Ferah

ABD Dışişleri Bakanlığı, güvenlik risklerini gerekçe göstererek Suudi Arabistan’daki ABD Büyükelçiliğinde görev yapan bazı personel ve ailelerinin ülkeden ayrılmasını istedi.

ABD’den tahliye talimatı

<p>ABD’nin Riyad Büyükelçiliği tarafından yapılan açıklamada, Washington yönetiminin güvenlik uyarısı kapsamında bir karar aldığı belirtildi. Buna göre büyükelçilikte yalnızca acil görevlerde bulunan personel görevine devam edecek; zorunlu görevler dışında çalışan diğer personel ile aile üyelerinin Suudi Arabistan’dan ayrılması talimatı verildi.</p><p>Açıklamada, söz konusu kararın “güvenlik riskleri” nedeniyle alındığı ifade edildi.</p><p>Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı, 3 Mart’ta da Katar, Ürdün, Irak, Bahreyn ve Kuveyt’te görev yapan devlet personeline yönelik benzer bir karar almış ve acil görevi bulunmayan çalışanların bu ülkelerden ayrılmasını istemişti.</p>

ABD, Riyad’daki Büyükelçilik personelini güvenlik gerekçesiyle ülkeden çekiyor

İsviçre’de yapılan halk oylamasında bireysel vergilendirme sistemi kabul edildi. Yeni düzenlemeyle birlikte evli çiftler ve kayıtlı eşcinsel partnerlikte yaşayan kişiler de dahil olmak üzere herkes kendi vergi beyannamesini ayrı ayrı dolduracak. 

Kim kazanacak, kim kaybedecek?

<p>Sistem değişikliği özellikle evli çiftlerin vergi yükünü ve gelir dağılımına bağlı avantajları önemli ölçüde etkileyecek.</p><p>Yeni sistemin yürürlüğe girmesiyle birlikte vergi hesaplamaları bireysel gelir üzerinden yapılacak. Federal hükümet, kantonlara ve belediyelere bu sisteme geçiş için en fazla altı yıl süre tanındığını açıkladı. Buna göre bireysel vergilendirme en geç 1 Ocak 2032 tarihinde yürürlüğe girecek.</p><h3>Ortak mal varlıkları nasıl vergilendirilecek?</h3><p>Yeni sistemde eşlerin ortak mal varlıklarının nasıl vergilendirileceği medeni hukuk kurallarına göre belirlenecek. Ortak banka hesapları veya yatırımlar genellikle iki eş arasında eşit şekilde paylaştırılmış kabul edilecek.</p><p>Gayrimenkullerde ise tapudaki mülkiyet kaydı esas alınacak. Bu durum bazı durumlarda vergi planlaması yapılmasına olanak sağlayabilir. Ancak federal yetkililer, gerçek dışı veya abartılı gelir ve mal paylaşımı durumlarında düzeltme yapılabileceğini belirtiyor.</p><h3>Nafaka ve sosyal güvenlik ödemelerinde değişiklik yok</h3><p>Yeni düzenleme nafaka ve bakım ödemelerinin vergilendirilmesinde bir değişiklik getirmiyor. Mevcut uygulamaya göre nafaka alan kişi bu geliri vergiye tabi tutmaya devam edecek, nafaka ödeyen kişi ise bu ödemeyi vergi matrahından düşebilecek.</p><p>Çocuklu evli çiftler aynı evde yaşıyorsa çocuk indirimi her iki eş arasında yarı yarıya paylaştırılacak. Ayrıca bireysel vergilendirme sisteminin AHV (Yaşlılık ve Dul Yetim Sigortası) emekli maaşları üzerinde herhangi bir etkisi olmayacağı ifade ediliyor.</p><h3>Hangi çiftler daha fazla fayda sağlayacak?</h3><p>Uzmanlara göre yeni sistemden en fazla fayda sağlayacak grup, benzer gelir seviyesine sahip çiftler olacak. Eşlerin gelirleri birbirine ne kadar yakınsa, bireysel vergilendirme sayesinde ödedikleri vergi o kadar azalabilecek.</p><p>Buna karşılık gelir farkı çok yüksek olan çiftlerde vergi yükü artabiliyor. Özellikle yalnızca bir eşin çalıştığı ve yüksek gelir elde ettiği hanelerde vergi miktarı yükselme ihtimali taşıyor.</p><p>Örneğin iki eşin yıllık geliri 100’er bin frank olduğunda toplam vergi yaklaşık 6 bin 733 franktan 2 bin 696 franka düşebiliyor. Ancak toplam gelirin tamamının tek eş tarafından kazanıldığı bir senaryoda vergi 8 bin 566 franktan 11 bin 321 franka çıkabiliyor.</p><h3>Bekâr kişiler de etkilenecek</h3><p>Bireysel vergilendirme sistemi zaten bekâr kişiler için uygulanıyordu. Ancak yeni sistemle birlikte doğrudan federal vergi tarifeleri de değişeceği için bekâr vatandaşlar da dolaylı olarak etkilenecek.</p><p>Federal hükümete göre düşük ve orta gelirli bekârların büyük bölümü daha az vergi ödeyecek. Buna karşılık yüksek gelir grubundaki bekârların vergi yükü artabilir. Çok düşük gelirli ve çocuk sahibi bekâr kişiler ise bugün olduğu gibi federal gelir vergisi ödememeye devam edecek.</p><h3>Devlet bütçesinde gelir kaybı bekleniyor</h3><p>Yeni sistemin federal bütçeye maliyeti de hesaplandı. Mevcut tahminlere göre bireysel vergilendirme nedeniyle 2026 vergi yılında yaklaşık 630 milyon franklık bir vergi geliri kaybı oluşabilir.</p><p>Bu miktarın yaklaşık 130 milyon frankı kantonlara yansıyacak. Çünkü kantonlar federal vergi gelirlerinin bir bölümünü paylaşıyor. Düzenlemenin kanton ve belediye vergilerine etkisi ise her kantonun uygulayacağı vergi tarifesine bağlı olacak.</p>

Bireysel vergilendirme sistemi vatandaşları nasıl etkileyecek?

İsviçre’de gerçekleştirilen yerel seçimlerde Türk kökenli birçok aday bulundukları seçim bölgelerinde belediye meclislerine girmeyi başardı. 

Yerel seçimler

<p>Farklı siyasi partilerden seçime katılan adaylar, hem yaşadıkları şehirlerin yönetimine katkı sağlamayı hem de göçmen kökenli toplumların siyasette daha görünür olmasını hedeflediklerini vurguladı.</p><p>Seçilen isimler arasında eğitim, eşitlik, gençlik politikaları ve sosyal adalet gibi konuların öne çıktığı görülüyor. Yeni seçilen meclis üyeleri, özellikle gençler, aileler ve çocuklara yönelik politikaların güçlendirilmesi için çalışacaklarını ifade ediyor.</p><h3>Zürih Kreis 12’de Murat Gediz destek aldı</h3><p>Zürih’in Schwamendingen, Saatlen, Auzelg ve Oerlikon bölgelerini kapsayan Kreis 12 bölgesinde siyasete katılan isimlerden biri de Murat Gediz oldu. Gediz, seçim sürecinde Türk toplumunun İsviçre siyasetinde daha bilinçli, görünür ve etkili şekilde yer alması gerektiğini vurguladı.</p><p>Gediz, farklı kültürlerden insanların birlikte yaşadığı şehirlerde sorumluluk bilinciyle hizmet etmek istediğini ve toplumun siyasi katılımını artırmayı hedeflediğini dile getirdi.</p><h3><strong>Opfikon’da Ceren Bingöl meclise seçildi</strong></h3><p>Opfikon’da belediye meclisine giren Ceren Bingöl, seçim kampanyasında eğitimde fırsat eşitliği ve ayrımcılıkla mücadele konularına dikkat çekti. Bingöl, insan odaklı bir siyaset anlayışını savunduğunu belirterek özellikle kadınlara ve çocuklara yönelik şiddetin önlenmesinin öncelikli hedeflerinden biri olduğunu vurguladı.</p><p>Bingöl, daha adil bir toplum için fırsat eşitliğinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade ederken, aileler, gençler ve çocuklar için daha kapsayıcı politikalar geliştirmek istediğini dile getirdi.</p><h3>Zürih’te Vera Çelik belediye meclisine girdi</h3><p>Vera Çelik, SP (Sosyal Demokrat Parti) listesinden aday olarak Zürih’te belediye meclisine seçilen isimlerden biri oldu. Çelik, siyasette sessiz kalmanın bir seçenek olmadığını belirterek ayrımcılıkla açık şekilde mücadele eden bir politika anlayışını savunduğunu ifade ediyor.</p><p>Seçim kampanyasında özellikle toplumda yeterince temsil edilmeyen grupların görünürlüğünü artırmayı hedeflediğini belirten Çelik, kapsayıcı bir yerel yönetim anlayışının önemine dikkat çekti.</p><h3>Pfäffikon’da Reha Özkarakaş belediye meclisine seçildi</h3><p>Pfäffikon belediyesinde SP (Sosyal Demokrat Parti) listesinden seçilen Reha Özkarakaş, özellikle çocukların gelişimi ve eğitim politikalarına odaklanan bir programla seçmenlerin karşısına çıktı.</p><p>Özkarakaş, erken çocukluk eğitimine ve çocukların okula daha iyi hazırlanmasına yönelik çalışmaların önemine dikkat çekiyor. Ayrıca çocukların dil gelişimi ve duygusal dayanıklılığı konularının yalnızca Pfäffikon’da değil, birçok belediyede önemli bir sorun olduğuna işaret ediyor.</p><h3><strong>Crissier’de Sara Pınar meclise seçildi</strong></h3><p>Vaud kantonundaki Crissier belediyesinde belediye meclisine giren Sara Pınar, genç yaşına rağmen uzun süredir siyasetle ilgilenen isimler arasında yer alıyor. Pınar, siyasete 14 yaşında başladığını ve yerel komitelerden kanton düzeyine kadar farklı görevlerde deneyim kazandığını belirtiyor.</p><p>Bankacılık alanında eğitim alan Pınar, PLR (Hür Demokrat Parti) içinde aktif görevler üstleniyor ve aynı zamanda Lozan Batı bölgesinin parti iletişim sorumluluğunu yürütüyor. Pınar, belediyede sürdürülebilir ve yapıcı çözümler üretmek için çalışacağını ifade ediyor.</p><h3>Türk toplumunun siyasette görünürlüğü artıyor</h3><p>Yerel seçimlerde Türk kökenli adayların farklı kanton ve belediyelerde meclise girmesi, İsviçre’de göçmen kökenli toplumların siyasetteki temsilinin giderek güçlendiğini gösteriyor. Yeni seçilen meclis üyeleri, hem yerel yönetimlerde aktif rol almayı hem de farklı topluluklar arasında köprü kurmayı hedefliyor.</p>

İsviçre’de Türk toplumunun siyasetteki temsili güçleniyor

İsviçre’de pazar günü yapılan ulusal referandum ve seçimlerde seçmenler dört önemli halk oylaması hakkında karar verdi. Sonuçlara göre bireysel vergilendirme yasası kabul edilirken, SRG, iklim fonu ve nakit para girişimleri reddedildi. 

8 Mart referandum sonuçları

<p>Nakit para girişimine karşı hazırlanan karşı öneri ise halktan güçlü destek aldı.</p><p>Gün boyunca hem federal düzeyde referandumlar hem de birçok kanton ve şehirde seçimler gerçekleştirildi. Özellikle Zürih ve Winterthur şehirlerinde yerel yönetim ve parlamentoların seçimi dikkat çekti.</p><h3>Bireysel vergilendirme kabul edildi</h3><p>Seçmenler, uzun süredir tartışılan bireysel vergilendirme yasasını yüzde 54,3 “evet” oyuyla kabul etti. Yasa, evli çiftlerin birlikte vergilendirilmesi yerine bireylerin ayrı ayrı vergilendirilmesini öngörüyor.</p><p><strong>Resmi sonuçlar şöyle oldu:</strong></p><p><strong>1) Bireysel vergilendirme yasası: </strong>%54,3 evet – %45,7 hayır<br><strong>2) SRG girişimi:</strong> %38,1 evet – %61,9 hayır<br><strong>3)</strong> <strong>İklim fonu girişimi: </strong>%29,3 evet – %70,7 hayır<br><strong>4)</strong> <strong>Nakit para girişimi: </strong>%45,6 evet – %54,4 hayır<br><strong>5)</strong> <strong>Nakit para girişimine karşı öneri:</strong> %73,4 evet – %26,6 hayır</p><p>SRG ve iklim fonu girişimleri yalnızca halk oylamasında değil, aynı zamanda Ständemehr (kanton çoğunluğu) şartını da sağlayamadı. Bu nedenle söz konusu girişimler yürürlüğe giremedi.</p><h3>Federal hükümetten erken açıklama</h3><p>Yoğun geçen referandum gününde Bundesrat (Federal hükümet) dikkat çeken bir adım attı. Hükümet üyeleri, tüm sonuçlar kesinleşmeden önce akşam saatlerinde değerlendirme yaparak sonuçlara ilişkin ilk açıklamalarını paylaştı. Bu durum son yıllarda pek görülmeyen bir uygulama olarak dikkat çekti.</p><h3>Zürih şehir parlamentosunda güç dengesi değişti</h3><p>Zürih şehir parlamentosu seçimlerinde SP (Sosyal Demokrat Parti) önemli bir başarı elde etti. Parti dört sandalye kazanarak parlamentodaki en büyük grup olmayı sürdürdü.</p><p>125 sandalyeli Zürih şehir parlamentosundaki yeni dağılım şöyle oluştu:</p><ul><li>SP (Sosyal Demokrat Parti): 41 sandalye (+4)</li><li>FDP (Hür Demokrat Parti): 24 sandalye (+2)</li><li>SVP (İsviçre Halk Partisi): 16 sandalye (+2)</li><li>GLP (Yeşil Liberal Parti): 15 sandalye (-2)</li><li>Yeşiller: 14 sandalye (-4)</li><li>AL (Alternatif Liste): 8 sandalye</li><li>Die Mitte (Merkez Parti): 7 sandalye (+1)</li></ul><p>Seçimlerin en büyük kaybedeni ise EVP (Evanjelik Halk Partisi) oldu. Parti üç sandalyesini kaybederek parlamentonun dışında kaldı.</p><h3>Bazı bölgelerde sayım gecikti</h3><p>Son sonuçların açıklanması, Fribourg kantonundaki Estavayer-le-Lac ve Marly belediyelerinde oyların yeniden sayılması nedeniyle kısa süre gecikti. Yetkililer, bu yeniden sayımın genel sonuçları etkilemeyeceğini açıkladı.</p><h3>Basel-Landschaft’ta sağlık sigortası tartışması</h3><p>Basel-Landschaft kantonunda seçmenler, SVP’nin sağlık sigortası primlerinin vergi beyannamesinden düşülmesine izin verilmesi önerisini yüzde 53 hayır oyuyla reddetti.</p><p>Kanton yönetimi bu düzenlemenin yaklaşık 150 milyon frank vergi kaybına yol açacağını savunuyordu. Buna rağmen sonuç, artan sağlık sigortası primleri nedeniyle halkın hükümetten çözüm beklediğinin bir göstergesi olarak yorumlandı.</p><p>Kantonun maliye direktörü Anton Lauber, hükümetin prim yükünü hafifletmek için farklı yollar üzerinde çalışacağını açıkladı.</p>

İsviçre’de halk oylaması sonuçları açıklandı: İklim fonu ve SRG girişimlerine ret

İsviçre Federal İstihbarat Servisi (NDB) ise alışılmadık derecede açık bir uyarı yayımlayarak, İran’ın veya ona bağlı grupların İsviçre’de misilleme eylemleri gerçekleştirmesinin “muhtemel” olduğunu duyurdu.

İsviçre de hedef olabilir

<p>İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından Tahran’dan gelen sert açıklamalar, Avrupa genelinde güvenlik endişelerini artırdı.&nbsp;</p><p>Bu değerlendirme, İran’ın önde gelen din adamlarından Büyük Ayetullah Nasser Makarem Şirazi’nin “Rövanş tüm Müslümanların dini görevidir” sözleriyle yaptığı çağrının ardından geldi. NDB Sözcüsü Christoph Gnägi, Blick gazetesine yaptığı açıklamada, İran’ın doğrudan kendi servisleriyle, vekil örgütleriyle veya suç ağları aracılığıyla Avrupa’da ve İsviçre’de saldırılar düzenleyebileceğini belirtti.</p><h3>Hedefte kimler var?</h3><p>NDB’ye göre İran’ın olası misilleme eylemleri özellikle şu grupları hedef alabilir:</p><ul><li>İsrail bağlantılı kurumlar ve kişiler</li><li>Yahudi toplumu</li><li>ABD’li kişi ve kuruluşlar</li></ul><p>Bu tehditler yalnızca terör saldırılarıyla sınırlı değil. NDB, sabotaj, şiddet içeren protestolar, dezenformasyon kampanyaları ve siber saldırıların da olası senaryolar arasında olduğunu vurguluyor.</p><h3>Hisbullah’ın İsviçre’deki ağı</h3><p>İsviçre istihbaratının yıllık raporunda, İran’ın en önemli vekil örgütlerinden biri olan Lübnan Hizbullahı’nın İsviçre’de aktif bir destek ağına sahip olduğu belirtiliyor. Rapora göre, ülkedeki Şii-Lübnan diasporası içinde örgüte lojistik ve siyasi destek sağlayan kişiler bulunuyor. NDB, bu kişilerin “gerekirse harekete geçirilebileceği” uyarısında bulunuyor.</p><p>Bu durum, İsviçre’nin uzun yıllar boyunca İran tarafından “güvenli bir arka alan” olarak görülmesine rağmen, artık hedef haline gelebileceği anlamına geliyor.</p><h3>Uzmanlar: “Avrupa’da uyuyan hücreler olabilir”</h3><p>Alman güvenlik çevreleri de benzer uyarılar yapıyor. Almanya’daki istihbarat denetim komisyonunun başkanı Marc Henrichmann, İran’ın Avrupa’da uyuyan hücreleri harekete geçirebileceğini söyledi. Berlin merkezli Politisch-Militärische Gesellschaft’tan askeri uzman Ralph Thiele ise “İsviçre de ciddi şekilde endişelenmeli” diyerek olası bir terör dalgasına dikkat çekti.</p><h3>Geçmişte İsviçre de hedef olmuştu</h3><p>İran’ın yurtdışında şiddet eylemleri düzenleme kapasitesi yeni değil. En bilinen örneklerden biri, 1994’te Buenos Aires’teki Yahudi merkezine yapılan ve 85 kişinin öldüğü saldırı. Arjantin yargısı, 2024’te İran ve Hizbullah’ı bu saldırıdan sorumlu tuttu.</p><p>İsviçre ise 1990’da İran destekli bir suikastla sarsılmıştı: İranlı muhalif Kazem Rajavi, Cenevre yakınlarında bir infaz timi tarafından öldürülmüştü. NDB’ye göre, Hamaney’in öldürülmesinin ardından benzer saldırıların riski son yılların en yüksek seviyesinde.</p>

İsviçre’de İran kaynaklı terör tehdidi: Federal Hükümet alarm veriyor

İsviçre Federal Konseyi, kötüleşen küresel güvenlik ortamı nedeniyle ülkenin savunma kapasitesini önemli ölçüde artırmak istiyor. Bu amaçla, on yıl süreyle geçerli olacak geçici bir KDV artışı öngören yasa paketi için kamu istişare süreci (Vernehmlassung) resmen başlatıldı. 

31 milyarlık savunma paketi

<p>Planlanan artış, ordunun ve güvenlikle ilgili sivil federal kurumların, hibrit tehditlere ve uzak mesafeden gelebilecek saldırılara karşı daha iyi korunmasını sağlayacak ek finansmana ulaşmasını hedefliyor.</p><p>Federal Konsey, 6 Mart 2026 tarihli toplantısında, KDV artışına ek olarak bir Rüstungsfonds (Savunma Fonu) kurulmasını ve KDV Yasası’nda değişiklik yapılmasını içeren taslağı kamuoyuna sundu.</p><h3>Güvenlik Ortamı Kötüleşti: İsviçre Daha Fazla Yatırım Yapmak Zorunda</h3><p>Ukrayna’daki savaş, artan hibrit tehditler, siber saldırılar, dezenformasyon ve casusluk faaliyetleri, İsviçre’nin güvenlik ortamını doğrudan etkiliyor. Buna karşın, geçmişteki tasarruf önlemleri ve uluslararası silah piyasasında yükselen fiyatlar nedeniyle federal güvenlik araçları güncel tehditlere karşı yetersiz kalıyor.</p><p>Bu nedenle Federal Konsey, 28 Ocak 2026’da güvenlik ve savunmanın güçlendirilmesi için finansman çerçevesini belirlemişti. Şimdi bu plan somutlaşıyor.</p><h3>KDV’de 0,8 puanlık artış: 2028’den itibaren 10 yıl boyunca</h3><p>Önerilen düzenlemeye göre KDV, 2028’den itibaren 10 yıl boyunca 0,8 puan artırılacak. Elde edilecek tüm ek gelirler yalnızca güvenlik ve savunma alanında kullanılacak. Toplam finansman ihtiyacı yaklaşık 31 milyar frank olarak hesaplanıyor.</p><p><strong>Bu miktar dört ana kaleme ayrılıyor:</strong></p><p>9 milyar frank – Hibrit tehditlere, dron saldırılarına, siber saldırılara ve kritik altyapı risklerine karşı yeni savunma sistemleri, mühimmat ve yedek parça stokları.</p><p>9 milyar frank – Silah piyasasındaki fiyat artışlarını karşılamak. Aksi halde mevcut planlanan alımlar bile yapılamayacak.</p><p>10 milyar frank – Ordu bütçesinin 2032’ye kadar GSYİH’nin %1’ine çıkarılması hedefinin finansmanı.</p><p>3 milyar frank – İstihbarat, sivil alarm sistemleri, kriz yönetimi ve dezenformasyonla mücadele gibi sivil güvenlik araçlarının güçlendirilmesi.</p><h3>Yeni Savunma Fonu: Esnek ve hızlı finansman</h3><p>Federal Konsey, tüm ek gelirlerin toplanacağı bir Rüstungsfonds kurulmasını öneriyor. Bu fon: KDV artışından gelen tüm ek gelirleri toplayacak, ordunun normal bütçesinden de pay alacak, büyük savunma alımlarının tamamını finanse edecek.</p><p>Fonun 6 milyar franka kadar borçlanabilmesi öngörülüyor. Böylece büyük projelerde gerekli peşinatlar hızlıca ödenebilecek ve tedarik süreçleri hızlandırılabilecek. Borç, KDV artışının sona erdiği tarihe kadar tamamen kapatılmak zorunda olacak. Bu sayede borç freni (Schuldenbremse) korunmuş olacak.</p><h3>Takvim: 2027’de halk oylaması, 2028’de yürürlük</h3><p>Öneri, Anayasa değişikliği gerektirdiği için halk oylamasına sunulacak. Süreç şöyle ilerleyecek:</p><p>Vernehmlassung: Mayıs 2026 sonuna kadar,<br>Halk oylaması: Yaz 2027,<br>Yürürlüğe giriş: 1 Ocak 2028.</p><p>Federal Konsey, bu adımların İsviçre’nin güvenlik ihtiyaçlarına zamanında yanıt verebilmesi için gerekli olduğunu vurguluyor.</p>

Federal Konsey: “Savunmayı güçlendirmek için KDV artışı şart”

İsviçre’de 8 Mart Dünya Kadınlar Günü öncesi düzenlenen gösteriler, özellikle Zürich ve Lozan’da geniş katılımla gerçekleşti. 

