Ferah

İngiltere’nin Bradford kentindeki Usmania Camisi’nde öğle namazının ardından alışılmışın dışında bir tablo ortaya çıkıyor. Namazını tamamlayan, çoğu emekli ve ileri yaştaki erkekler caminin alt katında toplanarak haftalık pilates dersine katılıyor.

Namaz sonrası spor

Özellikle 50 ila 80 yaş arasındaki cemaat üyelerinin ilgi gösterdiği dersler, haftada bir gün 45 dakika sürüyor. Katılımcılar bu süre boyunca squat, esneme ve denge hareketleri yaparak hem fiziksel olarak aktif kalıyor hem de birlikte vakit geçiriyor.Yoğun talep nedeniyle katılım sayısına sınırlama getirilirken, cami yönetimi uygulamanın farklı bölgelerdeki camilerin de dikkatini çektiğini açıkladı. İngiltere’nin çeşitli şehirlerinin yanı sıra Malezya ve Kanada’dan da benzer bir çalışma başlatmak isteyen camilerin iletişime geçtiği bildirildi.Başlangıçta daha küçük bir grupla başlatılan pilates dersleri, caminin sosyal medya hesabında paylaşılan bir videonun kısa sürede milyonlarca kişi tarafından izlenmesiyle geniş kitlelere ulaştı. Artan ilgiyle birlikte haftalık katılım yaklaşık 30 kişiye çıktı ve dersler cemaat için düzenli bir buluşma noktası haline geldi.Pilates seansları yalnızca fiziksel hareketle sınırlı kalmıyor. Katılımcılar için sosyal etkileşim ve dayanışma ortamı da sağlayan etkinliklerin, hem bedensel hem de zihinsel açıdan olumlu etkiler yarattığı ifade ediliyor.Derslerin ardından çay, meyve ve bisküvi eşliğinde yapılan sohbetler ise özellikle ileri yaştaki erkekler için önemli bir sosyalleşme fırsatı sunuyor.<h3>Kadınlar ve gençler için yeni planlar</h3>Organizasyonu yürüten yetkililer, camiyi yalnızca ibadet edilen bir mekan olmaktan çıkarıp toplumsal birlikteliği güçlendiren bir merkez haline getirmeyi hedeflediklerini belirtiyor. Bu doğrultuda kadınlara yönelik pilates dersleri düzenlenmesi ve gençler için sosyal kulüpler oluşturulması planlanıyor.Yetkililer, bu tür faaliyetlerle caminin her yaştan birey için daha kapsayıcı ve erişilebilir bir toplumsal buluşma alanına dönüşmesini amaçladıklarını vurguluyor.

İngiltere’de Camide namaz sonrası pilates ilgi görüyor

Zürich Üniversitesi’nin uzun süreli bir araştırması, aile içinde genellikle konuşulmayan bir tabu konuyu gün yüzüne çıkardı: 11–24 yaş arası gençlerin üçte biri, hayatında en az bir kez ebeveynine fiziksel olarak saldırmış. 

Ailede şiddet döngüsü

Araştırmaya göre bu davranış, düşündüğümüzden çok daha yaygın.<h3>Şiddet davranışı en çok 13 yaşında görülüyor</h3>Araştırmada fiziksel saldırı; vurmak, tekmelemek, eşya fırlatmak gibi eylemler olarak tanımlandı. Katılımcıların %32,5’i, 11–24 yaş arasında ebeveynine en az bir kez fiziksel saldırıda bulunduğunu söyledi. 13 yaş, agresyonun en yoğun görüldüğü dönem: Bu yaşta gençlerin yaklaşık %15’i ebeveynine karşı fiziksel şiddet uygulamış. Genç yetişkinlik döneminde bu oran %5’e kadar düşüyor.<h3>“Genellikle tekil olaylar – sistematik şiddet değil”</h3>Araştırmanın son yazarlarından Lilly Shanahan, bulguların dramatize edilmemesi gerektiğini vurguluyor: “Çoğu olay tek seferlik. Genellikle ergenlik dönemindeki yoğun çatışmaların bir parçası. Bu sistematik şiddet ya da bireysel bir başarısızlık değil.”<h3>Sosyoekonomik durum belirleyici değil</h3>Araştırmanın ilk yazarı Laura Bechtiger, şiddetin belirli bir sosyal sınıfa ya da eğitim düzeyine özgü olmadığını belirtiyor. Ancak bazı risk faktörleri öne çıkıyor:<ul><li>Ebeveynlerin fiziksel cezalandırma uygulaması</li><li>Sürekli sözlü saldırganlık</li></ul>Bu durumlar, aile içinde bir “şiddet döngüsü” oluşma ihtimalini artırıyor.<h3>Tabu olduğu için çoğu aile konuşmuyor</h3>Araştırmaya göre birçok ebeveyn, çocuklarının davranışını gizliyor; hem utanç hem de çocuklarının cezalandırılmasından duydukları korku nedeniyle yardım aramaktan kaçınıyor. Bu da sorunun görünürlüğünü azaltıyor.

Gençlerin üçte biri ebeveynine fiziksel şiddet uyguluyor

Avrupa, Soğuk Savaş’tan bu yana görülmemiş bir hızla yeniden silahlanıyor. Bu dönüşüm, İsviçre’yi uzun süredir tartışmalı olan silah ihracatı politikasını gözden geçirmeye zorladı.

İsviçre silah politikası değişti

Federal Konsey, ülkenin tarafsızlık ilkesine aykırı olmadığını savunarak, 25 ülkeye yönelik silah ihracatı ve yeniden ihracatın otomatik olarak onaylanmasını kabul etti.Bu karar, hem Avrupa’daki güvenlik ortamının değişmesi hem de İsviçre’nin rüstungsindustriesinin uluslararası sipariş kaybetme riski nedeniyle alındı.<h2>Geri Adımın Arka Planı: Avrupa İsviçre’yi Dışlamaya Başladı</h2>2022’de Almanya, İsviçre’den Gepard uçaksavar tankları için 12.400 mermiyi Ukrayna’ya yeniden ihraç etmek için izin istedi. İsviçre, tarafsızlık gerekçesiyle bunu iki kez reddetti. Benzer talepler İspanya, Danimarka ve Hollanda’dan da geldi; hepsi geri çevrildi.Bu kararlar Avrupa’da tepki topladı:<ul><li>Hollanda, İsviçre’den silah alımını durdurdu.</li><li>Almanya, büyük bir askeri tedarik ihalesinden İsviçreli üreticileri dışladı.</li></ul>Bu durum, Avrupa’nın hızla artan savunma harcamalarıyla birleşince İsviçreli üreticiler için ciddi bir tehdit hâline geldi. Avrupa, İsviçre’nin en büyük pazarı ve ihracat gelirlerinin %80’i bu bölgeden geliyor. Buna rağmen İsviçre’nin silah ihracatı 2023’te %27, 2024’te ise %5 düştü.Swissmem, bu gidişatın ulusal güvenliği bile tehlikeye atabileceği uyarısında bulundu.<h2>Yeni Güvenlik Ortamı: İsviçre Tarafsızlığı Yeniden Tanımlıyor</h2>Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, Avrupa’nın güvenlik mimarisini kökten değiştirdi. İsviçre Savunma Bakanı Martin Pfister, bunun “Avrupa’da kalıcı barış illüzyonunu yok ettiğini” söyledi.Pfister’e göre:<ul><li>Avrupa’da yeni savaş riskleri var.</li><li>İsviçre, Avrupa savunma işbirliğine daha fazla dahil olacak.</li><li>Silah tedarik zincirlerinde Avrupa’ya öncelik verilecek.</li></ul>Bu söylem, İsviçre’nin geleneksel tarafsızlık anlayışında ciddi bir dönüşüme işaret ediyor.<h2>Yeni İhracat Kuralları Tarafsızlıkla Çelişiyor mu?</h2>Federal Konsey, yeni düzenlemenin tarafsızlıkla uyumlu olduğunu savunuyor. Ancak bu, önceki pozisyonla çelişiyor. Daha önce İsviçre, Ukrayna’ya silah göndermenin tarafsızlık gereği Rusya’ya da aynı miktarda silah göndermeyi gerektireceğini savunuyordu.Uzmanlar arasında görüş birliği yok:<ul><li>Bazıları, güçlü bir savunma sanayisinin “silahlı tarafsızlığı” desteklediğini düşünüyor.</li><li>Diğerleri, bu adımın tarafsızlığı zayıflattığını savunuyor.</li></ul>Uluslararası alanda ise algı daha olumsuz. Rusya, İsviçre’nin AB yaptırımlarını benimsemesinden sonra zaten tarafsız olmadığını iddia etmişti.<h2>Avrupa’daki Diğer Tarafsız Ülkeler de Yön Değiştiriyor</h2>İsviçre yalnız değil:<ul><li>Finlandiya ve İsveç, NATO’ya katıldı.</li><li>Kıbrıs, Rus silahlarını bıraktı ve NATO’ya yakınlaştı.</li><li>Avusturya, savunma bütçesini GSYİH’nin %2’sine çıkarıyor.</li><li>İrlanda, düşük savunma harcamalarını tarafsızlığının bir parçası olarak koruyor.</li></ul>Tarafsızlık artık Avrupa’da yeniden tanımlanan bir kavram.<h2>İsviçre’de Siyasi Mücadele Devam Ediyor</h2>Halk desteği hâlâ yüksek olsa da (%87), tarafsızlık anlayışı değişiyor. Yakında halk, Neutralitätsinitiative hakkında oylama yapacak. Bu inisiyatif kabul edilirse:<ul><li>İsviçre yaptırım uygulayamayacak.</li><li>NATO ile işbirliği azaltılacak.</li></ul>Bu, ülkenin dış politikasını kökten değiştirebilir.Bu arada silah ihracatındaki değişikliklere karşı referandum kampanyası da başlatıldı. Ancak anketlere göre halkın yarısından fazlası, saldırıya uğrayan bir ülkeye silah gönderilmesini tarafsızlıkla çelişmediğini düşünüyor.<h2>Ukrayna’ya Etkisi: Yeni Kurallar Geriye Dönük Değil</h2>Yeni düzenleme, geçmişte yapılan satışları kapsamıyor. Bu nedenle:<ul><li>Avrupa ülkelerinin elindeki İsviçre yapımı silahlar</li><li>Ukrayna’ya hâlâ gönderilemeyecek</li></ul>Bu durum, Ukrayna açısından değişen bir şey olmadığı anlamına geliyor.

İsviçre silah ihracatını gevşetti: Tarafsızlık tartışması alevlendi

İsviçre’nin kamu yayıncısı SRG, hem siyasi baskılar hem de düşen gelirler nedeniyle tarihinin en kapsamlı dönüşüm ve tasarruf sürecinden geçiyor. 

SRG’de sert tasarruf dalgası

Yeni açıklanan rakamlara göre kurum, 2025 yılında 248 tam zamanlı pozisyonu ortadan kaldırdı. Bu, 2029’a kadar planlanan yaklaşık 900 kişilik toplam işten çıkarma sürecinin ilk büyük adımı.<h3>Arka plan: Düşen gelirler, sıkı tasarruf hedefleri</h3>Medienminister Albert Rösti, Serafe ücretlerini 2029’a kadar 335 franktan 300 franka düşürmek istiyor. Bu karar, SRG’nin bütçesinde 120 milyon franklık bir gelir kaybına yol açacak. Buna ek olarak:<ul><li>90 milyon frank daha az ticari gelir,</li><li>60 milyon frank enflasyon kaynaklı ek maliyet,</li></ul>SRG’nin toplamda 270 milyon frank tasarruf etmesini zorunlu kılıyor. Bu da bütçenin %17’sine denk geliyor.SRG’nin dönüşüm projesi «Enavant», bu tasarrufların temel çerçevesini oluşturuyor.<h3>248 pozisyon nereden gitti? Wille: “Bu kolay bir süreç değil”</h3>SRG Direktörü Susanne Wille, işten çıkarmaların tüm birimlere yayıldığını söylüyor:<ul><li>Program</li><li>Üretim</li><li>Teknoloji</li><li>Yönetim</li><li>Tüm dil bölgeleri</li></ul>Pozisyonların bir kısmı doğal yollardan (emeklilik, sözleşme bitişi, istifa) kapatıldı. Ancak Wille, bazı işten çıkarmaların kaçınılmaz olduğunu kabul ediyor: “Bu her zaman insanlar hakkında. Uzmanlıkları çok değerli. Bu kolay bir süreç değil.”Wille, çalışanlardan gelen veda mesajlarının kendisini duygusal olarak zorladığını da açıkça dile getiriyor.<h3>2026’da da küçülme devam edecek – yöneticiler de etkilenecek</h3>Wille, küçülmenin yalnızca başlangıç olduğunu belirtiyor: “Şirket daha dijital, daha verimli ve daha hareketli olacak. Bu da yeni yapılar gerektiriyor. Evet, yönetici pozisyonları da etkilenecek.”SRG’nin 2029’a kadar 600’den fazla ek pozisyonu daha kapatması gerekiyor.<h3>İnisiyatif kabul edilirse tablo çok daha sert</h3>SRG-Initiative (Halbierungsinitiative) kabul edilirse, SRG’nin bütçesi yarıya düşecek. Wille’ye göre bu, kurumun bugünkü hâliyle fiilen sona ermesi anlamına geliyor:<ul><li>3000 SRG çalışanı işini kaybedebilir</li><li>3000 dolaylı iş (prodüksiyon şirketleri, yazarlar, teknik tedarikçiler, KOBİ’ler, inşaat, gastronomi) de yok olabilir</li></ul>Wille, bunun İsviçre medya ekosistemi için “yapısal bir çöküş” olacağını savunuyor.<h3>Yönetim küçülüyor, bölgeler birleşiyor</h3>SRG, Nisan 2026’dan itibaren:<ul><li>Yönetim kadrosunu küçültüyor</li><li>Dil bölgeleri arasında daha sıkı işbirliği zorunlu hâle geliyor</li><li>Dijital üretim süreçleri merkezileştiriliyor</li></ul>Amaç: Daha az kaynakla daha fazla dijital içerik üretmek.<h3>“Tasarruf bir amaç değil, zorunluluk”</h3>Wille, tasarrufun tek başına bir hedef olmadığını vurguluyor: “Önemli olan şu: Bu bütçeyle hâlâ güçlü bir program üretebilir miyiz? Halkın güvenini koruyabilir miyiz?”SRG’nin önünde zorlu bir yol var. 2025’teki 248 kişilik kayıp, 2029’a kadar sürecek çok daha büyük bir dönüşümün yalnızca ilk adımı.

SRG 2029’a kadar 270 Milyon frank tasarruf etmek zorunda

İsviçre’de yaşayan Portekiz vatandaşı 24 yaşındaki Aida Alexander Oliviera, İstanbul’da geçirdiği estetik operasyonun ardından yaşamını yitirdi. Şüpheli ölümle ilgili başlatılan soruşturmada Adli Tıp Kurumu, operasyonu gerçekleştiren doktoru kusurlu buldu.

İsviçre'deki aile sorumluların cazalandırılmasını istiyor

Estetik operasyon yaptırmak amacıyla İsviçre’den Türkiye’ye giden Oliviera, bir daha ülkesine dönemedi. Genç kadına, İstanbul’un Şişli ilçesinde bulunan bir muayenehanede yağ aldırma ve kalçaya yağ enjeksiyonu işlemi uygulandı. Operasyon sonrası fenalaşan Oliviera, kaldırıldığı hastanede tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.Acı haberle yıkılan aile, kızlarının ölümünde ihmali bulunan kişilerin yargı önünde hesap vermesini istiyor.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/dc42389252e58e5f123fa1345.png" width="1024" height="576"></figure>“Kızımız İçin Adalet İstiyoruz”Hayatını kaybeden Aida Oliviera’nın babası Friatas Riberio, yaşananların aydınlatılmasını talep ederek, “Biricik kızımız Aida’yı kaybettik. Olan bitenin bir hata değil, ihmal olduğunu gösteren belgeler var. Kızımız için adalet istiyoruz. Sorumlular cezalandırılmalı” dedi.İfade Sürecinde Usulsüzlük İddiası7 Mart 2024’te gerçekleşen ölümün ardından Oliviera’nın cenazesi, otopsi yapılmak üzere Adli Tıp Kurumu’na gönderildi. Teşhis işlemleri için İstanbul’a gelen kuzeninin ifade sürecinde usulsüzlük yaşandığı iddia edildi.Ailenin avukatlarının aktardığına göre, yeminli tercüman yerine doktorun yönlendirdiği bir kişi tercümanlık yaptı ve kuzenin ifadesine “şikayetçi değilim” şeklinde bir beyan eklendi. Ailenin bu durumdan sonradan haberdar olduğu belirtildi.Avukat Enes Osman Taşer, “Doktorun kendi yönlendirdiği tercümanla ifade alınması kabul edilemez. Aile bu bilgiyi öğrendiğinde büyük bir şok yaşadı” ifadelerini kullandı.Adli Tıp: Doktor Kusurluİstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında Adli Tıp Kurumu’nca hazırlanan raporda, operasyonu gerçekleştiren doktorun kusurlu olduğu tespit edildi.Raporda, Oliviera’nın ölüm nedeninin estetik operasyon sonrası meydana gelen damar yırtılması sonucu iç kanama ve akciğer damarlarının pıhtı ile tıkanması olduğu kaydedildi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/dc42389252e58e5f123fa1343.png" width="1024" height="576"></figure>Aile Yargılamanın Başlamasını BekliyorAilenin avukatlarından Fatih Bulut, olayın üzerinden yaklaşık iki yıl geçmesine rağmen henüz yargılamanın başlamadığına dikkat çekerek, “Aile bugüne kadar mahkeme önünde ifade veremedi. Tek çocuklarını kaybettiler ve sürecin uzamasından dolayı büyük üzüntü yaşıyorlar” dedi.Avukat Taşer ise, “Sanık bir doktor olduğu için Sağlık Bakanlığı’ndan soruşturma izni alınması gerekti. Bu izin süreci yaklaşık bir yıl sürdü. Kısa süre önce soruşturmacı atandı” açıklamasında bulundu.Genç kadının ailesi, adalet sürecinin bir an önce işletilmesini ve sorumluların yargı önüne çıkarılmasını talep ediyor.

İstanbul’a estetik operasyon için giden Aida hayatını kaybetti

İsviçre’de şehirler ve kasabalar, fosil yakıtlardan uzaklaşmak ve CO₂ emisyonlarını azaltmak için Fernwärme (bölgesel ısıtma) ağlarını hızla genişletiyor. Ancak her proje başarıya ulaşmıyor. 

İsviçre’de Fernwärme atağı

Bazıları teknik, mali veya siyasi nedenlerle iptal ediliyor. Buna rağmen uzmanlar, Fernwärme’nin ülkenin enerji dönüşümünde kilit rol oynayacağı konusunda hemfikir.<h3>Romanshorn ve Rapperswil-Jona: İptal edilen projeler</h3>Romanshorn’da Bodensee’den ısı çekmeyi hedefleyen büyük bir Fernwärme projesi, yapılan hesaplamalar sonucunda ekonomik olmadığı gerekçesiyle Aralık ayında durduruldu. Benzer şekilde Rapperswil-Jona’da da Hinwil’deki çöp yakma tesisinin atık ısısını kullanarak kentin ısı ihtiyacının %20’sini karşılamayı amaçlayan proje iptal edildi.Rapperswil-Jona Belediye Başkanı Barbara Dillier, SRF’ye yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Riskler ve belirsizlikler çok büyüktü. 115 milyon franklık yatırımın finansmanı mümkün değildi.”Bu örnekler, Fernwärme projelerinin her zaman uygulanabilir olmadığını gösteriyor.<h3>Buna rağmen birçok şehir hızla ilerliyor</h3>Tüm zorluklara karşın, İsviçre genelinde Fernwärme ağı büyüyor. Termik Ağlar İsviçre Birliği’nin direktörü Andreas Hurni, özellikle büyük şehirlerin öncü rol oynadığını belirtiyor: “Zürih, Basel, Cenevre, Bern ve Lozan büyük yatırımlar yapıyor. 2050’ye kadar toplamda yaklaşık 7 milyar frank harcanacak. Küçük şehirler ve köylerde de hızlı bir genişleme var.”Şu anda İsviçre’de 1600 Fernwärme ağı bulunuyor ve ülkenin toplam ısı ihtiyacının %10’unu karşılıyor. Hurni’ye göre bu oran 2050’ye kadar %25’e çıkabilir.<h3>Yeni ısı kaynakları: Göller, nehirler ve veri merkezleri</h3>Fernwärme sağlayıcıları artık yalnızca çöp yakma tesislerinin ve sanayinin atık ısısına güvenmiyor. Giderek daha fazla:<ul><li>göl ve nehir suyu,</li><li>odun yakıtlı sistemler,</li><li>veri merkezlerinin atık ısısı</li></ul>ısı kaynağı olarak kullanılıyor. Buna karşılık doğal gazın rolü hızla azalıyor.Euroheat &amp; Power temsilcisi Pauline Lucas, ısıtmanın karbonsuzlaştırılmasının yalnızca iklim hedefleri için değil, aynı zamanda enerji güvenliği için de kritik olduğunu vurguluyor: “AB’de gaz tüketiminin üçte ikisi ısıtma ve soğutma için kullanılıyor. Bu bağımlılıktan kurtulmak zorundayız.”<h3>İsveç örneği: Neredeyse hiç baca dumanı yok</h3>Fernwärme konusunda Avrupa’nın en başarılı ülkelerinden biri İsveç. Enerji uzmanı Mart Kivikas, İsveç’teki tabloyu şöyle anlatıyor: “Kışın İsveç’te dolaşırsanız neredeyse hiç duman görmezsiniz. Çünkü evlerin büyük bölümü Fernwärme’ye bağlı.”Stockholm’de çok daireli binaların %90’ı bölgesel ısıtma sistemine bağlı. Bunun nedeni yalnızca teknik altyapı değil; aynı zamanda belediyelerin yatırımları üstlenmesi ve tarifeleri fosil yakıtlardan daha ucuz tutması.<h3>Sonuç: Büyük fırsat, ama her yerde değil</h3>Fernwärme, İsviçre’nin enerji dönüşümünde büyük bir potansiyele sahip. Ancak her proje ekonomik veya teknik açıdan uygulanabilir değil. Bazı şehirler hızla ilerlerken, bazıları geri adım atmak zorunda kalıyor. Yine de genel eğilim açık: İsviçre, ısıtma sistemlerini karbonsuzlaştırmak için Fernwärme’ye giderek daha fazla güveniyor.

Bölgesel ısıtma projeleri büyüyor: Bazıları ilerliyor, bazıları çöküyor

İsviçre’de aile içi şiddet vakaları artmaya devam ediyor. Federal İstatistik Ofisi’nin (BFS) yeni verileri, 2024 yılında 21.000’den fazla aile içi şiddet vakasının polis tarafından kayda geçtiğini gösteriyor. 

Yabancı kadınların oranı...

Bu, bir önceki yıla göre yaklaşık %6’lık bir artış anlamına geliyor. Ancak asıl tartışma yaratan nokta, hangi grupların en sık şüpheli olarak kaydedildiği.Yeni istatistiklere göre, yabancı kadınların aile içi şiddet nedeniyle suçlanma oranı, İsviçreli erkeklerin oranından daha yüksek. Genel tablo ise şöyle:<ul><li>İsviçreli kadınlar: 4,4</li><li>İsviçreli erkekler: 12,6</li><li>Yabancı kadınlar: 13,2</li><li>Yabancı erkekler: 33,3</li></ul>Bu rakamlar, 10.000 kişi başına düşen şüpheli sayısını gösteriyor.<h3>Siyasi tartışma: “Göç sorunu” mu, “çok boyutlu bir toplumsal sorun” mu?</h3>Verilerin açıklanması, Aralık ayında bütçe görüşmeleri sırasında başlayan tartışmayı yeniden alevlendirdi. O dönemde aile içi şiddetle mücadele için ayrılan fonların artırılması gündeme gelmiş, SP’li Ulusal Konsey üyesi Tamara Funiciello yoğun bir kampanya ile ek kaynakların onaylanmasını sağlamıştı.SVP ise tartışmayı farklı bir noktaya çekiyor. Ulusal Konsey üyesi Pascal Schmid, yeni rakamların “aile içi şiddetin esasen bir göç sorunu olduğunu gösterdiğini” savunuyor. Schmid, “Bu durum, sorunun sadece erkeklere indirgenemeyeceğini, özellikle de göçmen kökenli kişilerde çok daha yüksek olduğunu kanıtlıyor” diyor. Ayrıca, “kadın-erkek eşitliğini tanımayan kültürlerden gelen göçün sınırlandırılması gerektiğini” öne sürüyor.SVP, aile içi şiddetle ilgili tüm resen kovuşturulan suçların zorunlu sınır dışı ile sonuçlanmasını talep eden bir girişim de sundu.<h3>SP: “Şiddet çok boyutlu, tek bir gruba indirgenemez”</h3>SP’li Funiciello ise SVP’nin yaklaşımını sert bir şekilde eleştiriyor. Ona göre aile içi şiddet, yalnızca göçle açıklanamayacak kadar karmaşık bir olgu: “SVP yine sorumluluğu tek bir gruba yüklüyor. Oysa şiddet; çocukluk travmaları, ekonomik zorluklar, düşük gelir, sıkışık yaşam koşulları gibi birçok faktörün birleşimiyle ortaya çıkıyor.”Funiciello, özellikle düşük gelirli ve dar yaşam alanlarına sahip kişilerin – ki bu grupta yabancıların oranı daha yüksek – daha fazla risk altında olduğunu belirtiyor.
“Şiddet çok boyutlu bir sorun. Kaynağı ne olursa olsun, her düzeyde mücadele edilmesi gerekiyor” diyor.<h3>Aile içi şiddet vakaları neden artıyor?</h3>Uzmanlara göre artışın birkaç nedeni olabilir:<ul><li>Daha fazla kişinin şiddeti bildirmesi</li><li>Ekonomik baskıların artması</li><li>Göçmen nüfusun demografik yapısı</li><li>Pandemi sonrası sosyal gerilimler</li><li>Polis ve sosyal hizmetlerin daha etkin kayıt tutması</li></ul>Ancak rakamlar, özellikle yabancı erkeklerin ve yabancı kadınların yüksek temsilinin, politik tartışmaları daha da sertleştirdiğini gösteriyor.<h3>Sonuç: Veriler net, yorumlar farklı</h3>İstatistikler açık: Aile içi şiddet vakalarında hem erkekler hem de yabancılar daha yüksek oranlarda şüpheli olarak kaydediliyor. Ancak bu verilerin nasıl yorumlanacağı, İsviçre siyasetinde derin bir ayrışmaya yol açmış durumda.Bir yanda “göç politikası sıkılaştırılmalı” diyenler, diğer yanda “sorun çok boyutlu, çözüm de çok boyutlu olmalı” diyenler var. Tartışmanın önümüzdeki aylarda da devam etmesi bekleniyor.

