Süreç</h3><p>Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, Nilüfer Belediye Başkanlığı yaptığı 1999-2019 yılları arasındaki bazı inşaat projelerinde "rüşvet karşılığı emsal artışı sağlandığı" iddialarıyla 31 Mart'ta gözaltına alınmış, 4 Nisan'da ise tutuklanarak cezaevine gönderilmişti. Savcılık, Bozbey’i bir "suç örgütünün lideri" olmakla itham ederken, İçişleri Bakanlığı görevden uzaklaştırma kararının "geçici bir tedbir" olduğunu bildirdi.</p><h3>Özgür Özel: "Yargı Operasyonuyla Belediyeye Çöküyorlar"</h3><p>Gelişmeleri sert bir dille eleştiren CHP Genel Başkanı <strong>Özgür Özel</strong>, Bursa’daki durumu bir "yargı darbesi" olarak tanımladı. Özel, AK Parti’nin seçimle kazanamadığı Bursa’yı yargı yoluyla almaya çalıştığını iddia ederek şunları söyledi:</p><p><i><strong>"Bursa'yı kaybettikleri günün yıl dönümünde operasyon yapıyorlar. İftira atıp Bozbey’i içeri koyarak belediyeye çökmeye çalışıyorlar. Bu milletin önüne er ya da geç o sandığı getireceğiz."</strong></i></p><h3>Meclis Aritmetiği</h3><p>Seçim sonuçlarında AK Parti’nin meclisteki <strong>50 sandalyelik</strong> üstünlüğü belirleyici oldu. Mecliste CHP'nin 40, MHP'nin 8 ve İYİ Parti'nin 3 üyesi bulunurken; diğer partiler ve bağımsız üyelerle birlikte toplam 106 sandalye yer alıyor.</p>

Belediye Yönetimi AK Parti’ye Geçti, Sokaklar Karıştı

Bloomberg'in güncel analizine göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın siyasi geleceğini belirleyecek kritik ara seçimler öncesi en çok maddi destek sağlayan 11 isim ve dudak uçuklatan bağış miktarları açıklandı.

Sermaye Savaşı

<p>ABD'de Kasım 2026'da gerçekleşecek olan ara seçimler, sadece adayların değil, arkalarındaki dev sermaye güçlerinin de mücadelesine sahne oluyor. <strong>Bloomberg</strong> tarafından paylaşılan son analiz verileri, Silikon Vadisi ve Wall Street figürlerinin seçim sonuçlarını etkilemek adına yüz milyonlarca doları siyasi kampanyalara aktardığını gösteriyor. Listenin en dikkat çeken yanı, teknoloji dünyasından isimlerin bu dönemde finans dünyasıyla yarışır hale gelmesi oldu.</p><p>Listenin zirvesinde, liberal görüşleri ve dünya genelindeki vakıf çalışmalarıyla tanınan <i><strong>George Soros</strong></i> yer alıyor. Soros, toplamda <strong>102,58 milyon dolarlık</strong> bağışıyla listenin tek dokuz haneli ismi olmayı başardı. Onu, son dönemde siyasi çıkışlarıyla gündemden düşmeyen <strong>Elon Musk</strong> takip ediyor. Musk, özellikle teknoloji ve uzay vizyonunu korumak adına <strong>84,81 milyon doları</strong> gözden çıkarmış durumda. Finans dünyasının etkili ismi <strong>Jeff Yass</strong> ise özellikle sosyal medya yatırımlarının gücüyle <strong>81,78 milyon dolar</strong> bağışladı.</p><p>Haberde yer alan diğer önemli bağışçılar ve öne çıkan veriler şu şekildedir:</p><h3>💰 Bağış Yarışında Öne Çıkan İsimler ve Miktarlar</h3><ul><li><strong>George Soros:</strong> 102,58 Milyon Dolar</li><li><strong>Elon Musk:</strong> 84,81 Milyon Dolar</li><li><strong>Jeff Yass:</strong> 81,78 Milyon Dolar</li><li><strong>Richard Uihlein:</strong> 45,31 Milyon Dolar</li><li><strong>Marc Andreessen:</strong> 44,75 Milyon Dolar</li><li><strong>Ben Horowitz:</strong> 44,38 Milyon Dolar</li><li><strong>Miriam Adelson:</strong> 42,60 Milyon Dolar</li><li><strong>Paul Singer:</strong> 33,92 Milyon Dolar</li><li><strong>Diane Hendricks:</strong> 25,79 Milyon Dolar</li><li><strong>Greg ve Anna Brockman (OpenAI):</strong> Toplam 50 Milyon Dolar</li></ul><p>Siyasi analistler, bu devasa bağışların özellikle kararsız eyaletlerdeki reklam harcamalarını ve adayların seçim stratejilerini doğrudan etkilediğini belirtiyor.</p><p><i><strong>"Bu denli büyük ölçekli bağışlar, sadece bir adayı desteklemekle kalmıyor; aynı zamanda yapay zeka, vergi politikaları ve enerji vizyonu gibi kritik konularda lobicilik faaliyetlerinin de zeminini hazırlıyor."</strong></i></p><p><strong>OpenAI</strong> kurucu ortağı <strong>Greg Brockman</strong> ve eşi <strong>Anna Brockman</strong>'ın toplamda 50 milyon dolarlık katkısı, yapay zeka sektörünün ABD siyasetinde ne kadar belirleyici bir güç haline geldiğinin en net kanıtı olarak yorumlanıyor. Seçimlere doğru bu rakamların daha da artması bekleniyor.<br><br>&nbsp;</p>

ABD 2026 Ara Seçimlerinin Finansörleri:En Çok Bağış Yapan Milyarderler

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın sunduğu yeni geçiş protokolünü kabul etmeyeceklerinin sinyalini vererek, Tahran yönetiminin son 47 yıldaki eylemleri için daha büyük bir bedel ödemesi gerektiğini savundu.

Kapılar kapandı

<p>ABD Başkanı <strong>Donald Trump</strong>, İran'ın Hürmüz Boğazı için hazırladığı 12 maddelik yeni yönetim planına ilişkin sert bir açıklama yaptı. Kendi sosyal medya platformu <i>Truth Social</i> üzerinden değerlendirmelerde bulunan Trump, planı henüz detaylıca incelemediğini ancak genel yaklaşımın ABD için kabul edilebilir görünmediğini belirtti. Trump, "<strong>Son 47 yılda insanlığa ve dünyaya yaptıkları için henüz yeterince büyük bir bedel ödemediklerinden dolayı bunun kabul edilebilir olabileceğini hayal edemiyorum</strong>" ifadelerini kullanarak Tahran üzerindeki baskının artarak süreceğini vurguladı.</p><p>Basın mensuplarının sorularını da yanıtlayan Trump, diplomatik mesajların ötesinde askeri seçeneklerin de masada olduğunu açıkça dile getirdi. İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgasının başlama ihtimalinin her zaman mevcut olduğunu söyleyen ABD Başkanı, halihazırda İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının ise şaşırtıcı bir şekilde "<strong>dostane</strong>" olduğunu savundu. Tahran'daki yönetim boşluğuna da değinen Trump, ülkede muhatap alınacak gerçek bir liderin kim olduğunun hala belirsizliğini koruduğunu iddia etti.</p><p>Trump’ın açıklamaları sadece İran ile sınırlı kalmadı; müttefik ilişkilerine dair kritik bir veri de paylaştı. Daha önce gündeme gelen <strong>Almanya'dan asker çekme</strong> kararının boyutlarının genişleyeceğine işaret eden Trump, çekilecek asker sayısının <strong>5 bini aşacağını</strong> belirterek Avrupa savunma hattında radikal bir değişikliğe gideceklerini teyit etti. Washington'ın bu "bedel ödetme" odaklı stratejisinin, hem Orta Doğu hem de Transatlantik ilişkilerinde güç dengelerini kökten değiştirmesi bekleniyor.</p>

"Henüz Yeterince Bedel Ödemediler"

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Mart ayında memleketi Rize’ye gerçekleştirdiği ziyaretin maliyetine dair Sözcü Gazetesi’nde yer alan veriler, kamuoyunda geniş yankı buldu.

