“Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi”, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’ndaki görüşmelerin ardından kabul edildi.

Yeni çözüm sürecinin hukuki altyapısını oluşturması amaçlanan 12 maddelik çerçeve yasa için yapılan oylamada 468 kabul, 88 ret ve altı çekimser oy çıktı.

Oylama sonuçları şöyle açıklandı:

• Kabul: 468 oy
• Ret: 88 oy
• Çekimser: 6 oy

Kamuoyunda “Çerçeve Yasa” olarak adlandırılan düzenlemeye ilişkin görüşmeler saat 11.00’de başladı. Teklifin maddelerinin iki bölüm hâlinde ele alınmasına karar verildi. İlk altı maddenin kabul edilmesinin ardından ikinci bölümdeki maddeler de oylanarak kabul edildi.

Partiler görüşlerini açıkladı

TBMM Genel Kurulu’ndaki görüşmeler sırasında siyasi partilerin grup temsilcileri teklif hakkındaki değerlendirmelerini paylaştı.

Yeni Yol adına Bülent Kaya, İYİ Parti adına Turhan Çömez, CHP adına Rahmi Aşkın Türeli, MHP adına Erkan Akçay, DEM Parti adına Gülistan Kılıç Koçyiğit, Yeni Parti adına Murat Emir ve AKP adına Abdulhamit Gül konuştu.

Düzenlemenin kısa süre içerisinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Yasa hangi şartlarda uygulanacak?

Kanun; PKK/KCK ve bağlantılı yapıların fiili varlığına son verdiğinin, kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesinin ardından uygulanacak hukuki düzenlemeleri içeriyor.

Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi ve ilgili kararın Resmî Gazete’de yayımlanması gerekecek.

MGK kararının yayımlanmasının ardından kapsam dahilindeki kişilerle ilgili:

• Soruşturma işlemleri,
• Devam eden kovuşturmalar,
• Kesinleşen cezaların infazına ilişkin işlemler başlatılacak.

Bahçeli görüşmeleri takip etti

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, çerçeve yasa görüşmelerini takip etmek amacıyla TBMM’ye geldi.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada kabul sürecini “tarihi bir gün” olarak değerlendirdi.

Yıldız, süreç boyunca hiçbir askerin zarar görmemesinin ve yeni can kayıplarının yaşanmamasının maddi değerlerle ölçülemeyeceğini söyledi. Görüşmelerde eleştirileriyle düzenlemeye katkı sunan milletvekillerine teşekkür etti.

AKP’den şeffaflık mesajı

AKP Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, TRT’ye yaptığı açıklamada sürecin Türkiye’nin terör propagandasından kurtulmasına katkı sağlayacağını savundu.

Gül, görüşmelerin gizli pazarlıklarla değil, toplumun gözü önünde ve milletin değerlendirmesine açık biçimde yürütüleceğini söyledi.

“Süreç, milletin hakemliği ve değerlendirmesiyle yürütülecek.”

Kardeşlik bağlarının güçleneceğini belirten Gül, terör örgütünün ortadan kaldırılmasıyla Türkiye’nin daha güçlü hâle geleceğini ifade etti.

Özgür Özel: Barışın önünde durmayacağız

Yeni Parti, Merkez Yürütme Kurulu toplantısından önce çerçeve yasa konusunu değerlendirmek üzere özel bir toplantı gerçekleştirdi.

Genel Başkan Özgür Özel, parti yönetiminin yaklaşımını “Barışın önünde durmayacağız” sözleriyle açıkladı.

Bir daha asker ve sivil kayıpların yaşanmaması amacıyla barış sürecinin önünü açacaklarını belirten Özel, parti yöneticilerinin teklife kabul oyu vereceğini söyledi. Milletvekillerinin ise seçildikleri illerdeki görüşleri dikkate alarak kendi kararlarını vereceğini açıkladı.

Özel, meselenin şiddet yerine siyasetle ve gizli pazarlıklar yerine toplumun gözü önünde çözülmesi gerektiğini vurguladı. Bununla birlikte iktidarın süreci özensiz ve kapalı görüşmelerle yürüttüğünü savundu.

Yeni Parti’nin teklifi reddetme hakkı en fazla olan siyasi partilerden biri olduğunu söyleyen Özel, siyasi tepkilerini ülkenin geleceğinin önüne koymadıklarını belirtti.

Demokratikleşme maddelerinin eksik olduğunu savundu

Özgür Özel, kanun teklifinde süreç komisyonunun raporundan yalnızca altıncı maddenin yer aldığını ve bu maddenin de özensiz biçimde düzenlendiğini ileri sürdü.

Raporda bulunduğunu söylediği demokratikleşme, uzun tutuklulukların sona erdirilmesi ve kayyum uygulamasının kaldırılması gibi başlıkların yasa teklifine alınmamasını eleştirdi.

Özel; uzun tutukluluk, gizli tanık uygulaması ve yargının siyasallaşması konularında herhangi bir demokratik adım atılmadığını savundu. Can Atalay ve Selahattin Demirtaş hakkındaki hukuki durumların da açık biçimde düzenlenmediğini söyledi.

“Bu metne kefil olmadan, barışın sorumluluğunu taşıyarak bu yasaya ‘Evet’ diyeceğiz.”

Yeni Parti, daha önce TBMM Adalet Komisyonundaki görüşmelerde de teklife kabul oyu vermişti.

İYİ Parti ret oyu verdi

İYİ Parti milletvekilleri, ellerinde Türk bayraklarıyla TBMM Genel Kurul salonuna girdi. Parti, kanun teklifine ret oyu vereceğini daha önce açıklamıştı.