Aile içi şiddet vakaları neden artıyor?

Basel-Stadt’ın Kleinhüningen bölgesinde yaşayanlar, haftalardır artan şiddet, hırsızlık ve taciz olayları nedeniyle büyük bir endişe içinde. 

Basel’de Asylzentrum tartışması büyüyor

Özellikle Schäferweg çevresindeki Federal Asylzentrum’un yakınında yaşayan kadınlar, geceleri tek başına dışarı çıkmaya artık cesaret edemediklerini söylüyor. Mahalle sakinleri, durumun kontrol dışına çıktığını ve yetkililerden yeterli destek alamadıklarını dile getiriyor.Gerginliği tırmandıran son olay, 4 Ocak’ta yaşandı. Üç kişinin bir aracı soymaya çalıştığını fark eden bir mahalle sakini müdahale etmek istedi. Ancak saldırganlar, iddiaya göre, demir bir çubukla adama saldırarak onu eşi ve çocuğunun gözleri önünde ağır şekilde yaraladı. Polis, olaydan kısa süre sonra 17, 20 ve 31 yaşındaki üç Faslı erkeği gözaltına aldı. Ancak Basel Staatsanwaltschaft, tutuklama için gerekli koşullar oluşmadığı gerekçesiyle şüphelilerin serbest bırakıldığını doğruladı.<h3>“Bütün sokak çaresiz durumda”</h3>Olayı gören bir mahalle sakini, “Hızlı davranıp polisi aradık, yoksa daha kötü olabilirdi. Herkes korkuyor, bütün sokak çaresiz” diyerek durumu özetliyor. Bölgedeki birçok kişi, özellikle akşam saatlerinden sonra yüksek ses, kavga ve provokasyonların arttığını söylüyor.Asylzentrum’un bulunduğu tesis, yeraltında, gün ışığı almayan bir yapı ve burada yalnızca kısa süre önce başvuru yapmış erkek sığınmacılar kalıyor. Bir öğrenci, “Saat 22.00’den sonra sürekli gürültü oluyor. Dışarıda yatıyorlar, kavga çıkarıyorlar. Bir şey söylediğimde hakaret ediyorlar” diyor. Aynı kişi, kız arkadaşının artık mahallede tek başına dolaşmaya cesaret edemediğini belirtiyor.<h3>Hırsızlıklar, tacizler, balkonlarda yabancılar</h3>Bir diğer sakin, hırsızlıkların neredeyse günlük hale geldiğini anlatıyor: “Arabalar soyuluyor, bahçelerden eşyalar çalınıyor. Bir keresinde biri benim balkonumda uyudu.” Yaz aylarında çamaşırları dışarı asmanın bile riskli olduğunu, çünkü çalındığını söylüyor.En çok etkilenenler ise kadınlar. Bir mahalle sakini, “Kadınlara sürekli laf atılıyor. Çocukların yanında bile uygunsuz sözler duyuyoruz. Karanlıkta tek başına yürümek artık mümkün değil” diyor.<h3>Mahalle örgütleniyor: İmza kampanyası ve WhatsApp grupları</h3>Bölge sakinleri, son haftalarda Asylzentrum’un kapatılması için imza toplamaya başladı. Ayrıca bir WhatsApp grubu üzerinden birbirlerini bilgilendiriyorlar. Bazıları, 20 Minuten’e yaptıkları açıklamalarda, çaresizlikten kendi adaletlerini sağlamayı düşündüklerini bile söyledi. Polis tarafından yalnız bırakıldıklarını hissediyorlar.<h3>Polis daha fazla devriye sözü verdi</h3>Basel Güvenlik Departmanı, polis ekiplerinin tehlike anında “her zaman çok kısa sürede” olay yerine ulaştığını belirtiyor. Ancak artan şikâyetler üzerine, devriye sayısının artırılacağını açıkladı. Polis sözcüsü Stefan Schmitt, bölgede daha görünür olacaklarını söyledi.Yine de bu açıklamalar, mahalle sakinleri için yeterli değil. Çünkü Federal Göç Sekreterliği (SEM), Asylzentrum’un faaliyetlerine devam edeceğini duyurdu.<h3>Gelecek belirsiz: Güvenlik kaygısı sürüyor</h3>Şiddet olayına karışan üç kişinin serbest bırakılması, mahalledeki güvensizlik hissini daha da artırdı. Birçok kadın, akşam saatlerinde dışarı çıkmaktan kaçınıyor. Bazı aileler taşınmayı düşünürken, diğerleri yetkililerin daha sert önlemler almasını talep ediyor.Kleinhüningen’deki atmosfer, sakinlerin sözleriyle özetleniyor:
“Bu şekilde yaşanmaz. Korku günlük hayatın bir parçası oldu.”

Kleinhüningen’de güvenlik alarmı: Kadınlar geceleri sokağa çıkamıyor

İsviçre’de dijital ödemeler günlük hayatın merkezine yerleşmiş olsa da, uzmanlar ve federal makamlar bir konuda hemfikir: Evde belirli bir miktar nakit bulundurmak hâlâ önemli. 

Federal Hükümetten nakit uyarısı

Bunun nedeni, olası elektrik kesintileri, Internet arızaları veya ödeme sistemlerindeki teknik sorunlar nedeniyle kartlı ödemelerin geçici olarak devre dışı kalabilmesi.Federal Ekonomik Tedarik Dairesi (BWL), vatandaşlara küçük banknotlar ve bozukluklardan oluşan bir nakit rezervi bulundurmalarını tavsiye ediyor. Öneri oldukça somut: Evde, bir haftalık alışverişi ve gerekiyorsa bir depo benzin ödemeye yetecek kadar nakit bulunmalı. BWL belirli bir rakam vermiyor, ancak ortalama maliyetler bu miktarı kabaca ortaya koyuyor.ETH Zürich’e göre bir kişinin bir haftalık gıda alışverişi yaklaşık 100 frank tutuyor. TCS verilerine göre ise 50 litrelik bir depo, yakıt türüne bağlı olarak 82–88 frank arasında doluyor. Bu hesaplamayla, bir kişinin evde bulundurması gereken minimum nakit miktarı 180 frank civarında.İsviçre’de birçok kişi bu tavsiyeye zaten uyuyor. “Swiss Payment Monitor 2025” verilerine göre, halkın cüzdanında ortalama 104 frank, evde ise 701 frank bulunuyor. Ancak bu ortalamalar yüksek meblağlar nedeniyle yukarı çekiliyor. Daha gerçekçi olan medyan değerler, cüzdanda 50 frank, evde ise 200 frank nakit tutulduğunu gösteriyor.Nakit bulundurmanın bir diğer boyutu da güvenlik. Evdeki nakit, hırsızlık durumunda ev eşyası sigortası kapsamında korunuyor, ancak belirli sınırlar dahilinde. Örneğin AXA’da, normal saklama koşullarında nakit için teminat 5000 franka kadar çıkıyor. Para duvara gömülü bir kasada tutuluyorsa bu sınır 20.000 franka kadar yükseliyor.Buna rağmen nakit kullanımındaki düşüş devam ediyor. Araştırmaya göre, İsviçre’de insanların %16,9’u artık cüzdanında hiç nakit taşımıyor. Evde hiç nakit bulundurmayanların oranı ise %39,6. Yine de uzmanlar, acil durumlar için küçük bir nakit rezervinin önemini vurgulamayı sürdürüyor.

İsviçreliler evde ne kadar nakit saklıyor? Yeni veriler açıklandı

İsviçre’de ulaşım ve mobilite politikaları uzun süredir yoğun tartışmaların odağında. Bir uzmanlar paneli, topluluk üyelerinden gelen soruları yanıtlayarak hem mevcut durumu hem de geleceğe yönelik olası çözümleri değerlendirdi. 

İsviçre’nin mobilite geleceği masada

Tartışmalar, özellikle güterverkehr (yük taşımacılığı), homeoffice’in etkisi, otoban genişletme planları ve kırsal bölgelerde toplu taşımanın rolü etrafında şekillendi.<h3>1. Yük taşımacılığı: E‑ticaret büyüdükçe trafik de büyüyor</h3>Topluluktan gelen sorulardan biri, tüketim alışkanlıklarının ve fiyat düzenlemelerinin yük taşımacılığını azaltıp azaltamayacağıydı. Interface’ten ulaşım ve mekânsal planlama uzmanı Tobias Arnold, tüketim davranışının doğrudan etkili olduğunu vurguladı. “E‑ticaret patlamaya devam ediyor ve bu trendde bir dönüş yok” diyen Arnold, ücretli iade gibi önlemlerin etkili olabileceğini ancak şirketlerin rekabet baskısı nedeniyle hızlı teslimat ve ücretsiz iade politikalarından kolay kolay vazgeçmediğini belirtti.Arnold’a göre en etkili çözüm, lojistikte akıllı kümelenme. Basel ve St. Gallen’de uygulanan modelde, mallar tren veya kamyonla şehrin dışına getiriliyor, ardından kargo bisikletleri gibi hafif araçlarla şehir içinde dağıtılıyor. Arnold, “Güterverkehr de aslında insan trafiği gibi: doğru yerde doğru araca geçiş yapmak gerekiyor” diyor.<h3>2. Homeoffice: Trafiği azaltıyor ama yeni trafik de yaratıyor</h3>Bir diğer soru, homeoffice’in yeniden daha fazla teşvik edilip edilemeyeceği üzerineydi. Arnold, evden çalışmanın elbette işe gidiş geliş trafiğini azaltabileceğini kabul ediyor. Ancak araştırmaların tabloyu karmaşıklaştırdığını söylüyor: Haftada yalnızca bir‑iki gün ofise gitmek zorunda olan çalışanlar, daha uzak bölgelerde yaşamayı tercih ediyor. Böylece tasarruf edilen zaman, daha fazla boş zaman trafiğine dönüşüyor. Arnold’un değerlendirmesi net: “Homeoffice tek başına önemli bir katkı sağlar, ancak istenmeyen yan etkileri önlemek için doğru eşlikçi önlemler gerekir.”<h3>3. Otoban genişletme planları: “Ultima Ratio” ama bazen kaçınılmaz</h3>Birçok kullanıcı, yeni otoban genişletme projelerini eleştirdi. Federal Mekânsal Gelişim Dairesi’nden (ARE) üst düzey yetkili Ulrich Seewer, genişletme kararlarının bilimsel temele dayandığını belirtti. Prof. Weidmann’ın raporuna atıf yapan Seewer, “İyi işleyen bir ulaşım sistemi için otoban genişletmeleri de gerekli olabilir” dedi.Seewer, genişletmenin her zaman son çare olduğunu vurguluyor. Önce trafik yönetimi, hız sınırlamaları, acil şeritlerin geçici kullanımı ve toplu taşımaya kaydırma gibi yöntemler deneniyor. Ancak nüfus ve ekonomi büyüdükçe trafik de artıyor. Seewer’e göre, “Stau hem ekonomik hem çevresel açıdan pahalıya mal oluyor. Bu nedenle tüm araçlar masada olmalı.”<h3>4. Kırsalda toplu taşıma: Arabayı tamamen ikame edebilir mi?</h3>Kırsal bölgelerde toplu taşımanın arabayı tamamen gereksiz kılıp kılamayacağı da tartışıldı. TCS’ten elektromobilite uzmanı Thomas Bollinger, önce maliyetlere dikkat çekti: “İsviçre’de bir araba ayda yaklaşık 1000 franga mal oluyor. Bu parayla gerektiğinde taksiye binmek gayet mümkün.”Ancak sorun, özellikle gece saatlerinde taksi bulunamayan bölgelerde ortaya çıkıyor. Bollinger’e göre gelecekte tam otonom araçlar bu boşluğu doldurabilir, fakat bunun gerçekleşmesi on yıllar alacak. Eğer hızlı ulaşım bir zorunluluksa ve bölgede seçenek yoksa, kişi yaşam tercihini gözden geçirmek zorunda kalabilir: “Arabadan tasarruf edilen para, aglomerasyonda daha yüksek kiraya gider.”

Uzmanlara göre İsviçre'nin ulaşım ve mobilite sorunları neler?

İsviçre’de işsizlik ödeneği alan birçok kişi, yeni ödeme sistemi Asal 2.0 nedeniyle hâlâ paralarını zamanında alamıyor. Devlet Ekonomi Sekreterliği (Seco), sistemdeki aksaklıkların “belirgin şekilde iyileştiğini” açıklasa da, hedeflenen düzeye henüz ulaşılamadığını kabul ediyor. 

Yeni IT-Sistemi kriz yaratıyor

Bu da binlerce kişinin ödemelerini günlerce, bazı durumlarda daha da uzun süre beklemek zorunda kalmasına yol açıyor.Seco’nun açıklamasına göre, teknik sorunlar nedeniyle işsizlik kasalarının dosya işleme süreçleri yavaşladı. Bu durum, özellikle yeni işsiz kalan kişiler için ilk ödemelerde gecikmelere neden oluyor. Kurum, mevcut kaynakları öncelikle devam eden ödemeleri garanti altına almak için kullandığından, yeni başvuruların işlenmesi daha da gecikiyor.Yetkililer, kaç kişinin bu gecikmelerden etkilendiğini bilmediklerini söylüyor. Seco, “Güvenilir bir sayı mevcut değil” diyerek sorunun boyutunun tam olarak ölçülemediğini belirtiyor. Basit dosyalarda gecikme birkaç günle sınırlı kalırken, karmaşık vakalarda süreç aylar sürebiliyor. Seco, bunun yalnızca yeni sistemle ilgili olmadığını, geçmişte de karmaşık dosyaların uzun süre işleme tabi tutulduğunu hatırlatıyor.Yeni sistemin devreye alınmasıyla yaşanan sorunlar, ocak ayının sonunda kamuoyunda büyük tepki çekmişti. Seco, o dönemde biriken dosyaların “öncelikli olarak eritileceğini” açıklamıştı. Kurum, bu sürecin başladığını doğruluyor ancak gecikmelerin hâlâ devam ettiğini de kabul ediyor.İşsizlik kasaları ve Seco, ödemelerin mümkün olduğunca hızlı yapılması için yoğun çaba harcandığını vurguluyor. Ancak mevcut tablo, birçok işsiz için maddi belirsizliğin sürdüğünü gösteriyor. Özellikle kira, sağlık sigortası ve temel yaşam giderlerini karşılamak için işsizlik ödeneğine güvenen kişiler, gecikmeler nedeniyle zor durumda kalabiliyor.Sorunun ne zaman tamamen çözüleceği ise belirsizliğini koruyor.

İşsizlik ödemelerinde kriz devam ediyor, hala ödeme almayanlar var 

Soruşturmanın nedeni, Brende’nin geçmişte cinsel suçlu Jeffrey Epstein ile temas kurduğu yönündeki yeni bilgiler. WEF, bu adımın “şeffaflık ve kurumun bütünlüğünü koruma” amacı taşıdığını vurguluyor.

Dünya Ekonomik Forumu’nda kriz

İtalyan haber ajansı Ansa’nın aktardığı bilgilere göre Brende, Epstein’ın da bulunduğu üç ayrı akşam yemeğine katıldı. Ayrıca ikili arasında e‑posta ve SMS yazışmaları da bulunduğu ortaya çıktı. Bu temasların kamuoyuna yansıması, WEF’in üst yönetiminde baskı yarattı ve kurumsal bir inceleme sürecini zorunlu kıldı.WEF’in açıklamasında, Brende’nin soruşturmaya tam destek verdiği ve görevine devam edeceği belirtildi. Kurum, bağımsız incelemenin WEF’in etik standartlarına bağlılığını gösterdiğini savunuyor.Brende ise yaptığı açıklamada, Epstein ile temasının tamamen tesadüfi olduğunu ve geçmişteki suçlarından haberdar olmadığını söyledi. 2018’de New York’ta bulunduğu sırada, eski Norveç başbakan yardımcısı ve BM Orta Doğu temsilcisi Terje Rød‑Larsen tarafından bir akşam yemeğine davet edildiğini belirtti. Epstein’ın kendisine “ABD’li bir yatırımcı” olarak tanıtıldığını ifade eden Brende, toplantıda başka üst düzey isimlerin de bulunduğunu söyledi.Brende, 2019’da iki benzer akşam yemeğine daha katıldığını doğruladı. Bu buluşmaların yanı sıra birkaç e‑posta ve kısa mesajın da “temasın tamamını” oluşturduğunu belirtti. “Epstein’ın geçmişini bilseydim, daveti kabul etmezdim” diyen Brende, daha dikkatli bir inceleme yapmamış olmaktan pişmanlık duyduğunu dile getirdi.WEF’in başlattığı soruşturmanın nasıl sonuçlanacağı henüz belirsiz. Ancak Epstein bağlantıları, dünya çapında birçok iş insanı ve siyasetçi için olduğu gibi Brende için de ciddi bir itibar riski oluşturuyor.

WEF Başkanı Brende hakkında Epstein temasları nedeniyle soruşturma

sviçre’de toplu taşımada biletsiz yolculuk yapanların sayısı 2025 yılında yeniden arttı. Alliance SwissPass’ın verilerine göre, ülke genelinde 1 milyon 173 bin kişi geçersiz ya da yalnızca kısmen geçerli bir biletle seyahat ederken tespit edildi. 

1,2 milyon kişi yakalandı

Bu rakam, 2019’da kurulan ulusal “Schwarzfahrer‑Register” sisteminin bugüne kadarki en yüksek seviyelerinden biri.Yetkililer, artışın yalnızca kurallara uyulmamasından kaynaklanmadığını vurguluyor. 2025’te toplu taşımayı kullanan yolcu sayısı önceki yıla göre belirgin şekilde yükseldi. Ayrıca kontrol ekipleri daha sık sahadaydı. SBB ve diğer ulaşım şirketleri, kontrol sıklığına ilişkin detay vermekten kaçınıyor; bunun “önleyici etkiyi” korumak için gerekli olduğunu belirtiyor.Veriler, biletsiz yakalananların kimler olduğunu da ortaya koyuyor. En büyük grup, 26–64 yaş arası yolcular. Tüm vakaların yüzde 62’si bu yaş aralığında. 65 yaş üzeri yolcular ise yalnızca yüzde 4,3’lük bir paya sahip. Dikkat çeken bir diğer nokta, biletsiz yakalananların neredeyse yarısının sistemde daha önce de kayıtlı olması. Bu kişiler, geçmişte en az üç kez geçersiz biletle seyahat ederken yakalanmış ve buna rağmen davranışlarını değiştirmemiş durumda.Toplu taşımada geçerli olan tarife kuralları, biletin hiç olmaması veya yalnızca kısmen geçerli olması durumunda farklı cezalar öngörüyor. İlk ihlalde 70 ila 90 frank arasında değişen ek ücretler uygulanırken, tekrar eden vakalarda bu miktarlar kademeli olarak artıyor. Bu cezaların amacı, hem caydırıcılığı artırmak hem de toplu taşımaya verilen zararı azaltmak.Alliance SwissPass sözcüsü Michaela Ruoss’a göre kaçak yolculuk, toplu taşıma sektörüne her yıl yaklaşık 200 milyon frank kaybettiriyor. SBB de bu kaybın sonunda “biletini düzgün alan yolcular ve genel kamu tarafından karşılandığını” hatırlatıyor. Bu nedenle ulaşım şirketleri, kontrolleri artırarak hem gelir kaybını azaltmayı hem de adil kullanım ilkesini korumayı hedefliyor.Toplu taşımada kaçak yolculuk tartışması, bilet fiyatlarının yüksekliği, sosyal adalet ve ulaşımın herkes için erişilebilir olması gibi konuları da yeniden gündeme taşıyor. Ancak sektör temsilcileri, sistemin sürdürülebilirliği için herkesin katkı yapması gerektiğini vurguluyor.

İsviçre’de biletsiz yolculuk sayısı rekor kırdı

İsviçre’de yılbaşından bu yana yürürlükte olan yeni ambulatuvar sağlık tarifeleri, özellikle meme kanseri şüphesi taşıyan kadınlar için ciddi bir risk oluşturuyor. 

Yeni tarife krizi

Uzmanlar, minimal invaziv yöntemlerle yapılan meme biyopsilerinin artık maliyetini karşılamadığını, bunun da hastaneleri daha pahalı ve daha riskli olan açık ameliyatlara yönlendirebileceğini söylüyor. Sağlık Bakanı Elisabeth Baume‑Schneider’in “iyileştirme” vaadiyle tanıttığı Tardoc sistemi, tam tersine kadın sağlığı açısından bir geri adım olarak değerlendiriliyor.Sorunun merkezinde, meme kanseri şüphesinde kullanılan vakuum destekli biyopsi yöntemi bulunuyor. Bu yöntem, yalnızca mamografi veya MR görüntülerinde fark edilen, elle hissedilemeyen şüpheli dokuların incelenmesini sağlıyor. Mikro kireçlenmeler gibi kanser öncülü olabilecek değişiklikler bu teknikle hızlı, güvenli ve lokal anestezi altında alınabiliyor. İşlem yaklaşık bir saat sürüyor ve hasta kısa bir gözlem süresinin ardından evine dönebiliyor. Yöntem, hem tanı hem de bazı iyi huylu tümörlerin çıkarılması için modern tıbbın standart uygulaması kabul ediliyor.Ancak yeni tarife düzenlemesi, bu yöntemin hastaneler ve radyoloji merkezleri için artık zararına yapılmasına yol açıyor. Klinik Hirslanden’in meme kanseri merkezinde çalışan radyolog Nadja Mamisch, aynı zamanda Minimal İnvaziv Meme Biyopsisi Derneği’nin (MIBB) eş başkanı. Mamisch, “Bu tarife değişikliği sürdürülebilir değil. Eğer böyle devam ederse, hastaneler yeniden genel anestezi altında yapılan açık ameliyatlara yönelecek. Bu hem tıbbi açıdan geri adım hem de kadınlar için gereksiz bir yük” diyor.İsviçre’de her yıl yaklaşık 4500 vakuum destekli biyopsi yapılıyor; bu sayı tüm meme biyopsilerinin üçte birine denk geliyor. Yeni tarife nedeniyle bu işlemlerin ekonomik olarak karşılanamaması, kadınların daha uzun bekleme süreleri, daha fazla ameliyat riski ve daha ağır bir iyileşme süreciyle karşı karşıya kalması anlamına geliyor. Açık ameliyatlar, daha fazla personel gerektirdiği için çok daha pahalı; ayrıca genel anestezi riskleri ve daha uzun iyileşme süreleri de cabası.Mamisch, “Bu durum tedaviyi geciktirir. Kanser şüphesi taşıyan bir kadının haftalarca beklemesi kabul edilemez” diyerek uyarıyor. Şu anda bazı merkezler işlemi kısa bir süre daha zararına yapmayı sürdürüyor ancak bunun uzun vadede mümkün olmadığı belirtiliyor. MIBB ve diğer tıbbi dernekler, tarifelerin acilen yeniden hesaplanmasını talep ediyor.Tarifelerden sorumlu kurumlar arasında FMH (İsviçre Doktorlar Birliği), hastaneleri temsil eden H+ ve sigorta tarafını temsil eden prio.swiss &nbsp;bulunuyor. FMH, yeni sistemin veri temelli olduğunu ve hatalı görülen tarife pozisyonlarının yeniden düzenlenebileceğini belirtiyor. 2027 için revizyon sürecinin tamamlanmak üzere olduğu, 2028 için ise yakında başlayacağı ifade ediliyor. Ancak şu ana kadar minimal invaziv meme biyopsileri için resmi bir düzeltme başvurusu yapılmadığı da belirtiliyor.Federal Sağlık Dairesi (BAG) ise doktorların etik yükümlülüklerine dikkat çekiyor. BAG’e göre hekimler, hastanın yararına olan tedaviyi seçmek zorunda; finansal motivasyonlar karar sürecinde belirleyici olamaz. Ayrıca sigorta şirketleri, tıbben gereksiz görülen işlemleri geri ödememe hakkına sahip. Bu nedenle BAG, hastalara “Emin değilseniz, sigortanıza danışın” tavsiyesinde bulunuyor.Yeni tarife sistemi, kadın sağlığı alanında beklenmedik bir tartışmayı tetikledi. Uzmanlar, gerekli düzenlemeler yapılmazsa binlerce kadının gereksiz ameliyatlara maruz kalabileceği konusunda uyarıyor.