İsviçre 8 Mart protestoları

<p>Zürich’teki yürüyüşte vandalizm ve kısa süreli bir polis müdahalesi yaşanırken, Lozan’da binlerce kişi feminist talepler ve sosyal adalet çağrılarıyla sokakları doldurdu.</p><p>Zürich’te yaklaşık 1000 kadın, yasa dışı ilan edilen gösteri için Paradeplatz’da toplandı. Kısa sürede trafik durma noktasına gelirken, bazı maskeli kadınlar tramvay durağına çıkarak slogan attı, bazıları ise tramvay raylarına ip gerdi. “Feminist ve militan” sloganıyla düzenlenen yürüyüş, Paradeplatz’dan Helvetiaplatz’a doğru ilerledi.</p><p>Güzergâh boyunca çok sayıda sachbeschädigung yaşandı. Vitrinlere yazılar yazıldı, bazı tramvay duraklarının zeminleri kırmızı boyayla kaplandı. Zürich şehir polisi geniş bir ekiple bölgede hazır bulunmasına rağmen, göstericilere büyük ölçüde müdahale etmedi. Yürüyüşte erkeklerin neredeyse hiç bulunmaması dikkat çekti; zira organizatörler, erkekleri “dayanışma amacıyla uzakta durmaya” çağırmıştı.</p><p>Lozan’da ise katılım daha da yüksekti. Keystone-SDA’nın sayımına göre 3000’den fazla kişi, polisin açıklamasına göre ise yaklaşık 1200 kişi yürüyüşe katıldı. “Hayatımızı yok eden kemer sıkma politikalarına ve emperyalist savaşlara karşı” sloganıyla başlayan gösteri, katedral önünde toplandı. Katılımcılar; sağlık hizmetlerine daha fazla kaynak ayrılmasını, kamu hizmetlerinin güçlendirilmesini, cinsiyetçi ve cinsel şiddete karşı daha etkili önlemler alınmasını ve daha fazla kreş yeri oluşturulmasını talep etti.</p><p>Renkli pankartlar, müzik ve feminist sloganlarla ilerleyen yürüyüş, saat 17.00 civarında Esplanade de Montbenon’da sona erdi. Her iki şehirdeki gösteriler, 8 Mart öncesi İsviçre’de feminist hareketin hâlâ güçlü ve örgütlü bir şekilde varlığını sürdürdüğünü bir kez daha ortaya koydu.</p>

İsviçre’de 8 Mart atmosferi: Kadınlar eşitlik ve sosyal adalet için yürüdü

İsviçre’nin hava savunmasını güçlendirme planları ciddi bir finansman duvarına çarpmış durumda. Savunma Bakanı Martin Pfister, önümüzdeki yıllarda hava kuvvetlerine ek yatırım yapmak için neredeyse hiç bütçe olmadığını açıkça kabul etti.

Savunma Bakanı Pfister bütçe çıkmazında

<p>Bu nedenle Federal Konsey, daha önce planlanan 36 adet F‑35 savaş uçağının tamamını satın alma hedefinden resmen vazgeçti.</p><p>Tüm jetlerin alınması, onaylanan bütçeyi yaklaşık 1,5 milyar frank aşacaktı. Üstelik halk, yeni savaş uçakları için en fazla 6 milyar frank + enflasyon yetkisi vermişti. Buna rağmen, yaklaşık 30 uçağın alınabilmesi için bile 400 milyon franklık ek kredi gerekiyor; yalnızca fiyat artışlarını karşılamak için.</p><h3>Patriot Sistemi Gecikiyor ama İptal Edilmiyor</h3><p>Pfister, geciken Patriot hava savunma sistemi siparişini iptal etmeyi düşünmüyor. Aksine, mümkün olan en kısa sürede ikinci bir yerden havaya füze sistemi satın almak istiyor. Bu yeni sistemin tercihen Avrupa’dan tedarik edilmesi ve tüm İsviçre hava sahasını kapsaması hedefleniyor. Çünkü mevcut durumda sipariş edilen beş Patriot bataryası, ülkenin yalnızca üçte birini koruyabiliyor.</p><p>Ancak bu ikinci sistemin maliyeti de az değil: en az 2 milyar frank. Üstelik bugün açıklanan yeni bilgiler, Patriot sisteminin kendisinin de 1 milyar frank daha pahalıya mal olacağını gösteriyor. Böylece Pfister’in hava savunması için bulması gereken ek kaynak en az 3 milyar franka çıkmış durumda.</p><h3>Para Yok, Talep Çok: Çıkış Yolu Referandumdan Geçiyor</h3><p>Savunma Bakanı’nın bu yatırımları karşılayabilmesi için tek gerçekçi seçenek, gelecek yaz halkın oylayacağı ordu için KDV artışı. Oylama kabul edilirse orduya 31 milyar frank ek kaynak sağlanacak. Ancak bu miktarın da yaklaşık 9 milyarı, yalnızca silah sistemlerindeki fiyat artışlarını karşılamak için gerekecek.</p><p>Küresel durum da işleri zorlaştırıyor. Ukrayna’daki savaş ve İran’daki çatışmalar nedeniyle dünya genelinde silah talebi patlamış durumda. Arz yetersiz kalınca fiyatlar yükseliyor, teslimatlar gecikiyor ve İsviçre’nin pazarlık gücü zayıflıyor.</p><h3>Pfister’in Manzara Analizi: “Neredeyse Hiç Hareket Alanı Yok”</h3><p>Tüm bu gelişmeler, Savunma Bakanı’nı adeta bir maliyet kapanına sıkıştırmış durumda. Ne tüm F‑35’leri alacak para var, ne de hava savunmasını tamamlayacak bütçe. Pfister’in hedefi olan “İsviçre hava sahasını daha iyi korumak” kısa vadede ulaşılması zor bir hedefe dönüşmüş görünüyor.</p>

Savunma bütçesi eriyor: Hava savunması ve F‑35 için para yetmiyor

SRF’nin «Arena» programında İran’daki son gelişmeler masaya yatırılırken, sürgünde yaşayan İranlı Saghi Gholipour’un sözleri stüdyoda adeta bir soğuk duş etkisi yarattı.

ABD ve İsrail’in İran müdahalesi

<p>ABD ve İsrail’in geçtiğimiz hafta İran’a düzenlediği büyük saldırı, ülkenin dini lideri Ali Hamaney’in öldürülmesi ve ardından gelen bölgesel gerilim, tartışmanın merkezindeydi. Gholipour, İran halkının hem dış saldırılar hem de 47 yıldır süren rejim baskısı arasında sıkıştığını anlatarak İsviçre siyasetinin yalnızca dayanışma mesajlarıyla yetinmemesi gerektiğini vurguladı.</p><p>Gholipour, İranlıların bugün iki farklı korkuyla yaşadığını söyledi: Bir yanda ABD ve İsrail’in bombardımanları, diğer yanda ise yıllardır süren iç baskı. “Dışarıdan gelen korku yeni, ama içerideki savaş 47 yıldır sürüyor” sözleri, stüdyodaki politikacıları da duygusal olarak etkiledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın müzakere ve seçim çağrılarını ise samimi bulmadığını belirten Gholipour, gerçek bir değişimin ancak içeriden gelebileceğini ifade etti.</p><p>Programda ABD ve İsrail’in müdahalesi de yoğun biçimde tartışıldı. Yeşiller’den Felix Wettstein, saldırıları uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendirerek sert bir dille eleştirdi. SVP’li Michael Götte ise uluslararası hukukun önemini kabul etmekle birlikte, İran’daki rejime karşı ocak ayında yaşanan protestoları hatırlattı ve “yasal bir savaş yoktur, mesele kimin iyilik adına ne yapabileceğidir” diyerek farklı bir perspektif sundu.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/048cddb24aa0e2b30bf6d6501.png" width="1024" height="576"></figure><p>«Arena»nın ikinci bölümünde ise Federal Konsey’in bütçeyi rahatlatmayı hedefleyen Entlastungspaket 27 tartışıldı. Ständerat’ın paketi önemli ölçüde küçültmesinin ardından Ulusal Konsey de kesintileri daha da azaltma eğiliminde. SP’li Sarah Wyss, paketin gereksiz olduğunu savunarak gelir ve giderlerin pandemi sonrası yeniden dengeye geldiğini söyledi. Ancak ordunun finansmanının çözülmesi gereken bir konu olduğunu da ekledi. FDP’li Benjamin Mühlemann ise borç freninin tartışmaya açılmasına kesinlikle karşı çıktı ve bunun İsviçre’nin mali istikrarının temel taşı olduğunu vurguladı.</p><p>Hem İran tartışması hem de bütçe konusu, «Arena»da tansiyonu yüksek bir akşam yaşattı. Gholipour’un duygusal çıkışı, İsviçre’nin dış politikadaki rolü ve sorumluluğu üzerine yeni sorular doğururken, bütçe tartışması da ülkenin önceliklerini yeniden düşünmesi gerektiğini hatırlattı.</p>

«Arena»da İran tartışması: Sürgündeki İranlının sözleri gündem oldu

İsviçre’de tarım sektörü artan zararlı baskısı ve iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele ederken, yeni bitki koruma ürünlerinin onay sürecindeki gecikmeler büyük bir sorun haline geldi. 

Pestisit düzenlemesi Meclis’te...

<p>Eyaletler Konseyi, bu nedenle pestisitlerin daha hızlı ve basitleştirilmiş bir prosedürle onaylanmasını öngören tartışmalı düzenlemeyi ele alıyor. Düzenleme, hem çiftçiler hem de çevre örgütleri tarafından yakından izleniyor.</p><h3>Sorunun Kaynağı: Artan Zararlılar, Azalan Ürünler, Yavaş Onay Süreci</h3><p>İsviçre’de çiftçiler, iklim değişikliği ve piyasadan çekilen eski pestisitler nedeniyle daha fazla zararlı ile karşı karşıya. Buna karşın: Federal Gıda Güvenliği ve Veterinerlik Dairesi’nde (BLV) 500’den fazla başvuru bekliyor. Yeni ürünlerin onaylanması yıllar sürebiliyor. Çiftçiler, etkili ürünlere erişimde ciddi gecikmeler yaşıyor. Bu durum, parlamentoda çözüm arayışlarını hızlandırdı.</p><h3>Önerilen Düzenleme: “Komşu Ülkede Onaylandıysa İsviçre’de de Onaylansın”</h3><p>Mitte Partisi Ulusal Konsey Üyesi Philipp Matthias Bregy’nin girişimi, şu değişiklikleri öngörüyor:</p><ul><li>Bir pestisit komşu ülkelerden birinde, Belçika’da veya Hollanda’da onaylıysa, İsviçre’de de hızlandırılmış şekilde onaylanacak.</li><li>İsviçre makamları, çevre veya su koruma açısından risk görürse onayı reddedebilecek.</li><li>Onay süresi en fazla bir yıl olacak.</li></ul><p>Ulusal Konsey bu öneriyi destekledi; şimdi karar Eyaletler Konseyi'nin elinde.</p><h3>Çevre Örgütlerinin Uyarısı: “İsviçre Pestisit Deposu Olabilir”</h3><p>GLP, sol partiler ve çevre örgütleri düzenlemeye karşı çıkıyor. Özellikle WWF şu risklere dikkat çekiyor:</p><ul><li>İsviçre, AB ülkelerinin kararlarını otomatik devralan bir ülkeye dönüşebilir.</li><li>Bir ürün yalnızca tek bir AB ülkesinde onaylı olsa bile İsviçre’de kabul edilmek zorunda kalabilir.</li><li>Ülkelerin AB içinde bile farklı kurallar uyguladığı hatırlatılıyor.</li><li>Acil durum onaylarının otomatik devralınması, “düzenli denetim olmadan pestisit kullanımına açık çek” anlamına gelebilir.</li></ul><p>WWF’ye göre bu durum, su kaynakları, doğa, içme suyu ve halk sağlığı için risk oluşturabilir.</p><h3>Acil Durum Onayları Tartışmanın Merkezinde</h3><p>Acil durum onayları, tarım ürünlerinin ciddi tehdit altında olduğu durumlarda veriliyor. Öneriye göre İsviçre, altı AB ülkesinin acil durum onaylarını da otomatik olarak kabul edecek.</p><p>Çevre örgütleri bunun: Denetimsiz pestisit kullanımını artırabileceğini, normalde istisnai olan uygulamaların kalıcı hale gelebileceğini savunuyor.</p><h3>Çiftçilerin Görüşü: “Bu Düzenleme Olmazsa Üretim Riski Artar”</h3><p>İsviçre Çiftçiler Birliği ise düzenlemeyi hayati önemde görüyor. Birliğe göre:</p><ul><li>Onay süresinin bir yılla sınırlandırılması, çiftçilerin yıllarca beklemesini engeller.</li><li>Yetkililer, zamanlarını İsviçre’ye özgü ek gerekliliklere (örneğin su koruma) ayırabilir.</li><li>Daha çevre dostu yeni ürünler daha hızlı piyasaya çıkabilir.</li></ul><p>Birlik, bunun hem tarım hem de çevre için olumlu sonuçlar doğuracağını savunuyor.</p>

İsviçre’de pestisit onayı tartışması: Eyaletler Konseyi'nin kararı ne olacak? 

İsviçre’nin tarafsızlık politikasının geleceği, Ulusal Konsey’de yedi saatten uzun süren hararetli bir oturumda masaya yatırıldı. SVP’nin “kesintisiz ve istisnasız nötralite” talep eden girişimi, geniş bir çoğunluk tarafından reddedildi.

Ulusal Konsey reddetti

<p>Tartışmalar, Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki çatışmalar ve küresel güç politikalarının gölgesinde gerçekleşti.</p><h3>SVP’nin Talebi: “Esnek Olmayan, Mutlak Nötralite”</h3><p>SVP Ulusal Konsey Üyesi Lukas Reimann, girişimin özünü “duruma göre değişmeyen, istisnasız nötralite” olarak tanımladı. Girişim, özellikle şu kısıtlamaları içeriyordu:</p><ul><li>BM Güvenlik Konseyi kararı olmadan hiçbir ülkeye yaptırım uygulanamaması</li><li>NATO ile barış zamanı dahi ortak askeri tatbikat yapılamaması</li></ul><p>Bu maddeler, İsviçre’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarını da imkânsız hale getirecekti.</p><h3>Geniş Çaplı Muhalefet: “İsviçre’yi İzole Eder”</h3><p>Ulusal Konsey’de birçok parti girişime sert eleştiriler yöneltti.</p><ul><li>FDP’li Simon Michel: “Bu girişim İsviçre’yi izole eder.”</li><li>Merkez Parti’den Elisabeth Schneider-Schneiter: “Prensip kararlılığı gibi sunulan şey, aslında stratejik bir kendini bağlama.”</li><li>Yeşiller’den Balthasar Glättli: “Hedef, ekonomik çıkarları korumak. Ruble örneği sadece sembolik değil.”</li></ul><p>SP ve Yeşiller, SVP’nin ekonomik motivasyonlarla hareket ettiğini savundu.</p><h3>SVP: “İnsani Gelenek Daha İyi Yaşatılır”</h3><p>SVP’li Thomas Knutti, girişimin İsviçre’nin arabuluculuk ve insani yardım geleneğini güçlendireceğini savundu. Ancak Grünliberale Corina Gredig, SVP’nin kısa süre önce uluslararası işbirliği bütçesinde yaptığı kesintileri hatırlatarak bu argümana karşı çıktı.</p><h3>Cassis: “Nötraliteyi Taşa Kazımak Güçsüzleştirir”</h3><p>Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, uzun tartışmanın ardından söz alarak girişime karşı çıktı: “İsviçre nötrdür, nötr olmuştur ve nötr kalacaktır. Gücümüz, güvenilir ve uyum sağlayabilir olmamızdan gelir. Nötraliteyi katılaştırmak bu gücü zayıflatır.”</p><h3>Karar: Girişim ve Her İki Karşı Teklif Reddedildi</h3><p>Ulusal Konsey çoğunluğu, hem SVP’nin girişimini hem de iki karşı teklifi reddetti.</p><ul><li>İlk karşı teklif girişime çok benziyordu ve destek bulamadı.</li><li>İkinci karşı teklif nötraliteyi daha net tanımlamayı amaçlıyordu, ancak mevcut uygulamayı değiştirmiyordu.</li></ul><p>Ständerat daha önce bir karşı teklifi desteklediği için süreç Federal Parlamento’da en az bir tur daha devam edecek.</p>

İsviçre’de tarafsızlık tartışması: “Mutlak nötralite” önerisi destek bulmadı

Ukrayna’nın savaşın başlangıcından bu yana yaşadığı en ağır enerji krizine yanıt olarak İsviçre’nin gönderdiği yaklaşık 70 dizel jeneratörden ilk parti Kıyiv’e teslim edildi.

Ukrayna’daki enerji krizine destek

<p>İsviçre’nin Ukrayna Büyükelçiliği’nin Uluslararası İşbirliği Bölüm Başkanı Jean‑Luc Bernasconi’nin katıldığı törenle jeneratörler Ukrayna Acil Durum Servisi’ne (SESU) resmen teslim edildi. İlk sevkiyat, 17 dizel jeneratör ve çok sayıda mobil ısıtma ünitesinden oluşuyor.&nbsp;</p><h3>Sevkiyatın amacı ve kapsamı</h3><p>Bu jeneratörler, Rus saldırıları nedeniyle enerji altyapısının ağır hasar gördüğü bölgelerde kullanılacak. İsviçre’nin gönderdiği ekipman, Federal Konsey’in 11 Şubat 2026’da onayladığı acil enerji yardım paketinin bir parçası. Paket kapsamında:</p><ul><li>Farklı güçlerde 70 dizel jeneratör,</li><li>18 doğalgazla çalışan elektrik modülü,</li><li>Mobil ısıtma sistemleri</li></ul><p>Ukrayna’ya ulaştırılacak. Bu modüller özellikle dört büyük şehirdeki bölgesel ısıtma tesislerinde kullanılmak üzere planlandı.&nbsp;</p><h3>“Yüz binlerce kişi faydalanacak”</h3><p>Teslim töreninde konuşan Bernasconi, jeneratörlerin en acil ihtiyaç duyulan noktalara gönderileceğini belirtti ve yardım paketinin “yüz binlerce insan için somut bir fark yaratacağını” vurguladı. Ukrayna Acil Durum Servisi Başkan Yardımcısı Roman Prymush ise, Davos’taki WEF sırasında Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’nin yaptığı çağrıya İsviçre’nin hızlı yanıt vermesinden dolayı teşekkür etti.</p><h3>Finansman ve lojistik</h3><p>Yardım paketinin uygulanması, Federal Konsey’in Ukrayna Özel Delegesi Jacques Gerber tarafından koordine ediliyor. Malzeme alımı, nakliye ve lojistik için gerekli 32 milyon franklık bütçe, SECO’nun mevcut Ukrayna ülke programından karşılanıyor. DEZA ise operasyonun organizasyon ve lojistik ayağını yürütüyor.&nbsp;</p><p>Jeneratörler 20 Şubat’tan itibaren kamyonlarla İsviçre’den çıkmaya başladı ve 24 Şubat’tan bu yana Ukrayna’ya düzenli olarak ulaşıyor. Tüm dizel jeneratörlerin Mart ayı sonuna kadar Ukrayna’da olması planlanıyor. Doğalgazlı büyük modüller ise altyapı hazırlıkları tamamlandıkça peyderpey teslim edilecek.&nbsp;</p><h3>İsviçre’nin savaş boyunca yaptığı katkı</h3><p>İsviçre, Şubat 2022’den bu yana Ukrayna’ya yönelik uluslararası işbirliği kapsamında yaklaşık 900 milyon frank destek sağladı. Bu son yardım paketi, özellikle kış aylarında kritik hale gelen enerji altyapısının ayakta tutulmasına katkı sunmayı amaçlıyor.</p>

İsviçre’den Ukrayna’ya enerji yardımı: 17 jeneratör ve ısıtıcılar teslim edildi

Ortadoğu’daki çatışmaların yoğunlaşması, ABD yapımı Patriot hava savunma sistemlerinin dünya genelindeki talebini patlattı. Bu durum, İsviçre’nin sipariş ettiği Patriot sistemlerinin teslimatını ciddi biçimde geciktiriyor. 

Hava savunmasında alarm

<p>Federal yönetim kaynakları, SRF’e yaptıkları açıklamada, teslimat süresinin en az beş yıl uzayacağını doğruladı.</p><h3>ABD Stokları Tükeniyor: Talep Arttı, Üretim Yetişmiyor</h3><p>Birleşik Arap Emirlikleri’nin yalnızca birkaç gün içinde binin üzerinde İran yapımı füze ve dron düşürdüğü bildiriliyor. Bu müdahalelerin büyük kısmı Patriot sistemleriyle yapıldı. Bir Patriot önleme füzesinin maliyeti ortalama 3 milyon frank. Kullanım hızı, üretim hızını aşmış durumda.</p><p>Aynı zamanda Ukrayna da enerji altyapısını korumak için Patriot sistemlerine yoğun şekilde ihtiyaç duyuyor. İran savaşının başlamasıyla birlikte Ukrayna, Patriot mühimmatında kıtlık yaşanmasından endişe ediyor.</p><h3>İsviçre’nin Teslimatı Belirsiz: 5 Yıl Ek Gecikme</h3><p>İsviçre, beş adet Patriot birimi sipariş etmişti ve teslimatın bu yıl başlaması bekleniyordu. Ancak Savunma Tedarik Şefi Urs Loher’in ABD ziyaretinde öğrendiği bilgiye göre, savaş öncesi bile teslimat süresi 5 yıla kadar çıkmıştı. Şimdi ise bu sürenin daha da uzaması bekleniyor.</p><p>SVP’li <i>Ständerat (Eyaletler Meclisi)</i> üyesi Werner Salzmann, bu gelişmenin sürpriz olmadığını belirterek, “İsviçre artık tedarik önceliği olan ülkeler arasında değil” dedi.</p><h3>Siyasi Tartışma Büyüyor: Devam mı, İptal mi?</h3><p>Patriot tedariki parlamentoda tartışma yaratıyor:</p><ul><li>SP’li Franziska Roth, Patriot alımının iptal edilmesini istiyor. Ona göre uzun menzilli sistemler yerine dron savunması öncelik olmalı.</li><li>FDP’li Josef Dittli ise Patriot’un “dokunulmaz” olduğunu savunuyor ve İsviçre’nin bu sisteme uzun vadede de ihtiyaç duyacağını belirtiyor. Ayrıca ek hava savunma sistemlerinin hızla tedarik edilmesi gerektiğini söylüyor.</li></ul><h3>Federal Konsey Alternatif Arıyor: SAMP/T Masada</h3><p>Savunma Bakanı Martin Pfister’in, Patriot’a ek olarak ikinci bir hava savunma sistemi tedarik etmek istediği belirtiliyor. Cuma günü yapılacak Federal Konsey toplantısında bu konuda bir ilke kararı alınması bekleniyor. Olası alternatiflerden biri, Fransız-İtalyan ortak yapımı SAMP/T sistemi.</p><p>Patriot siparişinin iptal edilmesi ise şu an için gündemde değil.</p><h3>Finansman Sorunu: 650 Milyon Frank Ne Olacak?</h3><p>İsviçre, Patriot sistemi için ABD’ye 650 milyon frank ön ödeme yaptı. Teslimat gecikince Federal Savunma Bakanlığı (VBS), ek ödemeleri durdurdu. Ancak:</p><ul><li>Bu paranın akıbeti belirsiz.</li><li>Alternatif sistemlerin hızlı tedariki için gerekli fonların nasıl bulunacağı da net değil.</li><li>VBS’nin önümüzdeki iki yıl içinde yeni sistemler için gerekli peşinatları ödeyemeyeceği daha önce ortaya çıkmıştı.</li></ul><p>Federal Konsey, Patriot sürecinin nasıl devam edeceğine ilişkin kararını yakında açıklayacak.</p>

İran savaşı Patriot teslimatını vurdu: İsviçre en az 5 yıl bekleyecek

Ständerat (Eyaletler Meclisi) aralık ayında paketi zaten önemli ölçüde daraltmıştı; Ulusal Konsey ise hem yeni gelir kaynaklarını reddederek hem de tarım sektörünü büyük ölçüde koruyarak tasarruf hacmini daha da azalttı.