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, teklifin TBMM tarafından hazırlanmadığını ve Meclisin yalnızca kararları onaylayan bir konuma getirildiğini savundu.

Örgütün silah bırakmasına ve tasfiye edilmesine karşı olmadıklarını belirten Dervişoğlu, temel itirazlarının Meclisin itibarının zedelenmesi olduğunu söyledi.

PKK’nın Suriye ve İran’daki bağlantılı yapılarının silah bırakmadığını öne süren Dervişoğlu, sürecin siyasi hesaplar ve anayasa değişikliği amacıyla yürütüldüğünü iddia etti.

Dervişoğlu, teklifi terör örgütü mensuplarına ayrıcalık sağlayan “örtülü af” düzenlemesi olarak nitelendirdi ve milletvekillerine ret oyu verme çağrısında bulundu.

Yeniden Refah çekimser kaldı

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, düzenlemenin Kürt vatandaşlara özgürlük, insan hakları veya eşitlik konusunda bir iyileştirme getirmediğini savundu.

Teklifteki infaz düzenlemelerinin belirli bir örgüte yönelik hazırlandığını ileri süren Erbakan, bunun örtülü af anlamına geldiğini iddia etti.

Bununla birlikte PKK’nın silah bırakmasını ve örgütün tasfiyesini içeren hükümler nedeniyle teklife doğrudan ret oyu vermeyi doğru bulmadıklarını söyledi.

Erbakan, düzenlemenin af kapsamındaki maddeleri için referandum yapılması çağrısında bulundu. Yeniden Refah Partisi, çekinceleri nedeniyle oylamada çekimser kaldı.

CHP ve Yeni Yol destek verdi

CHP adına konuşan Kars Milletvekili İnan Akgün Alp, barış sürecinin onurlu biçimde yürütüleceğini belirterek partisinin teklife kabul oyu vereceğini açıkladı.

Alp, sürecin sonunda Türkiye’nin kazanacağını savundu.

Yeni Yol Grubu adına konuşan Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan da toplumsal dayanışmayı, kardeşliği ve millet iradesini güçlendirecek bir anlayışla sürece destek verdiklerini söyledi.

Arıkan, desteklerinin Türkiye’nin sorunlarının ülkenin kendi iradesiyle çözülebilmesine yönelik olduğunu ifade etti.

DEM Parti: Taviz veya yenilgi değil

DEM Parti eş genel başkanları ve İmralı heyeti, Genel Kurul görüşmeleri sırasında MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile bir araya gelerek tokalaştı. Pervin Buldan, Bahçeli’ye “Hayırlı olsun” dedi.

DEM Parti adına konuşan Eş Genel Başkan Tuncer Bakırhan, yasanın ve yürütülen sürecin herhangi bir taraf için taviz veya yenilgi anlamına gelmediğini söyledi.

Bakırhan, sürecin kazananının Türkiye’de yaşayan 86 milyon vatandaş olacağını belirtti. Ülkenin bütünlüğünün ve ortak değerlerin müzakere konusu olmadığını vurguladı.

Kürt vatandaşlara da seslenen Bakırhan, sürecin kimliğin ortadan kaldırılması değil, hukuki güvenceyle buluşması anlamına geldiğini söyledi.

“Öncelikle hepimizi yakan ateşi söndürmeliyiz.”

Elli yıllık çatışmanın sorunların şiddet yoluyla çözülemeyeceğini gösterdiğini belirten Bakırhan, bir tarafın yenilgisi üzerine kurulan düzenin yeni çatışmalara zemin hazırlayacağını savundu.

Kanun teklifinin Türkiye’nin bölünmesine değil, bütünleşmesine ve ortak yaşamın güçlenmesine katkı sağlayacağını belirten Bakırhan, düzenlemeyi siyasi ve hukuki açıdan atılan ilk adım olarak değerlendirdi.

Demirtaş ve Mızraklı’dan mesaj

Tutuklu eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş ile eski Diyarbakır Belediye Başkanı Selçuk Mızraklı’nın gönderdiği mesaj da TBMM Genel Kurulunda okundu.

Mesajda kanun teklifinin arkasında gizli hesaplara veya siyasi pazarlıklara dayanan bir sürecin bulunmadığı savunuldu.

Sürece şüpheyle yaklaşanların, yapılan çalışmaların arkasında Türkiye’nin farklı toplumsal kesimlerinin birlikte yaşama iradesini görecekleri ifade edildi.

Atılan adımların yeni reformlara zemin hazırlaması gerektiği belirtilerek demokrasi, adalet, eşitlik ve özgürlük alanlarındaki düzenlemelerin devam etmesi çağrısı yapıldı.

Komisyondaki görüşmeler 18 saat sürdü

Çerçeve yasa teklifinin TBMM Adalet Komisyonundaki görüşmeleri yaklaşık 18 saat sürmüştü.

Teklifte AKP, CHP, MHP, DEM Parti, HÜDA-PAR, Yeni Yol Grubu ve DSP’den milletvekillerinin de bulunduğu toplam 367 kişinin imzası yer aldı.

Komisyon görüşmelerinde AKP ve MHP, düzenlemenin tarihî bir mutabakatın sonucu olduğunu ve af niteliği taşımadığını savundu.

CHP ile Yeni Parti temsilcileri, sürecin demokratikleşme boyutunun eksik bırakıldığını belirtti. Yeni Yol Grubu ise düzenlemenin şartlı genel af niteliğinde olduğu değerlendirmesini yaptı.