Meme kanseri şüphesinde açık ameliyat riski

Crans‑Montana’daki yılbaşı yangınından yaralı kurtulan genç bir hasta, Zürich Üniversite Hastanesi’nde (USZ) yaşamını yitirdi. 18 yaşındaki A. isimli gençte ve en az bir başka yanık hastasında Acinetobacter baumannii adlı hastane bakterisi tespit edildi.

Hastane bakterisi alarmı

Uzmanlar, bu bakterinin neden bu kadar tehlikeli olduğunu anlatıyor.USZ sözcüsü Marcel Schlatter, gencin bu bakteriyle enfekte olduğunu doğruladı ancak ölüm nedeninin doğrudan enfeksiyon olup olmadığının kesinleşmediğini belirtti. Aynı bakterinin bir başka yangın mağdurunda da görüldüğü açıklandı.<h3>Dünyanın En Tehlikeli Hastane Bakterilerinden Biri</h3>Acinetobacter baumannii, adını Amerikalı bakteriyolog Paul ve Linda Baumann’dan alıyor ve Dünya Sağlık Örgütü’nün “öncelikli bakteriyel patojenler” listesinde yer alıyor. Bu liste, tüberküloz bakterisi gibi en riskli mikroorganizmaları içeriyor.Basel Üniversitesi Biyozentrum’dan yapısal biyoloji ve biyofizik profesörü Sebastian Hiller, bakterinin özellikle hastanelerde tehlikeli hâle geldiğini söylüyor:<ul><li>“Bu bakteri çevrede genelde zararsızdır. Ancak hastanelerde, ağır hastalar ve açık yaralar nedeniyle tutunacak ideal bir ortam buluyor.”</li><li>“Antibiyotiklere direnç geliştirebilen türleri özellikle risklidir.”</li></ul>Hiller’e göre yanık hastaları, kaybettikleri deri bariyeri ve zayıflayan bağışıklıkları nedeniyle enfeksiyonlara karşı son derece savunmasız. “Keim (mikrop) derin dokulara kadar ilerleyebilir. Kana karışırsa sepsis ve organ yetmezliği gelişebilir” diyor.<h3>Yanık Hastaları Yüksek Risk Altında</h3>Yanık mağdurları, uzun hastane süreçleri, çoklu ameliyatlar ve sterilizasyon zorlukları nedeniyle enfeksiyonlara açık hâle geliyor. Hiller, genç hastanın ölümünün trajik olduğunu ancak genel olarak diğer ağır yanık hastalarının büyük bölümünün iyileşme sürecini başarıyla atlattığını vurguluyor.<h3>“Bakteriler akıllı ve çok hızlı uyum sağlıyor”</h3>Basel Üniversitesi’nden mikrobiyolog Urs Jenal, Acinetobacter baumannii’nin “uyum sağlama ustası” olduğunu belirtiyor:<ul><li>“Bu bakteriler fırsatçı. Antibiyotiklere karşı direnç geliştirmede olağanüstü başarılılar.”</li><li>“Carbapenem” adı verilen güçlü antibiyotiklere bile dirençli türler bulunuyor.</li></ul>Bakteri, 2000’li yılların başında Afganistan ve Irak savaşlarında geniş yaralanmaları olan askerlerde sık görülmesi nedeniyle “Irak böceği” olarak anılmaya başlamıştı.Jenal, günümüzde mücadele için üç temel unsurun kritik olduğunu söylüyor:<ul><li>Titiz hijyen</li><li>Yeni antibiyotiklerin geliştirilmesi</li><li>Mevcut antibiyotiklerin dikkatli kullanımı</li></ul>“Doğayı tamamen yenemeyiz” diyen Jenal, bakterilerin sürekli evrimleştiğini ve bu nedenle tıbbi mücadelenin hiç bitmeyeceğini vurguluyor.

Zürich’te yanık hastası enfeksiyon sonrası hayatını kaybetti

İsviçre’nin en etkili iki örgütü, Economiesuisse ve İsviçre Sendikalar Birliği (SGB), 2026 yılı için siyasi önceliklerini Bern’de açıkladı. Taraflar neredeyse hiçbir konuda uzlaşamazken, tartışmanın merkezinde çalışma süreleri, bürokrasinin azaltılması ve çalışanların ücretleri yer aldı.

Sendikalar 5000 frank taban ücret istiyor

Economiesuisse, İsviçre ekonomisinin rekabet gücünü koruyabilmesi için bürokrasinin ciddi şekilde azaltılması ve çalışma saatlerinde daha fazla esneklik talep ediyor. Buna karşılık SGB, çalışanların son yıllarda yaklaşık 6000 franklık reel gelir kaybı yaşadığını savunarak ücret artışları ve daha iyi çalışma koşulları istiyor.<h3>EU Anlaşmalarında da Ayrı Düştüler</h3>Ekonominin çatı örgütü Economiesuisse, Federal Konsey’in “Bilaterale III” olarak adlandırdığı yeni AB anlaşmalarını güçlü şekilde destekliyor. Başkan Christoph Mäder, hem AB ile hem de ABD ile yapılacak anlaşmaların İsviçre için gerekli olduğunu vurguladı.SGB Başkanı Pierre‑Yves Maillard ise anlaşmalara ancak sendika temsilcileri için daha güçlü işten çıkarma koruması sağlanırsa destek vereceklerini açıkladı. Mäder bu talebi “gereksiz” olarak nitelendirerek reddetti.<h3>Economiesuisse: “İsviçre’nin bürokrasi diyetine ihtiyacı var”</h3>Görev süresinin sonuna yaklaşan Christoph Mäder, İsviçre’nin acilen “bürokrasi yükünden kurtulması” gerektiğini söyledi. Economiesuisse’in hazırladığı bir çalışmaya göre, dijitalleşme sayesinde 30 milyar franka kadar bürokrasi maliyeti azaltılabilir.Mäder ayrıca, İsviçre’de son yıllarda çalışılan toplam sürenin azaldığını belirterek daha esnek modellerin gerekli olduğunu savundu. Ona göre katı çalışma saatleri artık çağın gerisinde kalıyor.<h3>SGB: “Çalışma koşulları hasta ediyor, ücretler geride kaldı”</h3>SGB cephesi ise işverenleri, çalışanlarla elde edilen kazançları adil paylaşmamakla suçluyor. Maillard, “Ekonomik elitler ülkede sınıf mücadelesini yeniden başlattı” diyerek sert eleştiriler yöneltti.SGB Başekonomisti Daniel Lampart, çalışanların yaklaşık 6000 franklık reel ücret kaybı yaşadığını belirtti ve meslek eğitimi tamamlayan herkes için en az 5000 frank taban ücret talep etti. Lampart’a göre şirketlerin vergi ve sosyal yükleri son yıllarda azalırken, işverenler hâlâ daha fazla indirim talep ediyor.SGB ayrıca, artan hastalık izinlerinin “çalışma koşullarının sağlıksızlaştığının göstergesi” olduğunu savunuyor. Bu nedenle sendika, pazar günü çalışma genişlemesi ve çalışma saatlerinin daha da esnetilmesi gibi adımlara karşı çıkıyor.

6000 Franklık reel kayıp tartışması: Sendikalar ücret artışı istiyor

Uçmak sağlıklıyken bile yorucu: Havalimanı stresi, uzun kuyruklar, kabindeki kuru hava ve basınç değişimi vücudu zorlar. Bir de hasta olduğunda bu koşullar hem seni hem de çevrendekileri ciddi şekilde etkileyebilir. 

Hastayken uçmak

İki doktorun HuffPost’a yaptığı açıklamalar, hangi belirtilerin uçuşu tehlikeli hâle getirdiğini net şekilde ortaya koyuyor.<h3>Fever (Ateş): 38 Derece ve Üzeri Kesin Uyarı</h3>Uzmanlar, 38°C ve üzeri ateşle uçmanın kesinlikle önerilmediğini söylüyor.
Acil servis doktoru Jordan Wagner şöyle açıklıyor:<ul><li>Ateş, vücudun enfeksiyonla savaştığının açık göstergesi</li><li>Kabindeki kuru hava ve stres, dehidrasyonu hızlandırıyor</li><li>Ateşe eşlik eden titreme, halsizlik, kas ağrıları uçuşu daha da zorlaştırıyor</li></ul>Ayrıca ateşle birlikte burun tıkanıklığı, öksürük veya boğaz ağrısı varsa, influenza, Covid veya RSV gibi bulaşıcı bir virüs taşıyor olma ihtimali artıyor. Bu durumda uçmak hem senin için hem de diğer yolcular için riskli.Zorunlu bir uçuş söz konusuysa, doktorlar FFP2 maske takmayı ve bunu havalimanından itibaren yapmayı öneriyor.<h2>Mide Bulantısı ve İshal</h2>Uçakta mide bulantısı veya ishal yaşamak zaten başlı başına bir kabus. Ancak bazı durumlarda risk çok daha büyük:<ul><li>Norovirüs gibi bazı mide enfeksiyonları aşırı bulaşıcı</li><li>Bu durumda uçmak hem seni hem de diğer yolcuları riske atabilir</li></ul>Eğer sorun yalnızca seyahat kaynaklı mide bulantısı veya heyecan/stres kaynaklı mide rahatsızlığı ise, uygun ilaçlarla uçmak mümkün olabilir.<h2>Nefes Darlığı</h2>Doktor Wagner’in en net uyarılarından biri: “Nefes almakta zorlanıyorsan, uçak kabinindeki düşük oksijen seviyesi durumu hızla kötüleştirebilir.”Uçak kabinleri basınçlandırılmış olsa da, oksijen seviyesi yer seviyesinden daha düşüktür. Bu nedenle nefes darlığı yaşayan biri için uçuş tıbbi acil duruma dönüşebilir.<h2>Göğüs Ağrısı</h2>Göğüs ağrısı, uçuşu iptal etmek için tartışmasız en güçlü sebeplerden biri.Wagner’in ifadesi çok net: “Göğüs ağrın varsa kapıda beklememelisin, en yakın acil serviste olmalısın.” Göğüs ağrısı, kalp veya akciğerle ilgili hayati risk taşıyan bir sorunun belirtisi olabilir.<h2>Soğuk Algınlığı</h2>Soğuk algınlığıyla uçmak mümkün, ancak dikkat edilmesi gerekenler var:<ul><li>Mutlaka maske takılmalı</li><li>Basınç değişimi, kulak ve sinüs ağrılarını şiddetlendirebilir</li><li>Alerji kaynaklı tıkanıklıklar da uçuşu zorlaştırabilir</li></ul>

Bu belirtilere sahip olanlar kesinlikle uçağa binmesin

Crans-Montana’daki trajik yangının ardından İsviçre ve çevre ülkelerden dayanışma dalgası büyüyor. En dikkat çekici örneklerden biri ise Kloten merkezli peruk üreticisi Rolph AG. 

Peruk firması bağış yağmuruna tutuldu

Şirket, yılın başından bu yana hiç olmadığı kadar çok gerçek saç bağışı aldığını açıklıyor.Normalde haftada yaklaşık 20 zarf gelirken, şu anda sayı 100–120’ye çıkmış durumda. Firma, adeta bağışlarla “boğulduklarını” söylüyor.<h3>Bağışlar İsviçre’den Avrupa’ya uzandı</h3>CEO Sabrina Kaiser-Kossmayr, bağış patlamasının özellikle bir Batı İsviçreli influencer sayesinde başladığını belirtiyor. Influencer, Instagram’da yangın mağdurlarına nasıl yardım edilebileceğini anlatırken saç bağışını da önerip firmanın web sitesini paylaşmış.İsviçre, Lihtenştayn, İtalya, Fransa gibi ülkelerden yüzlerce saç örgüsü firmaya ulaşmış durumda.<h3>Her bağış bir hikâye taşıyor</h3>Rolph AG çalışanları her gün onlarca zarf açıyor. Zarfların içinden yalnızca saç örgüleri değil, aynı zamanda: Çocuk çizimleri, destek mesajları, fotoğraflar, kalp ve çiçeklerle süslenmiş zarflar çıkıyor.Kaiser-Kossmayr duygusal boyutu şöyle anlatıyor: “Her bağışın kendi hikâyesi var.”Firma, bu yoğunluğa rağmen ek personel almadan, mevcut ekip ile hem günlük işleri hem de bağışları yönetiyor.<h3>Peruk üretimi zahmetli bir süreç</h3>Bağışlanan saçların kullanılabilmesi için bazı şartlar var:<ul><li>Saç boyasız ve işlenmemiş olmalı</li><li>Örgüler en az 30 cm uzunluğunda olmalı</li><li>Tek bir örgü bir peruk için yeterli değil</li><li>Bir peruk üretimi yaklaşık 80 saat sürüyor</li></ul>Saçlar önce tek tek taranıyor, ayrıştırılıyor, ardından elle işlenerek peruk hâline getiriliyor.<h3>Mağdurlar peruklarını ancak 6 ay sonra takabilecek</h3>Yangında yaralanan kişilerin iyileşme süreci nedeniyle perukların kullanılabilmesi için yaklaşık altı ay gerekiyor. Firma, o zamana kadar yeterli saç stoğuna sahip olacaklarını düşünüyor. Ancak perukların mağdurlara uygun olup olmayacağı, kişisel tercih ve beklentilere göre belirlenecek.

Crans-Montana’daki yangın mağdurları için saç bağışı

İsviçre’de yetkililer, bazı bebek mamalarında tespit edilen Cereulid adlı toksin ile son günlerde bebeklerde görülen kusma ve ishal gibi belirtiler arasında bağlantı olup olmadığını araştırıyor. 

Kusma ve ishal vakaları artıyor

Federal Gıda Güvenliği ve Veterinerlik Dairesi (BLV), şüpheli ürünlerin hızla belirlenip piyasadan çekilmesi için çalışmalarını yoğunlaştırdı.<h3>Şu ana kadar altı vaka bildirildi – sayı artıyor</h3>BLV’ye Pazartesi gününe kadar altı vaka bildirildi. Bu vakalar İsviçre’nin farklı bölgelerinden geldi ve neredeyse her gün yeni bildirimler ekleniyor.
Ebeveynlerin aktardığına göre:<ul><li>Bebeklerde kusma</li><li>İshal</li><li>Genel rahatsızlık</li></ul>gibi belirtiler ortaya çıktı ve şüpheli mamalar kesildiğinde semptomlar hızla düzeldi.Laboratuvar sonuçları henüz kesinleşmedi, ancak Cereulid kontaminasyonu ihtimali giderek güçleniyor. Test sonuçlarının hafta sonuna kadar açıklanması bekleniyor.<h2>Kaynak Çinli bir tedarikçi – uluslararası takip başlatıldı</h2>BLV, kantonlarla ve üretici firmalarla birlikte, kontaminasyona yol açan Çin menşeli bir ham maddeyi uluslararası tedarik zinciri boyunca geriye dönük olarak izliyor.
Bu süreç:<ul><li>AB’nin hızlı uyarı sistemleri</li><li>Dünya Sağlık Örgütü (WHO)</li><li>Diğer ulusal gıda güvenliği kurumları</li></ul>ile koordineli yürütülüyor.Yetkililer, tedarik zincirinin karmaşıklığı nedeniyle başka ürünlerin de etkilenmiş olabileceğini tamamen dışlayamadıklarını belirtiyor.<h2>Hangi ürünler şu anda riskli?</h2>BLV’nin uyarı listesinde şu markalar bulunuyor:<ul><li>Nestlé: Beba, Alfamino</li><li>Hochdorf: Bimbosan</li><li>Danone: Aptamil</li><li>Babybio</li></ul>Bu ürünlerin kullanılmaması tavsiye ediliyor. BLV, listeyi sürekli güncelliyor.<h2>Tüketici örgütlerinden sert eleştiri</h2>Stiftung Konsumentenschutz, hem şirketleri hem de yetkilileri gecikmiş müdahale nedeniyle eleştiriyor.
Direktör Sarah Stalder, şu ifadeleri kullanıyor: “Firmaların ebeveynleri bu kadar uzun süre belirsizlik içinde bırakması kabul edilemez. Bebeklerin sağlığı tehlikeye atılıyor.”Stalder, gıda şirketlerinin BLV tarafından daha hızlı ve daha sıkı şekilde yükümlülük altına alınması gerektiğini savunuyor.Nestlé bazı ürünleri Ocak ayında geri çağırmıştı. Danone ise ancak geçen hafta harekete geçti – AB Gıda Güvenliği Otoritesi devreye girdikten sonra.<h2>Cereulid nedir? Bebekler için neden tehlikeli?</h2>Cereulid, bazı bakteriler tarafından üretilen bir toksin.
Yapabilecekleri:<ul><li>Şiddetli bulantı</li><li>Kusma</li><li>İshal</li><li>Nadir durumlarda hayati tehlike oluşturan zehirlenmeler</li></ul>Yetişkinlerde belirtiler genellikle bir gün içinde geçiyor. Ancak bebeklerde toksinin etkisi çok daha güçlü ve risk daha yüksek.

Bebek mamalarında zehirlenme şüphesi: Yetkililer alarmda

Nijerya’nın 20 milyonu aşkın nüfuslu metropolü Lagos, devasa bir şehir olmasına rağmen altyapı açısından büyük eksiklikler taşıyor. 

Lagos’ta hijyen mücadelesi

Özellikle Abete Ojora gibi gecekondu bölgelerinde kanalizasyon yok, temiz su yok, planlama yok. Bu koşullarda tuvalet ihtiyacı bile ciddi bir sağlık ve güvenlik sorunu hâline geliyor.İsviçreli mimar ve şehir plancısı Fabienne Hoelzel, tam da bu noktada devreye giriyor. Hoelzel, kurduğu Fabulous Urban adlı NGO ile Lagos’un en yoksul bölgelerine mobil kuru tuvaletler kuruyor. Küçük bir proje gibi görünse de etkisi büyük.<h3>“Tuvalet, hijyen ve insan onurunun temelidir”</h3>Hoelzel, 13 yıldır düzenli olarak Lagos’ta çalışıyor. Yerel ekibiyle birlikte güvenli barınma çözümleri ve tuvalet erişimi sağlıyor. Ona göre tuvalet yalnızca bir altyapı unsuru değil:<ul><li>Hijyen</li><li>Çevre sağlığı</li><li>Kadınların güvenliği</li><li>İnsan onuru</li></ul>için vazgeçilmez.Özellikle kadınlar için durum daha kritik. Açık alanda tuvalet ihtiyacını gidermek, taciz ve saldırı riskini artırıyor. Bu nedenle güvenli bir tuvalet, kadınların günlük yaşamında büyük fark yaratıyor.<h3>Mama Ojora’nın büyük günü</h3>65 yaşındaki Alice Akinde, yani herkesin “Mama Ojora” dediği kadın, yeni tuvaletine kavuştuğunda büyük bir mutluluk yaşıyor. Evinin yanına kurulan mobil kuru tuvalet, onun için hem güvenlik hem de yaşam kalitesi demek.Hoelzel, Mama Ojora ile yıllardır tanışıyor: “O bana direncin ne demek olduğunu öğretti.”<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/dc42389252e58e5f123fa135e.png" width="1024" height="576"></figure><h3>Kuru tuvalet nasıl çalışıyor?</h3>Hoelzel’in geliştirdiği sistem mobil ve kuru:<ul><li>Su gerektirmiyor</li><li>İdrar ve dışkı ayrı bölümlerde toplanıyor</li><li>Koku oluşmaması için dışkının üzerine talaş veya kül serpilerek kapatılıyor</li><li>Atıklar kanisterlerde biriktirilip kompostlanıyor</li><li>Kompost daha sonra gübre olarak kullanılabiliyor</li></ul>Tasarım, Stuttgart Güzel Sanatlar Akademisi’nden bir endüstriyel tasarımcıyla birlikte geliştirildi. Parçalar ucuz, dayanıklı ve kolay monte edilebilir.<h3>Şu ana kadar 50 tuvalet – ama etkisi büyük</h3>Fabulous Urban şimdiye kadar Lagos’ta yaklaşık 50 kuru tuvalet kurdu. Sayı az görünebilir, ancak her tuvalet onlarca insanın yaşamını doğrudan etkiliyor.Hoelzel, yavaş ilerlemelerinin nedenini şöyle açıklıyor: “Her aileyi tek tek değerlendiriyoruz. Yer uygun mu? Tuvaletin bakımı yapılabilir mi? Ancak tüm koşullar uygunsa kurulum yapıyoruz.”Bu yaklaşım, projenin sürdürülebilir olmasını sağlıyor.<h3>Yavaş ama istikrarlı büyüme</h3>Proje Lagos’ta ilgi görüyor. Diğer Nijerya şehirlerinden de talepler gelmeye başladı. Ayrıca Hoelzel’in NGO’su, bir İsviçre vakfından aldığı yeni destekle Kenya’da da tuvalet kurmaya hazırlanıyor.Hoelzel’in motivasyonu ise net: “Şehir plancısı olarak bilgimle insanların yaşamını biraz olsun iyileştirebiliyorsam, bu çabaya değer.”

Nijerya’da İsviçre yapımı mobil tuvaletler hayat kurtarıyor

İsviçre’nin trafik kuralları, Avrupa’nın en ayrıntılı ve en katı düzenlemeleri arasında yer alıyor. Her yıl güncellenen bu kurallar, ülkenin düzen, temizlik ve detaycılık konusundaki kültürel takıntılarını açıkça yansıtıyor. 

Yaya geçidinde bir ayak yeter

Belgede belirtildiği gibi, İsviçre’de araç kullanmak için “liberal, rasyonel ve titiz” düşünmek gerekiyor: «Um auf den Schweizer Strassen fahren zu dürfen, muss man ‘schweizerisch’ denken.»<h2>Turuncu Işık: Ne Kırmızı Ne Yeşil</h2>İsviçre’de trafik ışıkları diğer Avrupa ülkelerinden farklı olarak kırmızıdan önce turuncu, yeşilden önce yine turuncu gösteriyor. Ancak bu, hızlanmak için bir işaret değil. Turuncu ışıkta kavşağa girmek yasak; yalnızca ani fren yapmak tehlike yaratıyorsa geçişe izin veriliyor.<h2>Asfalt Üzerindeki İşaretler Kutsal</h2>Birçok ülkede trafik işaretleri tabelalarla yönlendirilirken, İsviçre’de yol üzerindeki çizgiler en az tabelalar kadar önemli. Bisiklet yolları, toplu taşıma şeritleri, erken şerit değiştirme işaretleri… Hepsi asfaltın üzerinde net şekilde belirtiliyor.<h2>Korna Yasak: Sadece Tehlike Anında</h2>İsviçre’de korna çalmak neredeyse tamamen yasak. VRV’nin 29. maddesi, kornayı “uyarı sinyali” olarak tanımlıyor ve yalnızca iki durumda kullanılmasına izin veriyor:<ul><li>Yolda dikkatsizce oynayan çocuklar varsa</li><li>Görüşün kısıtlı olduğu dar virajlarda</li></ul>Belgede açıkça belirtildiği gibi: «Bei Einbruch der Dunkelheit ist das Hupen nur in Notfällen erlaubt.»<h2>Gürültüye Sıfır Tolerans</h2>İsviçre, gereksiz gürültüye karşı son derece hassas. Motoru boşta çalıştırmak, agresif hızlanmak, “gereksiz dolaşmak” bile cezaya tabi. 2025’te egzoz patlamaları da yasak kapsamına alındı; cezası 10.000 franka kadar çıkabiliyor.Ayrıca:<ul><li>Kapıları sert kapatmak</li><li>Aracı dikkatsizce yüklemek</li><li>Yayaları su sıçratarak rahatsız etmek</li></ul>gibi davranışlar da yasak.<h2>Park Cezaları: Acımasız ve Kaçınılmaz</h2>İsviçre’de park kuralları karmaşık ve pahalı. Beyaz ve mavi park alanları, park diskleri, süre sınırlamaları… Denetimler sıkı ve cezalar yüksek. Belgede de vurgulandığı gibi: «In diesem Land gibt es keine Toleranz beim Parkieren.»<h2>Hız Aşımı: Binlerce Franklık Cezalar</h2>Hız sınırını aşmanın cezası 40 franktan başlayıp binlerce franka kadar çıkabiliyor. Ağır ihlallerde ehliyete el konuluyor. Lastik diş derinliğinin bile minimum 1,6 mm olması zorunlu; aksi hâlde 100 frank ceza veya ehliyet kaybı söz konusu.<h2>Tramvay Herkese Karşı Üstün</h2>İsviçre’de tramvayların önceliği tartışılmaz. Araçlara karşı olduğu gibi yayalara karşı da üstünler. Belgede mizahi bir dille şöyle deniyor: «Vergessen Sie also die Vorstellung, dass das mächtige Schienenfahrzeug irgendwann anhält.»<h2>Dönel Kavşak Takıntısı</h2>İsviçre, dönel kavşaklara adeta âşık. TCS, kavşak kullanımını anlatan animasyonlar bile hazırlıyor. Kavşakların ortası genellikle çiçekler veya sanat eserleriyle süsleniyor. Tessin kantonu ise “en disiplinsiz kavşak kullanıcıları” ile ünlü.<h2>Temizlik Takıntısı: Kirli Farla Muayeneye Gidemezsiniz</h2>İsviçre’de araç farları, aynalar ve camlar mutlaka temiz olmalı. Muayeneye kirli araçla gitmek geri çevrilme sebebi. Ayrıca sürücünün 180 derecelik görüş açısı olması zorunlu; dikiz aynasına süs eşyası asmak bile ceza nedeni.<h2>Kış Kuralları: Yaz Lastiğiyle Kaza Yaparsanız Yandınız</h2>İsviçre’de kış lastiği zorunlu değil, ancak yaz lastiğiyle kaza yaparsanız hem ceza hem de sigorta yaptırımıyla karşılaşırsınız. Bu, İsviçre’nin “liberal ama sert” yaklaşımının tipik bir örneği.<h2>Yaya Geçidi Kültürü: Bir Ayak Yeter</h2>İsviçre’de yaya geçidine ayağınızı uzatmanız bile araçların durması için yeterli. Bu alışkanlık, İsviçrelileri yurt dışında tehlikeye sokabiliyor. Belgede mizahi bir örnek veriliyor: Roma’da aynı şeyi yaparsanız “Tangenziale’deki bir kedi kadar yaşarsınız.”<h2>Otoyol Vinyeti: Sahteciliğin Cezası 3 Yıl Hapis</h2>1984’ten beri kullanılan otoyol vinyeti, 200 franklık cezayla zorunlu. Sahte vinyet kullanmanın cezası ise 3 yıla kadar hapis.<h2>Rettungsgasse: Kurtarma Şeridi Zorunlu</h2>2021’den beri otoyolda trafik sıkıştığında araçların ortada bir kurtarma şeridi oluşturması zorunlu. Uymayanlara 100 frank ceza, yardım engellenirse çok daha ağır yaptırımlar uygulanıyor.