Entlastungspaket 27

<p>Yaklaşık 12 saat süren iki günlük görüşmelerin ardından Ulusal Konsey, tasarıyı 126’ya karşı 62 oyla kabul etti. SP ve Yeşiller Partisi, detaylı görüşmelerde taleplerini büyük ölçüde kabul ettiremedikleri için oylamada hayır oyu verdi.</p><h3>Tasarruf Hacmi Daha da Azaldı</h3><p>Ulusal Konsey, birçok noktada Ständerat’ın çizgisini izledi. Ständerat’ın yaptığı kesintiler sonrası 2027–2029 yılları için öngörülen tasarruf hacmi yıllık 1,5 ila 2,1 milyar frank seviyesine düşmüştü. Ulusal Konsey’in kararlarıyla bu miktar yüz milyon franktan fazla daha azaldı.</p><p>Federal Konsey’in başlangıçtaki hedefi, aynı dönem için yıllık 2,4 ila 3,1 milyar frank tasarruftu. Meclis çoğunluğunun aldığı kararlarla bu hedefe ulaşılması artık mümkün görünmüyor.</p><h3>Tarım Sektörü Korundu, Yeni Gelir Kaynakları Reddedildi</h3><p>Ulusal Konsey’de çoğunluğu oluşturan SVP, FDP ve Merkez Parti, tarım sektörüne yönelik kesintileri reddetti. Ayrıca Mali Komisyonu’nun önerdiği 175 milyon franklık ek tarım gümrük vergisi de kabul görmedi.</p><p>Benzer şekilde, sistemik öneme sahip bankalar için 2027’den itibaren planlanan “Public Liquidity Backstop” uygulaması da reddedildi. Bu mekanizma kabul edilseydi, bankalar devlete risk telafisi için ödeme yapacak ve federal bütçe 2027’de 140 milyon frank rahatlayacaktı.</p><h3>Diğer Kesintiler de Reddedildi</h3><p>Parlamento, Federal Konsey’in önerdiği birçok başka tasarruf kalemini de uygulamama kararı aldı. Bunlar arasında:</p><ul><li>Sosyodemografik yük paylaşımı</li><li>Bölgesel havaalanlarına yönelik destekler</li><li>Spor federasyonlarına ayrılan kaynaklar</li><li>Swissinfo’nun bütçesinde küçülme</li></ul><h3>Keller-Sutter: “Yapısal Açık Büyüyor”</h3><p>Maliye Bakanı Karin Keller-Sutter, oturum öncesinde paketin daha fazla küçültülmemesi konusunda uyarıda bulunmuştu. Ständerat’ın yaptığı kesintiler sonrası bile 2027 bütçesinde yaklaşık 400 milyon franklık yapısal açık oluştuğunu hatırlatan Keller-Sutter, Ulusal Konsey’in ek azaltımlarının durumu daha da zorlaştıracağını söyledi.</p><p>Federal Konsey, bahar oturumu sonrasında durumu yeniden değerlendirecek. Keller-Sutter, gerekirse 2026 bütçesinde ek düzeltmeler yapılabileceğini belirtti.</p><h3>Süreç Nasıl Devam Edecek?</h3><p>Meclisin iki kanadı, kalan farklılıkları önümüzdeki iki hafta içinde gidermeye çalışacak. Paket, 20 Mart’a kadar tamamen uzlaştırılmalı. Bu takvim, 2027’de yürürlüğe girmeden önce olası bir halk oylaması için zaman bırakmayı amaçlıyor. Yeşiller Partisi referandum kararını şimdiden duyurdu.</p>

Ulusal Konsey tasarruf paketini daha da küçülttü

Ortadoğu’daki savaşın etkileri İsviçre ekonomisinde giderek daha görünür hale geliyor. Ekonomi uzmanları, savaşın İsviçre açısından ne anlama geldiğini değerlendiriyor.

Küresel kriz derinleşiyor

<p>Şimdilik akaryakıt fiyatlarında yalnızca birkaç rappenlik artış hissedilse de, çatışmaların uzaması durumunda hem enerji maliyetleri hem de küresel ticaret zincirleri üzerinde daha ağır sonuçlar bekleniyor.&nbsp;</p><h3>Enerji Fiyatlarında Keskin Yükseliş</h3><p>Savaşın ilk ve en belirgin etkisi enerji fiyatlarındaki ani artış oldu. Özellikle ısıtma yağı kısa sürede yaklaşık yüzde 25 zamlandı. Doğalgaz fiyatları da benzer şekilde yükseldi. Benzin ve dizel fiyatları istasyonlara göre değişse de artış eğilimi belirgin. Bu durum, özellikle kış aylarında hane bütçeleri üzerinde ciddi baskı yaratacak.</p><h3>Süveyş Kanalı Baskı Altında: Nakliye Maliyetleri Artıyor</h3><p>Süveyş Kanalı açık olsa da birçok büyük denizcilik şirketi güvenlik gerekçesiyle rotalarını Ümit Burnu üzerinden uzatıyor. Bu değişiklik:</p><ul><li>Nakliye sürelerini haftalarca uzatıyor,</li><li>Sigorta ve güvenlik maliyetlerini artırıyor,</li><li>Küresel tedarik zincirlerinde gecikmelere yol açıyor.</li></ul><p>İsviçre gibi dış ticarete bağımlı bir ülke için bu gelişme, ithal ürünlerde fiyat artışları ve lojistikte aksaklıklar anlamına geliyor.</p><h3>Savunma Sanayii İçin Yeni Bir Talep Dalgası</h3><p>Ukrayna savaşıyla birlikte yoğun talep gören savunma sanayii, Ortadoğu’daki çatışmalarla birlikte daha da hareketlendi. Örneğin:</p><ul><li>İngiliz BAE Systems’in sipariş portföyü yaklaşık 90 milyar frank,</li><li>Alman Rheinmetall’in siparişleri ise 60 milyar frank seviyesinde.</li></ul><p>Yeni bir çatışma bölgesi, özellikle ABD merkezli savunma şirketleri için ek talep yaratabilir.</p><h3>Körfez Turizmi Sert Darbe Aldı</h3><p>Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi turizm merkezleri, savaşın etkisini doğrudan hissediyor. Şu ana kadar:</p><ul><li>11.000’den fazla uçuş iptal edildi,</li><li>Yaklaşık 1,5 milyon yolcu etkilendi,</li><li>Dubai gibi şehirlerde yaya trafiği belirgin şekilde azaldı.</li></ul><p>Bölgenin turizm gelirlerinde orta vadede ciddi kayıplar bekleniyor.</p><h3>Uzun Vadeli Ekonomik Riskler</h3><p>Savaşın süresi ve enerji fiyatlarının ne kadar yüksek kalacağı, küresel ekonomi için belirleyici olacak. Uzmanlara göre:</p><ul><li>Asya ülkeleri, enerji bağımlılıkları nedeniyle en fazla zarar görebilir.</li><li>Avrupa, Ukrayna savaşı sonrası zaten yüksek enerji fiyatlarıyla mücadele ediyor; yeni kriz ek baskı yaratabilir.</li><li>ABD, büyük bir enerji üreticisi olduğu için ekonomik açıdan daha avantajlı bir konumda olabilir.</li></ul><p>Genel olarak artan jeopolitik belirsizlik, dünya ekonomisinin kırılganlığını artırıyor.</p>

İran savaşı küresel ekonomiyi sarsıyor: İsviçre’de enerji maliyetleri yükseliyor

Avrupa çapında yürütülen büyük bir operasyon, uluslararası kokain kaçakçılığı ve kara para aklama ağının İsviçre’ye uzanan önemli bağlantılarını gün yüzüne çıkardı. 

Europol’un mafya operasyonu

<p>Europol tarafından koordine edilen ve Fransa, İtalya ile İsviçre’nin işbirliğiyle yürütülen operasyon kapsamında toplam yedi kişi gözaltına alındı. Bunlardan dördünün İsviçre’de, Graubünden kantonuna bağlı Roveredo’da tamamen yasal bir B oturum izniyle yaşadığı ortaya çıktı.</p><p>Operasyon, İtalyan mafya örgütleri Camorra ve ’Ndrangheta tarafından yönetilen uluslararası bir kokain ve para aklama ağına yönelikti. Gözaltına alınanlar arasında 52 yaşındaki bir erkek, 24 yaşındaki oğlu ve 52 yaşındaki kişinin 37 yaşındaki partneri bulunuyor. Kadının babası olan Karadağlı bir zanlı da operasyon kapsamında yakalandı ve Europol tarafından “yüksek öncelikli hedef” olarak tanımlanıyordu. Ayrıca Roveredo’da komşu binada yaşayan 44 yaşındaki bir İtalyan da tutuklananlar arasında.</p><h3>İsviçre’de Başlayan İpucu, Avrupa’ya Uzanan Soruşturma</h3><p>Soruşturmanın temeli iki yıl önce İsviçre makamlarının bir İtalyan vatandaşına ilişkin şüpheli para hareketlerini tespit etmesiyle atıldı. Bu kişinin mafya adına büyük ölçekli kara para aklama faaliyetleri yürüttüğü belirlendi. Uluslararası işbirliğiyle yürütülen soruşturma, kokainin Güney Amerika’dan gemilerle Avrupa’ya getirildiğini ve özel olarak hazırlanmış lüks otomobillerin içine gizlenerek taşındığını ortaya çıkardı.</p><p>Elde edilen gelirlerin ise şirketler, sahte faturalar ve gayrimenkul yatırımları üzerinden aklandığı tespit edildi. İsviçre’de Fedpol, Graubünden ve Ticino kanton polisleriyle birlikte çok sayıda ev araması gerçekleştirdi. Ancak İsviçre topraklarında kimse gözaltına alınmadı.</p><h3>İsviçre’de Sessizlik, Avrupa’da Derinleşen Soruşturma</h3><p>Roveredo belediyesi, zanlıların yıllardır bölgede yaşadığına ilişkin sorulara temkinli yaklaşırken, soruşturmanın uluslararası boyutu genişlemeye devam ediyor. Europol, operasyonun Avrupa’daki uyuşturucu trafiğine büyük bir darbe olduğunu belirtiyor.</p>

Uluslararası kokain şebekesinin İsviçre bağlantısı ortaya çıktı 

İsviçre’nin en büyük şehirlerinden Zürich’te yapılan yerel seçimlerde şehir parlamentosu (Gemeinderat – belediye meclisi) için oy verme işlemi tamamlandı. Seçim sonuçlarına göre sol partiler şehir parlamentosundaki dar çoğunluklarını korumayı başardı. 

SP açık ara birinci çıktı

<p>Bunun en büyük nedeni ise oylarını artıran Sosyal Demokrat Parti (SP) oldu.</p><p>125 sandalyeden oluşan şehir parlamentosunda SP dört sandalye kazanarak toplam 41 sandalye ile en güçlü parti konumunu sürdürdü. Parti aynı zamanda oy oranını 3,6 puan artırarak yüzde 32,2’ye yükseltti ve dokuz seçim bölgesinden sekizinde birinci çıktı.</p><h3>Parlamentoda sandalye dağılımı</h3><p>Seçim sonuçlarına göre Zürih şehir parlamentosundaki yeni sandalye dağılımı şöyle oluştu:</p><ul><li>Sosyal Demokrat Parti (SP): 41 sandalye (+4)</li><li>FDP.Die Liberalen: 24 sandalye (+2)</li><li>İsviçre Halk Partisi (SVP): 16 sandalye (+2)</li><li>Yeşil Liberal Parti (GLP): 15 sandalye (-2)</li><li>Yeşiller Partisi (Grüne): 14 sandalye (-4)</li><li>Alternatif Liste (AL): 8 sandalye (değişmedi)</li><li>Die Mitte: 7 sandalye (+1)</li><li>Evanjelik Halk Partisi (EVP): 0 sandalye (-3)</li></ul><p>Bu sonuçlarla birlikte sol blok parlamentodaki çoğunluğunu korurken, bazı merkez ve sağ partiler de oylarını artırmayı başardı.</p><h3>FDP ve SVP de oylarını artırdı</h3><p>Seçimin dikkat çeken sonuçlarından biri de merkez sağ partilerin elde ettiği kazanımlar oldu. FDP.Die Liberalen oy oranını yüzde 18,5’e çıkararak bir puanlık artış sağladı ve iki sandalye kazandı. Parti özellikle 7 ve 8 numaralı seçim bölgelerinde birinci oldu.</p><p>İsviçre Halk Partisi (SVP) de oy oranını 1,4 puan artırarak yüzde 12,6’ya yükseltti ve iki yeni sandalye elde etti.</p><h3>GLP ve Yeşiller sandalye kaybetti</h3><p>Seçimlerin kaybedenleri ise çevre ve liberal çizgideki partiler oldu. Yeşil Liberal Parti (GLP) iki sandalye kaybederken, Yeşiller Partisi (Grüne) dört sandalye kaybetti.</p><h3>EVP parlamentoya giremedi</h3><p>Evanjelik Halk Partisi (EVP) ise seçim barajını kıl payı kaçırdı. Parti, özellikle 12’nci seçim bölgesinde yüzde 4,95 oy alarak yüzde 5’lik barajın hemen altında kaldı.</p><p>Sonuçların bu şekilde kesinleşmesi halinde EVP mevcut üç sandalyesini kaybederek yeni dönemde Zürih şehir parlamentosunda temsil edilemeyecek. Yetkililer, baraja çok yakın sonuç nedeniyle oyların yeniden sayılmasının gündeme gelebileceğini belirtiyor.</p>

Zürih’te yerel seçim sonuçları: SP güç kazandı, Yeşiller geriledi

Rheinfelden Merkez Camii tarafından düzenlenen geleneksel iftar programı, 8 Mart 2026 Pazar akşamı Kurbrunnensaal salonunda gerçekleştirildi. 

Diyalog ve dayanışma vurgusu

<p>Yaklaşık 300 kişinin katıldığı programda Ramazan ayının manevi atmosferi ile birlikte farklı toplumlar arasındaki diyalog ve dayanışma mesajları öne çıktı.</p><p>Program, İsviçre’de tasavvuf müziği alanında tanınan sanatçı Mefail Süleyman’ın seslendirdiği eserlerle başladı. Ardından Kur’an-ı Kerim tilaveti ve ezanla birlikte oruçlar açıldı. İftar yemeğinin ardından protokol konuşmalarıyla program devam etti.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/5a40e473434f174ee2721c003.png" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Cengiz Bozkurt: “Merkezimiz herkes için bir buluşma noktası”</strong></p><p>Programda açılış konuşmasını yapan Cengiz Bozkurt, <strong>Rheinfelden Merkez Camii Başkanı</strong> olarak davetlilere hitap etti. Bozkurt konuşmasında, iftar programına katılan sosyal, kültürel ve dini kurum temsilcilerine teşekkür ederek toplumlar arası diyalogun önemine dikkat çekti.</p><p>Derneğin son yıllarda büyüdüğünü belirten Bozkurt, bugün 170’ten fazla aileye ulaştıklarını ifade etti. Bu gelişmenin yalnızca sayısal bir artış olmadığını vurgulayan Bozkurt, insanların güven duyduğu, buluştuğu ve kültürel paylaşım yaşadığı bir merkez oluşturmayı hedeflediklerini söyledi.</p><p>Bozkurt ayrıca 1 Ocak 2026 itibarıyla Rheinfelden’de Müslümanlar için özel bir mezarlık alanının hizmete açıldığını hatırlatarak bunun şehir yönetiminin gösterdiği saygı ve entegrasyon anlayışının önemli bir göstergesi olduğunu belirtti. Konuşmasında Rheinfelden Belediyesi’ne teşekkür eden Bozkurt, cami derneğinin gelecekte daha geniş faaliyetler için yeni ve modern bir kültür merkezi kurmayı hedeflediğini de dile getirdi.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/5a40e473434f174ee2721c004.png" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Siyasilerden birlik ve diyalog vurgusu</strong></p><p>Programda yerel siyaset ve sivil toplum temsilcileri de söz alarak bu tür etkinliklerin toplumlar arası anlayış ve diyaloga önemli katkı sağladığını ifade etti.</p><p>Etkinlikte konuşma yapan isimler arasında şu isimler yer aldı:</p><ul><li>Dominik Burhardt – Rheinfelden Belediye Meclis Üyesi</li><li>Bea Bieber – Aargau Kantonu Milletvekili</li><li>Dr. Halit Duran – Aargau Müslümanlar Birliği (VAM) Başkanı</li><li>Claudia Rohrer – Rheinfelden Belediye Başkanı</li><li>Yasin Alemdar – Die Mitte Partisi Rheinfelden yönetim kurulu üyesi</li></ul><p>Konuşmacılar, farklı kültürlerden insanların bir araya geldiği bu tür buluşmaların toplumda karşılıklı anlayışın güçlenmesine önemli katkı sağladığını belirtti.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/5a40e473434f174ee2721c000.png" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Suat Şahin: “Toplumumuzun siyasette daha görünür olması önemli”</strong></p><p>İsviçre Türk Toplumu Başkanı Suat Şahin yaptığı konuşmasında; Ramazan ayı boyunca farklı şehirlerde düzenlenen iftar programlarının toplumlar arası dayanışmayı güçlendirdiğini ifade ederek Rheinfelden Merkez Camii yönetimini başarılı organizasyon nedeniyle tebrik etti.</p><p>Türk ve İsviçreli konukların aynı sofrada bir araya gelmesinden duyduğu memnuniyeti dile getiren Şahin, bu tür buluşmaların karşılıklı güven ve anlayışı artırdığını söyledi. Ramazan ayı boyunca birçok dernek ve kuruluşun düzenlediği iftar programlarına katıldıklarını belirten Şahin, bunun toplumlar arasında güçlü bir bağ oluşturduğunu ifade etti.</p><p>Şahin konuşmasında aynı gün yapılan yerel seçimlere de değinerek, belediye meclislerine seçilen Türk kökenli adayların başarılarının toplum adına önemli olduğunu vurguladı. Türk toplumunun İsviçre’de siyasette daha görünür hale gelmesinin demokratik katılım açısından büyük önem taşıdığını belirten Şahin, seçilen adayları tebrik ederek başarılar diledi.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/5a40e473434f174ee2721c002.png" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Bilal Yıldız: “Camiler toplumları bir araya getiriyor”</strong></p><p>Programda konuşan Din İşleri Müşavir Vekili Bilal Yıldız, konuşmasının başında 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne değinerek İslam’da kadının önemli ve saygın bir yere sahip olduğunu vurguladı.</p><p>Ramazan ayının bu yıl “cami ve hayat” temasıyla idrak edildiğini belirten Yıldız, camilerin yalnızca ibadet edilen yerler olmadığını, aynı zamanda toplumları bir araya getiren önemli sosyal merkezler olduğunu ifade etti. Rheinfelden Merkez Camii’nin bulunduğu bölgede farklı kültürler arasında diyalog kurulmasına önemli katkı sağladığını dile getiren Yıldız, bu tür çalışmaların İsviçre Türk Diyanet Vakfı tarafından daima desteklendiğini söyledi.,</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/5a40e473434f174ee2721c001.png" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Başkonsolos Fazlı Çorman: “Toplumumuz örnek bir konumda”</strong></p><p>Etkinlikte konuşan Zürih Başkonsolosu Fazlı Çorman, İsviçre’de yaşayan Türk toplumunun Avrupa’daki birçok Türk toplumuna kıyasla oldukça güçlü ve organize bir yapıya sahip olduğunu ifade etti.</p><p>Çorman, İsviçre’deki Türk toplumunun hem yaşadıkları ülkeyle güçlü ilişkiler kurduğunu hem de Türkiye ile bağlarını başarıyla sürdürdüğünü belirterek bunun önemli bir başarı olduğunu söyledi. Rheinfelden Merkez Camii’nin yerel yöneticiler ve siyasetçilerle kurduğu yakın ilişkilerin dikkat çekici olduğunu vurgulayan Çorman, bu tür çalışmaların diğer Türk sivil toplum kuruluşlarına da örnek olması gerektiğini dile getirdi.</p><p>Bu amaçla farklı derneklerin deneyimlerini paylaşabileceği bir toplantı ve etkinlik planladıklarını ifade eden Çorman, Rheinfelden’de ortaya çıkan bu başarılı modelin diğer şehirlerdeki dernekler için de yol gösterici olabileceğini belirtti.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/5a40e473434f174ee2721c005.png" width="1024" height="576"></figure><p>Konuşmaların ardından protokol üyeleri sahneye davet edilerek toplu hatıra fotoğrafı çektirildi.&nbsp;Programın devamında davetliler uzun süre salonda kalarak sohbet etme ve birbirleriyle tanışma fırsatı buldu.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/5a40e473434f174ee2721c006.png" width="1024" height="576"></figure><p>8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne denk gelen program kapsamında Rheinfelden Merkez Camii yönetimi tarafından salonda bulunan kadın misafirlere kırmızı gül dağıtılması ise geceye ayrı bir anlam kattı.<br>&nbsp;</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/5a40e473434f174ee2721c007.png" width="1024" height="576"></figure>

Rheinfelden’de iftar programında toplumlar arası köprü mesajı

İsviçre Federal Konseyi, federal yönetimin dijital dönüşümünü hızlandırmak ve daha verimli hale getirmek amacıyla yeni bir yön belirledi.