Ziyaretin Maliyeti

<p>Cumhurbaşkanı <strong>Recep Tayyip Erdoğan</strong>’ın 20 Mart tarihinde Rize’ye yaptığı ziyaretin ekonomik faturasına dair iddialar siyasetin gündemine oturdu. Sözcü’de yer alan bilgilere göre, kısa süreli bu ziyaretin toplam maliyeti yaklaşık <i>30 milyon TL</i> seviyesine ulaştı. Haberde, özellikle güvenlik önlemleri kapsamında görevlendirilen personel için yapılan harcamalar dikkat çekti.</p><p>Verilere göre, sadece Rize Emniyet Müdürlüğü tarafından görevli polislere dağıtılan <strong>22 bin öğün yemek</strong> için bütçeden <i>13 milyon TL</i> ödeme yapıldığı öne sürüldü. Bu rakamlar, ekonomik tasarruf tedbirlerinin konuşulduğu bir dönemde kamu kaynaklarının kullanımı konusunda eleştirileri beraberinde getirdi. Resmi makamlardan harcama kalemlerinin detaylarına ilişkin henüz kapsamlı bir yalanlama veya teyit gelmezken, ziyaretin lojistik ve güvenlik maliyetlerinin büyüklüğü sosyal medyada da en çok konuşulan konulardan biri oldu.</p>

22 Bin Öğün Yemeğe 13 Milyon TL Ödendiği İddia Edildi

Adalet Bakanı Akın Gürlek, CHP’nin geçtiğimiz kurultayına ilişkin başlatılan ve "mutlak butlan" iddialarını içeren davanın istinaf aşamasında olduğunu belirterek, sürecin yargı usulleri çerçevesinde işlediğini ifade etti.

CHP kurultay davası

<p>Adalet Bakanı <strong>Akın Gürlek</strong>, kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) son büyük kurultayının hukuki geçerliliğini tartışmaya açan "mutlak butlan" davasıyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Davanın mevcut durumu hakkında bilgi veren Bakan Gürlek, dosyanın yerel mahkeme aşamasından sonra şu an <strong>istinaf incelemesinde</strong> olduğunu belirtti. Gürlek, yargı sürecinin şeffaf ve usullere uygun şekilde devam ettiğini vurgulayarak, bakanlık olarak mahkemelerin karar verme takvimine veya içeriğine dair bir müdahalelerinin söz konusu olamayacağını ifade etti.</p><p>Davanın teknik boyutu hakkında konuşan Gürlek, <i>"Şu an istinaf aşamasında. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi inceliyor. Oranın takdirinde,"</i> diyerek dosyanın <strong>Ankara Bölge Adliye Mahkemesi</strong> tarafından titizlikle ele alındığını teyit etti. CHP içindeki muhalif gruplar tarafından gündeme getirilen ve tüzük ihlalleri iddiasına dayanan <i>"mutlak butlan"</i> (hukuken geçersiz sayılma) talebinin, partinin yönetim kadroları üzerindeki hukuki etkileri siyaset kulislerinde de yakından takip ediliyor. Bakan Gürlek, yürütmenin yargı üzerindeki sınırlarını hatırlatarak, mahkemenin ne tür bir karar vereceği konusunda önceden bir bilgiye sahip olmadıklarını yineledi.</p><p>Hukukçular, istinaf mahkemesinin vereceği kararın CHP'nin mevcut yönetim meşruiyeti açısından kritik bir dönemeç olduğunu belirtiyor. Eğer mahkeme <i>"mutlak butlan"</i> yönünde bir karar verirse, kurultayda alınan kararlar ve yapılan seçimler hukuken hiç gerçekleşmemiş sayılabilir; bu da ana muhalefet partisinde <strong>kayyum veya yeniden kurultay</strong> sürecini tetikleyebilir. Adalet Bakanı Gürlek'in açıklamaları, hükümetin süreci "yargısal bir prosedür" olarak izlediği mesajını verirken, kararın ne zaman çıkacağı ise tamamen yargının işleyiş hızına bağlı bulunuyor.</p>

Bakan Gürlek’ten CHP’deki "Mutlak Butlan" Davası Açıklaması.

Kahramanmaraş’ta bir okulda gerçekleşen saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı arttı. Olayla ilgili güvenlik güçleri geniş çaplı soruşturma başlattı.

Soruşturma derinleşiyor.

<p>Kahramanmaraş’ta bir okulda meydana gelen <i>silahlı saldırı</i> Türkiye genelinde büyük üzüntü yarattı. İlk belirlemelere göre saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı artarken, çok sayıda yaralının hastanelerde tedavi altına alındığı bildirildi. Olay, ülkede <i>okul güvenliği</i> konusunu yeniden gündeme taşıdı.</p><p>İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:<br>“<i>Saldırının tüm yönleriyle araştırılması için çok yönlü soruşturma başlatılmıştır. Sorumlular adalet önüne çıkarılacaktır.</i>” Açıklama sonrası bölgeye çok sayıda güvenlik ve sağlık ekibi sevk edildi.</p><p>Uzmanlar, son dönemde artan bireysel şiddet olaylarına dikkat çekerek, <i>psikososyal destek mekanizmalarının</i> güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca okullarda <i>güvenlik önlemleri</i> ve <i>erken uyarı sistemleri</i> gibi uygulamaların yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor. Olayla ilgili soruşturma sürerken, kamuoyunun gelişmelere yönelik hassasiyeti devam ediyor.</p>

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısında Can Kaybı Arttı, Soruşturma Genişletildi

Kahramanmaraş’ta bir ortaokulda gerçekleşen silahlı saldırı, Türkiye’yi derinden sarstı. Saldırıda çoğu öğrenci olmak üzere 9 kişi hayatını kaybederken, çok sayıda yaralı hastanelerde tedavi altına alındı.

Okulda Katliam

<p>Türkiye, Kahramanmaraş’ın Onikişubat ilçesinde bulunan bir ortaokulda gerçekleşen <i>silahlı okul saldırısı</i> ile sarsıldı. Resmi açıklamalara göre saldırıda <i>1 öğretmen ve 8 öğrenci hayatını kaybetti</i>, <i>13 kişi yaralandı</i> ve yaralılardan bazılarının durumunun ağır olduğu bildirildi. Olayın, Türkiye’de nadir görülen ancak son günlerde artış gösteren <i>okul şiddeti</i> vakalarının en ağır örneklerinden biri olduğu değerlendiriliyor.</p><p>Yetkililer tarafından paylaşılan bilgilere göre saldırganın <i>14 yaşında bir öğrenci</i> olduğu ve olayda <i>5 farklı silah ve çok sayıda mühimmat</i> kullandığı belirtildi. Saldırganın, silahları babasından temin ettiği iddiaları üzerinde durulurken, olayın nedeni henüz netlik kazanmadı. Yaşanan panik sırasında öğrencilerin canlarını kurtarmak için <i>pencerelerden atladığı</i> ve okul çevresinde büyük bir kaos oluştuğu aktarıldı.</p><p>Olay sonrası bölgeye çok sayıda <i>polis ve sağlık ekibi</i> sevk edilirken, yetkililer tarafından geniş çaplı <i>soruşturma</i> başlatıldı. İçişleri ve Milli Eğitim yetkililerinin bölgeye intikal ettiği açıklanırken, saldırının ardından kentte <i>okulların tatil edilmesi</i> kararı alındı. Ayrıca medya kuruluşlarına yönelik <i>yayın kısıtlaması</i> getirildiği bildirildi.</p><p>Uzmanlar, bu saldırının yalnızca bireysel bir olay olarak değil, <i>okul güvenliği</i>, <i>bireysel silah erişimi</i> ve <i>psikososyal riskler</i> açısından kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Olayın, bir gün önce Şanlıurfa’da yaşanan benzer saldırının hemen ardından gerçekleşmesi ise kamuoyunda <i>“okullarda güvenlik”</i> tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.</p>

Kahramanmaraş’ta Okul Saldırısı: 9 Kişi Hayatını Kaybetti, Türkiye Sarsıldı

ABD Başkanı Donald Trump, New York Post’a verdiği özel mülakatta İran ile yürütülen müzakerelere dair kritik mesajlar verdi. Trump, Islamabad’daki görüşmelerin ardından önümüzdeki 48 saati işaret ederek yeniden Pakistan’a gitme eğiliminde olduklarını belirtti.