Düzen takıntısı yollara yansıyor: İsviçre’nin en ilginç trafik kuralları

Ocak ayı, dünyanın farklı bölgelerinde birbirine zıt aşırı hava olaylarıyla geçti. Avrupa ve ABD’nin geniş kesimleri dondurucu soğukların etkisi altına girerken, Güney Yarımküre’de sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve seller öne çıktı.

Ocakta iklim çelişkisi

Kuzey Yarımküre’nin bazı noktalarında sert kış koşulları yaşansa da küresel ortalama sıcaklıklar rekor seviyelere yakın kaldı. Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin (C3S) yayımladığı verilere göre Ocak 2026, kayıtlardaki en sıcak beşinci ocak ayı oldu.Geçtiğimiz ay küresel sıcaklıklar, sanayi öncesi döneme kıyasla 1,47°C daha yüksek ölçüldü. Bu durum, Paris İklim Anlaşması’nda belirlenen 1,5°C’lik ısınma sınırına giderek daha fazla yaklaşıldığını gösteriyor.<h3>Kuzeyde sert soğuk, güneyde aşırı sıcak</h3>Ocak ayının son günlerinde alışılmadık şekilde güneye inen soğuk hava, Kuzey Yarımküre’nin büyük bölümünde şiddetli soğuk dalgalarına yol açtı.Avrupa, 2010’dan bu yana en soğuk ocak ayını yaşadı. Sibirya’dan Avrupa’nın kuzey ve doğusuna, oradan da ABD’nin bazı bölgelerine uzanan geniş bir alanda dondurucu hava etkili oldu. Kara yüzeyi sıcaklık ortalaması -2,34°C olarak kaydedildi; bu değer 1991-2020 ortalamasının yaklaşık 1,6°C altında gerçekleşti.Buna karşılık Ekvator’un güneyindeki bölgelerde rekor sıcaklıklar, aşırı hava olaylarını daha da ağırlaştırdı.Avustralya, Şili ve Patagonya’da çıkan orman yangınları can kayıplarına ve ciddi tahribata neden olurken, güney Afrika’daki yoğun yağışlar Mozambik başta olmak üzere bazı ülkelerde yıkıcı sellere yol açtı.Öte yandan Arktik bölgesi, Kuzey Amerika’nın batısı ve Güney Yarımküre’nin çeşitli alanlarında sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde seyretti.Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nde iklim stratejisi lideri olarak görev yapan Samantha Burgess, Ocak 2026’nın iklim sisteminin aynı anda bir bölgede aşırı soğuk, başka bir bölgede ise aşırı sıcak koşullar yaratabildiğini açık biçimde gösterdiğini belirtti.Burgess’e göre insan kaynaklı ısınma uzun vadede devam ederken, artan aşırı hava olaylarına karşı dayanıklılık geliştirmek ve uyum sağlamak, toplumları gelecekteki daha yüksek iklim risklerine hazırlamak açısından kritik önem taşıyor.<h3>Denizler sıcak, buzlar azalıyor</h3>Veriler ayrıca okyanus yüzey sıcaklıklarının olağandışı derecede yüksek kaldığını ve deniz buzunun her iki kutupta da azalmaya devam ettiğini ortaya koydu.Yılın bu dönemi için ölçülen en yüksek deniz yüzeyi sıcaklıkları arasında yer alan değerler, özellikle Kuzey Atlantik ve Kuzey Pasifik’in bazı kesimlerinde dikkat çekti. Zayıf seyreden La Niña koşulları ise Ekvatoral Pasifik’in bazı bölümlerinde sıcaklıkların ortalamaya daha yakın kalmasına neden oldu.Arktik’te ocak ayında deniz buzuyla kaplı alan, mevsim normallerinin yüzde 6 altında kaldı ve ay için kaydedilen en düşük üçüncü seviyeye geriledi. Barents Denizi, Baffin Körfezi ve Labrador Denizi gibi bölgelerde buz kaybı belirgin oldu.Antarktika çevresinde de deniz buzu ortalamanın altında ölçüldü; ancak şimdiye kadar kaydedilen en düşük 10 ocak değeri arasına girmedi.<h3>Sel ve yangın riski devam ediyor</h3>Batı, güney ve doğu Avrupa’nın büyük kısmında yağışlar normalin üzerinde gerçekleşti. İber Yarımadası, İtalya, İrlanda ve İngiltere’de su baskınları ve günlük yaşamı aksatan olaylar yaşandı.Diğer yandan Güney Amerika ve Avustralya’nın bazı bölgelerinde sıcak ve kurak hava orman yangını riskini artırdı. Güney Afrika, Brezilya ve Kuzey Avustralya’da ise şiddetli yağışlar sel ve maddi hasara neden oldu.Copernicus İklim Değişikliği Servisi, aylık iklim analizlerini dünya genelindeki uydular, gemiler, uçaklar ve meteoroloji istasyonlarından elde edilen milyarlarca gözlemi bir araya getiren ERA5 veri setine dayanarak hazırlıyor.

Avrupa dondu, Güney Yarımküre aşırı sıcaklarla sarsıldı

İsviçre’de göçmen kökenli toplumların siyasi süreçlere katılımı giderek daha fazla önem kazanırken, Zürih’te yaşayan Murat Gediz bu alanda dikkat çeken isimlerden biri. 

Zürih’te 8 Mart’a doğru

2000 yılında henüz 12 yaşındayken Türkiye’den İsviçre’ye göç eden Gediz, ikinci kuşak bir göçmen olarak hem kişisel deneyimlerini hem de profesyonel birikimini siyasete taşıyor.Bugün evli, iki çocuk babası ve Emil Frey Digital’de CFO (Finans Direktörü) olarak görev yapan Gediz, entegrasyon, eğitim ve aile yaşamını doğrudan etkileyen siyasi kararların kendisi için soyut kavramlar değil, bizzat yaşanmış gerçekler olduğunu vurguluyor.Siyasette 10 Yılı Aşan Deneyim Gediz’in siyasi yolculuğu 2014 yılında Genç Liberaller’de başladı. Ardından FDP’de aktif görevler üstlenen Gediz, bu süreçte Ekonomi alanında lisans eğitimini tamamlayarak akademik birikimini siyasi çalışmalarla birleştirdi.Yaklaşık yedi aydır Zürich Gemeinderat’ında görev yapan Gediz, belediye meclisindeki işleyişi yakından gözlemleme fırsatı bulduğunu belirtiyor. Bürokratik süreçlerin yoğunluğu ve milis sisteminin getirdiği yükün, iş–aile–siyaset dengesini zorlaştırdığını ifade eden Gediz, “Siyasette tepkisel değil, önceliklendiren ve çözüm üreten bir yaklaşım şart” diyor.“Türk Toplumu Sistemi Tanıdıkça Güçlenecek” İsviçre demokrasisinin temelinde katılımın yer aldığını hatırlatan Gediz, özellikle Türk toplumunun haklarını, sorumluluklarını ve siyasi mekanizmaları daha iyi tanımasının önemine dikkat çekiyor. Toplumsal meseleleri kimlik siyaseti üzerinden değil, eşit yurttaşlık ve fırsat eşitliği perspektifiyle ele aldığını vurguluyor.Gündelik Hayatı Etkileyen Kararlara Odaklanıyor Gediz, özellikle çalışan aileleri ve küçük işletmeleri doğrudan etkileyen konulara dikkat çekiyor: araçlara yönelik artan kısıtlamalar, park alanlarının azalması, yükselen vergiler ve yeni düzenlemeler. Bu alanlarda yasaklar yerine adil ve uygulanabilir çözümler üretilmesi gerektiğini savunuyor.8 Mart Seçimleri İçin Destek Çağrısı 8 Mart’ta yapılacak seçimlerde, özellikle Schwamendingen, Saatlen, Auzelg ve Oerlikon (Kreis 12) bölgelerinde yaşayan Türk toplumunun desteğini beklediğini belirten Gediz, hedefini şöyle özetliyor:“Türk toplumunun İsviçre siyasetinde daha bilinçli, daha görünür ve daha etkili şekilde yer almasına katkı sağlamak ve birlikte yaşadığımız şehre sorumlulukla hizmet etmek istiyorum.”

Murat Gediz, Zürih Kreis 12’de Türk toplumunun desteğini bekliyor

Alman sualtı arkeoloğu Florian Huber, mesleğini “geçmişle yüz yüze gelmek” olarak tanımlıyor. Karayipler’den Karadeniz’e, Atlantik’ten Baltık Denizi’ne kadar dünyanın dört bir yanında batık gemilere, kaybolmuş kültür varlıklarına ve yüzyıllardır dokunulmamış objelere dalıyor. 

Suyun altındaki tarihin izinde

Onun çalışmaları hem bilim dünyasına yeni bilgiler sağlıyor hem de sualtı dünyasının büyüleyici atmosferini gözler önüne seriyor.<h3>Gençlik tutkusu mesleğe dönüşüyor</h3>Huber, denizlere olan ilgisinin genç yaşlarda başladığını söylüyor. Bugün 50 yaşında ve Kiel merkezli “Submaris” şirketinin ortaklarından biri. Şirket, araştırma amaçlı profesyonel dalış operasyonları yürütüyor; Huber ise üniversiteler, STK’lar ve medya kuruluşları için çalışıyor.<h3>500 yıllık safran: Gribshunden batığı</h3>Huber’in son keşiflerinden biri, 1495’te İsveç kıyılarında batan Danimarka savaş gemisi Gribshunden. Batık olağanüstü iyi korunmuş durumda:<ul><li>Geminin ahşap gövdesi</li><li>Mürettebata ait kişisel eşyalar</li><li>Ve hatta 500 yıllık safran</li></ul>Huber, sualtında bulunan safranın hâlâ safran gibi koktuğunu söylüyor. Oksijensiz ortam sayesinde organik maddeler neredeyse hiç bozulmuyor. “Denizin altında zaman duruyor” diyor ve ekliyor: “Aşağı iniyorsunuz, geçmişle karşılaşıyorsunuz ve onu yukarı getiriyorsunuz.”Bu tür bulgular, Orta Çağ ticaret yolları ve tüketim alışkanlıkları gibi konularda önemli ipuçları sunuyor.<h3>Sualtı arkeolojisi: Hem büyüleyici hem tehlikeli</h3>Huber, sualtında çalışmanın “üç boyutlu bir laboratuvarda süzülmek gibi” olduğunu söylüyor. Ancak işin romantik tarafı kadar riskleri de büyük:<ul><li>Dalış her zaman tehlikeli</li><li>Tam konsantrasyon şart</li><li>Ekipman ve koşullar pahalı ve karmaşık</li></ul>Dünya okyanuslarının yalnızca %0,001’inin detaylı şekilde araştırılmış olması, bu alanın ne kadar bakir olduğunu gösteriyor.<h3>Derin deniz: İnsan dalışının ötesi</h3>80 metrenin altındaki derinliklerde artık insan dalışı mümkün değil. Bu noktada devreye:<ul><li>Uzaktan kumandalı robotlar</li><li>Yüksek çözünürlüklü kameralar</li><li>3D modelleme sistemleri</li><li>Ve bin metreye kadar inebilen mini denizaltılar giriyor</li></ul>Huber’in çalışmalarında kullandığı “Lula 1000” gibi araçlar, antik batıklardan İkinci Dünya Savaşı denizaltılarına kadar pek çok yapıya ulaşmayı mümkün kılıyor.Derin deniz arkeolojisi son yıllarda büyük ilerleme kaydetti. Örneğin Titanic’in yeni 3D modelleri, bu teknolojinin geldiği noktayı gösteriyor. Ancak riskler hâlâ büyük: 2023’te Titanic’e inen bir mini denizaltının imploze olması ve beş kişinin ölmesi hâlâ hafızalarda.<h3>Sualtının gerçek hazinesi: Doğa</h3>Huber için sualtı dünyasının değeri yalnızca batık gemiler, toplar veya altın paralar değil. Aynı zamanda:<ul><li>Dev vatozlar</li><li>Mercan ekosistemleri</li><li>Kırılgan deniz yaşamı</li></ul>Ona göre insanlığın denizlere verdiği zarar, bu güzelliği tehdit ediyor: “Bu dünyayı korumak istiyorsak, gezegenle ilişkimizi değiştirmemiz gerekiyor.”

Derinliklerde Arkeoloji: Silahlar, Aletler, Batıklar

Uri kantonunda seçmenler 8 Mart’ta, görevden alınan hükümet üyelerine ödenen altı aylık maaş tazminatının kaldırılıp kaldırılmayacağına karar verecek. 

90.000 franklık tartışma

Genç SVP’nin başlattığı inisiyatif, kantonda uzun süredir sessizce uygulanan bir düzenlemeyi hedef alıyor. Hükümet ve parlamento ise bu değişikliğe açıkça karşı çıkıyor.<h3>Bugünkü uygulama: Altı aylık maaş, ancak istisnalarla</h3>Uri’de bir Regierungsrat yeniden seçilmezse, bugün yürürlükte olan düzenlemeye göre altı aylık maaş alıyor. Bu uygulama 2004’te iki görevdeki hükümet üyesinin aynı anda seçimi kaybetmesi üzerine getirilmişti. Gerekçe: Abwahl bir “ani işten çıkarma” niteliği taşıyor ve kişinin mesleğine geri dönmesini zorlaştırıyor.Ancak düzenleme sınırsız değil:<ul><li>62 yaş ve üzeri olanlar bu tazminatı alamıyor.</li><li>Uygulama 20 yılda yalnızca bir kez devreye girdi: 2024’te yeniden seçilmeyen SP’li Dimitri Moretti için.</li></ul><h3>Genç SVP: “Bu altın paraşüt artık gereksiz”</h3>İnisiyatif, bu tazminatın tamamen kaldırılmasını talep ediyor. Genç SVP’ye göre:<ul><li>Hükümet üyeleri tanınmış kişiler, kolayca yeni iş bulabilirler.</li><li>90.000 frank civarındaki ödeme “zamanın ruhuna uygun değil”.</li><li>Kantonun tasarruf etmesi gerekir.</li><li>“Fürstliche Abgangsentschädigungen” (krallara layık tazminatlar) kabul edilemez.</li></ul>Bu nedenle Uri’nin bu “goldenen Fallschirm”i (altın paraşüt) kaldırması gerektiğini savunuyorlar.<h3>Hükümet: “Bu bir Abwahlentschädigung, haklı bir güvence”</h3>Uri hükümeti ise inisiyatife net şekilde karşı çıkıyor. Tazminatın bir “ayrılık ikramiyesi” değil, Abwahlentschädigung olduğunu vurguluyor. Gerekçeleri:<ul><li>Regierungsrat üyeleri yıllarca kendi mesleklerinden uzak kalıyor, geri dönüş kolay değil.</li><li>Görev çok zaman alıyor; başka bir işte çalışmak veya profesyonel ağları korumak neredeyse imkânsız.</li><li>Uygun bir tazminat, görevin toplumdaki değerinin bir göstergesi.</li></ul><h3>Parlamento büyük çoğunlukla karşı</h3>Urner Landrat, inisiyatifi 52’ye karşı 6 oyla reddetti.
Karşı çıkan partiler: Mitte, FDP, SP, Grüne, GLP &nbsp;
SVP ise bölünmüş durumda.İnisiyatife karşı çıkanlar, “Göreve duyulan saygı ve istikrar” gerekçesini öne sürüyor.
Destekleyenler ise, inisiyatifin 698 imza ile halktan anlamlı bir destek aldığını hatırlatıyor.<h3>Sonuç: Küçük bir kantonda büyük bir ilkesel tartışma</h3>Uri’deki oylama, yalnızca bir tazminat düzenlemesi değil; aynı zamanda şu sorunun oylanması:Siyasetçiler görevden alındığında maddi güvenceye sahip olmalı mı, yoksa kamu parasıyla sağlanan bu güvence artık gereksiz mi?8 Mart’taki karar, Uri’nin siyasi kültürü açısından önemli bir işaret olacak.

Genç SVP’nin inisiyatifi Uri’yi bölüyor: 6 ay maaş kaldırılsın mı?

İsviçre halkı 8 Mart’ta önemli bir karara gidecek: SP ve Yeşiller’in önerdiği Klimafonds‑İnisiyatifi, iklim koruma yatırımlarını finanse edecek büyük bir fon oluşturmayı hedefliyor. 

İklim Fonu tartışması

Ancak bu fonun nasıl finanse edileceği, özellikle de Schuldenbremse (borç freni) üzerindeki etkisi, siyasi tartışmanın en sert noktasını oluşturuyor.<h3>Fon nasıl işleyecek?</h3>İnisiyatife göre her yıl İsviçre’nin GSYİH’sinin %0,5 ila %1’i fona aktarılacak. Bu da 4–8 milyar frank arasında bir bütçe anlamına geliyor. Para doğrudan federal bütçeden gelecek ve borç freninin dışında tutulacak.Yeşiller Ulusal Konsey üyesi Aline Trede, bu yöntemin sosyal açıdan adil olduğunu savunuyor: “Yeni vergi yok, yeni yönlendirici ücret yok. Halkın çoğunluğu şu anda bunlara sıcak bakmıyor. Bu nedenle fonu federal bütçeden finanse etmeyi seçtik.”Trede’ye göre bu model, diğer alanlarda kesinti yapılmasını da gerektirmiyor.<h3>Bürgerliche partiler: “Bu, Schuldenbremse’nin ihlalidir”</h3>Sağ partiler ise tam burada itiraz ediyor. SVP Ulusal Konsey üyesi Lars Guggisberg, fonun borç frenini deldiğini savunuyor: “Schuldenbremse 20 yılı aşkın süredir anayasada ve çok başarılı oldu. Borçlarımızı azaltabildik. Mali istikrarı korumak için düşük borç seviyesine bağlı kalmalıyız.”Guggisberg’e göre fon, gelecek nesillere borç yükleyecek: “Bugünün borcu yarının vergisidir. Bu sosyal adalet değil.”<h3>Trede: “Asıl maliyet, hiçbir şey yapmamak”</h3>Trede ise karşı argümanını bilimsel verilere dayandırıyor: “Bugün yatırım yapmamak, gelecekte çok daha pahalıya mal olur. İklim hasarlarını temizlemek veya havadan CO₂ çekmek çok daha maliyetli.”Federal Hükümet’in 2021 raporuna göre, iklim değişikliğine karşı hareketsiz kalmanın İsviçre’ye yıllık 20–30 milyar frank zarar vereceği hesaplanıyor. Bu zararlar arasında altyapı hasarları ve doğal afetlerin ekonomik etkileri de var.Guggisberg ise bunun için özel bir fon gerekmediğini savunuyor: “Bugüne kadar her durumda çözüm bulduk, gelecekte de buluruz.”<h3>Tartışmanın özü: Fon değil, finansman modeli</h3>Klimafonds‑İnisiyatifi, iklim koruma yatırımlarını hızlandırmayı amaçlıyor. Ancak siyasi tartışma, fonun gerekliliğinden çok nasıl finanse edileceği üzerinde yoğunlaşıyor.<ul><li>Sol partiler: Borç freninin esnetilmesini, iklim yatırımlarının aciliyeti nedeniyle gerekli görüyor.</li><li>Sağ partiler: Borç freninin kırılmasını tehlikeli buluyor ve gelecek nesillerin yük altına gireceğini savunuyor.</li></ul>Sonuç olarak, İsviçre’deki tartışma iklim politikalarından çok mali disiplin ile iklim yatırımları arasındaki denge üzerine kurulu.

Klimafonds tartışması: Borç freni siyaseti alevlendirdi

Dünya genelinde 2000-2024 yılları arasında hem kadınlar hem de erkekler arasında tütün kullanımında düzenli bir gerileme yaşanırken, bırakma konusunda en hızlı ilerlemeyi kadınlar kaydediyor.

Elektronik tehdit büyüyor

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) öncülüğünde, sigaranın insan sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekmek ve farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl 9 Şubat “Dünya Sigarayı Bırakma Günü” olarak anılıyor.Anadolu Ajansı'nın DSÖ verilerinden derlediği bilgilere göre, küresel ölçekte tütün kullanımında düşüş sürse de “tütün salgını” henüz sona ermiş değil.<h3>Küresel tablo</h3>DSÖ’nün 2025 raporuna göre, 2000 yılında 1,38 milyar olan tütün kullanıcısı sayısı 2024 itibarıyla 1,2 milyara geriledi.2010’dan bu yana kullanıcı sayısında 120 milyonluk azalma yaşandı. Bu durum yaklaşık yüzde 27’lik bir düşüşe işaret ediyor.Buna rağmen tütün, dünya genelinde her beş yetişkinden birini bağımlı hale getirmeye devam ediyor ve her yıl milyonlarca önlenebilir ölüme yol açıyor.<h3>Yükselen risk: Elektronik sigara</h3>Elektronik sigara kullanımı da dünya genelinde artış gösteriyor. Günümüzde 100 milyondan fazla kişi elektronik sigara kullanıyor.Bu kullanıcıların en az 86 milyonu yüksek gelirli ülkelerde yaşıyor. Ayrıca 13-15 yaş aralığında en az 15 milyon çocuğun elektronik sigara kullandığı belirtiliyor.Tütün endüstrisi; elektronik sigaralar, nikotin poşetleri ve ısıtılmış tütün ürünleri gibi yeni nesil ürünlerle bağımlılığı sürdürmeye yönelik pazarlama faaliyetlerine devam ediyor.<h3>Kadınlar hedefe erken ulaştı</h3>2000-2024 döneminde tüm yaş gruplarında tütün kullanımında düşüş gözlense de bırakma sürecinde kadınların daha hızlı ilerlediği görülüyor.Kadınlar için 2025 yılına yönelik belirlenen tütün kullanımını azaltma hedefine, planlanandan beş yıl önce, 2020’de ulaşıldı. Bu gelişme, kadınlar arasında yüzde 30’luk bir azalmaya karşılık geliyor.Kadınlarda tütün kullanım oranı 2010’da yüzde 11 iken 2024’te yüzde 6,6’ya geriledi. Kadın kullanıcı sayısı da aynı dönemde 277 milyondan 206 milyona düştü.Erkeklerin ise 2025 için belirlenen hedefe 2031’den önce ulaşması beklenmiyor.Bugün dünya genelindeki tütün kullanıcılarının yüzde 80’inden fazlasını erkekler oluşturuyor ve yaklaşık 1 milyar erkek hâlâ tütün kullanıyor.Erkeklerde kullanım oranı 2010’da yüzde 41,4 iken 2024’te yüzde 32,5’e inse de düşüş hızı kadınlara kıyasla daha yavaş seyrediyor.<h3>Bölgelere göre kullanım oranları</h3>Güneydoğu Asya’da erkekler arasında tütün kullanımı belirgin şekilde azaldı. 2000’de yüzde 70 olan oran 2024’te yüzde 37’ye geriledi. Küresel düşüşün yarısından fazlası bu bölgeden kaynaklandı.Afrika, 2024’te yüzde 9,5 ile en düşük kullanım oranına sahip bölge olarak öne çıkıyor ve yüzde 30’luk azaltma hedefine doğru ilerliyor. Ancak nüfus artışı nedeniyle toplam kullanıcı sayısı artış göstermeye devam ediyor.Avrupa’da ise 2024 itibarıyla yetişkinlerin yüzde 24,1’i tütün kullanıyor. Bu oran, bölgeyi küresel ölçekte en yüksek kullanım oranına sahip konuma getiriyor.Doğu Akdeniz bölgesinde kullanım oranı yüzde 18 seviyesinde bulunurken bazı ülkelerde artış eğilimi sürüyor.Batı Pasifik’te yetişkinlerde tütün kullanımı 2010’daki yüzde 25,8’den 2024’te yüzde 22,9’a düştü. Bu bölgede kadınlarda kullanım oranı yüzde 2,5 gibi düşük bir seviyede kalırken, erkeklerde yüzde 43,3 ile tüm bölgeler arasında en yüksek oran kaydedildi.