Dijital dönüşüm

<p>6 Mart 2026 tarihli toplantısında alınan kararla, federal dairelerin dijital projelerinde daha fazla ortak çözüm, daha az bireysel uygulama ve daha güçlü koordinasyon hedefleniyor. Bu kapsamda, 1 milyon frank üzerindeki tüm projeler için zorunlu “sinerji incelemesi” getirilecek.</p><p>Federal Şansölyelik, yıl sonuna kadar gerekli hukuki, organizasyonel ve finansal değişiklikleri içeren kapsamlı bir öneri hazırlamakla görevlendirildi. Bu değişiklikler, özellikle Dijitalleşme Yönetmeliği (DigiV) üzerinde güncellemeleri beraberinde getirecek.</p><h3>Amaç: Daha fazla ortak çözüm, daha az tekrar eden proje</h3><p>Federal Konsey, 2021’den bu yana yürürlükte olan dijital dönüşüm ve BT yönetişim modelinin artık bir sonraki aşamaya geçmesi gerektiğini belirtiyor. Yeni yaklaşım, federal dairelerin kendi başlarına geliştirdiği bireysel dijital çözümler yerine, ortak altyapıların ve paylaşılan hizmetlerin daha fazla kullanılmasını öngörüyor.</p><p>Bu sayede mevcut dijital hizmetlerin yeniden kullanılabilirliği artacak, maliyetler düşecek, yönetim süreçleri sadeleşecek, dijital dönüşüm daha hızlı ilerleyecek.</p><h3>1 milyon frank üzerindeki tüm projelere “sinerji incelemesi”</h3><p>Yeni model iki temel unsur üzerine kuruluyor:</p><p><strong>1)</strong> <strong>Sistematik sinerji kullanımı</strong></p><ul><li>1 milyon frank üzerindeki tüm projeler, ilgili departman tarafından sinerji açısından incelenecek.</li><li>Projenin mevcut ortak çözümlerden yararlanıp yararlanamayacağı değerlendirilecek.</li><li>5 milyon frank üzerindeki büyük projelerde incelemeyi doğrudan Federal Şansölyelik bünyesindeki Dijital Dönüşüm ve BT Yönetişimi Birimi (DTI) yapacak.</li><li>Sinerji incelemesi tamamlanmadan projelere bütçe onayı verilmeyecek.</li></ul><p><strong>2) Daha hızlı karar alma süreçleri</strong></p><ul><li>Dijital dönüşümde hangi kurulun hangi karardan sorumlu olduğu daha net tanımlanacak.</li><li>İç bürokrasi azaltılarak karar süreçleri hızlandırılacak.</li><li>Dijitalleşme Konseyi, operasyonel detaylar yerine stratejik konulara odaklanacak.</li><li>Birden fazla federal dairenin yararlanacağı ortak çözümlere giden yol basitleştirilecek.</li></ul><h3>Yasal değişiklikler 2026 sonuna kadar hazırlanacak</h3><p>Federal Konsey, gerekli tüm düzenlemelerin 2026 sonuna kadar kendisine sunulmasını istedi. Bu kapsamda:</p><ul><li>Dijitalleşme Yönetmeliği (DigiV) güncellenecek,</li><li>Organizasyon yapıları yeniden düzenlenecek,</li><li>Finansman mekanizmaları ortak çözümleri teşvik edecek şekilde uyarlanacak.</li></ul><p>Bu adımlar, federal yönetimin dijital dönüşümünü daha bütüncül, daha hızlı ve daha verimli hale getirmeyi amaçlıyor.</p>

İsviçre yönetiminde dijitalleşme hızlanıyor: Yeni model yolda

Birçok hidroelektrik santraline balık geçitleri inşa edilmiş olsa da, balıkların akıntıyla aşağı doğru güvenli bir şekilde inmesi hâlâ çözülememiş bir sorun olarak duruyor. Üstelik bu eksiklik, özellikle büyük göçmen türler için ölümcül sonuçlar doğuruyor.

İsviçre nehirlerinde balık göçü

<p>İsviçre’de nehirlerdeki balık göçü uzun yıllardır tartışılan bir konu</p><p>Kanton Solothurn Çevre Dairesi’nden su yapıları uzmanı Christoph Dietschi, balıkların yukarı göçü konusunda ilerleme kaydedildiğini ancak aşağı inişin “henüz yolunda gitmediğini” söylüyor. 2030 yılına kadar tüm kantonların güvenli balık inişini garanti altına alması gerekiyor, fakat mevcut tablo bu hedefin oldukça gerisinde.</p><h3>“Acı verici bir katliam”: Türbinlerde toplu balık ölümleri</h3><p>İsviçre Balıkçılık Federasyonu, sorunun ciddiyetine dikkat çekmek için yakın zamanda çarpıcı bir örnek paylaştı. Ren Nehri’nden aşağı inen yılan balıklarının, güvenli geçiş olmadığı için sık sık türbinlere kapıldığını ve bunun “acı verici bir Aalgemetzel” yani toplu bir katliama dönüştüğünü belirtti.</p><p>Özellikle eski ve hızlı dönen türbinlerde balıkların %90’a varan oranlarda öldüğü biliniyor. Yeni nesil türbinlerde bu oran yaklaşık %20. Ancak Dietschi’ye göre bu bile kabul edilemez:<br>“Eğer Aare üzerindeki her santralde balıkların %20’si ölüyorsa, geriye neredeyse hiçbir şey kalmaz.”</p><p>Balıkların doğal içgüdüsü, en güçlü akıntıyı takip etmek. Ne yazık ki bu akıntı çoğu zaman doğrudan türbinlere yöneliyor.</p><h3>Bilim çözüm arıyor: Devasa ve pahalı sistemler gündemde</h3><p>Balık inişi üzerine bilimsel çalışmalar, balık çıkışına kıyasla oldukça yeni. ETH Zürih’ten su yapıları profesörü Robert Boes, balıkları türbinlerden uzaklaştıracak özel yönlendirme ızgaraları ve bypass kanalları üzerinde çalışıyor.</p><p>Küçük santrallerde bu sistemler başarıyla uygulanabiliyor. Ancak büyük santrallerde işler karmaşıklaşıyor:</p><ul><li>Izgaraların 100 metre uzunluğa ve 5 metre derinliğe ulaşması gerekiyor.</li><li>Yüksek su basıncı nedeniyle çok sağlam yapılar inşa edilmeli.</li><li>Izgaralar sık sık yüzen atıklarla tıkanabiliyor.</li><li>Tek bir tesisin maliyeti çift haneli milyon franklara çıkabiliyor.</li></ul><p>Laboratuvar testleri umut verici olsa da, Boes gerçek koşullarda tüm balık türleri için aynı etkinin sağlanamayacağını vurguluyor:<br>“Bir tür için çok iyi çalışan bir sistem, başka bir tür için yeterli olmayabilir.”</p><h3>Zaman daralıyor: 2030 hedefi tehlikede</h3><p>Yasal olarak hidroelektrik santrallerinin 2030’a kadar balıklara hem yukarı hem aşağı güvenli geçiş sağlaması gerekiyor. Ancak Solothurn’dan Dietschi, bu hedefin birçok yerde yetiştirilemeyeceğini düşünüyor ve kantonların süre uzatımı talep etmeyi değerlendirdiğini söylüyor.</p><p>İsviçre Balıkçılık Federasyonu ise tam tersini savunuyor: Süre uzatımına karşı çıkıyor ve ekolojik iyileştirmelerin hızlandırılmasını talep ediyor.</p>

Hidroelektrik santrali türbinlerinde toplu balık ölümleri

İsviçre ile Avrupa Birliği, dış politika ve güvenlik alanlarında işbirliğini belirgin şekilde derinleştiren iki önemli anlaşmaya imza attı. 

Stratejik işbirliği adımı

<p>Federal Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis ile AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, dün akşam Zürih’te düzenlenen törende belgeleri karşılıklı olarak onayladı. Bu adım, İsviçre’nin uluslararası güvenlik ortamındaki belirsizliklere karşı kendisini daha güçlü ortaklarla konumlandırma çabasının bir parçası olarak görülüyor.</p><p>Cassis, küresel düzenin sarsıldığı bir dönemde İsviçre’nin yalnız hareket edemeyeceğini vurgulayarak “AB ile olan ortaklığımız kadar yakın bir ilişki başka hiçbir yerde yok” dedi. Yeni anlaşmalar kapsamında, İsviçre’nin dışişleri ve savunma bakanları ile AB’nin dış politika temsilcisi arasında düzenli ve üst düzey bir siyasi diyalog başlatılacak. Bu temaslar, güvenlikten jeopolitik gelişmelere kadar tüm stratejik konuları kapsayacak.</p><p>Ayrıca İsviçre’nin AB’nin sivil ve askeri barış misyonlarına – bugün Kosova ve Bosna’da olduğu gibi – katılımını düzenleyen teknik bir anlaşma da imzalandı. Bu katılım otomatik olmayacak; İsviçre her görev için ayrı karar verecek. AB Temsilcisi Kaja Kallas, bu işbirliğinin İsviçre’nin tarafsızlığıyla tamamen uyumlu olduğunu özellikle vurguladı. Dikkat çekici olan ise bu güvenceyi İsviçre adına Cassis’in değil, bizzat Kallas’ın dile getirmesi.</p><p>Bu gelişme, İsviçre’nin Brüksel ile ilişkilerinde yoğun bir haftanın devamı niteliğinde. Federal Başkan Guy Parmelin’in pazartesi günü İkili Anlaşmalar III paketini imzalamasının ardından, İsviçre şimdi de dış ve güvenlik politikası alanında AB’ye daha fazla yakınlaşıyor. Kallas, “Bu hafta, yıllardır görmediğimiz kadar çok ilerleme kaydedildi” diyerek memnuniyetini dile getirdi.</p><p>İsviçre açısından bir diğer önemli konu ise savunma sanayii alanındaki işbirliği. Araştırmadan silah tedarikine kadar geniş bir yelpazede AB ile daha yakın çalışma imkânı doğuyor. Savunma Bakanı Martin Pfister’in uzun süredir talep ettiği bu adım, yeni anlaşmalarla birlikte artık daha somut bir zemine oturmuş görünüyor.</p>

İsviçre, AB ile dış politika ve güvenlik alanında yeni döneme giriyor

Uluslararası sismoloji kuruluşları ile Birleşmiş Milletler Afet Riskini Azaltma Ofisi (UNDRR) verileri, dünya genelinde meydana gelen doğal afetlerdeki ölümlerin yarıdan fazlasının depremlerden kaynaklandığını ortaya koyuyor.

Deprem haftası

<p>Deprem riskinin yüksek olduğu ülkelerden biri olan Türkiye’de toplumda deprem bilincini artırmak ve olası afetlere hazırlık konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl 1-7 Mart tarihleri “Deprem Haftası” olarak anılıyor.</p><p>Anadolu Ajansı, Deprem Haftası kapsamında ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), dünya genelinde sismik risk analizleri yapan Global Earthquake Model Foundation (GEM) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerini derledi.</p><p>Yer kabuğunda meydana gelen kırılmalar sonucu ortaya çıkan enerjinin dalgalar halinde yayılmasıyla oluşan sarsıntılar deprem olarak tanımlanıyor. Fay hatları boyunca büyük kaya bloklarının hareket etmesiyle meydana gelen bu doğal olaylar tektonik, volkanik ve çöküntü tipi olmak üzere üç ana kategoriye ayrılıyor.</p><p>USGS verilerine göre dünyada her yıl yaklaşık 500 bin deprem meydana geliyor. Bu sarsıntıların yaklaşık 100 bini insanlar tarafından hissedilirken, yalnızca yaklaşık 100’ü ciddi hasara yol açacak düzeyde oluyor.</p><p>UNDRR ile Afetlerin Epidemiyolojisi Araştırma Merkezi (CRED) tarafından hazırlanan “Afetlerin İnsani Maliyeti 2000-2019” raporu ise çarpıcı bir tablo ortaya koyuyor. Rapora göre söz konusu dönemde doğal afetlerin yalnızca yüzde 8’ini depremler oluşturmasına rağmen, afet kaynaklı can kayıplarının yüzde 58’i depremler nedeniyle gerçekleşti.</p><p>Aynı dönemde doğal afetler sonucu hayatını kaybeden 1,23 milyon kişinin yaklaşık 700 bini deprem nedeniyle yaşamını yitirdi.</p><h3>Depremlerin büyük bölümü Pasifik Ateş Çemberi’nde gerçekleşiyor</h3><p>Pasifik Okyanusu çevresinde sık görülen deprem ve volkanik faaliyetler nedeniyle “Pasifik Ateş Çemberi” olarak adlandırılan yaklaşık 40 bin kilometre uzunluğunda bir sismik kuşak bulunuyor.</p><p>Dünya genelindeki depremlerin yaklaşık yüzde 90’ı, büyük sarsıntıların ise yüzde 80’i Şili’den başlayıp Yeni Zelanda’ya kadar uzanan bu bölgede meydana geliyor.</p><p>Depremlerin yüzde 5 ila 6’sı ise Hindistan, Nepal ve Pakistan gibi ülkeleri kapsayan ve Alp-Himalaya Deprem Kuşağı olarak bilinen ikinci büyük sismik bölgede yaşanıyor.</p><p>Doğu Akdeniz ve Türkiye de Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay hatları gibi aktif tektonik sistemler nedeniyle yüksek sismik risk taşıyan bölgeler arasında bulunuyor.</p><h3>2025 yılında depremler binlerce can aldı</h3><p>Bir depremin “önemli” olarak değerlendirilmesi yalnızca büyüklüğüne değil; sarsıntının hissedilme düzeyine, can kaybına ve ekonomik zarar tahminlerine göre belirleniyor.</p><p>Bir depremin yıkıcılığı ise büyüklüğünün yanı sıra sarsıntının süresi, yer yüzeyine yakınlığı ve depremin meydana geldiği bölgenin yapılaşma ve nüfus yoğunluğu gibi özelliklerine bağlı olarak değişiyor.</p><p>2025 yılında dünya genelinde başta Rusya, Myanmar, Çin, Papua Yeni Gine, Şili, Japonya ve Endonezya olmak üzere çoğu Pasifik Ateş Çemberi üzerinde bulunan bölgelerde 7 büyüklüğünün üzerinde en az 16 deprem kaydedildi.</p><p>Rusya’nın doğusundaki Kamçatka Yarımadası açıklarında 30 Temmuz 2025’te meydana gelen 8,8 büyüklüğündeki deprem, USGS kayıtlarına göre dünyanın en büyük altıncı depremi olarak kayıtlara geçti.</p><p>Depremlerin en ağır sonuçlara yol açtığı ülkelerden biri olan Myanmar’da 28 Mart’ta meydana gelen 7,7 ve 6,4 büyüklüğündeki iki deprem, yaklaşık 3 bin 700 kişinin hayatını kaybetmesine ve 5 binden fazla kişinin yaralanmasına neden oldu.</p><p>Sarsıntılar komşu Tayland ve Çin’de de hissedilirken Myanmar’da büyük çaplı yıkım yaşandı.</p><p>Papua Yeni Gine’de nisan ayında gerçekleşen 7,6 büyüklüğündeki depremde 27 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 200 ev tamamen yıkıldı ve bölgedeki ulaşım ile iletişim altyapısı ciddi zarar gördü.</p><p>Bazı bölgelerde daha düşük büyüklükteki depremler de ağır sonuçlar doğurabiliyor. Çin’in Tibet Özerk Bölgesi’nde 7 Ocak 2025’te meydana gelen 6,8 büyüklüğündeki depremde en az 126 kişi yaşamını yitirdi, 188 kişi yaralandı.</p><p>Filipinler’de Palompon açıklarında 30 Eylül’de meydana gelen 6,9 büyüklüğündeki depremde ise 79 kişi hayatını kaybetti.</p><p>Afganistan da 2025 yılında depremlerden ağır şekilde etkilenen ülkeler arasında yer aldı. Ülkenin doğusundaki Kunar eyaletinde eylül ayında meydana gelen 6,0 büyüklüğündeki deprem, 2 bin 200’den fazla kişinin ölümüne ve yaklaşık 3 bin 700 kişinin yaralanmasına yol açtı.</p><h3>Tarihin en büyük ve en ölümcül depremleri</h3><p>Kaydedilen en büyük deprem, 22 Mayıs 1960’ta Şili’de meydana gelen 9,5 büyüklüğündeki sarsıntı olarak biliniyor. Pasifik Ateş Çemberi üzerinde gerçekleşen deprem 1655 kişinin ölümüne, 3 bin kişinin yaralanmasına ve yaklaşık 2 milyon kişinin evsiz kalmasına neden oldu.</p><p>Tarihte en fazla can kaybına yol açan deprem ise 1556 yılında Çin’de meydana gelen ve yaklaşık 830 bin kişinin hayatını kaybettiği sarsıntı olarak kaydedildi.</p><p>Yine Çin’de 1976 yılında meydana gelen depremde ise 250 binden fazla kişi hayatını kaybetti.</p><p>Türkiye’de ise 6 Şubat 2023’te meydana gelen 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki depremler, Kahramanmaraş merkezli olarak 11 ili etkiledi ve 53 bin 537 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Bu felaket Türkiye’nin son yüzyıldaki en ölümcül depremi olarak kayıtlara geçti ve “yüzyılın felaketi” olarak anıldı.</p><h3>Deprem kaynaklı can kaybında en riskli ülkeler</h3><p>GEM tarafından hazırlanan Küresel Sismik Risk Haritası, depremlerin neden olduğu ortalama yıllık kayıpları çeşitli kriterlere göre analiz ediyor.</p><p>Harita; yıllık ortalama can kaybı, ekonomik kayıp, yapı alanı kaybı, evsiz kalan nüfus ve bina kaybı gibi beş temel ölçüt üzerinden ülkelerin risk seviyelerini ortaya koyuyor.</p><p>Bu verilere göre yıllık ortalama can kaybı açısından en riskli ülkeler Çin, Pakistan, Türkiye, Hindistan ve İran olarak sıralanıyor.</p><p>Ekonomik kayıplar bakımından en yüksek risk taşıyan ülkeler ise Japonya, ABD, Çin, İtalya ve Türkiye olarak öne çıkıyor.</p><p>Yapı alanı kaybı açısından en riskli ülkeler Çin, Pakistan, Hindistan, Türkiye ve Japonya olurken; evsiz kalan nüfus sayısının en fazla Pakistan, Hindistan, Çin, Endonezya ve Filipinler’de görüldüğü tahmin ediliyor.</p><p>Bina kaybı bakımından en riskli ülkeler arasında Hindistan, Pakistan, Filipinler, Çin ve Endonezya ilk sıralarda yer alırken Türkiye bu listede 10. sırada bulunuyor.</p>

Doğal afet ölümlerinin yarısından fazlası depremlerden kaynaklanıyor

Zürih’te tramvay ve otobüsleri kapsayan kaza sayısı 2025 yılında dikkat çekici biçimde yükseldi. Zürih Toplu Taşıma İşletmeleri (VBZ), yıl boyunca toplam 1911 hasar olayı kaydettiğini açıkladı. 

Zürih trafiğinde risk büyüyor

<p>Bu rakam, bir önceki yıla göre %10 artış anlamına geliyor ve şehir içi ulaşımda güvenlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.</p><h3>Çarpışmaların Büyük Bölümü Diğer Araçlarla Yaşandı</h3><p>VBZ’nin perşembe günü yayımladığı hasar istatistiklerine göre tramvaylarla yaşanan kazaların önemli bir kısmı diğer araçlarla çarpışmalardan oluştu. Yıl boyunca: 530 otomobil, 289 kamyon ve diğer ticari araç, 64 bisiklet, motosiklet ve e-trottinet tramvaylarla çarpıştı. Toplamda 926 araç-tramvay kazası kaydedildi.</p><h3>Yaralanmalar ve Ölümler: İki Kişi Tramvayı Fark Etmedi</h3><p>2025 yılında 687 kazada kişiler yaralandı. Bunların 345’i, tramvay veya otobüs içinde ani fren nedeniyle yaşanan “stoppunfall” olarak kayıtlara geçti.<br>Ayrıca iki kişi, gelen tramvayı fark etmeyerek hayatını kaybetti. Her iki olay da yayaların dikkat dağınıklığına bağlandı.</p><h3>VBZ: “Dikkat Dağınıklığı ve Hızlanan Şehir Hayatı Etkili”</h3><p>VBZ, kazalardaki artışın başlıca nedenlerini şöyle sıralıyor:</p><p>Giderek daha yoğun ve hızlı akan şehir trafiği, cep telefonu ve kulaklık kullanımının artması, yayaların ve sürücülerin çevreye daha az dikkat etmesi.</p><p>İşletme, özellikle yayalara bir kez daha hatırlatma yaptı: Tramvay her zaman önceliğe sahiptir — yaya geçitlerinde ve yaya bölgelerinde bile.</p>

Zürih’te tramvay ve otobüs kazaları %10 arttı

İsviçre’de sürücü belgesi geri almaları 2025 yılında bir önceki yıla göre hafif bir düşüş gösterdi. Federal Karayolu Dairesi’nin (ASTRA) yayımladığı istatistiklere göre toplam 85.782 sürücü belgesi geri alındı; bu da %1’lik bir gerilemeye karşılık geliyor. 

18 yaş altına daha fazla ceza

<p>Aşırı hız, alkollü araç kullanma ve dikkatsizlik, geri almaların en yaygın nedenleri olmaya devam etti.</p><h3>Geri Almaların Başlıca Nedenleri</h3><p>ASTRA’nın verilerine göre sürücü belgesi geri almalarının büyük kısmı üç temel nedenden kaynaklandı. Aşırı hız, 30.835 vakayla en sık görülen neden olurken, bu kategori bir önceki yıla göre %3 azaldı. Alkollü araç kullanma nedeniyle 11.833 sürücü belgesine el konuldu; bu da %4’lük bir düşüş anlamına geliyor. Dikkatsizlik sonucu üçüncü kişileri tehlikeye atma ise 8.205 vakayla yine önemli bir gerekçe olarak öne çıktı ve bu alanda da %4’lük bir azalma kaydedildi.</p><h3>Genç Sürücülerde Dikkat Çeken Artış</h3><p>Genel tabloya karşın, 18 yaş altı sürücülerde idari yaptırımlar belirgin şekilde arttı. Bu yaş grubunda toplam 3.714 işlem yapıldı; bu da yaklaşık %10’luk bir artışa denk geliyor. Artışın büyük kısmı uyarılar (+168) ve sürücü belgesi geri almaları (+108) şeklinde gerçekleşti. Bu durum, genç sürücüler arasında riskli davranışların arttığına işaret ediyor.</p><h3>Ağır Hız İhlallerinde Yaptırımlar Yükseldi</h3><p>2025 yılında ağır hız ihlallerine yönelik idari yaptırımlar da artış gösterdi. 736 kişi hakkında toplam 1.365 idari işlem uygulandı. Bir ihlal birden fazla yaptırımı beraberinde getirebildiği için sayı yüksek görünüyor. ASTRA, bu eğilimi yakından izleyeceğini ve trafik güvenliği çalışmaları kapsamında değerlendireceğini açıkladı.</p><h3>Sağlık Nedenli Geri Almalar Sabit Kaldı</h3><p>Hastalık veya sağlık sorunları nedeniyle sürücü belgesinin uygun bulunmaması sonucu yapılan geri almalar 7.449 vaka ile önceki yıl seviyesinde kaldı. Bu kategori, yıllardır istikrarlı bir seyir izliyor.</p><h3>Yabancı Sürücü Belgelerinin İptalinde Düşüş</h3><p>Yabancı sürücü belgelerinin tanınmaması veya iptali 2025’te 23.325 vaka ile %6 oranında azaldı. Bu işlemlerin en yaygın nedeni yine aşırı hız oldu.</p><h3>Yeni Sürücü Sayısı Artıyor</h3><p>2025 yılında 82.652 kişi ilk kez otomobil sürücü belgesi (Kategori B) aldı. Bu, bir önceki yıla göre %7’lik bir artış anlamına geliyor. Ülke genelinde 2025 sonu itibarıyla 6,4 milyon kişi otomobil sürücü belgesine sahip.</p><p>ASTRA, idari yaptırımlara ilişkin istatistikleri 2001’den, sürücü belgelerine ilişkin verileri ise 2019’dan bu yana yayımlıyor.</p>

İsviçre’de 2025’te sürücü belgelerine el koyma sayısı azaldı

İsviçre genelinde giderek büyüyen doktor açığına karşı Zürih Kantonu önemli bir adım attı. Kantonsrat, tıp fakültesindeki eğitim kapasitesini genişletmek amacıyla 25 milyon franklık krediye onay verdi. 

