Son haftalarda ABD ve İran arasında yürütülen diplomatik temaslar, savaşın tamamen sona erdirilmesi konusunda yoğunlaştı. Bu çerçevede taraflar arasında somut ateşkes teklifleri ve retler yaşandı. Mezkur süreçte en az iki büyük ateşkes teklifi Washington tarafından İran’a iletildi; ancak İran bu tekliflerin bir kısmını reddetti ve kalıcı bir çözüm talep etti.
İlk önemli teklif, taraflar arasındaki çatışmaların hızla tırmandığı dönemde 48 saatlik kısa süreli bir ateşkesti. Bu teklif, sahadaki gerilimi anlık olarak azaltmak amacıyla ABD tarafından sunuldu; ancak İran bu geçici ateşkesi kabul etmediği yönünde açıklama yaptı. İkinci teklif, 45 günlük iki aşamalı ateşkes önerisi oldu ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması gibi güvenlik taahhütlerini içeriyordu; bu taslak da İran tarafından reddedildi.
Bu reddedilmelerin ardından diplomasi trafiği Pakistan başta olmak üzere bölgesel arabulucuların çabasıyla sürdürülerek şu anki geçici anlaşma sağlandı. ABD ve İran, karşılıklı iki haftalık geçici ateşkeste uzlaşmaya vardı. Bu ateşkes çerçevesinde taraflar geçici olarak saldırılarını durdurmayı kabul etti ve Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasını taahhüt etti.
Bu iki haftalık ateşkes, çatışmaların 40’lı günlerinde devreye girdi ve kalıcı barış için müzakerelerin yolunu açmayı amaçlıyor. Bazı kaynaklara göre Pakistan ve Çin gibi ülkelerin arabuluculuğuyla yürütülen bu süreçte tarafların üzerinde çalıştığı yaklaşık 15 maddelik kapsamlı bir barış planı bulunuyor.
İran’ın müzakere masasına sunduğu talepler de medyada geniş yer buldu. İran’ın önerdiği 10 maddelik planda bölgesel çatışmaların sona erdirilmesi, mevcut yaptırımların kaldırılması, yeniden yapılanma desteği, Hürmüz Boğazı’nda güvenlik ve kontrol düzenlemeleri gibi maddeler yer alıyor. Bu talepler, taraflar arasındaki temel farklılıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Bu gelişmeler üzerine Avrupa Birliği liderleri ve uluslararası aktörler, geçici ateşkesi olumlu karşılayarak kapsamlı bir barış anlaşması için diplomatik çabaların sürdürülmesi çağrısında bulundu. Ancak bu geçici ateşkesin yalnızca ilk adım olduğu, kalıcı bir çözüm için tarafların daha derin ve kapsamlı bir anlaşma yapması gerektiği uluslararası gözlemciler tarafından vurgulanıyor.
Uzmanlar, bu süreçte görülen ateşkes teklifleri ve reddedilmelerin, her iki tarafın da savaşın sona erdirilmesi kadar kendi ulusal çıkarlarını güvence altına alma arayışıyla şekillendiğini belirtiyor. Geçici ateşkesin ardından başlayacak kapsamlı müzakerelerin, bölgesel güvenlik, enerji arzı ve ticaret ilişkileri gibi alanlarda etkileri uzun vadeli olacaktır.