Pakistan görüşmeleri

<p>Dünya kamuoyunun gözü kulağı Washington-Tahran hattındaki gerilime kilitlenmişken, Başkan <strong>Donald Trump</strong>’tan süreci hareketlendirecek yeni açıklamalar geldi. 13-14 Nisan 2026 tarihlerinde basına yansıyan demeçlerinde Trump, geçtiğimiz hafta sonu <strong>Islamabad</strong>’da gerçekleştirilen ancak sonuçsuz kalan görüşmelerin ardından "diğer tarafın (İran) anlaşma yapmak için kendilerini aradığını" iddia etti. <i><strong>New York Post</strong></i> ve <i><strong>The Guardian</strong></i> gibi kaynakların aktardığına göre; Trump, müzakerelerin gidişatına dair iyimser ama temkinli bir ton kullanarak, <i>"İki gün içinde bir şeyler olabilir, tekrar Pakistan'a gitmeye daha meyilliyiz"</i> ifadeleriyle diplomatik temasların ikinci turu için kapıyı araladı.</p><p>Bu açıklama, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik başlattığı <strong>deniz ablukası</strong> ve bölgedeki askeri hareketliliğin gölgesinde geldi. Trump, bir yandan "gemilerin en iyi mühimmatla doldurulduğu" uyarısını yinelerken, diğer yandan diplomatik çözümün hala masada olduğunu vurguladı. Pakistan Başbakanı <strong>Şahbaz Şerif</strong> ve Başkan Yardımcısı <i><strong>JD Vance</strong></i>’in de dahil olduğu bu karmaşık süreçte, Pakistan’ın "kolaylaştırıcı" rolü hayati önem taşımaya devam ediyor.</p><p>Bölgedeki uzmanlar, Trump’ın "iki gün" vurgusunu, İran üzerindeki baskıyı artırmak ve net bir karar verilmesini sağlamak amacıyla yapılmış bir <strong>stratejik zamanlama</strong> olarak değerlendiriyor. Eğer taraflar Pakistan’da yeniden bir araya gelirse, bu durum <strong>Orta Doğu</strong>’daki savaş riskini azaltabilecek en somut adım olarak kayıtlara geçecek. Şu an için Beyaz Saray’ın resmi bir seyahat programı açıklamasa da, liderin "meyilliyiz" ifadesi piyasalarda ve diplomatik koridorlarda büyük bir beklenti yaratmış durumda.</p>

Diplomaside "Pakistan" Sinyali: Trump’tan Müzakere Masasına Dönüş İşareti

6 yıldır çözülemeyen Gülistan Doku dosyasında bugün düğmeye basıldı. Gizli tanık ifadeleri ve 700 saatlik yeni kamera incelemeleriyle soruşturma "intihar"dan "cinayet ve suç örgütü" kapsamına alındı.

Gülistan Doku

<p>Tunceli'de 5 Ocak 2020’den bu yana kayıp olan üniversite öğrencisi <strong>Gülistan Doku</strong> dosyasında, bugün (14 Nisan 2026) gerçekleştirilen dev operasyon, meselenin sadece bir "kayıp vakası" olmadığını tescilledi. Dönemin mülki idare amirlerinin yakınlarından emniyet mensuplarına kadar uzanan şüpheli listesi, olayı bireysel bir suçtan çıkarıp bir <i><strong>suç örgütü ve örtbas operasyonu</strong></i> zeminine taşıdı. Özellikle dönemin valisinin oğlu <i><strong>Mustafa Türkay Sonel</strong></i> ve baş şüpheli <i><strong>Zeinal Abakarov</strong></i>’un aynı dosya kapsamında gözaltına alınması, akıllara 1996’daki Susurluk kazası sonrası ortaya çıkan kirli ilişkiler ağını getirdi.</p><p>Hukukçular ve kamuoyu denetçileri, dosyadaki 700 saatlik görüntünün neden 6 yıl boyunca "incelenemediğini" sorgularken, soruşturmanın seyrini değiştiren gizli tanıkların ifadeleri kan dondurdu. Aile avukatı Ali Çimen’in mahkeme önündeki şu sözleri sür6 YIecin vahametini özetliyor:</p><blockquote><p><i>"24 Ocak 2020'de hazırlanan o sahte tutanakla kamuoyu bilerek yanıltıldı; kızımızın intihar ettiğine dair suni bir algı yaratıldı. Bugün görüyoruz ki, o gün o tutanağı imzalayanlar, bugün suç ortağı olarak kelepçeleniyor. Bu, devlet içindeki küçük bir kliğin imza attığı modern bir Susurluk vakasıdır."</i></p></blockquote><p>Şu an itibarıyla soruşturma kapsamında <strong>JASAT</strong> tarafından hazırlanan yeni raporda; delillerin sistematik olarak yok edildiği, şüphelilerin yurt dışına kaçış süreçlerinin bazı kamu görevlileri tarafından bizzat organize edildiği vurgulanıyor. ABD’de olduğu belirlenen <i><strong>Umut Altaş</strong></i> için kırmızı bülten çıkarılması, dosyanın uluslararası bir boyuta evrileceğinin de sinyalini verdi. Uzmanlar, bu davanın sonucunun Türkiye'deki <strong>yargı bağımsızlığı</strong> ve <strong>cezasızlık kültürü</strong> ile mücadelede bir milat olacağını ifade ediyor.</p>

6 Yıllık Karanlık Aydınlanıyor

Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İran limanlarını kapsayan ablukasının uluslararası toplumun ortak çıkarlarına aykırı olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin ve ticaretin devam etmesi gerektiğini savundu.

İşimize karışmayın!

<p>Dünyanın en büyük enerji ithalatçısı konumunda olan <i><strong>Çin</strong></i>, ABD’nin bugün başlattığı Hürmüz Boğazı ablukasına karşı sessizliğini bozdu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü <i><strong>Guo Jiakun</strong></i>, Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, boğazdaki trafiğin engellenmesinin küresel enerji piyasalarında ve tedarik zincirlerinde onarılamaz hasarlar yaratacağı uyarısında bulundu. Sözcü Guo, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığında kritik bir can damarı olduğunu hatırlatarak, "Bu su yolunda güvenliğin ve kesintisiz geçişin sağlanması tüm tarafların ortak çıkarınadır" ifadelerini kullandı.</p><p>Pekin yönetiminin bugün yaptığı açıklamada öne çıkan diğer kritik noktalar şunlardır:</p><ul><li><strong>Enerji Güvenliği:</strong> Çin Savunma Bakanı <i><strong>Dong Jun</strong></i>, İran ile yapılan enerji anlaşmalarına sadık kalacaklarını belirterek, "Gemilerimiz bölgeye girmeye devam edecek, kimsenin işimize karışmasını beklemeyiz" diyerek ABD'ye doğrudan mesaj gönderdi.</li><li><strong>Diplomatik Çözüm Çağrısı:</strong> Çin Dışişleri Bakanı <i><strong>Wang Yi</strong></i>, Pakistanlı mevkidaşı ile yaptığı görüşmede, İslamabad'daki barış masasının devrilmesine rağmen siyasi kanalların zorlanması gerektiğini ve ateşkesin korunmasının öncelik olduğunu vurguladı.</li><li><strong>Askeri İtidal:</strong> Pekin, gerilimin "I. Dünya Savaşı öncesindeki kutuplaşmaya" benzememesi gerektiğini belirterek, tüm tarafları sakin kalmaya ve provokatif askeri hamlelerden kaçınmaya davet etti.</li></ul><p>Analistler, Çin'in bu açıklamasını sadece bir "temenni" değil, aynı zamanda kendi ticari gemilerinin engellenmesi durumunda atabileceği adımların bir ön uyarısı olarak değerlendiriyor. <i><strong>Hürmüz Boğazı</strong></i>'ndan geçen petrolün büyük bir kısmının Asya pazarına gittiği düşünüldüğünde, Pekin’in sürece "yapıcı ve koruyucu bir rol" ile müdahil olması bekleniyor. ABD’nin ilan ettiği ablukaya karşı Çin’in bölgedeki kendi donanma unsurlarını koruma amaçlı hareket ettirip ettirmeyeceği ise dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.</p>

