Avrupa’da gece trenlerinin geri dönüşü uzun süredir tartışılıyor olsa da, bu dönüşümün sahaya yansıması yavaş ilerliyor. Aralık ayında Amsterdam, Lizbon ve Viyana’da bir araya gelen pijamalı protestocular, yataklı tren ağlarına daha fazla yatırım yapılması çağrısıyla dikkat çekmişti.

Yeni trenlerin hizmete girmesi, finansman kararları ve özel işletmecilerin rolü açısından 2026 yılı kritik bir eşik olarak görülüyor. Peki, talepler karşılık bulacak mı? Avrupa’nın gece treni ağında mevcut durum ne?

Yeni trenler geliyor, sorunlar sürüyor

Avusturya Devlet Demiryolları ÖBB, halihazırda Avrupa’nın en büyük uluslararası gece treni işletmecisi konumunda bulunuyor. Şirket, 2023 yılında büyük ilgi gören yeni nesil Nightjet yataklı trenlerine yaptığı yatırımları 2026’da da sürdürmeyi planlıyor.

ÖBB Sözcüsü Bernhard Rieder, Euronews Travel’a yaptığı açıklamada, yeni Nightjet trenleri için 500 milyon avronun üzerinde yatırım yapıldığını ve bu tutarın Avrupa’daki diğer demiryolu şirketlerinin yatırımlarını aştığını belirtti. Rieder, 2026 ortasına kadar toplam 24 tamamen yeni gece treninin hizmete alınacağını söyledi.

Ancak bu rakam, başlangıçta hedeflenen 33 trenlik filonun gerisinde kalıyor. Kaynakların gündüz seferlerine yönlendirilmesi, yeni gece hatlarının devreye alınma hızını da yavaşlatıyor.

Bu durum, ÖBB’nin son dönemde karşılaştığı zorlukların bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Aralık ayında Fransız hükümetinin sübvansiyonları kesmesi nedeniyle Paris’ten Viyana ve Berlin’e yapılan Nightjet seferleri azaltıldı. Oysa bu iki hat da oldukça yeniydi; Paris-Viyana hattı 2021’de, Paris-Berlin hattı ise 2023’te açılmıştı.

Bundan önce, Mart ayında Brüksel-Berlin gece hattı Almanya’daki büyük altyapı çalışmaları nedeniyle askıya alınmıştı. Ayrıca ÖBB, 2026 yılı boyunca Viyana’dan Milano ve İtalya’nın liman kenti La Spezia’ya yapılan gece trenlerini de inşaat çalışmaları sebebiyle durdurmak zorunda kaldı. La Spezia hattı, Aralık 2022’de hizmete girmiş ve Avusturya ile Almanya’dan İtalyan Rivierası’na doğrudan gece ulaşımı sağlamıştı.

Sorunlar sadece ÖBB ile sınırlı değil

Benzer sıkıntılar Avrupa’daki diğer işletmecileri de etkiliyor. İsviçre Demiryolları SBB’nin Basel’den Kopenhag ve Malmö’ye uzanması planlanan gece treni hattı da finansman yetersizliği nedeniyle iptal edildi. Nisan 2026’da başlaması öngörülen seferler için biletler satışa sunulmuşken, İsviçre Parlamentosu’nun mali desteği geri çekmesi projeyi durdurdu.

Bu karar, İsviçre’nin demiryolu altyapısı ve uzun mesafe yolcu taşımacılığına yaptığı güçlü yatırımlara rağmen alınması nedeniyle dikkat çekti.

Ülkeler arasındaki sinyalizasyon sistemleri ve ray açıklığı farkları, hat kapasitesi sorunları ve yeni hizmetlere yönelik dalgalı talep de sınır ötesi gece trenlerinin yaygınlaşmasını zorlaştıran etkenler arasında yer alıyor.

Avrupa Birliği genelinde uygulamaya alınan yeni ray kapasitesi düzenlemesi, sınır ötesi planlamayı kolaylaştırmayı hedefliyor. Ancak kampanyacılar, bu düzenlemenin gece trenlerine nasıl yansıyacağının henüz netleşmediğini ifade ediyor.

Gece trenlerini modernleştirme çabası

Avusturya’nın yeni Nightjet trenleri gibi modern araçların, yataklı trenlere olan talebi artırmada kilit rol oynadığını savunanlar da var. Avrupa’da sınır ötesi yolcu taşımacılığının geliştirilmesi için çalışan Back-on-Track ağının kurucularından Poul Kattler, modern trenlerin fark yarattığını söylüyor.

Kattler, “Avusturyalıların vagonları son derece konforlu, adeta rüya gibi çalışıyor,” ifadelerini kullanırken, bunun Avrupa genelinde bir istisna olduğunu belirtiyor. Zira kıtadaki pek çok gece treni hâlâ 1950’ler ile 1970’ler arasında üretilmiş eski vagonlarla hizmet veriyor.

Aktivistlere göre mesele yalnızca konforla sınırlı değil. Seferlerin güvenilirliği, sınır geçişlerindeki kontroller ve personel yeterliliği de yolcuların gece trenini uçak yerine tercih etmesinde belirleyici oluyor.

Kattler, daha modern ve geniş kitleleri trene çekebilecek çözümlere ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

Bu dönüşüm bazı ülkelerde yavaş da olsa başlıyor. İtalya’da Trenitalia ile Çek üretici Škoda arasında 2023 yılında imzalanan 732 milyon avroluk anlaşma kapsamında, önümüzdeki yıllarda 370 yeni gece treni vagonu filoya katılacak. Bu yeni vagonlarda ranza sistemleri yerine, çift kişilik yataklara sahip “otel konseptli” kompartımanların yer alacağı belirtiliyor.