DSÖ verileri: Kadınlar sigarayı daha hızlı bırakıyor

Roche tarafından geliştirilen bu yüksek hassasiyetli test, kalp kası hasarının en önemli biyobelirteci olan troponinin en küçük miktarlarını bile tespit edebiliyor. Uzmanlara göre bu gelişme, acil müdahale süresini kısaltarak hayat kurtaracak.

İsviçre hastanelerinde yeni dönem

İsviçre’de bu bahardan itibaren hastaneler, kalp krizlerini çok daha erken teşhis etmeyi mümkün kılan yeni bir kan testini kullanmaya başlayacak.&nbsp;Kalp kası zarar gördüğünde troponin kana karışıyor. Yeni test, Covid hızlı testlerine benzer bir yöntemle çalışıyor: Kandan alınan birkaç damla, troponin seviyesini ölçen bir test şeridine damlatılıyor. Eğer belirlenen eşik değer aşılırsa test pozitif çıkıyor ve kalp krizi şüphesi güçleniyor.<h3>“Zaman her şeydir”</h3>Cenevre Üniversite Hastaneleri’nin kardiyoloji şefi François Mach, testin önemini şöyle açıklıyor: “Troponin, ilk belirtilerden sadece bir saat sonra kanda tespit edilebiliyor. Bu test, acil servislerin kalp krizini çok daha erken ve güvenilir şekilde tanımasını sağlayacak.”Mach, bazı hastaların hâlâ çok geç başvurduğunu, bu nedenle kalp kasında geri dönüşü olmayan hasarlar oluştuğunu hatırlatıyor. “Kardiyolojide zaman en kritik faktördür” diyor.<h3>Hastane dışı kullanım da mümkün</h3>Testin en dikkat çekici yönlerinden biri, yalnızca hastanelerde değil, ambulanslarda ve hatta evde kullanılabilecek olması. Fransa’da bu uygulama şimdiden hayata geçmiş durumda. Mach, özellikle sağlık hizmetlerine uzak bölgelerde yaşayanlar için bunun büyük avantaj sağlayacağını belirtiyor.<h3>İsviçre’de baharda kullanıma giriyor</h3>Yeni troponin testi, İsviçre’deki hastanelerde bu bahardan itibaren yaygın şekilde kullanılmaya başlanacak. Uzmanlar, erken teşhis sayesinde hem ölüm oranlarının hem de kalıcı kalp hasarlarının azalmasını bekliyor.

Kan testi kalp krizini daha erken tespit edecek

Suva’nın yeni verilerine göre, her yıl yaklaşık 35.000 kar sporları kazası, toplamda 827.000 iş günü kaybına yol açıyor. Bu, yılda 3300 tam çalışma yılına eşdeğer bir kayıp anlamına geliyor.

İsviçre’de kayak kazaları

İsviçre’de kayak ve snowboard kazaları yalnızca hastaneleri değil, iş dünyasını da ciddi şekilde etkiliyor.&nbsp;Kış sporları ülkede son derece popüler olsa da, kazaların ekonomik ve sosyal etkileri giderek daha görünür hâle geliyor. İşverenler, uzun süreli devamsızlıklar nedeniyle hem maliyet hem de iş gücü planlaması açısından zorlanıyor. Çalışma arkadaşları ise eksik personelin yükünü taşımak zorunda kalıyor.<h3>En çok 45–54 yaş grubu yaralanıyor</h3>Suva’nın yaş gruplarına göre yaptığı analiz, kazaların en yoğun görüldüğü kesimin 45–54 yaş arası olduğunu ortaya koyuyor. Bu grup yılda 9200 kaza geçiriyor ve toplam 228.100 iş günü kaybına neden oluyor.Diğer yaş gruplarındaki tablo şöyle:<ul><li>15–24 yaş: 4700 kaza – 108.700 gün</li><li>25–34 yaş: 7600 kaza – 171.900 gün</li><li>35–44 yaş: 7600 kaza – 163.100 gün</li><li>55–64 yaş: 5300 kaza – 147.700 gün</li><li>65+ yaş: 360 kaza – 7100 gün</li></ul>Yaş arttıkça iyileşme süresi de uzuyor. Gençlerde ortalama 21 gün süren iş göremezlik, 55–64 yaş grubunda 27 güne çıkıyor.<h3>Kazalar artmıyor, ama devamsızlık süresi uzuyor</h3>Suva’ya göre kış sporları kazalarının sayısı son 20 yılda yalnızca %6 arttı. Buna karşın iş günü kayıpları %16 yükseldi. Bunun nedeni, kazaya karışanların yaş ortalamasının yükselmesi. Daha yaşlı sporcular daha ağır yaralanıyor ve daha uzun süre işten uzak kalıyor.Ayrıca modern kayak ekipmanları ve daha iyi hazırlanmış pistler, sporcuların daha yüksek hızlara ulaşmasına yol açıyor. Bu da kazaların şiddetini artırabiliyor.<h3>Suva’dan kazaları önlemek için öneriler</h3>Suva, kış sporcularına şu tavsiyelerde bulunuyor:<ul><li>Ekipmanları düzenli bakımda tutmak, bağlamaları doğru ayarlatmak</li><li>Kendi sınırlarını bilmek ve aşırı risk almamak</li><li>Kayak öncesi ısınmak</li><li>Hızını piste ve kendi becerisine göre ayarlamak</li><li>Düzenli mola vermek</li><li>Alkol veya dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak durmak</li></ul>Bilinçli ve kontrollü davranış, hem kişisel yaralanmaları hem de iş yerindeki devamsızlıkları azaltıyor.

Suva uyardı: Kış sporları kazaları iş dünyasını zorluyor

İsviçre’de işsizlik ödeneği ödemelerinde haftalardır süren gecikmeler, birçok işsiz için maddi sıkıntıların yanı sıra büyük bir psikolojik baskı yaratıyor. Bu baskı, giderek daha fazla öfkeye dönüşüyor. 

IT arızası sonrası kaos

Ülkenin en büyük sendikalarından Unia, kendi çalışanlarını korumak için güvenlik görevlileri tutmak zorunda kaldığını doğruladı.Sorunun kaynağı, Seco’nun devreye aldığı yeni IT sistemi. Bu sistemdeki arızalar, işsizlik kasalarının dosyaları zamanında işleyememesine ve günlük ödeneklerin gecikmesine yol açıyor. Seco, kaç kişinin etkilendiğini hâlâ bilmediğini açıklarken, ödemelerin “sürekli yapıldığı” yönünde güvence vermeye çalışıyor. Ancak sahadaki durum çok daha gergin.<h3>“Günde yüz telefon, tehditler, öfke patlamaları”</h3>Özellikle müşteri hizmetlerinde çalışan personel, öfkenin ilk hedefi hâline gelmiş durumda. 20 Minuten’e konuşan çalışanlar, her gün yüzlerce telefon aldıklarını, bunların bir kısmında açık tehditlerle karşılaştıklarını söylüyor. Bazı çalışanlar, durumun “psikolojik olarak dayanılmaz” bir noktaya geldiğini belirtiyor.<h3>Unia: 65 şubenin dörtte birinde güvenlik görevlisi var</h3>Unia’nın iletişim sorumlusu Natalie Imboden, durumu doğruluyor: “Ülke genelinde 65 lokasyonda hizmet veriyoruz. Şu anda bunların yaklaşık dörtte birinde güvenlik personeli bulunuyor.”Güvenlik görevlileri, özellikle yoğun şubelerde ve çok sayıda sigortalının bizzat şubelere geldiği noktalarda görev yapıyor. Unia, bunun geçici ve önleyici bir tedbir olduğunu vurguluyor. Imboden, eski sistemde de zaman zaman öfkeli veya tehditkâr telefonlar alındığını, ancak fiziksel güvenlik ihtiyacının 6 Ocak’tan beri belirginleştiğini söylüyor.<h3>Her kantonda durum aynı değil</h3>Zürih Kantonunun işsizlik kasası ise güvenlik görevlisi kullanmadığını açıkladı. Bunun nedeni, bir taskforce sayesinde ödemelerin büyük kısmının hâlâ zamanında yapılabilmesi. Ancak diğer kantonlarda durum daha ağır seyrediyor.<h3>Gecikmelerin sonuçları ağır</h3>Günlük ödenekler, birçok işsiz için kira, sağlık sigortası ve temel yaşam giderlerini karşılamanın tek yolu. Bu nedenle birkaç günlük gecikme bile ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Bazı kişiler faturalarını ödeyemiyor, bazıları borçlanıyor, bazıları ise tamamen çaresiz kalıyor. Bu çaresizlik, öfkeye dönüşerek kasalarda çalışan personele yöneliyor.<h3>Kriz hâlâ kontrol altına alınmış değil</h3>Seco, biriken dosyaların eritilmesi için çalışmaların sürdüğünü söylüyor. Ancak gecikmeler hâlâ devam ediyor ve çalışanlar her gün yeni gerginliklerle karşı karşıya kalıyor. Unia’nın güvenlik görevlisi tutmak zorunda kalması, krizin ne kadar derinleştiğinin somut bir göstergesi.

İşsizlik ödeneği krizi tırmanıyor: Unia şubelerinde güvenlik alarmı

Yurt dışı tatilleri artık en ucuz destinasyonlarda bile pahalıya mal oluyor. Ulaşım, konaklama, plaj ücretleri derken bütçeyi en çok zorlayan kalemlerden biri de restoran fiyatları. 

Yeni analiz farkları ortaya koydu

Alman seyahat platformu Ferrygogo.de, Avrupa genelinde iki kişilik üç aşamalı bir akşam yemeğinin fiyatlarını karşılaştırdı ve sonuçlar oldukça çarpıcı: En ucuz ülkeler Balkanlar ve Doğu Avrupa’da, en pahalılar ise ağırlıklı olarak İsviçre’de.<h3>En ucuz yemek: Kosovo lider</h3>Araştırmaya göre Avrupa’da dışarıda yemek yemenin en ucuz olduğu ülke Kosovo. İki kişilik üç aşamalı bir menü burada ortalama 18.35 frank. Bu fiyat, birçok İsviçre şehrinde tek bir pizzanın bile altında.Listenin devamı da benzer bir tablo çiziyor:<ul><li>Nordmazedonien: 22.–</li><li>Ukrayna: 23.85</li><li>Moldau: 27.50</li><li>Bosnien und Herzegowina: 28.45</li></ul>İlk 20’de yer alan ülkelerin büyük çoğunluğu Balkanlar, Doğu Avrupa ve kısmen Güney Avrupa’dan oluşuyor. Bu bölgelerde hem restoran fiyatları hem de genel hizmet maliyetleri düşük.<h3>Ferrygogo’nun önerdiği uygun fiyatlı şehirler</h3>Platform yalnızca en ucuz ülkeleri değil, aynı zamanda “hem uygun hem de gezmeye değer” şehirleri de listeledi:<ul><li>Skopje (Nordmazedonien): 26.60</li><li>Sarajevo (Bosnien und Herzegowina): 30.30</li><li>Funchal (Madeira, Portugal): 36.70</li></ul>Bu şehirler hem fiyat hem de turistik değer açısından öne çıkıyor.<h2>İsviçre: Avrupa’nın en pahalı restoran ülkesi</h2>Listenin pahalılar tarafında ise tablo tamamen tersine dönüyor. Avrupa’daki en yüksek restoran fiyatlarına sahip ilk 10 şehrin altısı İsviçre’de.En pahalı şehirler:<ol><li>Lugano – 147.80</li><li>Zug – 147.80</li><li>Zürich – 118.40</li><li>Genf – 112.90</li><li>Basel – 98.20</li><li>Lausanne – 98.20</li><li>Bern – 93.60</li></ol>İsviçre ortalaması ise 98.45 frank. Bu, Kosovo’daki fiyatların sekiz katı.İsviçre’nin yanında pahalılar listesinde Norveç, Danimarka, Belçika ve İzlanda gibi yüksek yaşam maliyetine sahip ülkeler yer alıyor.<h2>Fiyat farkları neden bu kadar büyük?</h2>Ferrygogo’ya göre restoran fiyatları, ülkedeki genel hizmet maliyetlerinin de bir göstergesi. Yani:<ul><li>İşçilik maliyetleri</li><li>Kira ve enerji giderleri</li><li>Vergiler</li><li>Turistik talep</li></ul>gibi faktörler fiyatları doğrudan etkiliyor.Bu nedenle Batı Avrupa ve İskandinavya pahalı kalırken, Balkanlar ve Doğu Avrupa hâlâ bütçe dostu seçenekler sunuyor.

Avrupa’da nerede en ucuza dışarıda yemek yenir?

Zürich ile Aarau arasındaki demiryolu hattında Pazartesi öğleden sonra meydana gelen ray hasarı, bölgede tren trafiğini önemli ölçüde aksattı. 

Çok sayıda sefer iptal oldu

SBB, Lenzburg ile Othmarsingen arasındaki bölümde çalışmaların sürdüğünü ve kısıtlamaların Salı sabahı erken saatlere kadar devam edeceğini açıkladı. Yolcular, gecikmelerin yanı sıra iptaller ve yönlendirmelerle karşı karşıya kaldı.Arızanın, bir makas parçasının değiştirilmesini gerektiren ciddi bir teknik sorun olduğu belirtildi. Onarımın saatler sürmesi nedeniyle hat uzun süre tam kapasite çalıştırılamadı.Ray hasarı özellikle uzun mesafe hatlarını etkiledi. Olten ile Zürich HB arasında çalışan IC5, IR35 ve IR55 seferleri iptal edildi. Bölgesel hatlarda da durum farklı değildi; S23 hattı Lenzburg–Baden arasında durduruldu, RE37 ve S42 ise tamamen devre dışı kaldı. Bu nedenle birçok yolcu alternatif güzergâhlara yönelmek zorunda kaldı.SBB, ulaşımın tamamen kesilmemesi için bazı trenlerde olağan dışı duruşlar ekledi. IC1 ile IC8/81 hatları geçici olarak Olten’de durmaya başladı. IR16 hattı ise kesintisiz çalışarak bölgedeki yükü hafifletmeye yardımcı oldu. Ancak yönlendirmeler nedeniyle bazı yolculukların yaklaşık on dakika uzadığı bildirildi.Aarau ile Zürich arasındaki bağlantılarda durum biraz daha iyiydi. IR37, IR16 ve S11 hatları çalışmaya devam etti, ancak yolcuların gecikmelere hazırlıklı olması gerektiği vurgulandı.SBB, Olten, Aarau, Lenzburg ve Zürich HB’de ek personel görevlendirerek yolculara sahada bilgilendirme desteği sağladı. Şirket, mümkün olanların seyahat planlarını gözden geçirmesini ve alternatif rotaları kontrol etmesini önerdi.

Zürich–Aarau hattındaki ray arızası tren trafiği aksattı

ABD’de reşit olmayan kız çocuklarına yönelik fuhuş ağı kurduğu suçlamasıyla yargılanırken cezaevinde ölü bulunan milyarder Jeffrey Epstein’e ilişkin kamuoyuna açıklanan belgeler yeni ayrıntılar içeriyor.

Epstein dosyası genişliyor

Belgelerde, Epstein’in İsrail ordusuna destek veren kuruluşlara ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerle bağlantılı kurumlara maddi katkı sağladığı görülüyor.ABD Adalet Bakanlığının paylaştığı dosyalar kapsamında yayımlanan yeni belgeler, Epstein’e dair farklı başlıkları yeniden gündeme taşıdı.<h3>2005’te yapılan bağışlar</h3>2005 yılına ait vergi belgeleri incelendiğinde, Epstein’in 3 Mart 2005’te “İsrail Savunma Kuvvetleri Dostları” adlı derneğe 25 bin dolar bağış yaptığı kaydedildi.Ayrıca Batı Şeria’daki yasa dışı Yahudi yerleşimcilere finansman sağlayan “Yahudi Ulusal Fonu”na 15 bin dolar, “Yahudi Kadınlar Ulusal Konseyi” isimli kuruluşa ise 5 bin dolar bağışta bulunduğu belgelere yansıdı.<h3>Filistin’e ilişkin ifadeleri</h3>20 Mayıs 2012 tarihli ve adı açıklanmayan bir kişiye gönderildiği belirtilen e-postada Epstein’in Filistin’e dair görüşleri de yer aldı.Söz konusu yazışmada Epstein, 7. yüzyılda Müslümanların bölgeyi ele geçirmesinin ardından Arapçanın yaygınlaştığını ancak Filistin’in hiçbir zaman tam anlamıyla Arap ülkesi olmadığını savundu. Ayrıca bölgede bağımsız bir Arap ya da Filistin devleti bulunmadığını öne sürdü.<h3>Cenaze törenine ilişkin iddia</h3>Belgelerde Epstein’in cenaze sürecine ilişkin ayrıntılar da bulunuyor.FBI’a ait 12 Ağustos 2019 tarihli bir belgede, adı gizlenen bir kişinin ifadesine yer verildi. Tanık, cenaze sırasında basın mensuplarının içinde boş kutular bulunan bir aracı takip etmesinin sağlandığını iddia etti. Bu aracın ayrılmasının ardından Epstein’in naaşının farklı bir araçla taşındığını öne sürdü.<h2>Epstein dosyası</h2>Epstein, en küçüğü 14 yaşında olmak üzere 18 yaş altındaki çok sayıda kız çocuğuna cinsel istismarda bulunmak ve fuhuş ağı kurmak suçlamasıyla yargılanıyordu. 10 Ağustos 2019’da, New York Manhattan Metropolitan Merkez Hapishanesi’ndeki hücresinde ölü bulunmuştu.Kamuoyuna açıklanan dava dosyalarında Prens Andrew, ABD Başkanı Donald Trump, eski ABD Başkanı Bill Clinton, eski İsrail Başbakanı Ehud Barak, eski ABD Başkan Yardımcısı Al Gore, aktör Kevin Spacey, şarkıcı Michael Jackson, illüzyonist David Copperfield, avukat Alan Dershowitz ve eski New Mexico Valisi Bill Richardson gibi tanınmış isimlerin adları yer almıştı.ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), Adalet Bakanlığı ile yürüttüğü inceleme sonucunda, kamuoyunda iddia edilen şekilde ünlü isimlerden oluşan bir “müşteri listesi” bulunduğuna dair kanıt elde edilemediğini açıkladı. Ayrıca Epstein’in hükümet yetkilileri ve tanınmış kişilerle bağlantıları nedeniyle örtbas amacıyla öldürüldüğü yönündeki iddiaların doğrulanmadığını, ölümün hücresinde gerçekleşen bir intihar olduğu sonucuna varıldığını duyurdu.

Epstein belgelerinde İsrail’e yapılan bağışlar ortaya çıktı

ABD yönetimi, İran’daki güvenlik risklerinin sürdüğünü belirterek ülkede bulunan vatandaşlarına bir kez daha “ülkeyi hemen terk edin” çağrısında bulundu.

Tahliye çağrısı yenilendi

ABD’nin Tahran Sanal Büyükelçiliği tarafından yayımlanan güvenlik duyurusunda, Amerikan vatandaşlarının İran’dan ayrılmak için Washington’un desteğine ihtiyaç duymayacakları bir çıkış planı hazırlamaları istendi.Açıklamada, İran genelinde güvenlik tedbirlerinin artırıldığı, bazı yolların kapatıldığı, toplu taşıma hizmetlerinde aksaklıklar yaşandığı ve internet erişimine yönelik kısıtlamaların devam ettiği ifade edildi.İran yönetiminin mobil ve sabit hatlar ile ulusal internet ağına erişimi sınırlamayı sürdürdüğü belirtilen duyuruda, hava yolu şirketlerinin İran’a yönelik ya da İran çıkışlı bazı uçuşları askıya aldığı veya iptal ettiği bilgisine yer verildi.Metinde açık bir ifadeyle, “İran’ı hemen terk edin. ABD hükümetinin yardımına bağlı olmayan bir plan yaparak ülkeden ayrılın.” çağrısı yapıldı.Ülkeden çıkışın mümkün olmaması durumunda ise Amerikan vatandaşlarına, bulundukları konut içinde ya da güvenli bir binada sığınak olarak kullanılabilecek bir alan belirlemeleri tavsiye edildi. Ayrıca yeterli miktarda gıda, su, ilaç ve temel ihtiyaç malzemesinin temin edilmesi gerektiği vurgulandı.ABD vatandaşlarının alternatif iletişim yöntemleri planlaması önerilirken, güvenli olması halinde kara yoluyla Türkiye ya da Ermenistan üzerinden İran’dan ayrılmanın değerlendirilebileceği belirtildi.Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, daha önce yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran konusunda diplomatik yolları öncelikli seçenek olarak gördüğünü ancak diplomasi dışındaki seçeneklerin de masada bulunduğunu ifade etmişti.Washington yönetimi, 13 Ocak’ta da devam eden gösteriler ve güvenlik risklerini gerekçe göstererek İran’daki vatandaşlarına “derhal ülkeyi terk edin” çağrısında bulunmuştu.<h2>İran’daki gösteriler ve can kaybı</h2>İran’da 28 Aralık 2025’te, ulusal para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik krizin derinleşmesi üzerine Tahran Büyük Çarşı esnafının öncülüğünde başlayan protestolar kısa sürede ülke çapına yayılmıştı.8 Ocak’ta başkent Tahran’da protestoların şiddetlenmesiyle birlikte yaşanan olaylar sonrasında yönetim internet erişimini kısıtlama kararı almıştı.İran Şehit ve Gaziler Vakfı, 21 Ocak’ta Adli Tıp Kurumuna dayandırdığı açıklamasında, gösteriler sırasında güvenlik güçleri ve siviller dahil toplam 3 bin 117 kişinin yaşamını yitirdiğini bildirmişti.Açıklamada, hayatını kaybedenlerden 2 bin 427’sinin “silahlı terör grupları” tarafından öldürülen güvenlik görevlileri ile siviller olduğu belirtilirken, 690 kişi hakkında ise ayrıntı paylaşılmadı.Gösterilerin sona erdiği ifade edilse de, merkezi ABD’nin Virginia eyaletinde bulunan HRANA isimli kuruluş, daha fazla vakayı doğruladığını öne sürerek ölü ve gözaltı sayılarına ilişkin verileri güncellemeyi sürdürüyor.

ABD'den İran'daki vatandaşlarına acil çıkış çağrısı

Cenevre Uluslararası İnsancıl Hukuk ve İnsan Hakları Akademisi bünyesinde faaliyet gösteren Uluslararası İnsani Hukuk Odak Projesi’nin başkanı Stuart Casey Maslen, Ekim 2023’ten bu yana Gazze’de nüfusun yüzde 10’dan fazla azaldığını belirterek, toplam can kaybının 200 bini geçmiş olabileceğine işaret etti.