Çin’den ABD’nin Hürmüz Ablukasına İlk Tepki

Hakkında 13 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açılan CHP otobüs şoförü Gökhan Gülyurt’un yargılandığı davada mahkeme heyeti hükmünü açıklayarak sanığa hapis cezası verdi.

Şoför davası

<p>CHP’nin seçim ve miting süreçlerinde görev yapan otobüs şoförü <i><strong>Gökhan Gülyurt</strong></i>’un yargılandığı davada karar aşamasına gelindi. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve özellikle siyasi temsilcilerin yakından takip ettiği davada, Gülyurt hakkında hazırlanan iddianamede farklı suçlamalar birleştirilerek <strong>13 yıla kadar hapis</strong> cezası talep edilmişti. Ancak mahkeme, sunulan deliller ve savunmalar ışığında suç vasfını yeniden değerlendirerek kararını verdi.</p><p>Yargılama sürecindeki temel veriler ve mahkeme kararı şu şekildedir:</p><ul><li><strong>Talep Edilen Ceza:</strong> İddianame makamı tarafından farklı eylemler gerekçe gösterilerek toplamda 13 yıl hapis istenmişti.</li><li><strong>Verilen Hüküm:</strong> Mahkeme, sanık Gökhan Gülyurt’a <strong>7 ay 15 gün</strong> hapis cezası verilmesine hükmetti.</li><li><strong>Kararın Niteliği:</strong> Verilen cezanın miktarı ve sanığın geçmişi göz önüne alınarak, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi gibi hukuki seçeneklerin değerlendirildiği bildirildi.</li></ul><p>Karar sonrası açıklama yapan savunma tarafı, suçlamaların asılsız olduğunu ve müvekkillerinin sadece görevini ifa ettiğini savundu. <i><strong>Gökhan Gülyurt</strong></i>, yargılama boyunca yaptığı savunmalarda üzerine atılı suçları kabul etmeyerek beraatını talep etmişti. Mahkemenin verdiği bu kısa süreli hapis kararı, başlangıçtaki ağır ceza istemine kıyasla hukuk çevrelerinde "suç vasfının değişmesi" olarak yorumlandı. Kararın kesinleşmesi için tarafların üst mahkemeye <strong>itiraz süreci</strong> devam ediyor.</p>

CHP’nin Otobüs Şoförü Gökhan Gülyurt Davasında Karar.

Gazeteci Naz Yavuzarslan’ın iddiasına göre Kemal Kılıçdaroğlu, Özgür Özel’e "38. Kurultay iptal edilsin, seni Cumhurbaşkanı adayı yapalım ama İmamoğlu’nu silin" teklifinde bulundu; Özel'den yanıt gecikmedi.

Eski genel başkan

<p>CHP kulisleri, eski Genel Başkan <i><strong>Kemal Kılıçdaroğlu</strong></i> ile mevcut Genel Başkan <i><strong>Özgür Özel</strong></i> arasında geçtiği iddia edilen şok edici bir diyalogla çalkalanıyor. Gazeteci <i><strong>Naz Yavuzarslan</strong></i>’ın ulaştığı bilgilere göre, Kılıçdaroğlu’nun partiye geri dönüş formülü olarak 38. Olağan Kurultay’ın iptal edilmesini şart koştuğu ileri sürüldü. İddiaya göre Kılıçdaroğlu, Özel’e kendisinin yeniden aday olmayacağı bir kurultay süreci teklif ederek, karşılığında Özgür Özel’in Cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edilmesini önerdi.</p><p>Görüşmenin en sarsıcı kısmını ise İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı <i><strong>Ekrem İmamoğlu</strong></i>’na yönelik şart oluşturdu. Kılıçdaroğlu’nun şu ifadeleri kullandığı iddia edildi:</p><blockquote><p>“Birlikte yol yürüyelim, kurultayı yenileyelim. Seni de cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edelim. Ancak tek şartım Ekrem İmamoğlu’nu unutmanızı ve hiçbir şekilde destek vermemenizi istiyorum.”</p></blockquote><p>Özgür Özel’in ise bu teklife ve "tehditvari" yaklaşıma karşı kapıyı tamamen kapattığı belirtildi. İddiaya göre Özel, <i><strong>Ekrem İmamoğlu</strong></i>’nun partinin doğal Cumhurbaşkanı adayı olduğunu vurgulayarak, "Bu tür tekliflerle ve tehditlerle bir daha bana gelmeyin" diyerek görüşmeyi sonlandırdı. Bu sızıntı, CHP içerisindeki "değişimciler" ve "genel merkezciler" arasındaki ateşkesin sona erdiğini ve yaklaşan seçim süreci öncesinde parti içi güç savaşlarının en üst seviyeye çıktığını gösteriyor. Resmi makamların bu iddialı diyaloglara karşı yapacağı açıklama, partinin gelecekteki adaylık stratejisini netleştirecek.</p>

CHP’de "Zirve" Krizi: Kılıçdaroğlu’ndan Özgür Özel’e Şok Teklif ve İmamoğlu Şartı!

Hürmüz Boğazı'ndaki tam ablukanın devreye girmesinin ardından Donald Trump, İran yönetiminin kendilerine ulaştığını ve "çok fena bir anlaşma" yapmak için masaya oturmaya hazır olduklarını duyurdu.

Tahran hattı

<p>ABD Başkanı <i><strong>Donald Trump</strong></i>, Orta Doğu’da tansiyonun zirve yaptığı bir noktada dünya gündemini sarsan bir iddiayı ortaya attı. Bugün sabah saatlerinde başlayan <strong>Hürmüz Boğazı ablukası</strong> ve İran limanlarına yönelik askeri kısıtlamaların hemen ardından, Tahran yönetiminin Washington ile temas kurduğunu belirten Trump, İranlı yetkililerin çok ağır şartları içeren bir anlaşmaya razı olduklarını ima etti. Trump, basın mensuplarına yaptığı kısa açıklamada şu ifadeleri kullandı:</p><blockquote><h3>"İran bizi aradı. Şu an çok fena bir anlaşma yapmak istiyorlar. Ülkelerinin ne durumda olduğunu biliyorlar ve bu durumun nasıl sonlanacağını herkesten daha iyi anlıyorlar."</h3></blockquote><p>Bu ani diplomatik hamlenin perde arkasında, CENTCOM’un 13 Nisan itibarıyla başlattığı ve İran’ın tüm deniz ticaretini felç eden <strong>stratejik abluka</strong> yatıyor. Analistler, İran’ın ekonomik çöküşü önlemek adına nükleer program ve bölgesel vekil güçler konusundaki en sert şartları bile kabul edebileceği bir aşamaya gelmiş olabileceğini değerlendiriyor. Trump’ın "çok fena" (very bad for them) olarak nitelendirdiği anlaşma taslağının, İran’ın savunma kapasitesini tamamen sınırlayan maddeler içerdiği iddia ediliyor.</p><p>Açıklamanın ardından küresel petrol piyasalarında dalgalanma durulurken, yatırımcılar olası bir <strong>barış müzakeresi</strong> için gözlerini Beyaz Saray’a çevirdi. Ancak uzmanlar, bu telefon trafiğinin bir "zaman kazanma manevrası" olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. <i><strong>Hürmüz Boğazı</strong></i>'nda konuşlu olan ABD 5. Filosu’nun teyakkuz halini sürdürdüğü ve somut bir protokol imzalanana kadar operasyonel sürecin devam edeceği bildirildi. Orta Doğu’da savaş tamtamlarının yerini, Washington’ın dikte edeceği yeni bir <strong>güvenlik mimarisine</strong> bırakıp bırakmayacağı önümüzdeki saatlerde netleşecek.</p>

Trump’tan Bomba Etkisi Yaratan Açıklama: "İran Bizi Aradı, Anlaşma İstiyorlar!"