Med500+ projesi

<p>Böylece 2030’dan itibaren Zürih Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde yıllık 700 öğrenci eğitim alabilecek. Mevcut sayı 430.</p><h3>Artışın Nedeni: Büyüyen Doktor Açığı</h3><p>İsviçre’de bugün çalışan doktorların %40’ından fazlası yabancı ülkelerden geliyor. Araştırmalara göre 2040 yılına kadar ülke genelinde 5500 ile 8700 arasında doktor açığı oluşabilir. Zürih, bu açığı azaltmak için yerli ve yüksek nitelikli sağlık çalışanları yetiştirmeyi hedefliyor.</p><h3>“Med500+” Projesi: Daha Fazla Yer, Daha Fazla Eğitimci</h3><p>Kontenjan artışı, “Med500+” adlı kapsamlı bir genişleme projesiyle mümkün olacak. Proje kapsamında: 10 yeni profesörlük ve toplam 140 tam zamanlı pozisyon oluşturulacak. Yaklaşık 24.000 metrekare ek eğitim alanı inşa edilecek. Müfredat yenilenecek, eğitim daha uygulamalı hale getirilecek. Öğrenciler için simülasyon kliniği gibi modern eğitim araçları kullanılacak.</p><p>Bu yatırımların 2036’ya kadar toplam maliyetinin yarım milyar franka yaklaşması bekleniyor. Kanton, federal hükümet ve diğer kantonlardan ortak finansman talep etmeyi planlıyor.</p><h3>Siyasette Geniş Destek, Ancak Uyarılar da Var</h3><p>Kantonsrat’ta proje neredeyse tartışmasız kabul edildi. SP’li Sibylle Jüttner, daha fazla doktor yetiştirmenin zorunlu olduğunu vurguladı ancak “Sadece kontenjan artırmak yetmez, çalışma koşulları da iyileştirilmeli” uyarısında bulundu.</p><p>FDP’li Reto Agosti, bir doktor olarak artışı memnuniyetle karşıladığını söyledi fakat yaşlanan nüfus nedeniyle bunun da yeterli olmayabileceğini belirtti.</p><p>Yeşiller’den Benjamin Walder, sadece eğitim kapasitesine odaklanmanın riskli olduğunu, uzmanlık eğitimi ve staj yerlerinin de artırılması gerektiğini ifade etti.</p><p>Mitte’li Janine Vannaz, girişimin mimarı olarak karardan “çok mutlu” olduğunu söyledi ve Numerus Clausus sistemini eleştirdi: “Tıp okumak isteyen genç çok, ama yer yok.”</p><h3>Zürih, Sağlık Sisteminin Geleceğine Yatırım Yapıyor</h3><p>Zürih Kantonu, tıp eğitimi kapasitesini artırarak hem doktor açığını azaltmayı hem de yabancı iş gücüne bağımlılığı düşürmeyi hedefliyor. Ancak uzmanlar ve siyasetçiler, bunun tek başına yeterli olmayacağı konusunda hemfikir: Sağlık çalışanlarının çalışma koşulları, uzmanlık eğitimi kapasitesi ve sistemin genel sürdürülebilirliği de aynı derecede önemli.</p>

İsviçre’de doktor krizi büyüyor: Zürih kapasiteyi genişletiyor

İsviçre Ulusal Kütüphanesi’nin (NB) dijital gazete platformu e-newspaperarchives.ch, önemli bir dönüm noktasına ulaştı. Ülke genelindeki 200’den fazla gazete başlığından toplam 15 milyon sayfa artık çevrim içi olarak erişilebilir durumda.

Dijital Gazete arşivi

<p>Platformda yer alan en eski gazeteler 1692 yılına kadar uzanıyor ve yeni sayılar düzenli olarak ekleniyor.</p><h3>Dijital Arşiv Hızla Büyüyor</h3><p>2021’de yaklaşık 6 milyon sayfa ile başlayan dijitalleştirme çalışmaları, bugün 15 milyon sayfaya ulaşarak hem araştırmacılar hem de tarih meraklıları için benzersiz bir kaynak oluşturuyor.&nbsp;</p><p>Platform tam metin arama özelliği sunuyor, uluslararası standartlara uygun metadata üretiyor, gazete sayfalarını makale düzeyinde bölümlere ayırarak aramayı kolaylaştırıyor. Kamu malı (Public Domain) eski gazetelerin yanı sıra, yayınevleriyle işbirliği içinde güncel sayıların yıllık eklemelerini de içeriyor.</p><h3>Ücretsiz ve Açık Erişim</h3><p><a href="https://www.e-newspaperarchives.ch/">e-newspaperarchives.ch</a> tamamen ücretsiz ve kayıt gerektirmiyor. Kullanıcılar: Tarihsel ve güncel gazetelerde arama yapabiliyor, isim, yer, konu veya olaylara göre filtreleme yapabiliyor, tek tek makaleleri görüntüleyebiliyor.</p><p>Bu özellikler, platformu hem akademik çalışmalar hem de kişisel araştırmalar için güçlü bir araç haline getiriyor.</p><h3>Geniş İşbirliği Ağı</h3><p>Dijitalleştirme süreci, Ulusal Kütüphane’nin koordinasyonunda yürütülüyor. Çalışmalara İsviçre kütüphaneleri, yayınevleri, arşiv kurumları aktif olarak katkı sağlıyor. Böylece hem eski hem de güncel gazete koleksiyonları uzun vadeli olarak korunuyor ve erişilebilir hale geliyor.</p>

İsviçre basın tarihi tek tıkla ulaşılabilir hale geldi

Birleşmiş Milletler (BM) Kadın Birimi İcra Direktörü Sarah Hendriks, sadece son iki yıl içinde dünya genelinde çatışmalarla bağlantılı cinsel şiddete uğrayan kadın ve kız çocuklarının oranının yüzde 87 yükseldiğini açıkladı.

Kadın istismarı

<p>Hendriks, bu açıklamayı New York’taki BM Genel Merkezi’nde, önümüzdeki hafta başlayacak 70. Kadının Statüsü Komisyonu (CSW70) öncesinde gazetecilere yaptı.</p><p>Ortadoğu’daki şiddetin artışından ciddi şekilde kaygı duyduklarını belirten Hendriks, “Kadınlar ve kız çocuklarıyla dayanışmamızı gösteriyor ve Genel Sekreter’in bu şiddeti durdurma çağrısına tamamen katılıyoruz. Çünkü onların hayatları, güvenlikleri ve gelecekleri ciddi risk altında.” dedi.</p><p>Hendriks, cinsel şiddetin en yoğun olarak Sudan, Haiti, Afganistan, Filistin ve İran’da yaşandığını söyledi ve dünya genelinde 676 milyon kadın ve kız çocuğunun çatışma bölgelerine 50 kilometre mesafede bulunduğunu vurguladı.</p><p>Bu durumun, kadın ve kız çocukları için adalet ve eşitliğe erişimin engellendiği veya sınırlı olduğu anlamına geldiğini ifade etti.</p><p>Gazze’de kadın ve çocuklara erişimde yaşanan zorluklarla ilgili soruya Hendriks, “Gazze’deki kadınlar ve kız çocukları, dünyanın en yıkıcı insani trajedilerinden birini yaşıyor. Hayatta kalmak bile günlük bir mücadele haline geldi.” yanıtını verdi.</p><p>Hendriks, Gazze’de kadınların onur, adalet, geçim kaynakları ve geleceklerini yeniden inşa edebilmeleri için kadın hakları örgütleriyle iş birliği yaptıklarını da sözlerine ekledi.</p>

BM: Çatışmalarda kadınlara yönelik cinsel şiddet arttı

Solothurn kantonunun düzenlediği çevrim içi açık artırmada “SO 1” plakası 390 bin franka alıcı bularak İsviçre’de bugüne kadar bir araç plakasına ödenen en yüksek tutar oldu. 

Solothurn’da plaka yarışı

<p>Böylece 2024’te “ZH 24” için ödenen 299 bin franklık önceki ulusal rekor da geride kaldı.</p><h3>Açık Artırma Bir Haftada Sonuçlandı</h3><p>Açık artırma 10 bin franklık başlangıç fiyatıyla bir hafta önce başladı ve dün saat 17.30 civarında sona erdi. Toplam 29 teklif verildi. Son teklifi yapan kişinin kullanıcı adı “edelstark” olarak göründü. Kapanış saatine dakikalar kala gelen yeni teklifler nedeniyle süre birkaç kez uzatıldı; iki katılımcı fiyatı her seferinde 10 bin frank artırarak yarışı kızıştırdı.</p><h3>İlk Açık Artırma İptal Edilmişti</h3><p>“SO 1” plakasının satışı aslında Aralık 2025’te yapılacaktı. Ancak o dönemde hayali isimlerle verilen milyon franklık sahte teklifler nedeniyle süreç iptal edilmişti. Bu nedenle yeniden düzenlenen açık artırmada katılımcıların kimlik doğrulaması yapması ve bonite kontrolünden geçmesi zorunlu tutuldu.</p><h3>Kanton İçin Önemli Gelir</h3><p>390 bin franklık satış geliri doğrudan Solothurn kantonunun kasasına gidecek. İsviçre’de özel ve kısa plaka numaraları uzun süredir prestij unsuru olarak görülüyor ve kantonlar için önemli bir gelir kaynağı oluşturuyor.</p>

“SO 1” plakası İsviçre rekoru kırdı: 390 bin franka satıldı

Etkinliklere katılan binlerce gençten yalnızca bir kişinin Zivilschutz’a (Sivil Savunma) gönüllü olarak katılması, sistemin verimliliğini sorgulatıyor. Zivilschutz komutanları ise uygulamanın bir an önce sonlandırılmasını talep ediyor.

Güvenlik Etkinliklerine ilgi yok

<p>Aargau kantonunda 2024’ten beri uygulanan zorunlu “Güvenlik Etkinlikleri”, beklenen etkiyi yaratmadığı gerekçesiyle yoğun eleştiri altında.&nbsp;</p><h3>Kimler Katılmak Zorunda?</h3><p>Etkinlikler, 23 yaşındaki tüm İsviçreli kadınlar ile B oturum iznine sahip genç yabancılar için zorunlu. Katılmayanlar para cezası riskiyle karşı karşıya. Yarım gün süren programda polis, itfaiye, ilk yardım ekipleri ve Zivilschutz birimleri kendilerini tanıtıyor. Amaç, gençleri gönüllü olarak sivil koruma görevlerine yönlendirmek. Ancak etkinliklerde doğrudan personel alımı yapılmasına izin verilmiyor.</p><h3>Komutanlardan Sert Eleştiri</h3><p>Kanton hükümeti ilk yılın ardından etkinliklerin “genel olarak iyi geçtiğini” açıklasa da, Zivilschutz komutanları bu değerlendirmeye karşı çıktı. SRF’in ulaştığı bir yazıda, 12 komutandan 9’u etkinliklerin en kısa sürede durdurulmasını talep ediyor. Komutanlara göre:</p><ul><li>Etkinliklerin personel kazanımına katkısı yok denecek kadar az.</li><li>Katılımcıların ilgisi olsa bile bilgi kalıcı değil.</li><li>Organizasyon yükü ve maliyetler çok yüksek.</li><li>Zorunluluk ve para cezası tehdidi Zivilschutz’un imajına zarar veriyor.</li></ul><h3>Sonuç: 2500 Katılımcıdan Sadece 1 Gönüllü</h3><p>FDP’li Büyük Meclis üyesi Denise Strasser’in sunduğu girişime göre, 2024 yılında 2466 kişi etkinliklere katıldı. Bunlardan yalnızca bir kişi Zivilschutz’a katılmayı kabul etti. 2025 yılında da sonuç aynı: Yine sadece bir gönüllü.</p><p>Bu tablo, etkinliğin temel amacına ulaşmadığını açıkça gösteriyor. Strasser, “Etkinlikler özellikle Zivilschutz’a personel kazandırmak için tasarlandı, ancak sonuç ortada” diyor.</p><h3>Maliyetler Yüksek, Fayda Düşük</h3><p>Zivilschutz komutanlarının hesaplamalarına göre etkinliklerin kişi başı maliyeti 55 ile 200 frank arasında değişiyor. Ayrıca:</p><ul><li>Katılmayanlar için disiplin süreçleri</li><li>Erteleme taleplerinin işlenmesi</li><li>Blaulicht (acil durum) kuruluşlarının araç ve personel desteği gibi ek yükler de maliyeti artırıyor.</li></ul><h3>Alternatif Öneriler</h3><p>Komutanlar ve bazı siyasetçiler, zorunlu etkinlik yerine şu seçenekleri öneriyor:</p><ul><li>Dijital bilgilendirme kampanyaları</li><li>Okullarda güvenlik ve acil durum eğitimleri</li><li>Etkinliklerin kanton tarafından organize edilmesi ve finanse edilmesi</li></ul><h3>Siyasette Tartışma Büyüyor</h3><p>FDP’li Strasser ve destekçileri, zorunlu etkinliklerin 2026 sonunda durdurulmasını talep ediyor. Mevcut plana göre pilot uygulama 2028’e kadar sürecekti. Kanton hükümeti ise şimdilik bu taleple ilgili yorum yapmıyor.</p><p>Kanton İtfaiye Birliği Başkanı Fabian Engel, değişiklik için acele edilmemesi gerektiğini savunuyor ve “Bir yıl daha bekleyelim” diyor.</p>

Aargau’da 2500 katılımcıdan sadece biri Zivilschutz’a katılıyor

İklim değişikliği, elektrikli araçlara (EV) geçiş sürecinde yeni ve beklenmedik bir zorluk ortaya çıkarıyor. Yükselen hava sıcaklıkları batarya performansını olumsuz etkileyebiliyor.

Menzil riski artıyor

<p>Ancak son yıllarda geliştirilen yeni nesil bataryalar, bu sorunun etkisini önemli ölçüde azaltabilecek bir potansiyel taşıyor.</p><p>Çevreye duyarlılığın artmasıyla birlikte elektrikli araçlara yönelim hız kazandı. Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) verilerine göre, Aralık 2025’te Avrupa Birliği’nde tam elektrikli otomobil satışları ilk kez benzinli araç satışlarını geride bıraktı. AB’nin 2035 için öngördüğü içten yanmalı motor yasağında esnemeye gitmesine rağmen hibrit araçlara olan talep de yükseldi. 2025 sonunda benzinli otomobil kayıtları yüzde 18,7 oranında azalırken, büyük pazarların tamamında düşüş görüldü.</p><p>Bununla birlikte tüketicilerin en büyük endişelerinden biri, elektrikli araçların aşırı hava koşullarındaki performansı olmaya devam ediyor.</p><h3>Aşırı sıcaklık menzili düşürüyor</h3><p>2025 yılı, hem dünya genelinde hem de Avrupa’da ölçülen en sıcak üçüncü yıl olarak kayıtlara geçti. Küresel ortalama sıcaklıkların sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 derece daha yüksek olduğu belirlendi. Copernicus İklim İzleme Servisi, bu artışı atmosferdeki sera gazı birikimi ve deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki yükselişle ilişkilendiriyor.</p><p>2025’te yayımlanan bir araştırma, 32 ila 44 derece arasındaki hava sıcaklıklarında elektrikli araçların menzilinin yüzde 44’e kadar azalabildiğini ortaya koydu. Elektrikli performans otomobili üreticisi Polestar da sıcaklığın batarya içindeki kimyasal süreçleri doğrudan etkilediğini ve bu durumun batarya yıpranmasını hızlandırdığını belirtiyor. Yüksek ısı, hücre içindeki reaksiyonları artırarak bataryanın daha çabuk bozulmasına yol açabiliyor.</p><h3>Yeni nesil bataryalar umut veriyor</h3><p>Michigan Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen yeni bir çalışma ise teknolojik ilerlemelerin bu sorunu hafifletebileceğine işaret ediyor. Araştırmada 2010–2018 yılları arasında üretilen eski bataryalar ile 2019–2023 döneminde geliştirilen yeni bataryalar karşılaştırıldı.</p><p>Küresel sıcaklıkların ortalama 2 derece artması senaryosunda, eski bataryaların kullanım ömrünün yüzde 30’a kadar azalabileceği hesaplandı. Buna karşılık yeni nesil bataryalarda ortalama ömür kaybının yalnızca yüzde 3 olduğu, en olumsuz senaryoda ise bu oranın yüzde 10’a çıktığı belirlendi.</p><p>Çalışmanın baş yazarı Haochi Wu, batarya teknolojisindeki ilerlemeler sayesinde tüketicilerin daha sıcak bir iklimde bile elektrikli araçlara güvenle yönelebileceğini ifade etti.</p><h3>Bölgesel eşitsizlik uyarısı</h3><p>Araştırmanın kıdemli yazarı Michael Craig ise çalışmanın bazı sınırlamaları bulunduğuna dikkat çekti. İncelemede yalnızca iki model kullanıldı: Tesla Model 3 ve Volkswagen ID.3. Avrupa ve ABD’deki batarya teknolojilerine dair güvenilir verilere ulaşılabildiğini belirten Craig, Hindistan veya Sahra Altı Afrika gibi bölgelerde araç parkının çok farklı özellikler taşıdığını vurguladı.</p><p>Araştırmacılar, bu durumun iklim değişikliğinin etkilerinin dünya genelinde eşit hissedilmeyeceğini gösterdiğini ifade ediyor. Bazı bölgeler hem artan sıcaklıklardan hem de yeni teknolojilere erişim eksikliğinden daha fazla etkilenebilir.</p>

İklim krizi elektrikli araç bataryalarını zorluyor

Winterthur’da toplu taşıma çalışanları ile şehir yönetimi arasındaki uzun süredir devam eden çalışma koşulları anlaşmazlığı yeniden alevlendi. Stadtbus Winterthur çalışanları, salı sabahı 04.30’dan itibaren iş bırakarak uyarı grevine gitti. 

Çalışma koşulları krizi büyüyor

<p>Grev nedeniyle 64 otobüsten yalnızca 21’i çalışabildi; birçok hat tamamen durdu, ana hatlarda ise uzun bekleme süreleri yaşandı. Yolcuların bir kısmı işe yürüyerek veya bisikletle gitmek zorunda kaldı.</p><p>Grev sırasında sendika VPOD ile sorumlu şehir konseyi üyesi Stefan Fritschi (FDP) arasında yapılan görüşmeler sonuçsuz kaldı. Sabah 08.30 civarında grev sonlandırıldı ve seferler yeniden normale döndü. Ancak çalışanlar, taleplerinin karşılanmaması halinde tam gün sürecek bir grev tehdidinde bulunuyor.</p><h3>Çalışanların Tepkisi: “Koşullar Artık Katlanılmaz”</h3><p>Grev, uzun süredir devam eden çalışma koşulları anlaşmazlığının sonucu. VPOD, özellikle şu sorunları gündeme getiriyor:</p><ul><li>Kısa süre önce haber verilen “yedek günler” (Springertage)</li><li>Olası eksi saatler (Minusstunden)</li><li>Düşük gece ve pazar mesaisi ek ödemeleri</li><li>Yetersiz hizmet planlaması</li><li>Çalışanların hasarlara maddi olarak katılmak zorunda bırakılması</li></ul><p>Bir otobüs şoförü, “Yıllardır bu koşullara katlanarak bu şehrin ulaşımını ayakta tuttuk. Artık dayanma noktasını geçtik” diyerek grevin zorunlu hale geldiğini söyledi.</p><h3>Şehir Yönetimi: “İyi Koşullar Sunuyoruz, Ama Mucize Beklenmesin”</h3><p>Grev alanına gelen Stefan Fritschi, çalışanlarla uzun süre görüştü ancak somut bir ilerleme sağlanamadı. Fritschi, Stadtbus’ın zaten iyi çalışma koşulları sunduğunu savunarak, “Eğitimsiz bir çalışan bile yılda 71.000 frank kazanıyor” dedi. Yine de bazı iyileştirmelerin mümkün olabileceğini belirtti.</p><p>Fritschi, sendikanın grevi seçim haftasına denk getirmesini eleştirerek bunun “dikkat çekme amacı taşıdığını” söyledi. Ayrıca bazı aktivistlerin maskeli şekilde ortamı gerginleştirdiğini ve bazı şoförlerin çalışmasının engellendiğini iddia etti. Bu kişilerin VPOD ile bağlantılı olmaması gerektiğini vurguladı.</p><h3>Süreç Nasıl Devam Edecek?</h3><p>Taraflar arasındaki ilk resmi görüşme perşembe günü yapılacak. Eğer gelecek çarşamba gününe kadar bir uzlaşma sağlanamazsa, çalışanlar tam gün grev kararı alacaklarını açıkladı. Grevin tarihi henüz belirlenmedi.</p><p>Fritschi, “Baskı altında karar almam” diyerek grev tehdidinin kendisini etkilemeyeceğini söyledi. Ancak tarafların masaya oturmaya devam edeceği ve çözüm arayışının süreceği belirtiliyor.</p>

Winterthur’da toplu taşımada gerginlik: Otobüs şoförleri grev yaptı

İran’da ülkenin en üst makamı olan liderlik görevine, hayatını kaybeden Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney getirildi. Lider seçimiyle görevli Uzmanlar Meclisi, yaptığı yazılı açıklamada Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hamaney’in üyelerin büyük çoğunluğunun oyuyla İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak belirlendiğini duyurdu.

Hamaney’in halefi

<p>Açıklamada, ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat’ta düzenlenen hava saldırısında yaşamını yitiren eski lider Ali Hamaney’in ardından liderlik makamı için yürütülen değerlendirme sürecinin tamamlandığı belirtildi. Rehber Meclisi, saldırılara rağmen yeni liderin belirlenmesine ilişkin çalışmaların titiz bir inceleme süreci sonunda bugün gerçekleştirilen olağanüstü toplantıda sonuçlandığını bildirdi.</p><h3>Silahlı kuvvetlerden bağlılık mesajı</h3><p>İran’da yeni liderin seçilmesinin ardından ülkenin askeri kurumlarından da destek mesajları geldi. Fars Haber Ajansı’nın yayımladığı açıklamalara göre İran Genelkurmay Başkanlığı, Devrim Muhafızları Ordusu ve İran Ordusu yeni lidere bağlılıklarını bildirdi.</p><p>Ayrı ayrı yapılan açıklamalarda, silahlı kuvvetlerin Mücteba Hamaney’in komutası altında ülkeyi dış tehditlere karşı savunmayı sürdüreceği vurgulandı.</p><h3>Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’dan tebrik mesajı</h3><p>İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da yeni lider için bir tebrik mesajı yayımladı. İran Meclisi Haber Ajansı’nın (ICANA) paylaştığı mesajda Pezeşkiyan, ülkenin karşı karşıya bulunduğu sorunların aşılmasının, liderliğin yanı sıra halkın güven, dayanışma ve geniş katılımlı direniş ruhunun güçlendirilmesiyle mümkün olacağını ifade etti.</p><p>Cumhurbaşkanı, İran’ın birliğinin korunması ve daha güçlü, bağımsız bir ülke inşa edilmesi yolunda Mücteba Hamaney’e başarı dileğinde bulundu.</p><h3>Mücteba Hamaney kimdir?</h3><p>Mücteba Hüseyni Hamaney, 17 Eylül 1969’da Meşhed kentinde dünyaya geldi. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta düzenlediği saldırıda hayatını kaybeden eski İran lideri Ali Hamaney’in ikinci oğlu olan Mücteba Hamaney, ailesinin 1979 yılında Tahran’a taşınmasının ardından dini eğitimine Kum’daki İslam ilimleri okulunda devam etti.</p><p>Fıkıh ve usul alanlarında ileri seviyede eğitim alan Hamaney, bazı dini otoriteler ve babası tarafından verilen “harici dersler” kapsamında içtihat dersleri müderrisliği eğitimi aldı. Şii inancında en üst seviyede kabul edilen bu eğitimi tamamlayan kişiler müçtehit sayılıyor ve dini konularda bağımsız içtihat yapma yetkisine sahip oluyor.</p><p>İran-Irak Savaşı sırasında (1980-1988) Besic güçlerine gönüllü olarak katılan Mücteba Hamaney cephede görev yaptı.</p><p>Resmi bir devlet görevi bulunmamasına rağmen 2000’li yılların ortalarından itibaren adı hem İran’da hem de uluslararası medyada daha sık anılmaya başladı. Bazı analizlerde, Devrim Muhafızları Ordusu içindeki bazı komutanlarla ilişkileri olduğu, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde etkili rol oynadığı ve çeşitli siyasi atamalarda dolaylı etkisi bulunduğu öne sürüldü.</p><p>Son yıllarda babasının halefi olabileceği yönündeki tartışmalarla gündeme gelen Mücteba Hamaney’in özel hayatına ilişkin kamuoyuna yansıyan bilgiler oldukça sınırlı. Hamaney, genellikle medyadan uzak bir yaşam sürmesiyle biliniyor.</p><h3>İran liderinin yetkileri</h3><p>İran’da halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı yürütme görevini üstlense de yetkileri sınırlı. “Rehber” olarak adlandırılan lider ise anayasal yetkileri sayesinde devletin tüm kurumlarının üzerinde yer alıyor ve iç ile dış politikada son sözü söyleyen otorite kabul ediliyor.</p><p>Devlet başkanı konumundaki lider aynı zamanda İran Silahlı Kuvvetleri’nin başkomutanı olarak güvenlik ve dış politika alanlarında belirleyici rol oynuyor.</p><p>Lider, halk tarafından sekiz yılda bir seçilen ve 88 üyeden oluşan Uzmanlar Meclisi tarafından belirleniyor. Bu meclise aday gösterilen kişilerin çoğu lider tarafından belirlenirken adayların ayrıca Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından onaylanması gerekiyor.</p><h3>İran’daki askeri yapı</h3><p>İran’ın askeri sistemi, klasik ordulardan farklı bir yapılanmaya sahip. Ülkede silahlı kuvvetler iki ana yapıdan oluşuyor: İran Ordusu ve İran Devrim Muhafızları Ordusu.</p><p>Her iki yapının da kara, deniz ve hava kuvvetleri bulunuyor. İran Ordusu, 1979 devriminden önce var olan askeri yapının devamı niteliğini taşırken Devrim Muhafızları Ordusu ise 5 Mayıs 1979’da devrim lideri Humeyni tarafından kuruldu.</p><p>Devrim Muhafızları Ordusu, İran’ın resmi ideolojisinin koruyucusu olarak görülüyor ve ülkede ekonomi, siyaset ve medya alanlarında da önemli bir etkiye sahip bulunuyor.</p>

İran’ın yeni lideri Mücteba Hamaney oldu

Donald Trump, İran ile süren savaşın sona ermesi için yapılabilecek tek anlaşmanın “koşulsuz teslimiyet” temelinde gerçekleşebileceğini söyledi.