Gazze’de ağır tablo

Maslen, Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada, Gazze’deki tabloyu ve son 18 ay içinde yaşanan 23 silahlı çatışmayı ele aldıkları “War Watch” başlıklı rapor hakkında değerlendirmelerde bulundu.Gazze’de insani durumun hâlâ son derece ağır olduğunu vurgulayan Maslen, geçen yıl ateşkes öncesinde yaşanan yoğun çatışmaların sona ermiş olmasından memnuniyet duyduklarını, ancak bunun halkın çektiği acıların bittiği anlamına gelmediğini söyledi. Özellikle yaralıların güvenli bölgelere tahliye edilmesi gerektiğine dikkat çeken Maslen, bölgede ölümlerin sürdüğünü ifade etti.Gazze halkının acil olarak daha fazla insani yardıma ihtiyaç duyduğunu dile getiren Maslen, başta gıda ve temiz su olmak üzere barınma imkânı, sert kış koşullarına karşı korunma ve tıbbi desteğin hayati önem taşıdığını kaydetti.<h3>“70 bin nihai sayı değil”</h3>Maslen, Ekim 2023’ten bu yana Gazze’de en az 70 bin sivilin yaşamını yitirdiğine dair genel bir kanaat bulunduğunu, ancak bu rakamın nihai sayı olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Bu verilerin yalnızca enkaz altından çıkarılan cenazeleri kapsadığını belirten Maslen, yıkıntılar altında daha fazla kişinin bulunabileceğini ifade etti.Filistin Merkezi İstatistik Bürosu’nun verilerine atıfta bulunan Maslen, Gazze’de nüfusun yüzde 10’dan fazla azaldığının bildirildiğini aktardı. Bu bilgilerin teyide muhtaç olduğunu kaydeden Maslen, söz konusu oranın 70 binlik resmi açıklamanın çok üzerinde ve son derece dramatik bir tabloya işaret ettiğini söyledi.“Eğer bu veriler doğruysa, 200 binden fazla kişiden söz ediyoruz” diyen Maslen, kesin sayının zamanla netleşeceğini, ancak mevcut göstergelerin çok yüksek bir can kaybına işaret ettiğini dile getirdi. Ölenlerin sayısının ve ölüm nedenlerinin ayrıntılı şekilde ortaya konulması gerektiğini de sözlerine ekledi.<h3>Yeniden inşa yıllar sürecek</h3>Gazze’nin yeniden imarına ilişkin ilk girişimlerin başladığını belirten Maslen, yıkımın boyutunun olağanüstü seviyede olduğunu vurguladı. Gazze Şeridi’nin kısa sürede toparlanmasının mümkün olmadığını ifade eden Maslen, bölgenin normal yaşama dönebilmesi için uzun yıllar sürecek kapsamlı bir yeniden yapılanma sürecine ihtiyaç bulunduğunu söyledi. Bu sürecin milyarlarca dolarlık bir finansman gerektirdiğini de dile getirdi.<h3>“Soykırım 7 Ekim’de başlamadı”</h3>Maslen, Gazze’de yaşananların 7 Ekim 2023’te başladığını düşünmediğini belirterek, Birleşmiş Milletler’in İşgal Altındaki Filistin Topraklarına İlişkin Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu’nun, tarih vermeksizin Gazze’de soykırım yaşandığını geçen yıl eylül ayında açık şekilde ifade ettiğini hatırlattı. Filistinlilerin uzun süredir kötü muameleye maruz kaldığını söyledi.Hazırladıkları raporun, Gazze’nin yanı sıra işgal altındaki Batı Şeria ve diğer 23 çatışma bölgesinde 1 Temmuz 2024 ile 2025 Aralık sonu arasındaki gelişmeleri ayrıntılı biçimde incelediğini aktardı.Son iki yılın derin bir üzüntü ve pişmanlıkla anılacağını düşündüğünü ifade eden Maslen, Hamas’ın 7 Ekim’deki saldırılarının hiçbir şekilde meşru görülemeyeceğini, ancak İsrail’in verdiği karşılığın yol açtığı geniş çaplı can kaybının da haklı gösterilemeyeceğini söyledi.Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin İsrailli yetkililer hakkında tutuklama kararı çıkardığını hatırlatan Maslen, bu süreçte ilerleme beklediklerini ancak kararları veren yargıçlara yaptırım uygulanmasının gündeme geldiğini kaydetti. Hukuka aykırı şekilde hayatını kaybeden herkes için adalet sağlanması gerektiğini vurguladı.<h2>Refah’ta sınırlı geçiş: 4 günde 21 kişi</h2>İsrail’in kısıtlı geçişe izin verdiği Refah Sınır Kapısı’ndan, açılışın dördüncü gününde Gazze’ye yalnızca 21 kişinin dönebildiği bildirildi.Yakınlarına kavuşmak isteyen çok sayıda Filistinli, saatler öncesinden Han Yunus’taki Nasır Hastanesi önünde toplandı. Gazze’ye gelenleri taşıyan otobüsün hastaneye ulaşmasıyla birlikte duygusal anlar yaşandı; aileler birbirlerine sarılarak gözyaşı döktü.Hastane kaynakları, Gazze’ye dönen 21 kişi arasında kadınlar, çocuklar ve yurt dışında tedavi görmüş hastaların bulunduğunu aktardı.Gazze’deki Filistin Kızılayı ise Refah Kapısı’nın sınırlı ve sıkı İsrail kısıtlamaları altında açılmasının dördüncü gününde, 7 hastanın ve 14 refakatçinin Mısır’a tahliye edildiğini duyurmuştu. Açıklamada, söz konusu hastaların seyahat öncesi Han Yunus’taki Kızılay’a ait rehabilitasyon hastanesinde gerekli tıbbi bakımdan geçirildiği ifade edildi.Mısır sınırındaki Refah Sınır Kapısı, 21 aylık aranın ardından 2 Şubat Pazartesi günü iki yönlü ancak sınırlı geçişlere açılmıştı.İsrail basınında, kapının açılmasının ardından her gün en az 50 kişinin Gazze’ye girişine izin verileceği yönünde haberler yer almıştı. Ancak 2 Şubat’tan bu yana geçişine izin verilen Filistinlilerin sayısının bu rakamın altında kaldığı bildirildi. Mısır medyası ise İsrail ordusunun Gazze’ye dönmek isteyen bazı Filistinlileri geri çevirdiğini öne sürdü.

Cenevre Akademisi: Gazze’de can kaybı 200 bini aşmış olabilir

ABD’de reşit olmayan kız çocuklarına yönelik bir fuhuş ağı kurduğu suçlamasıyla yargılanırken cezaevinde ölü bulunan milyarder Jeffrey Epstein’e ilişkin soruşturma dosyaları, kamuoyuna açılan yeni belgelerle birlikte yeniden gündemin merkezine yerleşti.

Yeni iddialar

Paylaşılan belgelerde, genetik deney iddialarından cinayet suçlamalarına kadar uzanan dikkat çekici ayrıntılar bulunuyor.Soruşturma dosyalarında yer alan ve “Gizli: Jeffrey Epstein” başlığını taşıyan bir e-postada, Eddy Aragon isimli bir kişiye gönderilen mesajda, yabancı uyruklu iki kadının Epstein’in talimatıyla öldürüldüğü ve cesetlerinin New Mexico eyaletindeki Zorro Çiftliği yakınlarına gömüldüğü iddia ediliyor.Söz konusu e-postanın, Zorro Çiftliği’nde çalıştığı belirtilen bir kişi tarafından kaleme alındığı ifade edilirken, kadınların cinsel ilişki sırasında boğularak hayatlarını kaybettiği öne sürülüyor. Mesajda, bu kişilerin Epstein ile eski kız arkadaşı ve hüküm giymiş suç ortağı Ghislaine Maxwell’in yönlendirmesiyle çiftliğin çevresine gömüldüğü iddialarına yer veriliyor.E-postada ayrıca Epstein’in reşit olmayan çocuklara yönelik cinsel istismar eylemleri, bir kadının intihara teşebbüs ettiğine dair itiraf, “Matthew Mellon videosu” başlıklı görüntüler ve benzeri içeriklerin bağlantıları da bulunuyor.Dosyalarda dikkat çeken bir diğer yazışmada, Epstein’in eski kız arkadaşı Eva Andersson-Dubin’in 14 Ağustos 2010 tarihinde gönderdiği bir e-postada, Epstein’i ziyarete davet ettiği ve “Celina’nın beş arkadaşı da gelecek” ifadelerini kullandığı görülüyor.<h3>Embriyo ve genetik çalışmalar</h3>Belgelerde, Bryan Bishop tarafından Epstein’e gönderilen ve genetik deneylere işaret eden e-postalar da yer alıyor. Bishop’un mesajında, embriyo düzenleme teknikleriyle ilgili üç haber bağlantısı paylaşıldığı ve kullanılan yöntemler nedeniyle yüksek oranda mozaizm oluştuğu ifade ediliyor.Bishop, kendi ekiplerinin testis kök hücrelerini içermeyen, biyolojik babaya enjeksiyon gerektirmeyen ve klonlamaya daha yakın bir embriyo düzenleme yöntemi üzerinde çalıştığını belirtiyor. Bu fikrin aniden ortaya çıktığını ve bu yönde ilerlediklerini kaydediyor.Yurt dışındaki laboratuvarlarında fareler üzerinde yapılan testlerde yaklaşık yüzde 5’lik bir transfeksiyon verimliliği gözlemlendiğini aktaran Bishop, çalışmaların sürdüğünü ancak yöntemin mevcut embriyo modifikasyon tekniklerinin gerisinde kaldığını da vurguluyor.Epstein’in Bishop’a verdiği yanıtta ise, “Yatırım yapma konusunda bir sorunum yok. Sorun, liderlik ettiğimin görülmesi durumunda ortaya çıkıyor.” ifadeleri dikkat çekiyor. Bishop’un başka bir mesajında, Ukrayna’daki laboratuvarında fare deneylerinin devam ettiğine dair imalar da yer alıyor.<h3>“Öldür” talimatı iddiası</h3>Kamuoyuyla paylaşılan belgeler arasında, 30 Haziran 2014 tarihli ve göndericisi belirlenemeyen bir e-postada Epstein’e yönelik “Onu öldürmen için sana izin veriyorum” ifadesi bulunuyor. Mesajda, ilgili kişinin Epstein’e ve göndericiye yalan söylediği ileri sürülüyor.Epstein’in bu mesaja “Eyvah” yanıtını vermesi üzerine, gönderici olduğu iddia edilen kişi, kimsenin kendisine yalan söyleyerek kurtulamayacağını belirten bir cevap gönderiyor. Sosyal medyada bu e-postayı gönderen kişinin Susan Hamblin olduğu iddia edilse de konuya ilişkin resmi bir doğrulama yapılmış değil.<h3>Deepak Chopra ve Peter Thiel yazışmaları</h3>Epstein soruşturması kapsamında paylaşılan 3 milyondan fazla yeni belgenin 3 binden fazlasında, Hindistan asıllı yazar Deepak Chopra’nın adına rastlanıyor. Belgeler arasında, Chopra’nın 8 Mart 2017 tarihinde Epstein’e gönderdiği ve “Tanrı bir kurgudur. Tatlı kızlar gerçektir.” ifadelerinin yer aldığı bir e-posta sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Chopra, konuya ilişkin henüz kamuoyuna bir açıklama yapmadı.Belgelerde ayrıca Epstein ile PayPal ve Palantir’in kurucu ortağı Peter Thiel arasında Haziran 2014’te gerçekleşen yazışmalar da bulunuyor. Yazışmalarda, ABD’nin Orta Doğu’daki politikalarının bilinçli olarak kaos yaratmayı hedeflediği yönünde değerlendirmeler yapılıyor.Epstein, Irak, İran, Libya, Suriye, Filistin, Lübnan ve Mısır’daki istikrarsızlığın, dönemin ABD Başkanı Barack Obama’nın arzuladığı bir sonuç olabileceğini savunurken, Thiel ise bu yaklaşımın ABD’nin dünya meselelerine daha az müdahil olma stratejisine dayandığını ifade ediyor.<h3>Epstein dosyası</h3>Jeffrey Epstein, en küçüğü 14 yaşında olan çok sayıda kız çocuğuna cinsel istismarda bulunmak ve fuhuş ağı oluşturmak suçlamalarıyla yargılanırken, 10 Ağustos 2019’da New York’taki Manhattan Metropolitan Hapishanesi’ndeki hücresinde ölü bulunmuştu.Dava dosyalarında Prens Andrew, ABD Başkanı Donald Trump, eski ABD Başkanı Bill Clinton, eski İsrail Başbakanı Ehud Barak, Al Gore, Kevin Spacey, Michael Jackson, David Copperfield, Alan Dershowitz ve eski New Mexico Valisi Bill Richardson gibi birçok tanınmış ismin adı geçmişti.FBI ve ABD Adalet Bakanlığı tarafından yapılan incelemelerde, Epstein’in ünlülerden oluşan bir “müşteri listesi” tuttuğuna dair kanıt bulunmadığı açıklanmış, Epstein’in hücresinde intihar ettiği sonucuna varıldığı duyurulmuştu.

Epstein belgelerinde genetik deney ve cinayet iddiaları

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ile yürütülen nükleer müzakerelerin 6 Şubat Cuma günü Umman’ın başkenti Maskat’ta yapılmasının planlandığını açıkladı.

Nükleer pazarlık

Erakçi, Amerikan X şirketine ait sosyal medya platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, görüşmelerin sabah saat 10 civarında başlamasının öngörüldüğünü belirterek, sürecin organizasyonunu üstlenen Ummanlı yetkililere teşekkür etti.ABD tarafı da görüşmelerin yapılacağı yer ve tarih konusunda İran’ın açıklamalarını doğruladı. Beyaz Saray’dan bir yetkili, Anadolu Ajansı muhabirinin sorusuna verdiği yazılı yanıtta, ABD-İran nükleer müzakerelerinin 6 Şubat’ta Maskat’ta gerçekleştirileceğini bildirdi.Öte yandan Axios haber platformu, iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, Washington yönetiminin İran’ın görüşmelerin İstanbul yerine Umman’da ve yalnızca ikili formatta yapılması yönündeki talebini kabul etmediğini ve bu nedenle görüşmelerin iptal edildiğini öne sürmüştü.AA muhabirine konuşan İranlı diplomatik bir kaynak ise müzakereler öncesindeki temasların son dönemde olumsuz bir seyir izlediğini ve bu durumun görüşmelerin cuma günü yapılmama ihtimalini gündeme getirdiğini ifade etmişti.İran’ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı’na açıklamalarda bulunan ve ismi açıklanmayan bir başka İranlı yetkili de yaşanan sorunun müzakere yerinden kaynaklanmadığını savundu. Yetkili, ABD’nin “İsrail’le bağlantılı savaş yanlısı çevrelerin etkisiyle sürekli tutum değiştirdiğini” ileri sürerek, İran’ın nükleer programı dışında herhangi bir başlığın müzakere konusu olmayacağını vurguladı.

ABD-İran nükleer müzakereleri 6 Şubat’ta Umman'da yapılacak

ABD Adalet Bakanlığı, cinsel suçlardan hüküm giymiş Jeffrey Epstein’a ilişkin yaklaşık 3 milyon sayfalık belgeyi kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan dosyalar arasında ABD Başkanı Donald Trump’ın adının geçtiği veya kendisine dolaylı biçimde atıfta bulunan 5 bin 300’ü aşkın kayıt bulunduğu bildirildi.

Tüm dünyanın konuştuğu Epstein belgeleri 

Belgelerde doğrulanmamış ve müstehcen iddiaların yanı sıra, kamuya açık içerikler de yer alırken, hiçbir dosya Trump ile Epstein arasında doğrudan bir temas ya da iletişimi ortaya koymuyor.Paylaşılan belgelerin önemli bir kısmı, Epstein’ın 2000’li yılların başında Trump ile sosyal çevreler üzerinden temas kurduğu döneme uzanan atıflar içeriyor. Trump, Epstein’la ilişkisini uzun süredir önemsiz gösterdiğini ve Epstein’la bağlantılı herhangi bir suçlamayı kesin bir dille reddettiğini daha önce defalarca dile getirmişti.Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan e-postalar, resmi belgeler, videolar ve çeşitli kayıtlar incelendiğinde; Trump, eşi, Florida’daki Mar-a-Lago kulübü ve bu başlıklarla bağlantılı kelimelere toplamda 38 binden fazla kez atıf yapıldığı, bu referansların ise 5 bin 300’ü aşkın dosyada yer aldığı görüldü. Bakanlığın geçen yıl sonunda yayımladığı önceki Epstein belgelerinde de Trump’a değinilen 130 dosya bulunuyordu.Belgelerin büyük bölümünü, Epstein’ın e-posta gelen kutusuna düşen haber metinleri ve diğer açık kaynaklı içerikler oluşturuyor. Dosyaların çok azı, Trump ile Epstein’ın arkadaşlık ilişkisi içinde olduğu 2000’li yılların başına dayanıyor ve hiçbirinde iki isim arasında doğrudan yazışma ya da temas yer almıyor.Epstein dosyalarında, FBI’ın Batı Virginia’daki Ulusal Tehdit Operasyon Merkezi’ne gönderilen bir düzineden fazla ihbar da bulunuyor. Bu ihbarların bazıları Trump ve Epstein’a yönelik cinsel istismar iddialarını içeriyor. FBI yetkililerinin geçen yaz bu bildirimleri özetlediği ve söz konusu özetin cuma günü yayımlanan belgeler arasında yer aldığı aktarıldı.Yeni açıklanan dosyalar, federal yetkililerin Epstein mağdurlarıyla yaptığı görüşmelere ait notlar ve tutanakları da kapsıyor. Bazı mağdurlar, ifadelerinde Trump ile yaşadıkları etkileşimlere değiniyor. Örneğin Eylül 2019’da yapılan bir görüşmeye ait el yazısı notlarda, kimliği gizli tutulan bir mağdurun, Epstein’ın Manhattan’daki hapishanede hayatını kaybetmesinden yaklaşık bir ay sonra verdiği ifadede, koyu yeşil bir araçla Mar-a-Lago’ya götürülerek Trump’la tanıştırıldığını anlattığı belirtiliyor. Notlarda, Epstein’ın Trump’a dönerek “Bu iyi bir tane, değil mi?” dediği aktarılıyor; ancak bu anlatımda Trump’ın herhangi bir suistimalde bulunduğuna dair bir ima yer almıyor.Bir başka belgede ise Epstein için çalışan Juan Alessi’nin, Trump’ın diğer tanınmış isimlerle birlikte Epstein’ın evini ziyaret ettiğini yetkililere söylediği ifade ediliyor. Beyaz Saray Sözcüsü ise belirli belgelere ilişkin sorulara yanıt vermekten kaçındı.Dosyaların bir bölümü, Adalet Bakanlığı ya da Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi tarafından geçen yıl yayımlanan e-posta ve kayıtların kopyalarından oluşuyor. Bu belgeler, Trump ile ilişkisi sona erdikten sonra bile Epstein’ın eski arkadaşına yoğun biçimde odaklandığını ve Trump’ın siyasi yükselişini kendi çıkarları doğrultusunda nasıl kullanabileceğini araştırdığını ortaya koyuyor.Yeni belgeler, Epstein’ın Trump’ı yakından izlediği yönündeki izlenimi de güçlendiriyor. Örneğin 2018 yılında Epstein’ın muhasebecisinin, Trump ve uzun yıllar Trump’ın ana kredi kuruluşu olan Deutsche Bank hakkındaki Kongre soruşturmalarını konu alan bir Reuters haberinin bağlantısını Epstein’a e-posta yoluyla gönderdiği görülüyor. Söz konusu tarihte Deutsche Bank, Epstein’ın da ana bankası konumundaydı.Belgeler arasında, Epstein ile Trump arasındaki ilişkiye dair daha önce basına yansıyan bilgileri teyit eden dosyalar da yer alıyor.<h3>Gizemli “Melania” E-postası</h3>Belgelerde dikkat çeken unsurlardan biri de 2002 yılında “Melania” imzasıyla gönderilen bir e-posta oldu. E-posta, Epstein’ın uzun yıllar birlikte çalıştığı ve seks kaçakçılığı suçlarından 20 yıl hapis cezasına çarptırılan Ghislaine Maxwell’e gönderilmişti. Mesajın göndericisinin, yaklaşık üç yıl sonra Trump’la evlenen Melania Knavs olup olmadığı ise netlik kazanmış değil.E-posta, New York dergisinin Epstein ve Maxwell’in birlikte çekilmiş bir fotoğrafını da içeren profil yazısını yayımlamasının ardından gönderiliyor. Yazıda Trump’ın Epstein için “harika bir adam” dediği ve “Benim gibi güzel kadınları seviyor, üstelik çoğu genç” şeklindeki sözlerine yer veriliyordu. “Sevgili G!” hitabıyla başlayan e-posta, “NY dergisinde Jeffrey Epstein hakkında güzel bir yazı var, fotoğrafta harika görünüyorsun” ifadeleriyle devam ediyor ve “Sevgiler, Melania” imzasıyla sona eriyor. Gönderenin e-posta adresi ise gizli tutulmuş durumda.<h3>Trump’a Yönelik Diğer Atıflar</h3>Belgeler arasında, 2019 yılına ait Epstein ile Trump’ın eski danışmanı Stephen K. Bannon arasındaki kısa mesajlaşmalar da bulunuyor. Mesajlardan birinde Trump’ın konuşma yaptığı bir fotoğraf yer alırken, yüzünün siyah bir kutuyla sansürlendiği görülüyor. Bannon, bu mesajlara ilişkin yorum yapmayı reddetti.Aralık ayında Adalet Bakanlığı, Epstein’ın New York’taki malikânesine ait bir fotoğrafı kısa süreliğine internet sitesinde yayımlamış, ardından kaldırmıştı. Fotoğrafta, bir çekmecenin içinde Trump’ın kadınlarla birlikte çekilmiş bir fotoğrafı yer alıyordu. Bakanlık daha sonra görseli yeniden yayımlayarak, geçici kaldırma kararının mağdurların korunması amacıyla alındığını açıkladı.Cuma günü açıklanan bir başka e-posta, Epstein’ın 2011 yılında Trump’la temasa geçmeyi düşündüğünü ortaya koyuyor. Epstein, özel bir dedektife yazdığı mesajda, Virginia Giuffre hakkında Trump’la konuşmayı planladığını ancak önce başka seçenekler olup olmadığını sorduğunu belirtiyor. Giuffre, Epstein’ın en bilinen mağdurlarından biri olup, Mar-a-Lago’da çalıştığı dönemde Epstein’ın ağına dahil edildiğini söylemişti.<h3>FBI Notu: Trump’a Tanıştırma İddiası</h3>Yayımlanan belgeler arasında bir FBI notu da yer aldı. Notta, Epstein mağdurlarından birinin ifadesine dayanarak, Ghislaine Maxwell’in bir partide Donald Trump’a kendisini tanıttığı ve “müsait” olduğu imasında bulunduğu aktarılıyor. O dönemde 22 yaşında olduğu belirtilen mağdur, Trump’la arasında herhangi bir şey yaşanmadığını ifade ediyor.Notta ayrıca Trump’ın kadını Florida’daki Mar-a-Lago kulübüne davet ettiği, Maxwell’in ise mağduru Trump’ın ilgisini çekeceğini düşündüğü kıyafetleri giymesi konusunda teşvik ettiği belirtiliyor.<h3>Adalet Bakanlığı: İddialar Asılsız</h3>ABD Adalet Bakanlığı, Trump’a yönelik iddialarla ilgili yaptığı açıklamada, bazı belgelerin 2020 seçimleri öncesinde FBI’a sunulan, gerçeği yansıtmayan ve sansasyonel iddialar içerdiğini belirtti. Açıklamada, bu iddiaların tamamen asılsız olduğu vurgulanarak, doğru olmaları halinde çoktan Trump aleyhine kullanılmış olacakları ifade edildi.<h3>Epstein E-postalarında Trump Dedikoduları</h3>Epstein ile eski ABD Hazine Bakanı ve Harvard Üniversitesi Rektörü Larry Summers arasındaki çok sayıda e-posta da dosyalarda yer aldı. Yazışmalar, Trump’ın ilk başkanlık döneminde iki ismin Trump hakkında dedikodu yaptığını gösteriyor. Summers, Mayıs 2017 tarihli bir e-postada Trump’ın suçluluk düzeyini sorgularken, Rusya’nın 2016 seçimlerine müdahale ettiği iddiasını “olasılık dahilinde ama kesin değil” şeklinde değerlendiriyor. Epstein ise Trump hakkında küçümseyici ifadeler kullanıyor.Temmuz 2017’de Summers’ın Epstein’a “Bence arkadaşın akıl hastası” dediği bir e-postaya Epstein, “Arkadaşım değil, bunu sana daha önce söyledim” yanıtını veriyor. Her iki isim de Trump’ın dış politika adımlarını ve Hillary Clinton’la kıyaslamaları tartışmayı sürdürüyor.<h3>Trump: Dosyalar Beni Aklıyor</h3>Trump ise yayımlanan belgelerin kendisini suçlamadığını, aksine temize çıkardığını savundu. Epstein’la bağını 2000’li yılların başında kopardığını yineleyen Trump, “Bu dosyalar yalnızca beni aklamıyor, aynı zamanda insanların umduğunun tam tersini ortaya koyuyor” ifadeleriyle eleştirmenlerine yanıt verdi.

Epstein Belgelerinde Trump’ın ismi binlerce dosyada geçiyor

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen temaslara ilişkin açıklamalarda bulunarak, müzakerelerin sürdüğünü söyledi.

Uzlaşma uyarısı

Oval Ofis’te basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Trump, olası bir anlaşmanın olumlu sonuçlar doğuracağını belirtirken, uzlaşma sağlanamaması halinde ciddi sorunların yaşanabileceği uyarısında bulundu.İran konusuna değinen Trump, “İran’la görüşmeler halindeyiz. Bir anlaşmaya varmak elbette iyi olur. Ancak bu gerçekleşmezse, muhtemelen kötü gelişmelerle karşılaşırız” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı ayrıca, İran yönüne doğru ilerleyen askeri gemilerin bulunduğunu belirterek, görüşmelerin nasıl sonuçlanacağını zamanın göstereceğini söyledi.Müzakerelerin başarısız olması durumunda ne gibi adımlar atılabileceğine dair soruya ise Trump, bu konuda detay vermenin doğru olmayacağını dile getirerek, “Bunu açıklamak aptalca olur” yanıtını verdi.ABD merkezli haber platformu Axios’un aktardığına göre, Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile olası bir nükleer anlaşmayı ele almak üzere 6 Şubat’ta Türkiye’de bir araya gelmesi bekleniyor.İran Dışişleri Bakanı Erakçi, diplomatik sürece açık olduklarını vurgulamış, ancak görüşmelerin karşılıklı saygı çerçevesinde yürütülmesi gerektiğinin altını çizmişti. Erakçi ile Witkoff’un, İsrail ile İran arasında 12 gün süren çatışmalardan önce de birçok kez bir araya geldiği ve bu temaslarda İran’ın nükleer programının ele alındığı biliniyor.İki ülke arasındaki müzakereler, İsrail’in 13 Haziran 2025’te İran’a yönelik saldırıları sonrasında kesintiye uğramıştı. Bu süreçte ABD de İran’ın nükleer tesislerine saldırılar düzenlemiş, Trump ise İran’ın nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırıldığını savunmuştu.İran’ın dini lideri Ali Hamaney ise bu açıklamalara, “ABD Başkanı İran’ın nükleer sanayisini yok ettiğini iddia ediyor. Hayal kurmalarında sakınca yok” sözleriyle karşılık vermişti.Erakçi ile Witkoff arasında yapılması muhtemel yeni görüşmede, nükleer dosyanın ana gündem maddesi olması beklenirken, İsrail’in İran’ın füze kapasitesini de müzakere başlıkları arasına dahil etmek istediği ifade ediliyor.

Trump: İran ile anlaşamazsak kötü şeyler olacak

Washington ile Tahran arasında son haftalarda tırmanan gerilim sürerken, Türkiye’nin arabuluculuk çabaları kapsamında iki ülkenin cuma günü İstanbul’da masaya oturması bekleniyor.