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini askeri güçle durduracağını ve yasa dışı geçişlere müdahale edeceğini ilan etti.

Geri sayım bitti

<p>Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. <i><strong>CENTCOM</strong></i>, 13 Nisan saat 10.00 (TSİ 17:00) itibarıyla <i><strong>İran</strong></i> limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir <strong>abluka</strong> operasyonu başlattı. Operasyonun kapsamı, <i>Umman Körfezi</i> ve <i>Basra Körfezi</i>'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini duyurdu.</p><p>CENTCOM tarafından denizcilere yönelik yayımlanan operasyonel detaylar şu şekildedir:</p><blockquote><p>“İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere müdahale edilecektir. <i><strong>Hürmüz Boğazı</strong></i> üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin <strong>16. kanal</strong> üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları zorunludur.”</p></blockquote><p>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık <strong>%20</strong>'sinin geçtiği rotada askeri bir kontrol mekanizması kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu <strong>askeri abluka</strong> kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtiyor.</p>

İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Resmen Başladı

ABD Merkez Komutanlığı, Başkanlık talimatı doğrultusunda Türkiye saati ile 17:00'den itibaren İran'ın tüm liman trafiğini durduracağını ve yasa dışı geçişlere askeri müdahalede bulunacağını açıkladı.

Körfez’de geri sayım başladı

<p>Orta Doğu’da gerilim, diplomatik sınırları aşarak fiili bir deniz savaşı aşamasına geldi. <i><strong>CENTCOM</strong></i>, Başkanlık bildirisi uyarınca bugün saat 10.00'da (TSİ 17:00) <i><strong>İran</strong></i> limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik kapsamlı bir <strong>abluka</strong> operasyonu başlatacağını duyurdu. Operasyonun kapsamı, <i>Umman Körfezi</i> ve <i>Basra Körfezi</i>'ndeki tüm İran kıyı şeridini içine alacak şekilde genişletildi. ABD deniz kuvvetleri, ayrım gözetmeksizin tüm ülke gemilerini denetleyeceğini ilan etti.</p><p>CENTCOM tarafından yayımlanan ve denizcilere yönelik hayati uyarılar içeren operasyon detayları şu şekildedir:</p><blockquote><p>“13 Nisan saat 10.00 itibarıyla İran limanlarına giren veya ayrılan tüm gemilere ayrım gözetmeksizin müdahale edilecektir. <i><strong>Hürmüz Boğazı</strong></i> üzerinden İran dışındaki limanlara gidiş-dönüş yapan gemilerin geçiş özgürlüğü engellenmeyecektir. Bölgedeki tüm denizcilerin <strong>16. kanal</strong> üzerinden ABD deniz kuvvetleriyle irtibat kurmaları tavsiye edilmektedir.”</p></blockquote><p>Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık <strong>%20</strong>'sinin geçtiği rotada askeri bir "kontrol kulesi" kurulması anlamına geliyor. ABD 5. Filosu’na ait savaş gemilerinin, özellikle mayın temizleme ve gemi durdurma operasyonları için stratejik noktalara yerleştiği bildirildi. Siyasi analistler, bu <strong>askeri abluka</strong> kararının İran ekonomisini tamamen felç etmeyi amaçladığını belirtirken, Tahran yönetiminin "misilleme" tehditleri bölgedeki risk primini zirveye taşıdı. Operasyonun başlamasına saatler kala, küresel piyasalar ve deniz taşımacılığı şirketleri rotalarını yeniden revize ediyor.</p>

CENTCOM Duyurdu: İran Limanlarına Yönelik Tam Deniz Ablukası Bugün Başlıyor

Türkiye, uzay alanında son yıllarda attığı adımlarla dikkat çekerken, bu vizyonun en güçlü temsilcileri çoğu zaman ülke sınırlarının ötesinde, uluslararası projelerde görev alan bilim insanları ve mühendisler oluyor. 