Teslimiyet şartı

<p>ABD Başkanı Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, İran’da yeni bir liderin seçilmesi halinde ABD ve müttefiklerinin ülkenin ekonomik olarak yeniden güçlenmesi için çalışabileceğini belirtti. Trump açıklamasında, İran’ın geleceğinin güçlü olacağını ifade ederek “İran’ı Yeniden Büyük Yap” anlamına gelen “MIGA” sloganını kullandı.</p><p>Trump ayrıca ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının Tahran yönetiminin deniz ve hava kuvvetlerini büyük ölçüde etkisiz hale getirdiğini ve ülkenin savunma sistemlerinin ciddi biçimde zayıfladığını öne sürdü. Bununla birlikte, yürütülen askeri operasyonların İran’ın geleceğine ilişkin açık bir yol haritası sunmadığını da kabul etti.</p><p>ABD Başkanı, İran’da olası yeni lider adaylarının önemli bir kısmının saldırılarda hayatını kaybettiğini ve yerine gelebilecek isimlerin de benzer sorunlar yaratabileceğini dile getirdi. Bu durumun, Washington yönetiminin savaş sonrasında İran’a yönelik izleyeceği politikaya dair bazı belirsizlikler doğurduğu ifade edildi.</p><p>Trump’ın açıklamaları veABD’nin askeri operasyonları, Washington’un İran politikası ile bölgedeki güç dengeleri konusunda uluslararası tartışmaları daha da artırdı.</p><p>Orta Doğu’daki gerilimin yükselmesi Avrupa’da da endişe yaratırken, bazı ekonomi uzmanları savaşın uzun sürmesi halinde Euro para biriminin değer kaybedebileceğini ve küresel enerji piyasalarında olumsuz etkilerin görülebileceğini belirtiyor.</p>

Trump: İran’la anlaşma için koşulsuz teslimiyet şart

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş sırasında bölgedeki bazı ülkelere gerçekleştirilen füze saldırıları hakkında açıklama yaptı.

İran'dan özür

<p>Pezeşkiyan, İran’ın komşu ülkelerle bir düşmanlığı bulunmadığını belirterek bu ülkelere yönelik saldırıların sonlandırılacağını söyledi.</p><p>Habertürk’te yer alan habere göre, çatışmaların sekizinci gününde İran’dan dikkat çeken bir mesaj geldi. Pezeşkiyan, komşu ülkelere yönelik geniş çaplı füze saldırılarının artık yapılmayacağını ifade etti.</p><p>Savaşın ilk günlerinden bu yana İran’ın bazı Körfez ülkelerine füze saldırıları düzenlediği, ayrıca Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan’ın da hedef alındığı belirtilmişti. Bunun yanı sıra bir füzenin Türkiye’de Hatay semalarında düştüğü de bildirilmişti.</p><p>İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesinin ardından kurulan Geçici Liderlik Konseyi’nde yer alan üç temsilciden biri olan Pezeşkiyan, konseyin aldığı kararı da açıkladı. Pezeşkiyan, “Bu ülkelerden İran’a yönelik bir saldırı gerçekleşmediği sürece komşu devletlere herhangi bir saldırı yapılmayacağı Geçici Liderlik Konseyi tarafından onaylandı” dedi.</p><p>Pezeşkiyan ayrıca İran’ın bölgedeki ülkelerle bir düşmanlık içinde olmadığını vurgulayarak komşularına yönelik özür mesajı verdi.</p>

Pezeşkiyan: Komşularımıza karşı düşmanlığımız yok,özür dileriz

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının sürdüğü bir dönemde, başkent Tahran’da peş peşe şiddetli patlamalar meydana geldi.

ABD-İsrail İran savaşı

<p>İran yönetimi, İsrail’e yönelik füze saldırısı başlattığını açıklarken İsrail ordusu da İran’dan ülkeye doğru füzeler fırlatıldığını ve hava savunma sistemlerinin bu saldırıları engellemeye çalıştığını duyurdu.</p><p>Füzelerin İsrail’e ulaşmasının ardından başta Tel Aviv olmak üzere çeşitli kentlerde alarm sistemleri devreye girdi ve gökyüzünde patlamalar meydana geldi.</p><p>İsrail’in acil yardım kuruluşu Kızıl Davut Yıldızı, ilk bilgilere göre saldırılarda yaralanan kimsenin bulunmadığını açıkladı.</p><p>İsrail basınında askeri kaynaklara dayandırılan haberlerde ise İran’ın yaklaşık 11 saatlik aranın ardından yeniden saldırı düzenlediği, bu saldırıda az sayıda füze kullanıldığı ve İsrail’de doğrudan bir isabetin gerçekleşmediği belirtildi.</p><h3>İsrail ordusundan Kum’daki sanayi bölgesine saldırı tehdidi</h3><p>İsrail ordusunun Farsça yayın yapan basın birimi, Amerikan şirketi X’e ait sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada İran’ın Kum kentindeki Şehkuye Sanayi Bölgesi’nde bazı noktaların hedef alınabileceğini duyurdu.</p><p>Paylaşımda bir harita yayımlanarak sanayi bölgesinde işaretlenen alanların boşaltılması istendi. Açıklamada söz konusu noktalara ilerleyen saatlerde saldırı düzenlenebileceği uyarısına yer verildi.</p><h3>İran Kızılayı: Binlerce sivil yapı zarar gördü</h3><p>Mehr Haber Ajansı’nın aktardığına göre İran Kızılayı Başkanı Pir Hüseyin Kolivend, saldırıların yol açtığı hasara ilişkin bilgi verdi.</p><p>Kolivend, şu ana kadar 3 bin 646 konut ve sivil yapının hedef alındığını, 528 ticari işletmenin ise tamamen yıkıldığını söyledi.</p><p>Ayrıca saldırılar nedeniyle 3 hastanenin hizmet veremez hale geldiğini, 14 sağlık merkezinin de hasar gördüğünü belirtti.</p><h3>Bahreyn: Manama’da üç bina vuruldu</h3><p>Bahreyn İçişleri Bakanlığı, İran’ın son saldırılarında başkent Manama’da bazı noktaların hedef alındığını açıkladı.</p><p>Bakanlıktan yapılan açıklamada bir otel ile iki konut binasının isabet aldığı, olayda yalnızca maddi hasar meydana geldiği ve herhangi bir can kaybı ya da yaralanma yaşanmadığı bildirildi. Vurulan binalardan birinde çıkan yangının ise kısa sürede kontrol altına alındığı kaydedildi.</p><h3>Katar’dan tepki: Personelimizin bulunduğu bina hedef alındı</h3><p>Katar Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, Bahreyn’de hedef alınan yapılardan birinde Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Birleşik Askeri Komutanlığı’na bağlı Deniz Operasyonları Merkezi bünyesinde görev yapan Katar Deniz Kuvvetleri personelinin bulunduğu ifade edildi.</p><p>Açıklamada saldırılar kınanırken, Katar askerlerinin durumunun iyi olduğu bildirildi. Katar yönetimi ayrıca Bahreyn’e destek mesajı vererek saldırıların ülkenin egemenliğine yönelik açık bir ihlal olduğunu vurguladı.</p><h3>İran: ABD’ye ait petrol tankeri vuruldu</h3><p>İran Devrim Muhafızları Ordusu, Kuveyt sınırları yakınında ABD’ye ait bir petrol tankerinin hedef alındığını ve gemide yangın çıktığını açıkladı.</p><p>İran devlet televizyonunda yayımlanan açıklamada, Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Hatemul Enbiya Karargâhı tarafından yapılan değerlendirmeye yer verilerek tanker saldırısı doğrulandı.</p><h3>İran’dan IKBY’ye uyarı</h3><p>İran Savunma Şurası’nda ülke liderinin temsilcisi olan Tuğamiral Ali Ekber Ahmediyan, silahlı grupların İran sınırından giriş yapması halinde Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) içindeki tüm tesislerin hedef alınabileceğini söyledi.</p><p>İran devlet televizyonuna konuşan Ahmediyan, şimdiye kadar IKBY’de yalnızca ABD ve İsrail’e ait üsler ile ayrılıkçı grupların hedef alındığını belirtti.</p><p>Ahmediyan ayrıca, söz konusu grupların bölge üzerinden İran’a sızmasına izin verilmesi durumunda IKBY’deki tüm tesislerin hedef olacağını ve bölgeye verilen güvenlik desteğinin de sona erdirileceğini ifade etti.</p><h3>BAE’de petrol sanayi bölgesindeki yangın uydu görüntülerine yansıdı</h3><p>Birleşik Arap Emirlikleri’nin Fucayra Petrol Sanayi Bölgesi’nde meydana gelen ve en az üç petrol depolama tankerine zarar veren yangın uydu görüntülerine yansıdı.</p><p>Soar Atlas platformunda yayımlanan yüksek çözünürlüklü görüntülerde bir petrol tankerinin tamamen yandığı, iki tankerde ise alevlerin sürdüğü ve işçilerin yangına müdahale ettiği görüldü.</p><p>Fucayra Limanı ve Petrol Sanayi Bölgesi’nde 3 Mart’ta da benzer bir yangın meydana gelmişti.</p><h3>İran Cumhurbaşkanı: Arabulucuların muhatabı saldırıyı başlatanlar olmalı</h3><p>İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, bazı ülkelerin arabuluculuk girişiminde bulunduğunu belirterek bu çağrıların muhatabının savaşın başlamasına neden olan taraflar olması gerektiğini söyledi.</p><p>Sosyal medya hesabından açıklama yapan Pezeşkiyan, İran’ın bölgede kalıcı barışı desteklediğini ancak ülkenin onurunu ve egemenliğini korumaktan geri durmayacağını ifade etti.</p><h3>Tahran’da protesto gösterileri</h3><p>Tahran’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasından sonraki ilk cuma namazı kılındı.</p><p>Binlerce kişinin katıldığı namazın ardından kalabalık ABD, İsrail ve İngiltere karşıtı sloganlar attı. Hutbede ise İran lideri Ayetullah Ali Hamaney için intikam mesajı verildi.</p><p>Namaz sonrasında toplanan kalabalık yürüyüş düzenleyerek “ABD’ye ölüm, İsrail’e ölüm, İngiltere’ye ölüm”, “Zafere kadar savaş” ve “Uzlaşı yok, teslimiyet yok” sloganları attı.</p><p>İran güvenlik güçlerinin geniş önlemler aldığı protestolar herhangi bir olay yaşanmadan sona erdi.</p><h3>İran: ABD İsrail nedeniyle savaşa sürüklendi</h3><p>İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de düzenlenen Raisina Diyaloğu 2026 konferansında yaptığı konuşmada ABD ve İsrail’i sert sözlerle eleştirdi.</p><p>Hatibzade, ABD’nin “Büyük İsrail” düşüncesi nedeniyle bu savaşa sürüklendiğini belirterek bölgedeki birçok ülkenin bu durumu gördüğünü savundu.</p><p>ABD’nin Basra Körfezi’ndeki askeri varlığına da değinen Hatibzade, İran ordusunun bölgedeki Amerikan askeri varlığını sona erdireceğini söyledi.</p><p>Hatibzade ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki liderlik sürecine müdahil olabileceğine dair açıklamalarına tepki gösterdi.</p><h3>DSÖ: Sağlık çalışanları da saldırıların hedefi</h3><p>Dünya Sağlık Örgütü Doğu Akdeniz Bölge Direktörü Hanan Balkhy, Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi’nde düzenlenen basın toplantısında İran’daki durumla ilgili değerlendirmelerde bulundu.</p><p>Balkhy, İranlı yetkililerin saldırılar sonucunda 925’ten fazla kişinin hayatını kaybettiğini ve 6 bin 100’den fazla kişinin yaralandığını bildirdiğini söyledi.</p><p>28 Şubat’tan bu yana sağlık çalışanlarına yönelik 14 saldırı gerçekleştiğini, bu saldırılarda 4 sağlık görevlisinin yaşamını yitirdiğini belirtti.</p><p>DSÖ’nün Tahran’daki depolarında travma malzemeleri ve temel ilaçların hazır bulundurulduğunu söyleyen Balkhy, özellikle nükleer tesislerin etkilenmesi ihtimalinin sağlık açısından ciddi risk oluşturabileceğine dikkat çekti.</p><h3>UNICEF: Çocukların ölümü derin endişe yaratıyor</h3><p>Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) ise İran’da devam eden çatışmaların çocuklar üzerindeki etkisi konusunda ciddi endişe duyulduğunu açıkladı.</p><p>Kuruma göre saldırılarda yaklaşık 180 çocuk hayatını kaybetti, çok sayıda çocuk da yaralandı.</p><p>Hayatını kaybeden çocukların 168’inin, 28 Şubat’ta Minab kentinde ders sırasında bombalanan Şeceretü’t-Tayyibe Kız İlkokulu’nda bulunduğu bildirildi.</p><p>Ayrıca İran’ın farklı bölgelerindeki okullarda 12 çocuğun daha yaşamını yitirdiği belirtildi.</p><p>UNICEF, saldırılarda en az 20 okul ve 10 hastanenin zarar gördüğünü, bunun çocukların eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimini ciddi şekilde aksattığını açıkladı.</p><h3>ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları</h3><p>ABD ve İsrail, Tahran ile Washington arasında müzakereler devam ederken 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri operasyon başlattı.</p><p>İran da buna karşılık İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’de belirlediği hedeflere saldırılar düzenledi.</p><p>Saldırılarda İran lideri Ayetullah Ali Hamaney dahil çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.</p><p>Ülke genelinde farklı şehirleri hedef alan saldırılarda binin üzerinde kişinin yaşamını yitirdiği açıklandı.</p>

Tahran’da art arda patlamalar: Bölgedeki gerilim tırmanıyor

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında yapay zeka teknolojilerinden yararlanması, hedef belirleme süreçlerinde insan denetiminin azalması ve sivillerin korunması konusundaki riskler nedeniyle uluslararası hukuk çevrelerinde yeni tartışmaların doğmasına yol açtı.

Savaşta yapay zeka

<p>Basına yansıyan bilgilere göre ABD, İran’daki saldırı planlamalarında ABD merkezli teknoloji şirketi Anthropic tarafından geliştirilen ve istihbarat analizleri yapabilen “Claude” adlı yapay zeka modelinden yararlandı.</p><p>Claude benzeri yapay zeka destekli sistemler, insansız hava araçlarından elde edilen görüntüler, iletişim dinlemeleri ve sahadan gelen insan istihbaratı gibi çok farklı kaynaklardan toplanan büyük veri setlerini kısa sürede analiz edebiliyor. Bu analizler sonucunda olası hedefler belirlenebiliyor ve saldırı seçenekleri oluşturulabiliyor.</p><p>Bu tür teknolojiler, çatışma sırasında hedef tespiti, hukuki değerlendirme ve saldırı kararları arasındaki süreci hızlandırıyor. Askeri literatürde “öldürme zinciri” olarak adlandırılan hedefleme süresinin önemli ölçüde kısalması ise yapay zekanın savaş alanındaki rolüne ilişkin tartışmaları artırıyor.</p><p>ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarında yapay zeka tabanlı sistemlerin kullanıldığına dair iddialar, bu teknolojilerin çatışmalarda nasıl kullanıldığı ve uluslararası hukuk açısından ne gibi sonuçlar doğurabileceği sorularını yeniden gündeme getirdi.</p><h3>Yapay zeka hedefleme sürecini hızlandırıyor</h3><p>Kanada’nın Ontario eyaletindeki Toronto kentinde bulunan York Üniversitesinde görev yapan Uluslararası Hukuk Profesörü Heidi Matthews, yapay zekanın askeri operasyonlardaki rolünü ve bunun uluslararası hukuk açısından yaratabileceği riskleri değerlendirdi.</p><p>Matthews, yapay zekanın hedef belirleme süreçlerinde kullanılmasının uzun süredir uluslararası hukuk ve insan hakları çevrelerinde ciddi kaygılar doğurduğunu belirtti.</p><p>Uluslararası insancıl hukuk kapsamında savaşan tarafların siviller ile askeri hedefler arasında açık bir ayrım yapmak zorunda olduğunu hatırlatan Matthews, hedef belirleme sürecinde doğrulama, önleyici tedbirler alma ve sivillere saldırıdan önce kaçabilecekleri makul bir süre tanıma gibi kuralların bulunduğunu ifade etti.</p><h3>İran’daki saldırılarda yapay zekanın rolü araştırılmalı</h3><p>Matthews, İran’da sivillerin hayatını kaybettiği bazı saldırılarda hedef belirleme sürecinde yapay zekanın rol oynamış olabileceğine ilişkin endişelerin bulunduğunu ifade etti.</p><p>ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında yapay zeka tabanlı sistemlerin kullanıldığına dair haberler bulunduğunu hatırlatan Matthews, bu saldırılarda teknolojinin etkisinin olup olmadığının ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiğini vurguladı.</p><p>Matthews, ABD’nin İran’da hedef belirleme ve önceliklendirme amacıyla yapay zeka araçlarını yaygın şekilde kullandığını bildiklerini belirterek, Minab kentindeki kız ilkokuluna düzenlenen ve 150’den fazla kişinin hayatını kaybettiği, 100’den fazla kişinin yaralandığı saldırıda da yapay zekanın rol oynamış olabileceğine dair şüpheler bulunduğunu dile getirdi.</p><p>Bu olayla ilgili soruşturmaların sonuçlanmasının ve daha fazla bilginin açıklanmasının beklendiğini belirten Matthews, yapay zekanın hata yapma ihtimali göz önüne alındığında bu trajik olayda teknolojinin ne ölçüde rol oynadığının ciddi biçimde sorgulanması gerektiğini söyledi.</p><p>Matthews ayrıca hedef belirleme süreçlerinde yapay zekanın yoğun şekilde kullanılmasının hastane gibi sivil yapıların yanlışlıkla askeri hedef olarak tanımlanması riskini de artırabileceğini belirtti.</p><h3>Yapay zeka dezenformasyon riskini de artırıyor</h3><p>Matthews, yapay zeka teknolojilerinin son yıllarda hızla yaygınlaşarak günlük yaşamın birçok alanında olduğu gibi askeri faaliyetlerde de kullanılmaya başlandığını söyledi.</p><p>Buna karşın özellikle yaşam ve ölüm kararlarının söz konusu olduğu askeri operasyonlarda yapay zekanın rolüne ilişkin yeterli politika tartışmasının henüz yapılmadığını vurguladı.</p><p>Yapay zekanın yalnızca askeri operasyonlarda değil, aynı zamanda yanlış bilgi ve dezenformasyonun yayılmasında da etkili olabildiğini belirten Matthews, İran’ın Minab kentindeki saldırıdan sonra sosyal medyada dolaşıma giren bazı görüntüler hakkında yapay zeka araçlarının yanlış değerlendirmelerde bulunduğunu ifade etti.</p><p>Bu tür hataların kamuoyunda yanlış bilgilerin hızla yayılmasına yol açabildiğini söyleyen Matthews, yapay zekanın zaman zaman hatalı sonuçlar üretebildiğini ve özellikle silahlı çatışmalar gibi hassas konularda bunun ciddi sonuçlar doğurabileceğini dile getirdi.</p><p>Yanlış bilgi ve dezenformasyonun gerçeklerin sorgulanmasına neden olabileceğini belirten Matthews, bu durumun savaş suçlarına ilişkin iddiaların değerlendirilmesini de zorlaştırabileceğine dikkat çekti.</p><p>Matthews, özellikle Donald Trump döneminde güç kazanan sahte haber olgusunun şüphe, yanlış bilgi ve dezenformasyon üzerinden yayıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:</p><p>“Şüphe ve yanlış bilgi bir kez yayıldığında doğruluk meselesi geri plana düşer. Böylece gerçeklik çoğu zaman ilk kaybedilen unsur olur.”</p><p>Matthews ayrıca sahte haberlerin çatışma ortamlarında işlenen suçların meşruymuş gibi gösterilmesine veya gizlenmesine de zemin hazırlayabileceği konusunda uyarıda bulundu.</p>

İran saldırılarında kullanılan yapay zeka hukuki tartışmaya sebep oldu

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları altıncı gününe girerken, Tahran cephesinden bir ABD tankerine yönelik misilleme iddiası geldi. Orta Doğu’da karşılıklı operasyonlar tansiyonu artırıyor.

Karşılıklı saldırılar sürüyor

<p>Washington yönetimi, nükleer müzakereler sürerken, cumartesi günü İsrail ile birlikte İran’a geniş çaplı hava saldırıları düzenledi. Bu operasyonlarda İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in de aralarında bulunduğu çok sayıda üst düzey yetkili yaşamını yitirdi. Ayrıca, İran’daki bir ilkokula düzenlenen saldırıda hayatını kaybeden çocuk sayısı 160’a ulaştı.</p><p>İran ise balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla İsrail şehirlerine saldırarak karşılık verdi. Bahreyn, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Irak’taki ABD varlıkları da hedef alındı.</p><p>Pazartesi sabahı İsrail ordusu, Lübnan genelinde Hizbullah’ın İsrail’e füze ve İHA saldırıları düzenlediğini belirterek operasyon başlattı. Beyrut’ta patlama sesleri duyulurken, güney banliyöler hedef alındı.</p><p>Karşılıklı saldırılar devam ederken, İran’ın fırlattığı bir füze Türk hava sahasına girdi. Milli Savunma Bakanlığı, Suriye hava sahasından geçen bu füzenin Doğu Akdeniz’de konuşlu NATO unsurları tarafından imha edildiğini açıkladı.</p><p>Olayın ardından NATO’dan Türkiye’ye destek mesajı geldi. NATO sözcüsü Alison Hart, “NATO, İran’ın Türkiye’yi hedef almasını kınıyor” dedi.</p>

İran-ABD-İsrail çatışması altıncı gününde

Katar yönetimi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından kapatılan hava sahasını, ülkede mahsur kalan yolcuların tahliyesi amacıyla sınırlı sayıda uçuş için açmaya hazırlanıyor.