Gözler İstanbul’da

Görüşmelerde ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin heyetlerde yer alacağı ifade ediliyor. Diplomatik sürecin başlatılması yönündeki talimatın ise İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’dan geldiği belirtiliyor.ABD basınına konuşan yetkililer, Trump yönetiminin İran’a yönelik olası askeri seçenekleri değerlendirdiği bir dönemde, tarafların İstanbul’da diplomatik temas kurabileceğini aktardı. Kaynaklar, toplantıya bölgedeki bazı ülkelerin temsilcilerinin de katılmasının öngörüldüğünü dile getirdi.Müzakerelere Türkiye’nin öncülük ettiği, Katar ve Mısır’ın da sürece destek verdiği ifade edilirken, İstanbul’daki temasların gerçekleşmesi halinde Witkoff’un yoğun bir diplomasi trafiğini tamamlamış olacağına dikkat çekiliyor. ABD’li yetkililere göre Witkoff, hafta başında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşecek, ardından Abu Dabi’de Ukrayna ve Rusya heyetleriyle temaslarda bulunacak.Bölgede ABD’ye ait savaş gemileri ve uçakları olası bir saldırı ihtimaline karşı konuşlanmışken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmelerin çok yakında başlayabileceği mesajını verdi. Trump ise hafta sonu yaptığı açıklamada, İran tarafının kendileriyle ciddi temaslar yürüttüğünü belirterek, olası bir anlaşmanın askeri senaryoları devre dışı bırakabileceğine işaret etti.Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı değerlendirmede, İran’la görüşmelerin sürdüğünü vurgulayarak, “Eğer bir uzlaşma sağlanabilirse bu çok iyi olur, aksi halde kötü sonuçlar doğabilir” ifadelerini kullandı.İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ABD ile müzakerelerin başlatılması için Dışişleri Bakanı Arakçi’ye talimat verdiğini duyurdu. Pezeşkiyan, müzakerelerin tehditten uzak, adil ve ulusal çıkarlar çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurguladı.ABD merkezli Axios, Witkoff ile Arakçi’nin cuma günü İstanbul’da bir araya geleceğini ve toplantıya bazı Arap ve Müslüman ülkelerin temsilcilerinin de katılacağını yazdı. Reuters ise Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır’dan heyetlerin görüşmelere dahil olacağını bildirdi.

ABD-İran hattında kritik İstanbul görüşmesi gündemde

İsviçre’nin Crans-Montana kayak merkezinde yılbaşı gecesi meydana gelen ve 40 kişinin yaşamını yitirdiği bar yangınına ilişkin soruşturmada, işletme ortaklarından Jacques Moretti’nin kefaletle serbest bırakılması İtalya’da tepkiye yol açtı.

Roma’dan tepki

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, yılbaşı kutlamaları sırasında çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybettiği, 116 kişinin ise yaralandığı faciayla ilgili yürütülen adli süreçte Moretti’nin tahliye edilmesine Cumartesi günü sert tepki gösterdi.Meloni ile İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani’nin ortak açıklamasında, Roma’nın Bern Büyükelçisi’nden bölgesel başsavcı Beatrice Pilloud ile temasa geçerek tahliye kararına ilişkin “güçlü bir rahatsızlık ve öfke” mesajı iletmesinin talep edildiği belirtildi.Aynı açıklamada, İtalya’nın atılabilecek ilave diplomatik adımları değerlendirmek amacıyla İsviçre Büyükelçisi’ni Roma’ya geri çağırdığı bilgisi paylaşıldı. Açıklamada, Moretti’ye yöneltilen suçlamaların son derece ciddi olduğu, sanığın yüksek sorumluluk taşıdığı, kaçma ihtimalinin devam ettiği ve delillere müdahale riskinin bulunduğu vurgulandı.Roma yönetimi, tahliye kararının Crans-Montana’daki trajedide hayatını kaybedenlerin yakınları ve hâlen hastanede tedavi gören yaralılar açısından “ağır bir hakaret ve yeni bir acı kaynağı” olduğunu ifade etti.İsviçre Federal Konseyi Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis ise sosyal medya platformu X’ten yaptığı açıklamada, yaşanan acının İsviçre tarafından da derinden hissedildiğini belirtti. Cassis, Tajani ile görüştüğünü ve her iki ülkenin bu ortak trajedi karşısında dayanışma içinde olma iradesini yinelediğini aktardı.Crans-Montana’da bulunan ve Fransız vatandaşı Jacques ve Jessica Moretti çiftine ait “Le Constellation” isimli bar, 1 Ocak’ın ilk saatlerinde yılbaşı kutlamaları sırasında çıkan yangında tamamen alevlere teslim olmuştu. Olayda altısı genç İtalyan olmak üzere 40 kişi yaşamını yitirirken, 116 ağır yaralı arasında 12’den fazla İtalyan vatandaşının bulunduğu açıklanmıştı.Moretti çifti hakkında, taksirle adam öldürme, taksirle yaralama ve taksirle kundaklama suçlamalarıyla ceza soruşturması yürütülüyor. Jacques Moretti 9 Ocak’tan bu yana tutuklu bulunurken, Jessica Moretti ise belirli adli kısıtlamalar kapsamında serbest bırakılmıştı.Jacques Moretti, yakın bir arkadaşının 200 bin İsviçre frangı (yaklaşık 215 bin euro) tutarındaki kefalet bedelini ödemesinin ardından Cuma günü tahliye edildi. Mahkeme, kaçma riskine dair yapılan yeni değerlendirme ile kefalet bedelinin kaynağı ve sanık ile kefil arasındaki ilişkinin incelenmesi sonucunda bu karara varıldığını bildirdi.Valais Savcılığı elektronik kelepçe uygulanmasını talep etse de mahkeme heyeti, buna gerek olmadığına hükmederek “klasik adli kontrol tedbirleri”nin yeterli olacağına karar verdi. Bu kapsamda Moretti’ye her gün bir polis merkezine imza verme, İsviçre dışına çıkmama ve tüm kimlik ile ikamet belgelerini savcılığa teslim etme şartları getirildi.

İsviçre yılbaşı faciasında bar işletmecisinin tahliyesi İtalya’yı kızdırdı

Gazze Şehri’nde yaşayan Filistinli yazar Akram Surani, iki yılı aşkın süredir bölgedeki yaşam koşullarını çevrim içi günlüğünde aktarıyor. İsviçre medyası ile düzenli temas hâlinde olan Surani’nin sesi, uzun zamandır korku, yorgunluk ve çaresizlikle dolu. 

Gazze’de yaşam dayanılmaz hâle geldi

Bir zamanlar yazılarında ve konuşmalarında hissedilen ince mizah, yerini tamamen umutsuzluğa bırakmış durumda.Surani, ailesiyle birlikte yıkılmış bir mahallede yaşıyor. Defalarca yer değiştirmek zorunda kaldıktan sonra, 2025 sonbaharında ilan edilen ateşkesin ardından evine dönebildi. Ancak döndüğü ev, ağır bombardıman nedeniyle neredeyse kullanılamaz hâle gelmişti. Bugün hâlâ bir çadırda yaşıyor ve bu çadır da kış fırtınaları nedeniyle büyük ölçüde zarar görmüş durumda.Yazar, Gazze’deki yaşamı “dayanılmaz” olarak tanımlıyor. Gıda, su, ilaç ve yakıt bulmak neredeyse imkânsız. Fiyatlar çok yüksek, ulaşım araçları çalışmıyor, hastaneler ise ağır yaralılar ve kronik hastalarla dolu. Kanser, böbrek yetmezliği, yanıklar ve psikolojik travmalar yaygın, ancak sağlık sistemi çökmüş durumda. Surani, “Şehrin tamamı yıkık. Hastaneler yardım edemiyor. İnsanlar onurlarını kaybetti” diyor.Gazze’deki çocuklar da ağır bir bedel ödüyor. İki yıldan uzun süredir okullar kapalı. Bazı özel okullar açık olsa da çoğu aile için ücretleri karşılamak mümkün değil. Çocuklar, internet çalışırsa telefondan ders takip ediyor; çoğu zaman ise hiç eğitim alamıyor.Gazze Şeridi, savaş öncesinde bile dünyanın en yoğun nüfuslu bölgelerinden biriydi. Bugün ise yaklaşık iki milyon kişi, İsrail ordusunun yönlendirmesiyle bölgenin yalnızca yüzde kırkına sıkıştırılmış durumda. Bu koşullar, Surani’nin umudunu neredeyse tamamen tüketmiş.ABD Başkanı Donald Trump’ın açıkladığı yeni barış planı ve kurulması planlanan “Barış Konseyi”ne dair beklentiler de Surani’de bir umut yaratmıyor. Ona göre Gazze’de yaşayanlar, dünyanın başka trajedilerle meşgul olması nedeniyle artık görülmüyor. “Dünya o kadar çok acı yaşıyor ki, Gazze’deki iki milyon insanı duyan ve gören kalmadı” diyerek hayal kırıklığını dile getiriyor.Gazze’deki yaşamın kısa vadede normale dönmesi beklenmiyor. Surani’nin sözleri, bölgedeki insanların içinde bulunduğu ağır insani krizi bir kez daha gözler önüne seriyor.

Filistinli yazar Akram Surani günlüklerinde umutsuzluğu anlatıyor

Almanya’da, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı ilhak etmesi ya da askeri müdahaleyle kontrol altına alması ihtimali üzerine, 2026 FIFA Dünya Kupası’nın boykot edilmesi gündeme geldi.

Grönland krizi

ATurnuva, 11 Haziran–19 Temmuz tarihleri arasında ABD, Meksika ve Kanada’nın ev sahipliğinde düzenlenecek.Trump, bir süredir Grönland’ın ABD’nin ulusal güvenliği açısından stratejik öneme sahip olduğunu savunurken, Avrupa’da bu olası girişime karşı nasıl bir tavır alınması gerektiği tartışılıyor. Almanya’da dile getirilen seçeneklerden biri de Dünya Kupası’na katılmamak.Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in liderliğini yaptığı Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) Partisi milletvekili Jürgen Hardt, Alman basınına yaptığı değerlendirmede, ABD’nin Grönland’ı yasa dışı biçimde ilhak etmesi halinde ülkede coşkulu bir futbol organizasyonu düzenlenmesini hayal edemediğini söyledi. Hardt, Avrupalı ülkelerin böyle bir durumda bu tür etkinliklere katılmanın doğru olup olmadığını sorgulaması gerektiğini ifade etti.Trump’ı Grönland konusunda daha makul bir çizgiye çekmek amacıyla Dünya Kupası’na katılmamanın “son çare” olarak masada tutulabileceğini belirten Hardt, bu adımın ciddi bir siyasi mesaj anlamı taşıyacağını vurguladı.CDU’lu milletvekili Roderich Kiesewetter ise Trump’ın Grönland’a yönelik tehditlerini hayata geçirmesi ve Avrupa Birliği ile bir ticaret savaşı başlatması durumunda, Avrupa ülkelerinin Dünya Kupası’na katılımının düşünülemeyeceğini dile getirdi. Kiesewetter, Trump’a karşı açık ve kararlı bir duruş sergilenmesi çağrısında bulundu.Yumuşatıcı yaklaşımların ters teptiğini ve Trump tarafından zayıflık olarak algılandığını savunan Kiesewetter, “Eğer Trump Grönland konusunda adım atar ya da AB ile ticaret savaşı başlatırsa, Avrupa’nın Dünya Kupası’na katılmaması gerektiği açıktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Trump’ın Grönland planı Almanya’da Dünya Kupası boykotunu gündeme taşıdı

ABD Başkanı Donald Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Grönland konusunda yürütülen temaslar sonucunda bir “anlaşma çerçevesi” üzerinde uzlaşı sağlandığını açıkladı.

Avrupa’ya erteleme

Trump, bu gelişme doğrultusunda Avrupa ülkelerine yönelik olarak 1 Şubat’ta yürürlüğe girmesi planlanan gümrük vergilerinin durdurulduğunu duyurdu.Trump, Davos’ta yapılan Grönland görüşmelerine ilişkin değerlendirmelerini Truth Social hesabı üzerinden paylaştı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile son derece verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini belirten Trump, görüşmeler sonucunda Grönland ve genel olarak Arktik Bölgesi’ni kapsayan geleceğe dönük bir anlaşmanın temel hatlarının şekillendirildiğini ifade etti.Söz konusu çerçevenin hayata geçirilmesi halinde bunun yalnızca ABD için değil, tüm NATO müttefikleri açısından da olumlu sonuçlar doğuracağını vurgulayan Trump, bu süreç kapsamında Avrupa ülkelerine uygulanması planlanan gümrük tarifelerinin askıya alındığını kaydetti.ABD Başkanı ayrıca, Grönland bağlamında “Altın Kubbe” savunma sistemiyle ilgili ilave görüşmeler yapılacağını belirtti. Trump, bu sürecin Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Özel Temsilci Steve Witkoff’un koordinasyonunda yürütüleceğini bildirdi.

Grönland anlaşması sonrası Trump’tan gümrük vergisi kararı

Avrupa Birliği ile Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) ülkeleri arasında imzalanan serbest ticaret anlaşmasına karşı çıkan binlerce Avrupalı çiftçi, Fransa’nın Strazburg kentinde bulunan Avrupa Parlamentosu binası önünde protesto düzenledi.

MERCOSUR protestosu

Fransız basınında yer alan haberlere göre; Fransa’nın yanı sıra İtalya, Almanya ve Belçika’dan gelen çiftçiler, söz konusu anlaşmanın kendileri açısından haksız rekabete yol açacağını savunarak yürürlüğe girmesini engellemek amacıyla AB kurumlarına baskı yapmayı hedefliyor.Yaklaşık 4 bin çiftçi, Strazburg’da bir araya gelerek Avrupa Parlamentosu önünde sloganlar attı. Göstericiler, “Von der Leyen ve AB çiftçilere ve halka ihanet etti” ile “Toksik anlaşmalara hayır” ifadelerinin yer aldığı pankartlar taşıdı.Yüzlerce traktörle gerçekleştirilen protesto nedeniyle Avrupa Birliği kurumları çevresinde geniş güvenlik önlemleri alındı. Zaman zaman AP binasını çevreleyen barikatları aşmaya çalışan göstericilere polis müdahale etti.Polis, havai fişek ve sert cisimler atan protestocuları dağıtmak için biber gazı kullanırken, bazı noktalarda göstericilerle güvenlik güçleri arasında arbede yaşandı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/3f6b344d38c4348a14ff66819.jpg" width="1024" height="576"></figure>Protesto, Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’nda aşırı sağcı “Avrupa’nın Vatanseverleri” (Patriots for Europe) grubunun, MERCOSUR ülkeleriyle yapılan ticaret anlaşması nedeniyle AB Komisyonu hakkında verdiği gensoru önergesinin görüşüldüğü sırada gerçekleştirildi.Gensoru önergesi, AB Komisyonu’nun anlaşma sürecinde Avrupa Parlamentosu’nu ve ulusal parlamentoları devre dışı bıraktığı, ayrıca milyonlarca Avrupalı çiftçinin kaygılarını göz ardı ettiği iddiasına dayanıyor. Önergenin kabul edilmesi halinde Komisyonun istifası gerekecek olsa da mevcut parlamento dengeleri nedeniyle girişimin kabul edilme ihtimalinin düşük olduğu ifade ediliyor. Oylamanın 22 Ocak’ta yapılması bekleniyor.<h3>AB–MERCOSUR anlaşması süreci</h3>Avrupa Birliği ile MERCOSUR ülkeleri arasında yaklaşık 25 yıldır müzakere edilen ticaret anlaşması, 17 Ocak’ta Paraguay’ın başkenti Asuncion’da imzalanmıştı. Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi’nin onayı gerekiyor.Brüksel yönetimi, söz konusu anlaşmayı Latin Amerika’daki ticari etkinliğini ve jeopolitik etkisini artıracak önemli bir kazanım olarak değerlendiriyor. Buna karşın Avrupalı çiftçiler, düşük üretim standartlarına sahip olduğu öne sürülen ucuz tarım ve hayvancılık ürünlerinin Avrupa pazarına girmesiyle birçok çiftliğin iflas riskiyle karşı karşıya kalabileceğini dile getiriyor.Anlaşmaya Almanya ve İspanya destek verirken, Fransa, Polonya ve Macaristan başta olmak üzere bazı AB ülkeleri ile çok sayıda çiftçi örgütü anlaşmaya karşı çıkıyor.

Avrupalı çiftçiler MERCOSUR anlaşmasına karşı Strazburg’da toplandı

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da ekonomik nedenlerle başlayan protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 4 bin 29’a ulaştığını açıkladı.

İran’da protesto bilançosu

HRANA tarafından paylaşılan bilgilere göre, ülke genelinde yaşanan olaylar sırasında toplam 26 bin 15 kişi gözaltına alındı. Yaşamını yitirenler arasında 180 güvenlik görevlisinin de bulunduğu bildirildi. Ajans, bir gün önce yayımladığı raporda ölü sayısını 3 bin 919 olarak duyurmuştu.İran’daki protestolar, 28 Aralık 2025’te ulusal para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve derinleşen ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’daki esnafın başlattığı eylemlerle başlamış, kısa sürede birçok kente yayılmıştı.Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetin artması üzerine İran yönetimi internet erişimini tamamen engellemişti. Son günlerde ise internetin kısmen ve sınırlı ölçüde yeniden kullanıma açıldığı ifade ediliyor.Gösteriler büyük ölçüde durulmuş olsa da, merkezi ABD’nin Virginia eyaletinde bulunan HRANA, yeni vakaların doğrulandığını öne sürerek can kaybı ve gözaltı sayılarını güncellemeyi sürdürüyor. İranlı yetkililer ise protestolarda hayatını kaybeden ya da yaralanan sivillere ilişkin kapsamlı bir açıklama yapmadı. Buna karşın, 3 bin 700’den fazla güvenlik görevlisinin yaralandığını ve olayları kışkırttığı iddia edilen ya da terör örgütleriyle bağlantılı olduğu öne sürülen 3 bin kişinin gözaltına alındığını duyurdu.İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, 17 Ocak’ta yaptığı açıklamada, protestolar sırasında İsrail ve ABD ile bağlantılı kişilerin ülkeye ciddi zarar verdiğini ve birkaç bin insanın ölümüne neden olduğunu öne sürmüştü.

HRANA: İran’daki protestolarda can kaybı 4 bini aştı

Türkiye, uzay alanında son yıllarda attığı adımlarla dikkat çekerken, bu vizyonun en güçlü temsilcileri çoğu zaman ülke sınırlarının ötesinde, uluslararası projelerde görev alan bilim insanları ve mühendisler oluyor. 

Göklerde iz bırakan başarı öyküsü

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) çığır açan Comet Interceptor görevi de bu küresel iş birliklerinin en çarpıcı örneklerinden biri. Güneş Sistemi’ne ilk kez giren “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı hedefleyen bu iddialı görev, insanlığın evrenin kökenine dair sorularına ışık tutmayı amaçlıyor.Bu vizyoner projede, Türk bir kadın mühendis olan Ebru Dağtekin, Bern Üniversitesi çatısı altında üstlendiği kritik görevle öne çıkıyor. ODTÜ’den başlayan ve Avrupa’nın uzay merkezlerine uzanan kariyer yolculuğunda, bugün ESA’nın en prestijli bilimsel görevlerinden birinde kalite güvence sorumluluğunu üstleniyor. Dağtekin’in hikâyesi, yalnızca bilimsel bir başarı değil; aynı zamanda genç nesiller için ilham verici bir yol haritası niteliği taşıyor. Pusula Swiss olarak, göklerde iz bırakan bu başarı öyküsünü okurlarımızla buluşturuyoruz.Röportaj: Özgür MumcularEbru Hanım, öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?İzmir, Türkiye doğumluyum. Orta ve Lise eğitimimi Bornova Anadolu Lisesi Almanca bölümünde tamamladıktan sonra ODTÜ Fizik bölümünde lisans ve Plazma Fiziği bölümünde yüksek lisans çalışmalarımı tamamladım. 2006-2013 yılları arasında Türkiye’de havacılık alanında askeri ve sivil uluslarası projelerde görev yaptım. İngiltere ve Almanya’da kalite konusunda eğitimler aldım ve kariyerim boyunca havacılık projelerinde kalite mühendisi ve yöneticisi ünvanlarıyla hep aynı alanda çalıştım. 2014’ten beri Avrupa ve İngiltere’de çalışmaktayım. Halen Bern Üniversitesi Gezegen Bilimleri ve Uzay Araştırmaları bölümünde görevliyim.Şu anda Bern’de, Avrupa Uzay Ajansı’nın Comet Interceptor görevi üzerinde çalışıyorsunuz. Bu misyonun temel amacı nedir?Comet Interceptor, ESA’nın Kozmik Vizyon Programı kapsamında seçilmiş, yaklaşık sekiz yıllık bir zaman dilimine yayılan öncü bir uzay görevi. Bu misyonun en ayırt edici özelliği, Güneş Sistemi’nin iç bölgelerine ilk kez giren, daha önce hiç gözlemlenmemiş “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı ya da potansiyel bir yıldızlararası cismi hedeflemesi. Görev kapsamında üç ayrı uzay aracı, hedef cisme eş zamanlı olarak farklı konumlardan yaklaşarak detaylı ölçümler yapacak. Böylece gökcisminin yapısı, bileşimi ve çevresi hakkında üç boyutlu ve son derece kapsamlı veriler elde edilmesi hedefleniyor. Bu, erken Güneş Sistemi’ne dair çok değerli bilgiler sunabilecek eşsiz bir fırsat.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fb.jpg" width="1024" height="576"></figure>Bu oldukça karmaşık ve iddialı bir görev. Siz bu projede hangi sorumluluğu üstleniyorsunuz?Bern Üniversitesi Uzay Araştırmaları ve Gezegen Bilimi Bölümü bünyesinde çalışıyorum ve Comet Interceptor projesinde Kalite Güvence Yöneticisi olarak görev alıyorum. Temel sorumluluğum; tasarım, üretim, test ve entegrasyon süreçlerinin ESA’nın belirlediği ECSS kalite ve emniyet standartlarına uygun şekilde ilerlemesini sağlamak. Şu anda özellikle iki ana bilimsel enstrüman üzerinde yoğunlaşıyoruz: kuyruklu yıldız görüntüleme kamerası ve nötral iyonları ölçen bir kütle spektrometresi. Bu cihazlar, Rosetta gibi önceki ESA görevlerinden edinilen tecrübelerin üzerine inşa ediliyor ve bilimsel çıktılar açısından çok büyük önem taşıyor.Comet Interceptor’ı önceki kuyruklu yıldız görevlerinden ayıran temel fark nedir?Daha önce ziyaret edilen kuyruklu yıldızların büyük çoğunluğu, Güneş’e defalarca yaklaşmış ve bu süreçte yapıları değişime uğramış cisimlerdi. Comet Interceptor ise Güneş Sistemi’ne ilk kez giren bir kuyruklu yıldızı hedefliyor. Bu sayede, kuyruk bölgesinde bulunan ve bugüne kadar detaylı şekilde gözlemlenememiş toz ve plazma yapıları incelenebilecek. Ayrıca, milyarlarca yıldır neredeyse hiç değişmemiş ilkel maddelere ulaşma ihtimali söz konusu. Bu da Güneş ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair mevcut teorileri test etmek açısından çok değerli.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fc.jpg" width="1024" height="576"></figure>Türk bir kadın mühendis olarak ESA gibi bir kurumda görev almak sizin için ne ifade ediyor?Bu benim için büyük bir gurur. Mustafa Kemal Atatürk’ün “İstikbal göklerdedir” sözü, meslek hayatım boyunca bana yol gösteren bir ilke oldu. Bugün Bern’de, Avrupa ve Japonya’nın ortak yürüttüğü bu bilimsel görevde aktif rol almak, hem kişisel hem de ülkemi temsil etme açısından çok anlamlı. Uluslararası bir ekip içinde çalışmak, farklı bakış açılarıyla bilim üretmenin ne kadar güçlü sonuçlar doğurabileceğini de her gün yeniden gösteriyor.Türkiye’nin uzay alanındaki son yıllardaki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?Türkiye, uzay konusunda önemli ve umut verici adımlar atıyor. Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması, yerli uydu projeleri ve savunma sanayiine yönelik çalışmalar bu açıdan çok değerli. Ancak sürdürülebilir başarı için yalnızca teknoloji ve altyapı yeterli değil. İnsan kaynağına yatırım yapılması, gençlerin uluslararası projelerde deneyim kazanması ve bu bilgi birikimini ülkeye geri taşıması büyük önem taşıyor.Bu görev sürecinde sizi en çok heyecanlandıran an hangisiydi?Uyduya entegre edilecek kameranın birebir uçuş kopyasının testleri başarıyla tamamlandığında yaşadığım heyecanı unutamam. Uzun süren bir emeğin somut bir sonuç verdiğini görmek, tüm ekibe büyük bir motivasyon sağladı.Uzay mühendisliği alanında kariyer hedefleyen gençlere neler tavsiye edersiniz?Her şeyden önce meraklı ve sabırlı olmalarını öneririm. Uzay mühendisliği; fizik, elektronik, yazılım ve malzeme biliminin bir arada çalıştığı çok disiplinli bir alan. Teknik bilgi kadar ekip çalışması, iletişim ve problem çözme becerileri de çok önemli. Ve elbette cesur olmalarını isterim. Dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, bilimsel projelere katkı sunabileceklerine inansınlar.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fd.jpg" width="1024" height="576"></figure>Bilim dışında zamanınızı nasıl değerlendiriyorsunuz?Bern, doğasıyla insanı dengeleyen bir şehir. Boş zamanlarımda yüzme sporuyla ilgileniyorum, caz müzik dinlemeyi ve sanat galerilerini gezmeyi seviyorum. Ayrıca Türkiye’deki gençlerin katılabileceği uzay ve bilim projelerinde onlara mentorluk yapmaya da mümkün olduğunca zaman ayırıyorum.Son olarak, görevin uluslararası boyutundan da bahseder misiniz?Comet Interceptor, ESA ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA’nın ortak yürüttüğü bir görev. Her iki taraf da farklı bilimsel enstrümanlar geliştiriyor. Bu tür iş birlikleri, bilimin gerçekten sınır tanımadığını gösteriyor. Kültürler ve ülkeler arası bu ortak çalışma ortamı son derece ilham verici.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fa.jpg" width="1024" height="576"></figure>ESA'nın Comet Interceptor Görevi ile ilgili biraz bilgi vermek gerekirse:L2 LAGRANGE NOKTASI nedir?L2 noktası, Dünya ile Güneş arasındaki yerçekimi dengesinin çok özel bir şekilde kurulduğu bir uzay noktasıdır. Konum olarak, Dünya'nın tam arkasında yer alır, yani Güneş'ten bakarsak: Yaklaşık 1,5 milyon km Dünya’nın ötesinde (Ay’ın 4 katı uzaklıkta) bulunur.Peki, neden önemli?Bu noktada bir uzay aracı:•Hem Dünya hem Güneş’in çekim gücüyle dengede kalabilir,•Dünya ile aynı hızda Güneş’in etrafında döner (yani hep Dünya’yla birlikte "ilerler"),•Uzay teleskopları veya sondalar burada sabit bir gözlem pozisyonuna yerleşebilir.James Webb Uzay Teleskobu da tam bu noktaya yerleştirildi.Neden COMET INTERCEPTOR burada bekliyor?•Çünkü oradan hem Güneş’i hem uzak uzayı çok rahat gözleyebilir.•Ayrıca yeni keşfedilecek kuyruklu yıldızlar nereye giderse gitsin, L2’den kalkış yapan bir araç onları daha kolay yakalayabilir. Bu bir nevi "uzayda pusuya yatmak" gibi.Kısaca Analojiyle: L2 noktası, sanki uzayda bir "denge noktası" gibi.&nbsp;Oraya konan bir uydu, ne Dünya’ya düşer ne de Güneş’e savrulur. Güneş etrafındaki dönüşünü Dünya ile "senkronize" şekilde yapar.ESA Comet Interceptor Projesi, uluslararası işbirliğiyle yürütülen bir uzay görevidir. Aşağıda projeye katkı sağlayan başlıca ülkeler ve kurumlar yer alıyor:Bilimsel işbirlikler:Ayrıca birçok Avrupa üniversitesi ve araştırma merkezi proje kapsamında bilimsel ve teknik işbirliği yürütmektedir. Bu kurumlar arasında:•CNES (Fransa Uzay Ajansı)•DLR (Almanya)•ASI (İtalyan Uzay Ajansı)•SNSB (İsveç)&nbsp;

Bern’den evrene: ESA’nın kuyruklu yıldız avında bir Türk imzası

PLR (Parti Libéral-Radical / Liberal-Radikal Parti) bünyesinde Membre du comité olarak görev yapan Sara Pınar, İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisiyle öne çıkan bir isim. Siyasete henüz 14 yaşında adım atan Pınar, yerel komitelerden kanton düzeyindeki çalışmalara kadar geniş bir siyasi deneyime sahip. 

İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisi

Sara Pınar ile siyaseti, geleceği ve toplumsal katılımı konuştuk

Cenevre’de yaşayan mühendis kökenli araştırmacı Ali Rıza Tuna, kırk yılı aşkın süredir Anadolu’nun kadim dokuma kültürünü bir sanat tarihi perspektifinden yeniden yorumluyor. 

Mitlerden sanata uzanan motifler

Ali Rıza Tuna ile Anadolu kilimlerinin görsel dili üzerine bir söyleşi

İsrail ile Hamas arasında 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes, uluslararası kamuoyunda Gazze’deki yıkımın en azından geçici olarak duracağı yönünde bir umut yaratmıştı. Ancak kısa süre içinde İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze’nin farklı bölgelerine operasyonlar düzenlemeye devam ettiği görüldü

Filistin için umut var

Bu durum, sivillere yönelik baskının sona ermediğini ve insani krizin derinleştiğini bir kez daha gösterdi. Uluslararası hukuk uzmanları saldırıları ateşkes ruhunun açık ihlali olarak değerlendirirken, Avrupa kamuoyunda da tepkiler giderek artıyor.Böylesi bir atmosferde, İsviçre siyasetinde İsrail–Filistin meselesindeki net tutumuyla tanınan Geri Müller yeniden dikkat çekiyor. 2003–2015 yıllarında Ulusal Konsey üyeliği ve ardından Baden Belediye Başkanlığı yapan Müller, insan hakları ve Orta Doğu politikalarına odaklanan çizgisiyle öne çıkıyor. İsviçre–Filistin Derneği başkanı ve parlamentodaki Filistin Dostluk Grubu’nun aktif bir üyesi olarak, uzun yıllardır İsrail’in askeri politikalarına yönelik eleştirileriyle bilinen Müller ile &nbsp;Gazze’deki güncel gelişmeler karşısında da açık tavrını sürdürüyor.Bu röportajda, Müller’in İsrail–Filistin meselesine dair birikimini ve bugünkü krize ilişkin değerlendirmelerini konuştuk.Röportaj: Ferah Koçak ErdoğanSayın Müller, İsrail devletinin Filistin toprakları üzerinde nasıl kurulduğu hakkında bize kısa bir bilgi verebilir misiniz?Esas olarak İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Balfour'un hırsızlığıyla (Jaffa'dan Hayfa'ya kadar olan sahil şeridini, Hindistan'dan çaldığı malları İngiltere'ye güvenli bir şekilde ulaştırmak için istiyordu). Osmanlılar da 1. Dünya Savaşı'nı kaybettikleri için Levant'ın koruması ortadan kalktı ve İngiltere Levant'ı kolonileştirdi. 1922'den itibaren İngilizler Filistin köylerini boşalttı ve soydu. İngiltere, “Araplardan” daha çok güvendikleri için İngiliz Yahudilerini Filistin'e gönderdi. Ben Gurion, 1910'larda Filistin'i ziyaret etmiş ve Filistinli Haredi Yahudilerini hor görmüştü. Bu nedenle, özellikle Doğu Avrupalı Yahudileri aradı. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, birçok Avrupa ülkesi Avrupalı Yahudileri Filistin'e gönderdi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a450.jpg" width="1024" height="576"></figure>Size göre, İsrail'in kısa süre içinde güçlü bir ordu ve uluslararası destek oluşturabilmesinin ana sebepleri nelerdir?İngiltere, 1922'den itibaren Yahudilere giderek daha fazla güç verdi. 1920'lerin sonunda İngiltere'nin Levant'a olan ilgisi azaldığında, güçlerini adım adım Yahudilere devretti. Siyonistler İngiliz silahlarını miras aldılar ve en az iki terör örgütü, Irgun ve Haganah'ı kurdular. Bu gruplar, köyleri yıkmayı ve insanları kovmayı çabucak öğrendi.İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Küçük BM (çoğunlukla sömürgecilerden oluşan, yaklaşık 40 ülke) sözde 2 devletli çözümü kabul etti. Bölge İsrail'e çok elverişli bir şekilde bölündü (İsrailliler %25 oranında %60 oranında toprak aldı!Batılı ülkeler ve ABD’nin İsrail'e verdiği destek, bölgedeki dengeyi nasıl değiştirdi?ABD için İsrail, petrol ve gazla çevrili bir bölgenin tam ortasında bir ada ve bu nedenle de “bir bekçi köpeği” işlevi gördü. İngilizlerse “Arapları” tanımıyor ve onlara güvenmiyorlardı. Bu sebeple tam destek verdiler.Gazze’deki sivil kayıplara Uluslararası toplumun tepkisi sizce yeterli mi?Hangi tepki? Soykırım uygulamak veya buna göz yummak için hiçbir gerekçe yok. Bu nedenle Roma Statüsü ve Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde net bir müdahale beklerim. Güney Afrika’nın girişimi bunun bir örneğidir.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a44f.jpg" width="1024" height="576"></figure>Gazze’de iki yıldır yaşanan insani durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?&nbsp;Tam anlamıyla felaket! Daha önce benzeri görülmemiş bir durum yaşanıyor. İki yıldır açıkça ilan edilmiş bir soykırım var. Yemen ve İran dışında yaşanan bu soykırıma neredeyse tüm dünya seyirci kalıyor.BM ve uluslararası mahkemeler İsrail'in eylemlerini insan hakları ihlali olarak tanımlıyor. Uluslararası yaptırımların uygulanmaması ne anlama geliyor?BM'nin bir sorunu var: Güvenlik Konseyi. Konseyin başında üç sömürgeci güç ve iki BRICS temsilcisi var.. Bu durumda kim kazanacak? Ayrıca, adli süreçler çok uzun sürüyor bunu da göz ardı etmemek gerek.Avrupa’nın bir çok noktasında Filistin için destek mitingleri düzenlendi, sizce bu gösteriler karar vericiler üzerinde gerçekten bir baskı oluşturdu mu?&nbsp;Kısmen evet, diye düşünüyorum. Bu baskı durumu, bir ülkenin ve o ülkenin hükümetinin ABD’ye ne kadar bağımlı olduğuna göre de değişiyor.Filistin halkının geleceği ve özgürlüğü konusunda umutlu musunuz?Evet umutluyum, şu nedenlerden dolayı:&nbsp;İsrail'in sonu yaklaşıyor: On binlerce, özellikle iyi eğitimli İsrailli, tüm bu savaşlar ve hükümetin veya diğer ülkelerdeki iş ortaklarının düşmanca tavırlarından bıkıp, kesin olarak ülkeyi terk etti.Tüm kıtalardaki bazı önemli ülkeler İsrail'i ebedi bir savaş çığırtkanı olarak görüyor ve ondan bıkmış durumda.&nbsp;Filistinliler “sumud” (direnç, sebat) kavramını iyi bilir; bu da onları güçlü kılar.

İsviçreli siyasetçi Müller: İsrail’in sonu yaklaşırken Filistin güçlü kalıyor

Pusula Swiss, İsviçre’de yaşayan Türk topluluğuna kültür, yaşam, başarı hikâyeleri ve ilham veren portreler sunmaya devam ediyor. Bu sayıda, Türkiye’nin çağdaş mücevher tasarımında uluslararası bir marka hâline gelen TOHUM’un kurucusu, Türk tasarımcı Verda Alaton ile bir araya geldik. 

TOHUM’un evrensel dili

Doğal formlar, kadim semboller ve etnik sanatla kurduğu bağ sayesinde dünya moda sahnesinde fark yaratan Alaton, Cenevre’den dünyaya yayılan ilham dolu bir tasarım yolculuğuna sahip.İstanbul’da doğup New York’ta antropoloji ve tribal art üzerine çalışma fırsatı bulan, ardından Batı Africa’dan Asya’ya uzanan seyahatlerinde topladığı kültürel birikimi mücevhere dönüştüren Alaton; bugün Naomi Campbell’dan Leandra Medine’ye, Sharon Stone’dan Gigi Hadid’e kadar pek çok ismin takılarında hayat buluyor. Pusula Swiss olarak hem ilham dolu yolculuğunu hem de TOHUM’un evrensel dilinin ardındaki anlamları kendisinden dinledik.Röportaj: Özgür MumcularKişisel Yolculuk &amp; İlham<ul><li>Verda Hanım öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?</li></ul>İstanbul doğumluyum; çok kültürlü, tarihi ve katmanlı muhteşem şehrimiz, dünyaya bakışımı — ve dolayısıyla tasarım estetiğimin temellerini oluşturdu. Gençlik yıllarımda kariyerim kurumsal dünyadaydı; ancak kalbimde hep sanat ve doğayla derin bir bağ vardı. 20’li yaşlarda New York'taki üniversite dönemimde kabile sanatlarına olan tutukumu bir sanat galerisinde çalışarak besledim. Yıllar içinde bu tutkuyu bir yaşam biçimine dönüştürmeye ve paylaşmaya karar verdim. Bugün, markam TOHUM aracılığıyla hem kendimi hem de dünyaya dair estetik ve felsefi bakışımı ifade ediyorum.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d6.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>TOHUM kelimesinin “tohum” anlamına geldiğini uluslararası alanda çok kişi yeni öğrendi. Sizin için bu kelime ne ifade ediyor ve markanın ruhunu nasıl yansıtıyor?</li></ul>TOHUM, aslında hem doğaya, hem de hayata ektiğimiz tüm niyetlerimizi sembolize ediyor. Bir tohum nasıl doğada kendi potansiyelini taşır ve — doğru toprak, su ve ışıkla — benzersiz bir hayata dönüşürse, ben de her bireyin kendi yaşamında benzersiz potansiyeller taşıdığına inanıyorum.&nbsp;Markam için TOHUM, “doğadan gelen, saf, tekil, umut dolu ve yaşamın kendisine dair” her şeyi temsil ediyor. Her bir tasarım, bu tohumun bir “filizi” gibi; doğadan gelen malzemeler, kültürel kodlar, kişisel ifade ve özgürlüğün birleşimiyle hayata geçiyor.<ul><li>İstanbul’dan New York’a, ardından Cenevre’ye uzanan hayat yolculuğunuz TOHUM’un yaratım sürecini nasıl şekillendirdi?</li></ul>İstanbul benim köklerim; mimarisi, tarihi ve çok katmanlı kültür mozaiğiyle büyüdüm. New York’ta etnik sanatlarla tanışmam, bana “küresel bir estetik” ve “gelenek ile çağdaşlığı birleştirme” fikrini verdi. Tutkulu olduğum galerilerde geçirdiğim zaman, farklı kültürlerin sanat ve takı geleneklerinin nasıl bir araya geldiğini gözlemlemek, bana yaratımlarım için ilham oldu. Doğal malzemeler ve cüretli formlar Tohum’un&nbsp; estetik anlayışının temeli.Cenevre’ye taşınmam ise bana hem sakinlik hem de uluslararası bir perspektif kazandırdı. Bu coğrafi ve kültürel yolculuklar, TOHUM’un hem Anadolu köklerine saygılı hem de dünya kültürlerinden beslenen, zamansız ve evrensel bir dil kurmasına imkân tanıdı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d7.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Tribal Art’a olan ilginiz çok genç yaşta başlamış. Bu ilginin tasarımlarınız üzerindeki en güçlü etkisi nedir?</li></ul>Evet, tribal ve etnik sanatlara olan ilgim, gençlik döneminde New York’taki Afrika sanat galerilerinde calışmaya başlamamla beslendi. O dönemde, gördüğüm parçaların sadece estetik değer değil; aynı zamanda derin kültürel anlamlar taşıdığını fark ettim. Sanat hayatın içinde kullanım eşyalarında hayat buluyor, ritüellerin, doğa ile kurulan iletişimlerin temelinde yer alıyordu. Kabilelerin sembolleri, doğaya bağlı motifleri, bedenle kurulan bağ, insanın en özgün ve temel ifadesini taşıyor.Bu görüş bende “Batı dünyasındaki hayatın içinde bu ruhu, bu anlayışı nasıl yaşatabilirim” düşüncesine dönüştü. Tribal Art’ın asaleti, doğayla ve insanla kurduğu simbiyotik ilişki; TOHUM’un estetik anlayışının temelini oluşturuyor. Doğallık, arketipik formlar, ruhun ve bedenin ifadesi… Tüm bunlar tribal sanatın etkisiyle şekillendi.Markanın Doğuşu &amp; Tasarım Felsefesi<ul><li>TOHUM’u kurma kararınız nasıl bir dönüm noktasında ortaya çıktı? O ilk prototipleri üretirken neler hayal ediyordunuz? TOHUM’u kurma kararım 30’lu yaşlarımın başında şekil aldı. Beslendiğim tüm düşünceler, inandığım değerleri şekle dökme ve bedenle birleştirme dönemi başladı. Kurumsal hayattan ayrılmaya karar verdim ve tüm riskleri ve korkularımla kucaklayarak yeni bir hayata adım attım.&nbsp;</li></ul>Hayalim Tohum’ları taşıyan kişilerin özgürleştiklerini ve mutlu olduklarını görmek idi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d8.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Koleksiyonlarınızda sıkça karşımıza çıkan semboller, kabuklar ve kristaller… Bu doğal materyalleri seçerken sizi en çok etkileyen şey nedir? Malzeme seçme süreci benim için bir meditasyon. Gerçekten “doğal olan her şey” TOHUM’un temelini oluşturuyor. Kristaller, taşlar, deniz kabukları, ahşap, deri… Doğanın bize armağanı olan tüm bu materyaller tasarımlarımda yer bulabiliyor. Yıllar içinde farklı koleksiyonlarımız ile her doğal malzemeyi değerlendirebildiğimizi söyleyebilirim. Halen tüm kullandığımız taşları, deniz kabuklarını tek tek seçerim. Her birinin verdiği hisse önce kendim bakarım, ondan sonra TOHUM’a dönüştürürüz.&nbsp;</li></ul>Bu materyaller sadece görsel olarak değil, dokunsal olarak da ruhumuza değer katıyor: Her biri benzersiz, her biri “tek”. Ayrıca doğanın sadeliği, zarafeti ve özgünlüğü ile bu değerleri takıya taşımak benim için çok kıymetli.&nbsp;<ul><li>Sade ama güçlü formlar markanızın imzası haline geldi.&nbsp;Bu estetik dil nasıl oluştu?</li></ul>Bana göre takı; kendimizi ifade etme şekli, sözlerle ifade etmediğimiz iç dünyamızı sessizce paylaşma yöntemi. Derin, daha ruhsal bir ifade biçimi. Bu yüzden TOHUM tasarımlarında “az ama derin” anlayışını benimsedim: Yalın, minimalist ama güçlü; doğadan gelen formlar, simetri ve saf çizgiler. Malzemelerin yalın gücü ön planda.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d9.jpg" width="1024" height="576"></figure>Bu ifade şekli, taşıyanın karakterini ortaya çıkaran bir araç olmasını sağlıyor. Konuşan eller, dokunan ruhlar” dileğimin özü.Uluslararası Başarı &amp; Dönüşüm<ul><li>Concha koleksiyonunun dünya çapında patlama yapması nasıl bir deneyimdi?&nbsp;</li></ul>Concha, çoğumuzun çocukluğunda doğayla ilk ilişkilerimizde yer alan deniz kabuklarımız aslında. Organik, doğal ve zamansız. 2017’de altın kaplama kabuk tasarımımızla Concha’yı yeniden yorumladığımızda, bir influencer’ın tasarımımızı paylaşması ile TOHUM yurtdışı platforma taşınıp, yıllar içinde saygıdeğer bir uluslararası markaya dönüştü.&nbsp;Concha ile niyet, doğada yalın, basit olan mucizevi güzelliklere dikkat çekmek ve onları bedenimizde taşımaya değer bulmaktı aslında. Bir deniz kabuğunun prensip olarak bir pırlantadan hiçbir farkı olmadığına inanırım.Bu beklenmedik ani yükseliş, hem heyecan vericiydi hem de bir dönüşüm getirdi: Küçük, el yapımı bir atölye markasından, uluslararası sahnede tanınan bir marka haline geçiş. Ancak bu başarı, benim dünyaya bakışımı, markaya olan sorumluluğumu ve tasarıma olan inancımı sarsmadı; tam tersine, derinleştirdi.<ul><li>Naomi Campbell, Kelly Rutherford, Leandra Medine gibi isimlerin TOHUM takması markayı nasıl dönüştürdü?</li></ul>Bu isimlerin, yani moda dünyasında, popüler kültürde etkili olan kişilerin, TOHUM’u seçmesi markanın kimliğini ve görünürlüğünü geniş kitlelere taşıdı. Bir anda, TOHUM'un yalnızca “etnik / büyük formlarda aksesuarlar” değil; evrensel, çağdaş, global bir takı dili olarak algılanmasına yardımcı oldu.Doğa, kültür ve el işçiliği üzerine kurulu, samimi ve estetik, evrensel olarak anlaşılabilir, benimsenebilir. Yıllar içinde TOHUM, kişisel ifadeyi, kimliği ve ruhu süsleyen bir araç hâline geldi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376da.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Global bir marka olurken yaratıcı kimliğinizi koruma konusunda zorlandığınız anlar oldu mu?</li></ul>Evet, özellikle Concha’nın başarısından sonra “başarı baskısı”, “talep artışı”, “ölçeklenme” gibi faktörler devreye girdi. Bazıları, neden bu kadar “organik / el işçiliği tarzı” bir koleksiyonu seçtiğimi sorguladı.&nbsp;Ancak benim için önemli olan, yaratmış olmak için yaratmak değil, her bir koleksiyonumuzun çıkış değerlerimize sadık kalması. “Özgünlüğü, doğallığı, el işçiliğini, bireyselliği” korumayı seçtim. Kıymetlimiz bu dil. Değerlerimizi koruyabilmek, tabi ki her türlü ticari başarıdan çok daha önemli.Atölye, Üretim &amp; El İşçiliği<ul><li>İstanbul’daki ustalarla çalışmanız markanın DNA’sının önemli bir parçası.&nbsp;El işçiliği TOHUM için neden vazgeçilmez?</li></ul>El işçiliği, her parçayı özel, “insanın dokunuşu, ruhu ile bir araya gelmiş” bir obje hâline getiriyor. Her taş, her kabuk, her metal yüzey, bir insanın ellerinden geçiyor. Bu, benim için sadece estetik değil; ruhsal, etik ve kültürel bir değer.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376df.jpg" width="1024" height="576"></figure>Doğayı, emeği, insanı, gelenekleri bir araya getiren bir sürecin ürünü her bir TOHUM. Bu sayede her parçanın bir hikâyesi oluyor ve takı, yüzeysel bir süs değil, bir ifade, bir kimlik, bir ruh hâline geliyor.<ul><li>TOHUM’un Afrika’daki sürdürülebilir tarım projelerine katkıda bulunması çok etkileyici. Bu iş birliği nasıl başladı? Afrika’ya olan, uzun yıllara dayanan estetik ve kültürel tutkum, TOHUM’un ilham kaynaklarının her zaman merkezinde oldu. Cuore koleksiyonunu tasarladığım dönemde, bu bağı daha anlamlı bir katkıya dönüştürmek istedim ve bu dönemde Haller Foundation ile tanıştım. Haller’in Afrika’daki sürdürülebilir tarım projeleri, markamızın doğayla uyumlu yaklaşımıyla organik bir şekilde örtüştü. Bu iş birliğiyle birlikte her Cuore “Seeds of Sustainability” projesi aracılığıyla bölgede toprağın, üretimin ve yaşamların yeniden yeşermesine destek oluyor.</li></ul><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dc.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Yeni koleksiyonlara başlarken ilk adım genelde nedir?&nbsp;Bir çizim, bir obje, bir seyahat, bir his? İlham her zaman canlı; bir seyahat, bir taş, bir kabuk, bir görüntü, bir his… Bazen Afrika’da gördüğüm bir obje, bazen İstanbul’da rastladığım bir form, bazen bir taşın dokusu ya da doğanın bir detayı…Çoğu zaman da bunlara eşlik eden insan doğası. Bu ilhamlar içimde olgunlaşıp, zihnimde formlaşıyor, sonra el işçiliğiyle gerçeğe dönüşüyor.&nbsp;</li></ul>Tasarım benim için planlı bir süreç değil; yaşamın, deneyimin, doğanın bir uzantısı…Cenevre &amp; Gelecek<ul><li>Cenevre artık sizin yaşam ve çalışma alanınız. Bu şehir tasarımınıza nasıl bir duygu veya yeni perspektif katıyor? Cenevre hem sessizliği, hem doğaya ve göle yakınlığı, hem de çok kültürlülüğüyle bana yalnızca huzur vermiyor; aynı zamanda küresel bir perspektif de sunuyor. Bu da TOHUM’un evrensel ruhuyla çok uyumlu.&nbsp;</li></ul>Doğayla iç içe bir yaşam; ama dünyanın merkezlerine erişim. Uluslarası toplum kuruluşlarının merkezi küçük bir şehirde onlarca kültürün bir arada yaşamasını sağlıyor. Bu denge benim için ideal; hem içsel hem dışsal ilham için verimli bir zemin.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dd.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>TOHUM’un geleceğinde neler var? Yeni koleksiyonlar, yeni ülkeler veya yeni bir yaratıcı yön?</li></ul>TOHUM’un dili, sürekli evrim halinde. Yeni koleksiyonlarla, belki aksesuar dışındaki objelerle, tasarım sınırlarını genişletmek istiyorum. Çünkü doğa, kültür, malzeme ve form sınır tanımaz.&nbsp;Aynı zamanda, bireysellik ve el işçiliğini koruyarak; global bir ölçekte ama ruhu kaybetmeden büyümek en büyük isteğim. Her bir TOHUM parçasının bir “tohum” olarak kalması, yeni güzellikleri, yeni hikâyeleri ve yeni bağları yeşertmesi…