İsviçre’de yaşlıların ve sağlık sorunu bulunan kişilerin mümkün olduğunca uzun süre kendi evlerinde yaşamalarını destekleyecek yeni bir sistem yürürlüğe girmeye hazırlanıyor.

Federal Parlamento tarafından kabul edilen düzenlemeyle, AHV veya IV maaşıyla birlikte Ergänzungsleistungen (tamamlayıcı yardımlar) alan kişilere evde yardım ve bakım hizmetleri için yeni ödemeler yapılacak.

Yeni sistemin 1 Ocak 2028 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Uygulamanın ayrıntılarını belirleyecek yönetmelik çalışmaları ise devam ediyor.

Hangi masraflar karşılanacak?

Yeni düzenleme yalnızca tıbbi bakım hizmetlerini değil, kişilerin günlük hayatlarını bağımsız biçimde sürdürebilmelerine yardımcı olan çeşitli hizmetleri kapsayacak.

Karşılanması planlanan hizmetler arasında şunlar bulunuyor:

• Evde acil çağrı ve alarm sistemleri
• Temizlik ve ev işlerinde yardım
• Eve yemek servisi
• Refakat hizmetleri
• Doktor, hastane veya günlük ihtiyaçlar için ulaşım hizmetleri
• Hareket kısıtlılığı bulunan kişiler için evin uyarlanması
• Uygun şartlarda daha yüksek kira giderleri

Bu desteklerle kişilerin yalnızca bakım ihtiyacı nedeniyle erken dönemde huzurevine veya bakım kurumuna taşınmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Ödemeler aylık ve peşin yapılacak

Yeni sistemin en önemli özelliklerinden biri, desteklerin aylık sabit ödemeler şeklinde verilmesi olacak.

Mevcut sistemde bazı kişilerin önce hizmet bedelini ödemesi, ardından masrafın geri alınması için başvurması gerekebiliyor. Yeni modelde ise ihtiyaç tespit edildikten sonra ödeme aylık olarak ve önceden yapılabilecek.

Amaç, düşük gelirli kişilerin hizmet masrafını önce kendi cebinden karşılamak zorunda kalmamasını sağlamak.

Ödemeler kantonlar tarafından yapılacak. Bu nedenle uygulamanın bazı ayrıntıları ve ödenecek tutarlar kantonlara göre farklılık gösterebilecek. Bununla birlikte federal düzeyde asgari standartların belirlenmesi planlanıyor.

Ev ile bakım kurumu arasında yaşayanlar da yararlanabilecek

Düzenleme, zamanının tamamını evde geçiren kişilerle sınırlı olmayacak.

Yılın belirli dönemlerinde bakım kurumunda veya hastanede kalan, ancak düzenli olarak evine dönen kişiler de evde geçirdikleri süreye göre kısmi ödeme alabilecek.

Hazırlanan yönetmelik taslağında, bir kişinin bu kısmi ödemeden yararlanabilmesi için takvim yılı içinde en az 60 gün evde yaşaması öngörülüyor. Evde geçirilen süre 90 veya 120 güne çıktığında ödeme oranı da artırılabilecek.

Spitex hizmetlerinden farklı olacak

Yeni ödemeler doğrudan yalnızca Spitex’in sunduğu tıbbi bakım hizmetlerinin finansmanı anlamına gelmiyor.

Spitex tarafından verilen hemşirelik ve tıbbi bakım hizmetlerinin önemli bir bölümü zorunlu sağlık sigortası kapsamında karşılanmaya devam edecek. Yeni tamamlayıcı yardım modeli ise daha çok evde günlük yaşamın sürdürülmesini sağlayan bakım, destek ve refakat hizmetlerine odaklanacak.

Bununla birlikte yeni sistem, Spitex kuruluşları, evde bakım şirketleri, yemek hizmetleri ve refakat hizmeti sağlayan kurumlar açısından yeni bir çalışma alanı oluşturabilir.

Kimler yararlanabilecek?

Yeni hizmetlerden otomatik olarak bütün emekliler yararlanamayacak.

Temel şart, kişinin AHV veya IV kapsamında Ergänzungsleistungen alma hakkına sahip olması ve evde destek ihtiyacının resmî olarak belirlenmesi olacak.

Başvuruların kantonlardaki ilgili denkleştirme kasalarına yapılması öngörülüyor. Kesin başvuru yöntemi ve ödeme miktarları, yürürlüğe giriş öncesinde açıklanacak.