Göklerde iz bırakan başarı öyküsü

<p>Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) çığır açan <strong>Comet Interceptor</strong> görevi de bu küresel iş birliklerinin en çarpıcı örneklerinden biri. Güneş Sistemi’ne ilk kez giren “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı hedefleyen bu iddialı görev, insanlığın evrenin kökenine dair sorularına ışık tutmayı amaçlıyor.</p><p>Bu vizyoner projede, <strong>Türk bir kadın mühendis olan Ebru Dağtekin</strong>, Avrupa’nın uzay merkezlerine uzanan kariyer yolculuğunda, bugün ESA’nın en prestijli bilimsel görevlerinden birinde görev alıyor. Dağtekin’in hikâyesi, yalnızca bilimsel bir başarı değil; aynı zamanda genç nesiller için ilham verici bir yol haritası niteliği taşıyor. <i>Pusula Swiss</i> olarak, göklerde iz bırakan bu başarı öyküsünü okurlarımızla buluşturuyoruz.</p><p><i>Röportaj: Özgür Mumcular</i></p><p><strong>Şu anda Bern’de, Avrupa Uzay Ajansı’nın Comet Interceptor görevi üzerinde çalışıyorsunuz. Bu misyonun temel amacı nedir?</strong></p><p>Comet Interceptor, ESA’nın Kozmik Vizyon Programı kapsamında seçilmiş, yaklaşık sekiz yıllık bir zaman dilimine yayılan öncü bir uzay görevi. Bu misyonun en ayırt edici özelliği, Güneş Sistemi’nin iç bölgelerine ilk kez giren, daha önce hiç gözlemlenmemiş “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı ya da potansiyel bir yıldızlararası cismi hedeflemesi.<br>&nbsp;</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fb.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Comet Interceptor’ı önceki kuyruklu yıldız görevlerinden ayıran temel fark nedir?</strong></p><p>Daha önce ziyaret edilen kuyruklu yıldızların büyük çoğunluğu, Güneş’e defalarca yaklaşmış ve bu süreçte yapıları değişime uğramış cisimlerdi. Comet Interceptor ise Güneş Sistemi’ne ilk kez giren bir kuyruklu yıldızı hedefliyor.<br>Bu sayede, kuyruk bölgesinde bulunan ve bugüne kadar detaylı şekilde gözlemlenememiş toz ve plazma yapıları incelenebilecek. Ayrıca, milyarlarca yıldır neredeyse hiç değişmemiş ilkel maddelere ulaşma ihtimali söz konusu. Bu da Güneş ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair mevcut teorileri test etmek açısından çok değerli.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fc.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Türk bir kadın mühendis olarak ESA gibi bir kurumda görev almak sizin için ne ifade ediyor?</strong></p><p>Bu benim için büyük bir gurur. Mustafa Kemal Atatürk’ün “İstikbal göklerdedir” sözü, meslek hayatım boyunca bana yol gösteren bir ilke oldu. Bugün Bern’de, Avrupa ve Japonya’nın ortak yürüttüğü bu bilimsel görevde aktif rol almak, hem kişisel hem de ülkemi temsil etme açısından çok anlamlı.<br>Uluslararası bir ekip içinde çalışmak, farklı bakış açılarıyla bilim üretmenin ne kadar güçlü sonuçlar doğurabileceğini de her gün yeniden gösteriyor.</p><p><strong>Türkiye’nin uzay alanındaki son yıllardaki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?</strong></p><p>Türkiye, uzay konusunda önemli ve umut verici adımlar atıyor. Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması, yerli uydu projeleri ve savunma sanayiine yönelik çalışmalar bu açıdan çok değerli.<br><br><strong>Uzay mühendisliği alanında kariyer hedefleyen gençlere neler tavsiye edersiniz?</strong></p><p>Her şeyden önce meraklı ve sabırlı olmalarını öneririm. Uzay mühendisliği; fizik, elektronik, yazılım ve malzeme biliminin bir arada çalıştığı çok disiplinli bir alan. Teknik bilgi kadar ekip çalışması, iletişim ve problem çözme becerileri de çok önemli.<br>Ve elbette cesur olmalarını isterim. Dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, bilimsel projelere katkı sunabileceklerine inansınlar.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fd.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Son olarak, görevin uluslararası boyutundan da bahseder misiniz?</strong></p><p>Comet Interceptor, ESA ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA’nın ortak yürüttüğü bir görev. Her iki taraf da farklı bilimsel enstrümanlar geliştiriyor. Bu tür iş birlikleri, bilimin gerçekten sınır tanımadığını gösteriyor. Kültürler ve ülkeler arası bu ortak çalışma ortamı son derece ilham verici.</p><p><strong>L2 LAGRANGE NOKTASI nedir?</strong></p><p>L2 noktası, Dünya ile Güneş arasındaki yerçekimi dengesinin çok özel bir şekilde kurulduğu bir uzay noktasıdır. Konum olarak, Dünya'nın tam arkasında yer alır, yani Güneş'ten bakarsak: Yaklaşık 1,5 milyon km Dünya’nın ötesinde (Ay’ın 4 katı uzaklıkta) bulunur.</p><p><strong>Peki, neden önemli?</strong></p><p>Bu noktada bir uzay aracı:</p><p>•Hem Dünya hem Güneş’in çekim gücüyle dengede kalabilir,</p><p>•Dünya ile aynı hızda Güneş’in etrafında döner (yani hep Dünya’yla birlikte "ilerler"),</p><p>•Uzay teleskopları veya sondalar burada sabit bir gözlem pozisyonuna yerleşebilir.</p><p>James Webb Uzay Teleskobu da tam bu noktaya yerleştirildi.</p><p><strong>Neden COMET INTERCEPTOR burada bekliyor?</strong></p><p>•Çünkü oradan hem Güneş’i hem uzak uzayı çok rahat gözleyebilir.</p><p>•Ayrıca yeni keşfedilecek kuyruklu yıldızlar nereye giderse gitsin, L2’den kalkış yapan bir araç onları daha kolay yakalayabilir. Bu bir nevi "uzayda pusuya yatmak" gibi.</p><p>Kısaca Analojiyle: L2 noktası, sanki uzayda bir "denge noktası" gibi.&nbsp;Oraya konan bir uydu, ne Dünya’ya düşer ne de Güneş’e savrulur. Güneş etrafındaki dönüşünü Dünya ile "senkronize" şekilde yapar.</p><p>ESA Comet Interceptor Projesi, uluslararası işbirliğiyle yürütülen bir uzay görevidir. Aşağıda projeye katkı sağlayan başlıca ülkeler ve kurumlar yer alıyor:</p><p><strong>Bilimsel işbirlikler:</strong></p><p>Ayrıca birçok Avrupa üniversitesi ve araştırma merkezi proje kapsamında bilimsel ve teknik işbirliği yürütmektedir. Bu kurumlar arasında:</p><p>•CNES (Fransa Uzay Ajansı)</p><p>•DLR (Almanya)</p><p>•ASI (İtalyan Uzay Ajansı)</p><p>•SNSB (İsveç)&nbsp;</p>

Bern’den evrene: ESA’nın kuyruklu yıldız avında bir Türk imzası

Ömer Orhun, fotoğrafı yalnızca bir kayıt aracı olarak değil, öncelikle bir “görme biçimi” olarak ele alan bir sanatçı. Aile albümlerinden kentsel dönüşümün yok ettiği doğa parçalarına kadar farklı fotoğraf türlerini ayırırken, kendi üretimini belgelemenin ötesine taşıyarak düşünsel bir alan kuruyor.

“Hakikat kareye sığmaz”

