Böylece hem virüslerin hem de ilaç ve bağımlılık yapıcı maddelerin atık sudaki izlerinin düzenli olarak takip edilmesi güvence altına alınmış oldu. Bu görev, en az on yıl sürecek uzun vadeli bir iş birliğini içeriyor.
Pandemi döneminde büyük önem kazanan atık su temelli epidemiyoloji, 2020’den itibaren SARS-CoV‑2’nin yayılımını takip etmek için yoğun biçimde kullanılmıştı. Eawag ve EPFL, o dönem yüzü aşkın arıtma tesisinden alınan örnekleri analiz ederek virüsün toplumdaki dolaşımını erken aşamada tespit etmeyi başarmıştı. Zamanla yöntemler geliştirilerek grip virüsleri ve çocuklar için risk oluşturan RSV de izleme programına dahil edildi. Eawag’ın yirmi yılı aşkın süredir ilaç kalıntıları ve diğer kimyasal maddeleri tespit edebilmesi, bu alanın da doğal olarak programa eklenmesini sağladı.
Bugün Eawag, ülke genelinde seçilmiş on arıtma tesisinden gelen atık suyu analiz ediyor. Bu tesisler, yaklaşık iki milyon kişilik nüfusu temsil ediyor. Yeni dijital PCR cihazları ve aynı anda birden fazla virüsü ölçebilen testler sayesinde analizler hem daha hızlı hem de daha karşılaştırılabilir hâle geldi. Tüm örneklerin Dübendorf’ta merkezi olarak işlenmesi, veri sürekliliğini ve kaliteyi artırıyor.
Eawag’ın ulusal referans merkezi olarak atanması, kuruma hem bilimsel hem de operasyonel açıdan yeni bir sorumluluk yüklüyor. Siedlungswasserwirtschaft Bölüm Başkanı Christoph Ort, bu adımın İsviçre’yi olası yeni salgınlara karşı daha hazırlıklı kıldığını belirtiyor. Ort’a göre uzun vadeli veri setleri, virüslerin dolaşımı ile kimyasal maddelerin toplumdaki kullanımına dair daha derin ilişkilerin anlaşılmasını sağlayacak. BAG Sözcüsü Simon Ming de Eawag’ın uzmanlığının, halk sağlığını korumada kritik bir rol oynadığını vurguluyor.
Atık su izleme yalnızca virüslerin takibiyle sınırlı değil. BAG ve Eawag, “Sucht und Prävention” stratejisi kapsamında ilaç ve uyuşturucu maddelerin atık sudaki izlerini inceleyen bir programı da 2029’a kadar sürdürecek. “DroMedario II” adı verilen proje, toplumdaki madde kullanımına dair güvenilir veriler sunuyor. Örneğin ketamin tüketimindeki artış ya da kokain metaboliti benzoylecgonin’in hafta sonları yükselmesi, atık su analizleri sayesinde net biçimde görülebiliyor. Bu veriler, polis ve sağlık kurumlarının gözlemleriyle birlikte değerlendirildiğinde toplumdaki eğilimleri daha doğru okumayı mümkün kılıyor.
Atık su analizlerinin geleceği ise hâlâ araştırma konusu. Eawag, analizlerin bir gün arıtma tesislerinde otomatik olarak yapılabileceği teknolojiler üzerinde çalışıyor. Ancak kurum, bu çalışmaların hiçbir zaman “gözetim” amacı taşımadığını özellikle vurguluyor. Christoph Ort, “Biz bir atık su polisi değiliz” diyerek okulların veya kurumların bireysel tüketim takibi taleplerini kesin biçimde reddettiklerini hatırlatıyor.
İsviçre’nin atık su izleme sistemi, pandemi sonrası dönemde kalıcı bir halk sağlığı aracı hâline gelirken, Eawag’ın ulusal referans merkezi olarak rolü bu yapının bilimsel temelini güçlendiriyor.