Katar hava sahası

<p>Başkent Doha’dan yapılan açıklamaya göre, bölgede beklemek zorunda kalan yolcuların ülkelerine dönebilmesi için 5 Mart itibarıyla özel tahliye uçuşları gerçekleştirilecek.</p><p>Katar Havayolları’nın ABD merkezli X platformundaki hesabından yapılan duyuruda, mevcut güvenlik koşulları nedeniyle tarifeli uçuşların halen askıya alındığı bildirildi. Ancak insani amaç taşıyan “yardım uçuşlarının” devreye sokulacağı ifade edildi.</p><p>Açıklamada, bugün itibarıyla Maskat ve Riyad üzerinden Avrupa’daki bazı önemli merkezlere özel seferler planlandığı belirtildi. Buna göre Maskat kalkışlı uçuşların Londra, Berlin, Kopenhag, Madrid, Roma ve Amsterdam’a; Riyad çıkışlı seferlerin ise Frankfurt’a düzenlenmesi öngörülüyor.</p><p>Yetkililer ayrıca bölgedeki gelişmelerle ilgili yeni bilgilerin kamuoyuyla düzenli olarak paylaşılacağını bildirdi.</p>

Katar mahsur kalan yolcular için tahliye uçuşları başlatıyor

ABD’de yapılan bir kamuoyu araştırması, Amerikalıların önemli bir bölümünün İran’a yönelik saldırıların ülke açısından daha büyük bir güvenlik tehdidi doğurabileceğinden kaygı duyduğunu ortaya koydu.

ABD’de İran kaygısı

<p>Ankete katılanların yüzde 54’ü bu saldırıların ABD için riskleri artırabileceğini düşünüyor. CNN’in bağımsız araştırma şirketi SSRS’ye yaptırdığı ankete 28 Şubat ile 1 Mart tarihleri arasında 1004 ABD vatandaşı katıldı. Araştırmada, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırılara ilişkin ilk kamuoyu tepkisi ölçüldü.</p><p>Sonuçlara göre katılımcıların yüzde 59’u ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği ilk saldırıları onaylamadığını belirtirken, yüzde 41’i bu operasyonları desteklediğini ifade etti.</p><p>Ankette yer alan başka bir soruda katılımcıların yüzde 54’ü söz konusu saldırıların İran’ı ABD için daha büyük bir tehdit haline getirebileceğinden endişe duyduğunu söyledi. Buna karşılık yüzde 28’lik bir kesim ise İran’ın ABD açısından daha az tehdit oluşturacağını düşündüğünü dile getirdi.</p><p>ABD Başkanı Donald Trump’ın İran konusunu ele almak için net bir stratejisinin olup olmadığı sorusuna katılımcıların yüzde 60’ı “hayır” yanıtını verdi. Yüzde 40’lık bir kesim ise Trump yönetiminin bir planı olduğunu savundu.</p><p>Araştırmada ayrıca ABD’nin İran’daki mevcut yönetimi devirmeye çalışıp çalışmaması gerektiği de soruldu. Katılımcıların yüzde 44’ü böyle bir girişimi desteklediğini belirtirken, yüzde 56’sı buna karşı olduğunu ifade etti.</p><p>ABD ile İran arasında uzun süreli bir çatışma yaşanma ihtimaline ilişkin soruya ise katılımcıların yüzde 56’sı bunun “bir nebze olası” olduğunu düşündüğünü söyledi. Yüzde 24’lük kesim ise böyle bir senaryonun “çok yüksek ihtimal” taşıdığını belirtti.</p><h3>ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları</h3><p>İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler devam ederken 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri operasyon başlattı.</p><p>İran ise bu saldırılara karşılık olarak İsrail’in yanı sıra ABD askeri üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılar düzenledi.</p><p>ABD ve İsrail’in saldırılarında İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ile birlikte çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.</p><p>İran Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Hüseyin Kermanpur da saldırılarda toplam 926 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.</p>

ABD’de çoğunluk İran saldırılarının risk yaratacağını düşünüyor

İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail’in saldırılarına karşılık olarak Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine kapatıldığını duyurdu.

ABD Üsleri vuruldu

<p>Cebbari, boğazdan geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağını ve imha edileceğini ifade etti.</p><p>Petrol fiyatlarının 82 dolara yükseldiğini belirten Cebbari, küresel piyasalarda fiyatların 200 dolara kadar çıkabileceği yönünde beklenti olduğunu savundu. Bölgedeki petrol boru hatlarının da hedef alınabileceğini söyleyerek, Körfez’den petrol çıkışına izin vermeyeceklerini dile getirdi.</p><h3>Körfez’de ABD Üsleri hedef alındı</h3><p>Devrim Muhafızları tarafından yapılan yazılı açıklamada, “Sadık Vaat 4 Operasyonu” kapsamında Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Hürmüz Boğazı çevresindeki ABD askeri hedeflerine 26 insansız hava aracı ve 5 balistik füze gönderildiği bildirildi.</p><p>Açıklamaya göre Kuveyt’teki Arifjan Üssü 12 İHA ile vurulurken, BAE’deki Minhad Üssü’nde bulunan ABD komuta merkezine 6 İHA ve 5 balistik füze isabet etti. Bahreyn’deki ABD donanmasına ait bazı tesislerin de 6 İHA ile hedef alındığı aktarıldı.</p><p>Uydu görüntüleme şirketi Planet Labs verilerini analiz eden New York Times, Bahreyn’de bulunan ABD 5. Filo karargahında birçok yapının ağır hasar aldığını duyurdu.</p><h3>İran: ABD Üsleri meşru hedef</h3><p>Abbas Erakçi, İran’ın bölge ülkeleriyle savaş halinde olmadığını ancak bölgedeki Amerikan askeri varlığını hedef aldıklarını söyledi. ABD üslerinin İran’a yönelik saldırılarda kullanıldığını savunan Erakçi, bu nedenle söz konusu tesislerin “meşru hedef” olduğunu belirtti.</p><p>Erakçi, İran lideri Ali Hamaney’in ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybettiğini ifade ederek taziye mesajı paylaştı. Ayrıca müzakereler sürerken ikinci kez saldırıya uğradıklarını ve Washington yönetiminin diyaloga sadık kalmadığını öne sürdü.</p><h3>Natanz ve Tahran’da saldırılar</h3><p>Muhammed İslami, ABD ve İsrail’in Natanz Nükleer Tesisi’ni iki kez daha hedef aldığını açıkladı. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na mektup gönderdiklerini belirten İslami, Ajansı saldırılar karşısında harekete geçmeye çağırdı.</p><p>İran basını, Tahran’da Veliasr Caddesi çevresi ve eski parlamento binasının bulunduğu bölgede patlamalar yaşandığını bildirdi. UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Gülistan Sarayı’nın da saldırılarda zarar gördüğü açıklandı.</p><h3>ABD ve İsrail’den açıklamalar</h3><p>CENTCOM, çatışmalarda hayatını kaybeden ABD askerlerinin sayısının 6’ya yükseldiğini duyurdu. Ayrıca İran’ın Umman Körfezi’ndeki 11 gemisinin batırıldığını açıkladı.</p><p>Binyamin Netanyahu ise İran’da yönetimin değişeceği günün yaklaştığını iddia ederek, ABD ile ortak saldırıların “varoluşsal tehditleri ortadan kaldırmak” amacıyla yapıldığını söyledi.</p><h3>Bölge genelinde gerilim hakim</h3><p>Katar’ın başkenti Doha’da patlama sesleri duyulurken hava savunma sistemleri devreye girdi. ABD’nin Amman Büyükelçiliği güvenlik tehdidi gerekçesiyle geçici olarak tahliye edildi.</p><p>Kuveyt Genelkurmay Başkanlığı, bir deniz kuvvetleri personelinin görev sırasında hayatını kaybettiğini açıkladı.</p><p>İran Kızılayı, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail saldırılarında 555 kişinin yaşamını yitirdiğini, 747 kişinin yaralandığını bildirdi. İran yönetimi, saldırılarının belirli ülkelere değil, bölgedeki ABD askeri unsurlarına yönelik olduğunu savunsa da çatışmalar sivil kayıplara ve altyapı hasarına yol açtı.</p>

İran Devrim Muhafızları Ordusu Hürmüz Boğazı'nı kapattığını duyurdu

İsrail ordusunun başkent Beyrut ile ülkenin güneyine düzenlediği hava saldırılarında 31 kişi yaşamını yitirdi, 149 kişi yaralandı. Saldırıların ardından Lübnan’ın güneyi ve Bekaa Vadisi’nden binlerce kişi kuzeye doğru yola çıktı.

Lübnan’da çatışma

<p>Beyrut, Kudüs ve İstanbul kaynaklı bilgilere göre İsrail ordusu, Hizbullah’ı hedef aldığını savunarak Lübnan genelinde hava operasyonları başlattığını duyurdu. Ordudan yapılan açıklamada, Hizbullah’ın füze saldırılarına karşılık olarak örgüte ait noktaların vurulduğu belirtildi.</p><p>Açıklamada Hizbullah’ın İran adına hareket ettiği iddia edilerek, füze saldırılarına güçlü şekilde karşılık verileceği vurgulandı. Duyurunun ardından Beyrut’ta patlama sesleri duyuldu.</p><h3>31 kişi hayatını kaybetti</h3><p>Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail’in Beyrut ve güney bölgelerine düzenlediği saldırılarda 31 kişinin öldüğünü, 149 kişinin yaralandığını açıkladı. Bakanlık, başkentin Dahiye bölgesinde 20, güneyde ise 11 kişinin yaşamını yitirdiğini; Dahiye’de 91, güneyde ise 58 kişinin yaralandığını bildirdi.</p><p>İsrail Ordu Sözcüsü Ella Waweya, sosyal medya üzerinden yayımladığı görüntülü mesajda, Lübnan’ın güneyi ile Bekaa Vadisi’nde 50’den fazla yerleşim yerinin hedef alınacağını duyurdu. Bu bölgelerde yaşayanlara evlerini derhal boşaltmaları ve en az 1000 metre uzaklıktaki açık alanlara gitmeleri çağrısında bulundu.</p><h3>Binlerce kişi kuzeye yöneldi</h3><p>Saldırı tehdidinin ardından güney ve Bekaa Vadisi’nde yaşayan binlerce kişi ülkenin kuzeyine doğru göç etmeye başladı. Evlerini terk edenlerin oluşturduğu yoğunluk nedeniyle yollarda trafik arttı.</p><p>Lübnan resmi ajansı NNA’nın haberine göre İsrail uçakları, Sur kentine bağlı Mahrune, Tayr Felsay ve Bazuriyye ile Nebatiye vilayetine bağlı Kalviye, Kana, Hasada ve Hırayc Tayr Debe beldelerini hedef aldı.</p><p>İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından Hizbullah’ın İsrail’e misilleme yaptığını öne sürerek, örgüte karşı bir saldırı harekâtı başlattıklarını açıkladı. Zamir, operasyonların birkaç gün sürebileceğini ve uzun soluklu bir çatışmaya hazırlıklı olunması gerektiğini ifade etti. Saldırıların dalgalar halinde kesintisiz şekilde devam edeceğini söyledi.</p><p>İsrail ordusu ayrıca Beyrut’ta gece düzenlenen saldırılarda Hizbullah’ın üst düzey isimlerinin hedef alındığını iddia etti. Lübnan’ın güneyinde de örgütün “kilit bir isminin” vurulduğu öne sürüldü. Ayrıntıların daha sonra paylaşılacağı belirtildi.</p><h3>Lübnan’dan İsrail’e füze atıldığı iddiası</h3><p>İsrail Ordu Sözcülüğü, Lübnan’dan füze atıldığının tespit edilmesi üzerine ülkenin kuzeyinde sirenlerin çaldığını açıkladı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından bu yana Lübnan’dan İsrail’e ilk kez saldırı düzenlendiği bildirildi.</p><p>İsrail tarafı, atılan füzelerin engellendiğini duyurdu. İsrail basını, bunun 27 Kasım 2024’te varılan ateşkesten bu yana Hizbullah’ın gerçekleştirdiği en şiddetli saldırı olduğunu yazdı. Kanal 12 televizyonu ise Lübnan’dan 6 füze fırlatıldığını aktardı.</p><p>Hizbullah, yazılı açıklamayla İsrail’e yönelik füze saldırılarını üstlendiğini duyurdu ve Hayfa’nın güneyine atış yapıldığını bildirdi. İsrail basını, füzelerin lazerli hava savunma sistemiyle etkisiz hale getirildiğini yazdı.</p><h3>Lübnan yönetiminden açıklamalar</h3><p>Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, İsrail’in saldırılarını kınayarak ülkesinin yeniden “kendisiyle ilgisi olmayan destek savaşlarının platformu” haline getirilmesine izin vermeyeceklerini söyledi. Lübnan topraklarından roket atılmasının ülkeyi tehlikeli askeri çatışmalara sürükleyebileceğini belirten Avn, güvenlik ve istikrar çağrılarını dikkate almayan tarafların sorumlu olacağını ifade etti.</p><p>Adalet Bakanı Adil Nassar ise İsrail’e füze atanların tespit edilerek derhal gözaltına alınmasını istedi. Başsavcı ve askeri mahkeme temsilcisiyle görüştüğünü belirten Bakanlık açıklamasında, saldırıyı gerçekleştirenler ve azmettirenlerin askeri savcılığa sevk edilmesinin talep edildiği kaydedildi.</p><p>Başbakan Nevvaf Selam da güneyden İsrail’e roket atılmasını sorumsuz bir eylem olarak nitelendirdi ve ülkenin yeni maceralara sürüklenmesine izin vermeyeceklerini söyledi. Sorumluların belirlenip durdurulacağını, halkın korunması için gerekli adımların atılacağını bildirdi.</p><p>Selam, kabineyi Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda sabah saatlerinde acil toplantıya çağırdı. Toplantıda son gelişmeler ve alınacak önlemler ele alınacak.</p><h3>Eğitime ara verildi</h3><p>Güvenlik gerekçesiyle Lübnan’daki tüm resmi ve özel okullar ile mesleki ve teknik eğitim kurumlarında eğitime ara verildi. Eğitim ve Yükseköğretim Bakanlığı, kararın can güvenliği endişesi ve olağanüstü güvenlik koşulları nedeniyle alındığını açıkladı.</p><p>Bakanlık, gelişmelerin ilgili kurumlarla birlikte günlük olarak değerlendirileceğini ve kamu güvenliği doğrultusunda yeni kararlar alınacağını duyurdu. Açıklamada, saldırılar nedeniyle evlerini terk edenlerle dayanışma mesajı verilerek, yerinden edilen çok sayıda kişinin okullarda barındığı hatırlatıldı.</p>

İsrail saldırıları sonrası Lübnan’da göç dalgası

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik askeri operasyonların dört hafta kadar sürebileceğini, ancak daha kısa sürede tamamlanmasının da mümkün olduğunu söyledi.

Savaş süreci uzayabilir

<p>Daily Mail’e konuşan Trump, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü saldırılara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Suudi Arabistan’ın, başlangıçta hedef alındıktan sonra İran’a karşı saldırı başlatabileceği yönündeki iddiaların sorulması üzerine Trump, “Onlar da savaşıyorlar, onlar da savaşıyorlar.” yanıtını verdi.</p><p>Operasyonların süresine ilişkin konuşan Trump, sürecin yaklaşık dört hafta olarak öngörüldüğünü belirterek, İran’ın büyük ve güçlü bir ülke olduğunu, bu nedenle saldırıların dört hafta ya da daha kısa sürede tamamlanabileceğini ifade etti.</p><h3>“Operasyonlar hedeflere ulaşana kadar sürecek”</h3><p>Trump, sosyal medya hesabından paylaştığı yaklaşık 6 dakikalık videoda da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri faaliyetlerini değerlendirdi. İran’daki Devrim Muhafızları Ordusu’na ait yüzlerce noktanın vurulduğunu ve İran’a ait 9 geminin imha edildiğini belirten Trump, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in de hayatını kaybettiğini ileri sürdü.</p><p>İran’ın askeri komuta kademesinin tamamen ortadan kaldırıldığını savunan Trump, geride kalan unsurların teslim olmak ve dokunulmazlık talep etmek istediğini iddia etti. Trump, “Savaş operasyonları şu anda tüm gücüyle devam ediyor ve belirlediğimiz tüm hedeflere ulaşana kadar sürecek. Çok güçlü hedeflerimiz var. İki hafta önce bazı adımlar atabilirlerdi ama bunu yapamadılar.” dedi.</p><h3>“Daha fazla Amerikan askeri hayatını kaybedebilir”</h3><p>Şu ana kadar 3 Amerikan askerinin öldüğünü açıklayan Trump, daha fazla kayıp yaşanabileceğini belirtti. “Ne yazık ki bu tür çatışmalarda kayıplar olur. Muhtemelen daha fazlası olacak ama bunun önüne geçmek için elimizden geleni yapacağız.” ifadelerini kullandı.</p><p>İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceklerini yineleyen Trump, Tahran yönetimini “terörün sponsorluğunu yapmakla” suçladı ve buna karşı da mücadele ettiklerini söyledi.</p>

Trump: İran operasyonları dört hafta sürebilir

Fransa, İngiltere ve Almanya’dan oluşan E3 ülkeleri, İran’ın insansız hava aracı (İHA) ve füze fırlatma kapasitesini ortadan kaldırmaya yönelik adımlar da dahil olmak üzere, Tahran’a karşı “gerekli ve orantılı savunma eylemlerine” hazır olduklarını açıkladı.

Avrupa’dan ortak uyarı

<p>Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ABD ve İsrail’in saldırılarına karşılık veren İran’a ilişkin ortak bir bildiri yayımladı.</p><p>Ortak açıklamada, İran’ın ilk ABD ve İsrail askeri operasyonlarına katılmamış ülkeler de dahil olmak üzere bölge devletlerine yönelik başlattığı ayrım gözetmeyen ve ölçüsüz füze saldırıları karşısında E3 liderlerinin büyük endişe duyduğu ifade edildi. Tahran’ın saldırılarının yakın müttefikleri hedef aldığı ve bölgedeki askeri personel ile siviller için ciddi tehdit oluşturduğu vurgulandı.</p><p>Açıklamada İran’a saldırılarını derhal sonlandırma çağrısı yapılarak, E3 ülkelerinin ve bölgedeki ortaklarının çıkarlarını korumak amacıyla adımlar atılacağı belirtildi. Bu çerçevede, İran’ın füze ve İHA fırlatma kapasitesinin kaynağında imha edilmesine yönelik gerekli ve orantılı savunma tedbirlerinin desteklenmesinin de seçenekler arasında olduğu kaydedildi.</p><p>Öte yandan İsrail ve ABD, Tahran ile Washington arasında diplomatik görüşmeler sürerken 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri operasyon başlatmıştı.</p><p>İran ise İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin yer aldığı Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılar düzenleyerek karşılık verdi.</p>

Fransa, İngiltere ve Almanya İran’a karşı savunma eylmelerine hazır

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ABD’nin İran’daki füze depolarını hedef alabilmesi için İngiliz askeri üslerini kullanma talebinde bulunduğunu ve Londra yönetiminin bu talebe onay verdiğini açıkladı.

Londra’dan Washington’a destek

<p>Starmer, ABD merkezli sosyal medya platformu X üzerinden paylaştığı görüntülü mesajında Orta Doğu’daki son gelişmeleri değerlendirdi. İran’ın saldırılar düzenlediği ülkelerde yaklaşık 200 bin İngiliz vatandaşının bulunduğunu belirten Starmer, bu kişilerin güvenliğini sağlamak için tüm imkanların seferber edildiğini söyledi.</p><p>Bölgede konuşlu İngiliz Silahlı Kuvvetleri unsurlarının da İran’ın eylemleri nedeniyle risk altında olduğuna dikkat çeken Starmer, Tahran yönetiminin tutumunun giderek daha pervasız bir hal aldığını ifade etti.</p><p>İngiltere’nin İran’a yönelik doğrudan saldırılara katılmama kararının bilinçli bir tercih olduğunu vurgulayan Starmer, kalıcı çözümün müzakerelerden geçtiğine inandıklarını dile getirdi. Ancak bu sürecin, İran’ın nükleer silah geliştirme hedefinden vazgeçmesini kabul etmesine bağlı olduğunu kaydetti. Buna rağmen İran’ın İngiliz çıkarlarına zarar verdiğini ve hem İngiliz vatandaşlarını hem de bölgedeki müttefikleri ciddi tehlikeye attığını söyledi.</p><p>Starmer, Körfez’deki ortak ülkelerin İngiliz vatandaşlarının korunması için daha fazla çaba göstermesini istediklerini belirterek, kendi sorumluluğunun da yurttaşlarının hayatını güvence altına almak olduğunu vurguladı.</p><p>İngiliz savaş uçaklarının, İran’ın saldırılarını engellemek amacıyla yürütülen koordineli savunma operasyonlarında görev aldığını aktaran Starmer, tehdidin tamamen ortadan kaldırılmasının ancak füzelerin depolandıkları tesislerde ya da fırlatma rampalarında imha edilmesiyle mümkün olacağını savundu. ABD’nin, bu çerçevede savunma amaçlı ve sınırlı bir kullanım için İngiliz üslerinden yararlanma talebinde bulunduğunu belirten Starmer, İran’ın bölgeye yönelik füze saldırılarıyla sivilleri hedef almasını ve İngiliz vatandaşlarını riske atmasını önlemek amacıyla bu talebi kabul ettiklerini bildirdi.</p><p>Kararın, İngiltere’nin uzun yıllardır müttefiki olan ülkelerle kolektif savunma anlayışı çerçevesinde ve İngiliz vatandaşlarının güvenliğini sağlamak amacıyla alındığını söyleyen Starmer, uygulamanın uluslararası hukukla uyumlu olduğunu savundu. İngiltere’nin İran’a yönelik saldırı operasyonlarına dahil olmadığını yineleyen Starmer, buna karşın bölgedeki savunma faaliyetlerini sürdüreceklerini belirtti. Ayrıca, Körfez ülkelerinin İran’a ait insansız hava araçlarını etkisiz hale getirebilmesi için Ukraynalı uzmanların İngiliz uzmanlarla birlikte çalışacağını açıkladı.</p><p>Irak savaşında yapılan hatalardan ders çıkardıklarını ifade eden Starmer, İran’a yönelik ilk saldırılara katılmadıklarını ve bundan sonra da saldırı eylemlerinin parçası olmayacaklarını söyledi. Ancak İran’ın yıkıcı bir strateji izlediğini savunan Starmer, bu nedenle müttefiklerin ve İngiliz halkının kolektif öz savunmasını desteklediklerini dile getirdi.</p><p>İngiliz basınında yer alan haberlere göre Londra yönetimi, ABD’nin Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia Üssü ile İngiltere’deki Fairford Kraliyet Hava Kuvvetleri Üssü’nü kullanmasına izin verdi.</p><p>Öte yandan İsrail ve ABD, Tahran ile Washington arasındaki müzakereler devam ederken 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri operasyon başlattı. İran da İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerindeki belirlediği hedeflere saldırılar düzenleyerek karşılık verdi.</p><p>ABD-İsrail saldırılarında İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkilinin yaşamını yitirdiği bildirildi. İran Kızılayı ise ülkeye yönelik bombardımanlarda 201 kişinin hayatını kaybettiğini, 747 kişinin yaralandığını açıkladı.</p>

İngiltere, ABD’ye İran operasyonu için üslerini kullanma izni verdi

İran'ın, dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in ABD-İsrail hava saldırısında hayatını kaybettiğini duyurmasının ardından halk, Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbesi’nde toplandı.