<p>Ona göre fotoğraf, gerçeği bütünüyle temsil edemez; çünkü her kare, sayısız ayrıntıyı dışarıda bırakarak anlam üretir ve hakikat her zaman eksik bir çerçeve içinde kalır.</p><p>“Parlak Karanlık” adlı kitabında yapay zekâyı ani bir kopuş değil, elektriğin icadından bugüne uzanan uzun bir dönüşüm sürecinin devamı olarak okuyan Orhun, teknolojiyi insanı taşıyan bir akış olarak tanımlıyor.&nbsp;</p><p>Görüntü bolluğu çağında anlamın giderek simülasyonlara dönüştüğünü söyleyen sanatçı, gerçeklik algısının da beş duyudan uzaklaştığını ve yeni nesillerin dijital bir gerçeklik içinde büyüdüğünü belirtiyor.</p><p>Fotoğraf, teknoloji ve insan algısı üzerine düşünen Ömer Orhun ile görmenin sınırlarını, hakikatin kadrajla ilişkisini ve görüntü çağında değişen gerçeklik algısını konuştuk.</p><p><strong>Röportaj: Ferah Koçak Erdoğan</strong></p><p><strong>Ömer Orhun, öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?</strong></p><p>İstanbul’da doğdum. Mimar Sinan Üniversitesi Fotoğraf Ana Sanat Dalı’ndan 1982 yılında mezun oldum. Meslek hayatıma basında başladım; Güneş ve Cumhuriyet gazetelerinde fotoğraf editörlüğü yaptım.</p><p>Daha sonra akademik alana yöneldim ve Yıldız Teknik Üniversitesi’nde Müzecilik yüksek lisansımı tamamladım. Aynı üniversitenin İletişim Tasarımı Bölümü’nde dersler verdim. Fotoğraf alanında hem Türkiye’de hem de yurt dışında çeşitli sergilere katıldım, çok sayıda kişisel sergi açtım. Taksim Sanat Evi, Aksanat ve Milli Reasürans Sanat Galerisi’nde açtığım sergiler benim için önemlidir. Ayrıca İstanbul Modern, Köprü6 ve Beit Ha Gefen (Hayfa) gibi karma sergilerde yer aldım; işlerim İstanbul Modern aracılığıyla Bahreyn Ulusal Sanat Müzesi ve Paris’te Musée de l’Orangerie du Sénat’ta da sergilendi.</p><p>Yıllar içinde John Berger’in “Görme Biçimleri” yaklaşımını tartışmaya açarak, fotoğraf ve algı üzerine kendi düşünsel çerçevemi geliştirdim. Algının teknolojilerle birlikte nasıl dönüştüğünü anlamaya ve anlatmaya çalışıyorum. Bu çerçevede çeşitli üniversitelerde dersler ve atölyeler yürütüyor, fotoğraf ve video üzerine çalışmalar yapıyorum.</p><p>Yazı alanında da üretimlerim var. 1995 yılında yayımlanan “Aşıkmışız” ve “Bırak Tembel Çıksın Resmimiz” adlı iki şiir kitabım bulunuyor.</p><p><strong>Fotoğraf sizin için bir kayıt aracı mı yoksa bir düşünme biçimi mi?</strong></p><p>Aile fotoğrafları belge ve anı; şehrin apartman AVM dikilmemiş, bina dikilmemiş son kalan doğa parçalarının fotoğrafları büyük belge, keza eşinizle dostunuzla olan fotoğraflar ben kayıdım, belgeyim diyor iyi ki varlar ama gerisi daha çok düşünme biçimi değil de görme biçimi. Fotoğraf benim için görme biçimi. İlgilendiğim fotoğraf görme biçimlerini yansıtmalı, birileri de belgeleyecek elbette</p><p><strong>“Görmek” ile “anlamak” arasında nasıl bir fark olduğunu düşünüyorsunuz?</strong></p><p>Anlamayı bir duyuya değil de beş duyuya genişlettiğimizde hem hakikate-gerçekliğe hem de payımıza düşen anlayışa varabiliriz diye düşünüyorum, görmek etraflıca görmek, yani dikdörtgenin içini değil de dışını da görmek anlamanın ancak ufak bir parçası olabilir, anlamak için beş duyu gerekli, fotoğraflar bunu karşılamaz, karşılıyorsa uyum ve kabuller gereğidir.</p><p><strong>Fotoğrafın hakikatle ilişkisi sizce zayıflıyor mu yoksa dönüşüyor mu?</strong></p><p>Fotoğrafın hakikatle ilişkisi hiçbir zaman tam olmadı, biraz daha açayım. Makinemizi bir yere doğrulttuğumuzda sadece bir yere doğrulturuz, fotoğrafçının yansıtmadığı o kadar çok şey vardır ki…her şeyi, önünü arkasını, sağını solunu, yukarıyı çekmeyiz. Yani binlerce şey karenin dışında kalır. Fotoğraf bir kare olmak için, o karenin dışında kalanları feda eder, bir kareye ne sığdırabilirsek o kadardır fotoğraflar, ya dışında kalanlar? Biri dese ki “o zaman yüz kare çekerim bende” peki ama anlar ne oluyor diye sormak lazım, fotoğrafın hakikiyim dediği şey bir an içindir sadece, başka bir karede başka bir ana geçeriz.</p><p><img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d00.jpg" alt="Ömer Orhun - Parlak Karanlık" width="1024" height="576"></p><p><strong>Parlak Karanlık’ta yapay zekânın bir kopuş değil süreklilik olduğunu söylüyorsunuz. Bu sürekliliğin en kritik kırılma noktası sizce nedir?</strong></p><p>1700 ve 1800’ lerin ürünü elektriğin icadının yarattığı şaşkınlık, çekici yabancılık ile bizim şu anda yapay zekaya bakışımız aynı kıymet, hayret silsilesinde. Makineler insanları değiştirdi, en büyük alameti farikamız olan zekanın yapaylaşması artık bize huzur veriyor, bunlara da gelişme diyoruz. Kabuller ve uyum adına bir sür git içindeyiz. Elektriğin ve makinelerin insanı dönüştürmesi, dönüşen insanın zekasını yapaylığa açması ve bunu bir makinede icat etmesi yapay zekayı sürekli kılar. Hazırlık aşamaları diyebiliriz yapay zeka için. İnsan nesilleri elektriğin icadı ile ona hizmet etmekteydi. İnsan, bir kişi olarak sürekli değil; sürekli olan nesiller. O varlığın oluşumuna hizmet ettik 1800’ leden sonra…en azından birileri böyle görüyor… İletişim bilimi böyle görebilir, “araçlar ve aracılar kuramları” bu okumaya yol açar. Konrol, iletişim araçlarını kullananların elinde olamaz; sahip, her zaman iletişim araçlarını örgün olarak kullandıranlardır, ortaya atanlardır, yatırımı yapanların elindedir kontrol…ve bu hiç değişmedi.</p><p><strong>Teknolojiyi “insanı taşıyan bir akış” olarak tanımlıyorsunuz. Bu, insanın kontrolü kaybettiği anlamına mı geliyor?</strong></p><p>Evet bu soru yanıtı kapsıyor; çok doğru bir soru; teknoloji ve tüm getirileri insan nesillerini bir müddettir taşıyan bir akış.</p><p><strong>Modern insan sizce teknolojiyle birlikte özgürleşiyor mu yoksa daha mı bağımlı hale geliyor?</strong></p><p>Eski çağlardan bir esinti özgürlük, doğanın sahibi olduğunu sanmayan eski “sözlü kültür insanına” has bir özellik. Ne zaman mı bitti ve dönüştü? Ben özgürüm demeye başlayınca. Özgürlük, kullanıldığında kendini bitiren bir sözcük. Başka bir açıdan baktığımızda “düşünüyorum öyleyse varım” dendiğinde bitmeye yüz tutan cinsten bir anlayış özgürlük anlayışı. Diğer canlılar özgürlüklerini yitirdiğinde başladı, insan dünyanın efendisi olduğunda başladı özgürlük söylemleri. Özgürlük estiğinde herkesi, tüm canlıları eşit savuran bir rüzgâr olmalı; birileri diğer canlılara göre ben daha çok özgürüm dediğinde başka bir alana gireriz. Tabiat insanın oyuncağı değildi eski kültürlerde. Sahiplik duygusu özgürlüğü dışlar.</p><p><strong>Görüntü bolluğu çağında “anlam” nasıl korunabilir? Teknolojiyle büyüyen yeni neslin “gerçeklik” algısı sizce nasıl şekilleniyor?</strong></p><p>Bizler elektriğin ve tüm getirilerinin olmazsa olmaz olduğu bir çağın içine doğduk, yeni nesiller ise internetin ve yapay zekanın olmazsa olmaz olduğu çağlara doğar oldu günümüzde. Simülasyon ve ürünü simülakrlar bu çağın fenomeni. Hakikati elle tutmaya, beş duyu ile anlamaya gerek olmayan bir çağdayız. Geçtiğimiz yüz yılın önemli düşünürleri bu konuyu çok iyi anlattılar, Cesur Yeni Dünya’ da Huxley… Postman, Ellül ve diğerleri durumu anlattılar, ikaz ettiler, ama o çağlarda da az okumaya geçmiştik zaten, kitaplar epeydir az okunuyor.</p><p><strong>Doğal ve yapay ayrımı sizce hala anlamlı mı?</strong></p><p>Fotoğrafın icadı ile reprodüksiyonlar yeni bir kavram olan orijinallik kavramını yarattı, bu kavram evrensel olarak işledi, tüm kopyalar-tekrarlar orijinali gösterdi, aynı bunun gibi, yapaylığı doğala benzerliği üzerinden tanımlıyoruz, doğallığı da yapay olabildiği için seviyoruz, yapaylık doğalımız oluyor. Doğal ve yapay arasındaki uçurum bir merdiven basamağı mesafesine indirgendi.</p><p><strong>Gelecekte insanlar bugüne baktığında en büyük yanılgımız ne olarak görülecek?</strong></p><p>Uygarlık denen şey kimilerimizi hoşnut kıldı ama mülk duygusu olmazsa olmazımız haline geldi. Sonu gelmez ihlaller başladı, makinesiz dünyada küçük kavimlerde, klanlarda, köylerde yaşayan atalarımızdan kalma birlik duygusunu modern çağlarda sahip olduklarımızla yitirdik. Sisteme rehin verdik, şehirlerde ve tarihte olmamış şekliyle çok kalabalık olduk. Sahip olduklarımız artık sahibimiz. Kutsal metinlerimiz “yalan söylemeyin, şunu yapmayın bunu yapmayın” dedi yalan ve yapmayın dedikleri her şey kaçış noktası yarattı. Karanlık tarafta organize hale geldi, ”hem öyle olduk hem böyle” , bıçak ekmek de doğradı canlıları da. İnsan hakları evrensel beyannamesiyle eşitiz dedik. Okullar, puanlar ve sınavlarla zekayı ölçülebilir kıldık…ve benzerleri…</p><p><strong>Eğer bugünün insanına tek bir cümle söyleme hakkınız olsaydı, ne söylerdiniz?</strong></p><p>Bir kitap yazmak isterdim…ismini Parlak Karanlık koyardım…</p><p><img src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/0528674344dd77ac7b3413d01.jpg" width="1024" height="576"></p><p>&nbsp;</p>

Ömer Orhun: "Görüntünün içinde kaybolan gerçeklik"

PLR (Parti Libéral-Radical / Liberal-Radikal Parti) bünyesinde Membre du comité olarak görev yapan Sara Pınar, İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisiyle öne çıkan bir isim. Siyasete henüz 14 yaşında adım atan Pınar, yerel komitelerden kanton düzeyindeki çalışmalara kadar geniş bir siyasi deneyime sahip. 

İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisi

Sara Pınar ile siyaseti, geleceği ve toplumsal katılımı konuştuk

Cenevre’de yaşayan mühendis kökenli araştırmacı Ali Rıza Tuna, kırk yılı aşkın süredir Anadolu’nun kadim dokuma kültürünü bir sanat tarihi perspektifinden yeniden yorumluyor. 

Mitlerden sanata uzanan motifler

Ali Rıza Tuna ile Anadolu kilimlerinin görsel dili üzerine bir söyleşi

İsrail ile Hamas arasında 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes, uluslararası kamuoyunda Gazze’deki yıkımın en azından geçici olarak duracağı yönünde bir umut yaratmıştı. Ancak kısa süre içinde İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze’nin farklı bölgelerine operasyonlar düzenlemeye devam ettiği görüldü

Filistin için umut var

<p>Bu durum, sivillere yönelik baskının sona ermediğini ve insani krizin derinleştiğini bir kez daha gösterdi. Uluslararası hukuk uzmanları saldırıları ateşkes ruhunun açık ihlali olarak değerlendirirken, Avrupa kamuoyunda da tepkiler giderek artıyor.</p><p>Böylesi bir atmosferde, İsviçre siyasetinde İsrail–Filistin meselesindeki net tutumuyla tanınan Geri Müller yeniden dikkat çekiyor. 2003–2015 yıllarında Ulusal Konsey üyeliği ve ardından Baden Belediye Başkanlığı yapan Müller, insan hakları ve Orta Doğu politikalarına odaklanan çizgisiyle öne çıkıyor. İsviçre–Filistin Derneği başkanı ve parlamentodaki Filistin Dostluk Grubu’nun aktif bir üyesi olarak, uzun yıllardır İsrail’in askeri politikalarına yönelik eleştirileriyle bilinen Müller ile &nbsp;Gazze’deki güncel gelişmeler karşısında da açık tavrını sürdürüyor.</p><p>Bu röportajda, Müller’in İsrail–Filistin meselesine dair birikimini ve bugünkü krize ilişkin değerlendirmelerini konuştuk.</p><p><strong>Röportaj: Ferah Koçak Erdoğan</strong></p><p><strong>Sayın Müller, İsrail devletinin Filistin toprakları üzerinde nasıl kurulduğu hakkında bize kısa bir bilgi verebilir misiniz?</strong></p><p>Esas olarak İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Balfour'un hırsızlığıyla (Jaffa'dan Hayfa'ya kadar olan sahil şeridini, Hindistan'dan çaldığı malları İngiltere'ye güvenli bir şekilde ulaştırmak için istiyordu). Osmanlılar da 1. Dünya Savaşı'nı kaybettikleri için Levant'ın koruması ortadan kalktı ve İngiltere Levant'ı kolonileştirdi. 1922'den itibaren İngilizler Filistin köylerini boşalttı ve soydu. İngiltere, “Araplardan” daha çok güvendikleri için İngiliz Yahudilerini Filistin'e gönderdi. Ben Gurion, 1910'larda Filistin'i ziyaret etmiş ve Filistinli Haredi Yahudilerini hor görmüştü. Bu nedenle, özellikle Doğu Avrupalı Yahudileri aradı. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, birçok Avrupa ülkesi Avrupalı Yahudileri Filistin'e gönderdi.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a450.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Size göre, İsrail'in kısa süre içinde güçlü bir ordu ve uluslararası destek oluşturabilmesinin ana sebepleri nelerdir?</strong></p><p>İngiltere, 1922'den itibaren Yahudilere giderek daha fazla güç verdi. 1920'lerin sonunda İngiltere'nin Levant'a olan ilgisi azaldığında, güçlerini adım adım Yahudilere devretti. Siyonistler İngiliz silahlarını miras aldılar ve en az iki terör örgütü, Irgun ve Haganah'ı kurdular. Bu gruplar, köyleri yıkmayı ve insanları kovmayı çabucak öğrendi.</p><p>İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Küçük BM (çoğunlukla sömürgecilerden oluşan, yaklaşık 40 ülke) sözde 2 devletli çözümü kabul etti. Bölge İsrail'e çok elverişli bir şekilde bölündü (İsrailliler %25 oranında %60 oranında toprak aldı!</p><p><strong>Batılı ülkeler ve ABD’nin İsrail'e verdiği destek, bölgedeki dengeyi nasıl değiştirdi?</strong></p><p>ABD için İsrail, petrol ve gazla çevrili bir bölgenin tam ortasında bir ada ve bu nedenle de “bir bekçi köpeği” işlevi gördü. İngilizlerse “Arapları” tanımıyor ve onlara güvenmiyorlardı. Bu sebeple tam destek verdiler.</p><p><strong>Gazze’deki sivil kayıplara Uluslararası toplumun tepkisi sizce yeterli mi?</strong></p><p>Hangi tepki? Soykırım uygulamak veya buna göz yummak için hiçbir gerekçe yok. Bu nedenle Roma Statüsü ve Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde net bir müdahale beklerim. Güney Afrika’nın girişimi bunun bir örneğidir.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a44f.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Gazze’de iki yıldır yaşanan insani durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?&nbsp;</strong></p><p>Tam anlamıyla felaket! Daha önce benzeri görülmemiş bir durum yaşanıyor. İki yıldır açıkça ilan edilmiş bir soykırım var. Yemen ve İran dışında yaşanan bu soykırıma neredeyse tüm dünya seyirci kalıyor.</p><p><strong>BM ve uluslararası mahkemeler İsrail'in eylemlerini insan hakları ihlali olarak tanımlıyor. Uluslararası yaptırımların uygulanmaması ne anlama geliyor?</strong></p><p>BM'nin bir sorunu var: Güvenlik Konseyi. Konseyin başında üç sömürgeci güç ve iki BRICS temsilcisi var.. Bu durumda kim kazanacak? Ayrıca, adli süreçler çok uzun sürüyor bunu da göz ardı etmemek gerek.</p><p><strong>Avrupa’nın bir çok noktasında Filistin için destek mitingleri düzenlendi, sizce bu gösteriler karar vericiler üzerinde gerçekten bir baskı oluşturdu mu?&nbsp;</strong></p><p>Kısmen evet, diye düşünüyorum. Bu baskı durumu, bir ülkenin ve o ülkenin hükümetinin ABD’ye ne kadar bağımlı olduğuna göre de değişiyor.</p><p><strong>Filistin halkının geleceği ve özgürlüğü konusunda umutlu musunuz?</strong></p><p>Evet umutluyum, şu nedenlerden dolayı:&nbsp;</p><p>İsrail'in sonu yaklaşıyor: On binlerce, özellikle iyi eğitimli İsrailli, tüm bu savaşlar ve hükümetin veya diğer ülkelerdeki iş ortaklarının düşmanca tavırlarından bıkıp, kesin olarak ülkeyi terk etti.</p><p>Tüm kıtalardaki bazı önemli ülkeler İsrail'i ebedi bir savaş çığırtkanı olarak görüyor ve ondan bıkmış durumda.&nbsp;</p><p>Filistinliler “sumud” (direnç, sebat) kavramını iyi bilir; bu da onları güçlü kılar.</p>