Ulusal yas

<p>Devlet medyasına göre 86 yaşındaki Hamaney, Tahran’ın merkezinde bulunan yerleşkesini hedef alan hava saldırısında öldürüldü. Açıklamanın ardından pazar günü İran’ın en kutsal şehirlerinden biri olarak kabul edilen Meşhed’de yas atmosferi oluştu.</p><p>İmam Rıza Türbesi çevresinde toplanan kalabalıkların türbe üzerine bayraklar astığı, kadınların ağıt yaktığı, erkeklerin slogan attığı görüldü. Bazı kişiler Hamaney’in posterlerini taşıdı. Türbe kompleksinde bir araya gelen bazı yaslıların gözyaşı döktüğü ve ilahiler söylediği aktarıldı.</p><p>İranlı yetkililer ülke genelinde ulusal yas ilan edildiğini duyurdu.</p>

İran'da yas: Hamaney'in ölümünün ardından Meşhed'de toplanıldı

Pakistanlı yetkililer, kuzeybatıdaki Torkham sınır kapısı yakınlarında yaşayan yüzlerce sivilin çatışmalar nedeniyle güvenli bölgelere kaçtığını belirtti.

300'den fazla militan öldürüldü

<p>Pakistan ordusu, topçu ve hava desteğiyle Afganistan topraklarının iç kesimlerindeki askeri tesisleri hedef aldığını, günlerdir süren sınır çatışmalarında 300'den fazla Taliban militanının öldürüldüğünü açıkladı.</p><p>Associated Press’in (AP) haberine göre, perşembe gecesinden bu yana devam eden karşılıklı saldırılar, bölgedeki gerilimi en üst düzeye çıkardı.</p><p>Pakistan, operasyonların "Tehrik-i Taliban Pakistan" (TTP) olarak bilinen ve Afganistan Talibanı ile yakın bağları olan yasaklı Pakistan Talibanı’na ait yedi eğitim kampı ve sığınağı hedef aldığını belirtirken, Afganistan bu saldırılara misilleme olarak Pakistan mevzilerini vurduğunu duyurdu.</p><h2><strong>Pakistan: '331 militan öldürüldü'</strong></h2><p>Pakistan Bilgi Bakanı Attaullah Tarar, devam eden askeri harekat kapsamında 331 Afgan Taliban militanının öldürüldüğünü ve 500'den fazla kişinin yaralandığını iddia etti.</p><p>Tarar ayrıca, Pakistan’ın 37 farklı noktada 102 Afgan sınır karakolunu imha ettiğini, 22’sini ele geçirdiğini; 163 tank ve zırhlı aracı ise etkisiz hale getirdiğini savundu.</p><p>Cumartesi günü Pakistan devlet medyası, hava kuvvetlerinin Afganistan'ın doğusundaki kilit askeri tesisleri hedef alan yeni saldırılar düzenlediğini bildirdi.</p><p>Pakistanlı yetkililer, kuzeybatıdaki Torkham sınır kapısı yakınlarında yaşayan yüzlerce sivilin çatışmalar nedeniyle güvenli bölgelere kaçtığını belirtti.</p><h2><strong>Kabil’den yalanlama ve misilleme açıklaması</strong></h2><p>Afganistan hükümeti Pakistan'ın iddiaları hakkında henüz resmi bir yorum yapmazken, Afganistan Savunma Bakanlığı cumartesi günü yaptığı açıklamada, Pakistan'ın Miranshah ve Spin Wam'daki askeri üslerine saldırı düzenlendiğini doğruladı.</p><p>Kabil, bu saldırılarda Pakistan ordusuna ağır kayıplar verdirildiğini ve askeri tesislerin imha edildiğini öne sürdü.</p><p>Afganistan tarafındaki Torkham sınır komiseri Molla Tac Muhammed Nakşibendi, "İslam Emirliği'nin cesur güçleri, Pakistan askeri rejimine ait komiserlikleri, askeri birlikleri ve üç önemli güvenlik kulesini imha etmiştir" ifadelerini kullandı.</p><p>Cuma günü yapılan bir diğer açıklamada ise Kabil, saldırılarda 55 Pakistan askerinin öldüğünü iddia ederek, kendi kayıplarının Pakistan'ın iddia ettiğinden çok daha düşük olduğunu savundu.</p><p>Afganistan hükümet sözcüsü Zabihullah Mücahid, Pakistan hedeflerine yönelik saldırıların bir "mesaj" olduğunu belirterek, "Bu, elimizin boğazlarına ulaşabileceği ve Pakistan'ın her kötü eylemine karşılık vereceğimiz anlamına gelmektedir. Pakistan hiçbir zaman sorunları diyalog yoluyla çözmeyi denemedi," dedi.</p><p>Pakistan cephesinden ise yanıt gecikmedi. Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Mohammad Asif, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, "Sabrımız tükendi. Artık aramızda açık bir savaş var," ifadelerini kullandı.</p><p>Pakistan ordusu sözcüsü Korgeneral Ahmed Şerif Chaudhry de Afgan hükümetinin bir seçim yapması gerektiğini belirterek, "Ya TTP'yi ya da Pakistan'ı seçecekler," dedi.</p><h2><strong>İnsani kriz kapıda</strong></h2><p>Çatışmaların ortasında kalan siviller ise zor durumda. Torkham sınırı yakınlarında ailesiyle mahsur kalan Afgan mülteci Ejaz Ul Haq, çatışmalar nedeniyle ülkelerine dönemediklerini ve Ramazan ayında gıda bulmakta zorlandıklarını söyledi.</p><p>Pakistanlı köylüler ise her iki hükümete de ateşkes çağrısında bulunarak, bedeli sıradan insanların ödediğini vurguladı.</p><p>Ekim ayından bu yana yüksek seyreden gerilim, kasım ayında Türkiye'de yapılan barış görüşmelerinden sonuç alınamamasıyla daha da tırmandı.</p><p>Katar, Türkiye, Suudi Arabistan ve Çin gibi ülkeler, taraflar arasındaki tansiyonu düşürmek için yeniden arabuluculuk girişimlerine başladı. Katar Dışişleri Bakanlığı, her iki ülkenin dışişleri bakanlarıyla gerilimi düşürmek amacıyla görüşmeler yapıldığını duyurdu.</p>

Pakistan - Afganistan sınırında çatışmalar şiddetleniyor

Türkiye, uzay alanında son yıllarda attığı adımlarla dikkat çekerken, bu vizyonun en güçlü temsilcileri çoğu zaman ülke sınırlarının ötesinde, uluslararası projelerde görev alan bilim insanları ve mühendisler oluyor. 

Göklerde iz bırakan başarı öyküsü

<p>Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) çığır açan <strong>Comet Interceptor</strong> görevi de bu küresel iş birliklerinin en çarpıcı örneklerinden biri. Güneş Sistemi’ne ilk kez giren “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı hedefleyen bu iddialı görev, insanlığın evrenin kökenine dair sorularına ışık tutmayı amaçlıyor.</p><p>Bu vizyoner projede, <strong>Türk bir kadın mühendis olan Ebru Dağtekin</strong>, Bern Üniversitesi çatısı altında üstlendiği kritik görevle öne çıkıyor. ODTÜ’den başlayan ve Avrupa’nın uzay merkezlerine uzanan kariyer yolculuğunda, bugün ESA’nın en prestijli bilimsel görevlerinden birinde kalite güvence sorumluluğunu üstleniyor. Dağtekin’in hikâyesi, yalnızca bilimsel bir başarı değil; aynı zamanda genç nesiller için ilham verici bir yol haritası niteliği taşıyor. <i>Pusula Swiss</i> olarak, göklerde iz bırakan bu başarı öyküsünü okurlarımızla buluşturuyoruz.</p><p><i>Röportaj: Özgür Mumcular</i></p><p><strong>Ebru Hanım, öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?</strong></p><p>İzmir, Türkiye doğumluyum. Orta ve Lise eğitimimi Bornova Anadolu Lisesi Almanca bölümünde tamamladıktan sonra ODTÜ Fizik bölümünde lisans ve Plazma Fiziği bölümünde yüksek lisans çalışmalarımı tamamladım. 2006-2013 yılları arasında Türkiye’de havacılık alanında askeri ve sivil uluslarası projelerde görev yaptım. İngiltere ve Almanya’da kalite konusunda eğitimler aldım ve kariyerim boyunca havacılık projelerinde kalite mühendisi ve yöneticisi ünvanlarıyla hep aynı alanda çalıştım. 2014’ten beri Avrupa ve İngiltere’de çalışmaktayım. Halen Bern Üniversitesi Gezegen Bilimleri ve Uzay Araştırmaları bölümünde görevliyim.</p><p><strong>Şu anda Bern’de, Avrupa Uzay Ajansı’nın Comet Interceptor görevi üzerinde çalışıyorsunuz. Bu misyonun temel amacı nedir?</strong></p><p>Comet Interceptor, ESA’nın Kozmik Vizyon Programı kapsamında seçilmiş, yaklaşık sekiz yıllık bir zaman dilimine yayılan öncü bir uzay görevi. Bu misyonun en ayırt edici özelliği, Güneş Sistemi’nin iç bölgelerine ilk kez giren, daha önce hiç gözlemlenmemiş “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı ya da potansiyel bir yıldızlararası cismi hedeflemesi.<br>Görev kapsamında üç ayrı uzay aracı, hedef cisme eş zamanlı olarak farklı konumlardan yaklaşarak detaylı ölçümler yapacak. Böylece gökcisminin yapısı, bileşimi ve çevresi hakkında üç boyutlu ve son derece kapsamlı veriler elde edilmesi hedefleniyor. Bu, erken Güneş Sistemi’ne dair çok değerli bilgiler sunabilecek eşsiz bir fırsat.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fb.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Bu oldukça karmaşık ve iddialı bir görev. Siz bu projede hangi sorumluluğu üstleniyorsunuz?</strong></p><p>Bern Üniversitesi Uzay Araştırmaları ve Gezegen Bilimi Bölümü bünyesinde çalışıyorum ve Comet Interceptor projesinde Kalite Güvence Yöneticisi olarak görev alıyorum. Temel sorumluluğum; tasarım, üretim, test ve entegrasyon süreçlerinin ESA’nın belirlediği ECSS kalite ve emniyet standartlarına uygun şekilde ilerlemesini sağlamak.<br>Şu anda özellikle iki ana bilimsel enstrüman üzerinde yoğunlaşıyoruz: kuyruklu yıldız görüntüleme kamerası ve nötral iyonları ölçen bir kütle spektrometresi. Bu cihazlar, Rosetta gibi önceki ESA görevlerinden edinilen tecrübelerin üzerine inşa ediliyor ve bilimsel çıktılar açısından çok büyük önem taşıyor.</p><p><strong>Comet Interceptor’ı önceki kuyruklu yıldız görevlerinden ayıran temel fark nedir?</strong></p><p>Daha önce ziyaret edilen kuyruklu yıldızların büyük çoğunluğu, Güneş’e defalarca yaklaşmış ve bu süreçte yapıları değişime uğramış cisimlerdi. Comet Interceptor ise Güneş Sistemi’ne ilk kez giren bir kuyruklu yıldızı hedefliyor.<br>Bu sayede, kuyruk bölgesinde bulunan ve bugüne kadar detaylı şekilde gözlemlenememiş toz ve plazma yapıları incelenebilecek. Ayrıca, milyarlarca yıldır neredeyse hiç değişmemiş ilkel maddelere ulaşma ihtimali söz konusu. Bu da Güneş ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair mevcut teorileri test etmek açısından çok değerli.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fc.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Türk bir kadın mühendis olarak ESA gibi bir kurumda görev almak sizin için ne ifade ediyor?</strong></p><p>Bu benim için büyük bir gurur. Mustafa Kemal Atatürk’ün “İstikbal göklerdedir” sözü, meslek hayatım boyunca bana yol gösteren bir ilke oldu. Bugün Bern’de, Avrupa ve Japonya’nın ortak yürüttüğü bu bilimsel görevde aktif rol almak, hem kişisel hem de ülkemi temsil etme açısından çok anlamlı.<br>Uluslararası bir ekip içinde çalışmak, farklı bakış açılarıyla bilim üretmenin ne kadar güçlü sonuçlar doğurabileceğini de her gün yeniden gösteriyor.</p><p><strong>Türkiye’nin uzay alanındaki son yıllardaki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?</strong></p><p>Türkiye, uzay konusunda önemli ve umut verici adımlar atıyor. Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması, yerli uydu projeleri ve savunma sanayiine yönelik çalışmalar bu açıdan çok değerli.<br>Ancak sürdürülebilir başarı için yalnızca teknoloji ve altyapı yeterli değil. İnsan kaynağına yatırım yapılması, gençlerin uluslararası projelerde deneyim kazanması ve bu bilgi birikimini ülkeye geri taşıması büyük önem taşıyor.</p><p><strong>Bu görev sürecinde sizi en çok heyecanlandıran an hangisiydi?</strong></p><p>Uyduya entegre edilecek kameranın birebir uçuş kopyasının testleri başarıyla tamamlandığında yaşadığım heyecanı unutamam. Uzun süren bir emeğin somut bir sonuç verdiğini görmek, tüm ekibe büyük bir motivasyon sağladı.</p><p><strong>Uzay mühendisliği alanında kariyer hedefleyen gençlere neler tavsiye edersiniz?</strong></p><p>Her şeyden önce meraklı ve sabırlı olmalarını öneririm. Uzay mühendisliği; fizik, elektronik, yazılım ve malzeme biliminin bir arada çalıştığı çok disiplinli bir alan. Teknik bilgi kadar ekip çalışması, iletişim ve problem çözme becerileri de çok önemli.<br>Ve elbette cesur olmalarını isterim. Dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, bilimsel projelere katkı sunabileceklerine inansınlar.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fd.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Bilim dışında zamanınızı nasıl değerlendiriyorsunuz?</strong></p><p>Bern, doğasıyla insanı dengeleyen bir şehir. Boş zamanlarımda yüzme sporuyla ilgileniyorum, caz müzik dinlemeyi ve sanat galerilerini gezmeyi seviyorum. Ayrıca Türkiye’deki gençlerin katılabileceği uzay ve bilim projelerinde onlara mentorluk yapmaya da mümkün olduğunca zaman ayırıyorum.</p><p><strong>Son olarak, görevin uluslararası boyutundan da bahseder misiniz?</strong></p><p>Comet Interceptor, ESA ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA’nın ortak yürüttüğü bir görev. Her iki taraf da farklı bilimsel enstrümanlar geliştiriyor. Bu tür iş birlikleri, bilimin gerçekten sınır tanımadığını gösteriyor. Kültürler ve ülkeler arası bu ortak çalışma ortamı son derece ilham verici.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fa.jpg" width="1024" height="576"></figure><p>ESA'nın Comet Interceptor Görevi ile ilgili biraz bilgi vermek gerekirse:</p><p><strong>L2 LAGRANGE NOKTASI nedir?</strong></p><p>L2 noktası, Dünya ile Güneş arasındaki yerçekimi dengesinin çok özel bir şekilde kurulduğu bir uzay noktasıdır. Konum olarak, Dünya'nın tam arkasında yer alır, yani Güneş'ten bakarsak: Yaklaşık 1,5 milyon km Dünya’nın ötesinde (Ay’ın 4 katı uzaklıkta) bulunur.</p><p><strong>Peki, neden önemli?</strong></p><p>Bu noktada bir uzay aracı:</p><p>•Hem Dünya hem Güneş’in çekim gücüyle dengede kalabilir,</p><p>•Dünya ile aynı hızda Güneş’in etrafında döner (yani hep Dünya’yla birlikte "ilerler"),</p><p>•Uzay teleskopları veya sondalar burada sabit bir gözlem pozisyonuna yerleşebilir.</p><p>James Webb Uzay Teleskobu da tam bu noktaya yerleştirildi.</p><p><strong>Neden COMET INTERCEPTOR burada bekliyor?</strong></p><p>•Çünkü oradan hem Güneş’i hem uzak uzayı çok rahat gözleyebilir.</p><p>•Ayrıca yeni keşfedilecek kuyruklu yıldızlar nereye giderse gitsin, L2’den kalkış yapan bir araç onları daha kolay yakalayabilir. Bu bir nevi "uzayda pusuya yatmak" gibi.</p><p>Kısaca Analojiyle: L2 noktası, sanki uzayda bir "denge noktası" gibi.&nbsp;Oraya konan bir uydu, ne Dünya’ya düşer ne de Güneş’e savrulur. Güneş etrafındaki dönüşünü Dünya ile "senkronize" şekilde yapar.</p><p>ESA Comet Interceptor Projesi, uluslararası işbirliğiyle yürütülen bir uzay görevidir. Aşağıda projeye katkı sağlayan başlıca ülkeler ve kurumlar yer alıyor:</p><p><strong>Bilimsel işbirlikler:</strong></p><p>Ayrıca birçok Avrupa üniversitesi ve araştırma merkezi proje kapsamında bilimsel ve teknik işbirliği yürütmektedir. Bu kurumlar arasında:</p><p>•CNES (Fransa Uzay Ajansı)</p><p>•DLR (Almanya)</p><p>•ASI (İtalyan Uzay Ajansı)</p><p>•SNSB (İsveç)&nbsp;</p>

Bern’den evrene: ESA’nın kuyruklu yıldız avında bir Türk imzası

PLR (Parti Libéral-Radical / Liberal-Radikal Parti) bünyesinde Membre du comité olarak görev yapan Sara Pınar, İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisiyle öne çıkan bir isim. Siyasete henüz 14 yaşında adım atan Pınar, yerel komitelerden kanton düzeyindeki çalışmalara kadar geniş bir siyasi deneyime sahip. 

İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisi

Sara Pınar ile siyaseti, geleceği ve toplumsal katılımı konuştuk

Cenevre’de yaşayan mühendis kökenli araştırmacı Ali Rıza Tuna, kırk yılı aşkın süredir Anadolu’nun kadim dokuma kültürünü bir sanat tarihi perspektifinden yeniden yorumluyor. 

Mitlerden sanata uzanan motifler

Ali Rıza Tuna ile Anadolu kilimlerinin görsel dili üzerine bir söyleşi

İsrail ile Hamas arasında 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes, uluslararası kamuoyunda Gazze’deki yıkımın en azından geçici olarak duracağı yönünde bir umut yaratmıştı. Ancak kısa süre içinde İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze’nin farklı bölgelerine operasyonlar düzenlemeye devam ettiği görüldü

Filistin için umut var

<p>Bu durum, sivillere yönelik baskının sona ermediğini ve insani krizin derinleştiğini bir kez daha gösterdi. Uluslararası hukuk uzmanları saldırıları ateşkes ruhunun açık ihlali olarak değerlendirirken, Avrupa kamuoyunda da tepkiler giderek artıyor.</p><p>Böylesi bir atmosferde, İsviçre siyasetinde İsrail–Filistin meselesindeki net tutumuyla tanınan Geri Müller yeniden dikkat çekiyor. 2003–2015 yıllarında Ulusal Konsey üyeliği ve ardından Baden Belediye Başkanlığı yapan Müller, insan hakları ve Orta Doğu politikalarına odaklanan çizgisiyle öne çıkıyor. İsviçre–Filistin Derneği başkanı ve parlamentodaki Filistin Dostluk Grubu’nun aktif bir üyesi olarak, uzun yıllardır İsrail’in askeri politikalarına yönelik eleştirileriyle bilinen Müller ile &nbsp;Gazze’deki güncel gelişmeler karşısında da açık tavrını sürdürüyor.</p><p>Bu röportajda, Müller’in İsrail–Filistin meselesine dair birikimini ve bugünkü krize ilişkin değerlendirmelerini konuştuk.</p><p><strong>Röportaj: Ferah Koçak Erdoğan</strong></p><p><strong>Sayın Müller, İsrail devletinin Filistin toprakları üzerinde nasıl kurulduğu hakkında bize kısa bir bilgi verebilir misiniz?</strong></p><p>Esas olarak İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Balfour'un hırsızlığıyla (Jaffa'dan Hayfa'ya kadar olan sahil şeridini, Hindistan'dan çaldığı malları İngiltere'ye güvenli bir şekilde ulaştırmak için istiyordu). Osmanlılar da 1. Dünya Savaşı'nı kaybettikleri için Levant'ın koruması ortadan kalktı ve İngiltere Levant'ı kolonileştirdi. 1922'den itibaren İngilizler Filistin köylerini boşalttı ve soydu. İngiltere, “Araplardan” daha çok güvendikleri için İngiliz Yahudilerini Filistin'e gönderdi. Ben Gurion, 1910'larda Filistin'i ziyaret etmiş ve Filistinli Haredi Yahudilerini hor görmüştü. Bu nedenle, özellikle Doğu Avrupalı Yahudileri aradı. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, birçok Avrupa ülkesi Avrupalı Yahudileri Filistin'e gönderdi.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a450.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Size göre, İsrail'in kısa süre içinde güçlü bir ordu ve uluslararası destek oluşturabilmesinin ana sebepleri nelerdir?</strong></p><p>İngiltere, 1922'den itibaren Yahudilere giderek daha fazla güç verdi. 1920'lerin sonunda İngiltere'nin Levant'a olan ilgisi azaldığında, güçlerini adım adım Yahudilere devretti. Siyonistler İngiliz silahlarını miras aldılar ve en az iki terör örgütü, Irgun ve Haganah'ı kurdular. Bu gruplar, köyleri yıkmayı ve insanları kovmayı çabucak öğrendi.</p><p>İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Küçük BM (çoğunlukla sömürgecilerden oluşan, yaklaşık 40 ülke) sözde 2 devletli çözümü kabul etti. Bölge İsrail'e çok elverişli bir şekilde bölündü (İsrailliler %25 oranında %60 oranında toprak aldı!</p><p><strong>Batılı ülkeler ve ABD’nin İsrail'e verdiği destek, bölgedeki dengeyi nasıl değiştirdi?</strong></p><p>ABD için İsrail, petrol ve gazla çevrili bir bölgenin tam ortasında bir ada ve bu nedenle de “bir bekçi köpeği” işlevi gördü. İngilizlerse “Arapları” tanımıyor ve onlara güvenmiyorlardı. Bu sebeple tam destek verdiler.</p><p><strong>Gazze’deki sivil kayıplara Uluslararası toplumun tepkisi sizce yeterli mi?</strong></p><p>Hangi tepki? Soykırım uygulamak veya buna göz yummak için hiçbir gerekçe yok. Bu nedenle Roma Statüsü ve Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde net bir müdahale beklerim. Güney Afrika’nın girişimi bunun bir örneğidir.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a44f.jpg" width="1024" height="576"></figure><p><strong>Gazze’de iki yıldır yaşanan insani durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?&nbsp;</strong></p><p>Tam anlamıyla felaket! Daha önce benzeri görülmemiş bir durum yaşanıyor. İki yıldır açıkça ilan edilmiş bir soykırım var. Yemen ve İran dışında yaşanan bu soykırıma neredeyse tüm dünya seyirci kalıyor.</p><p><strong>BM ve uluslararası mahkemeler İsrail'in eylemlerini insan hakları ihlali olarak tanımlıyor. Uluslararası yaptırımların uygulanmaması ne anlama geliyor?</strong></p><p>BM'nin bir sorunu var: Güvenlik Konseyi. Konseyin başında üç sömürgeci güç ve iki BRICS temsilcisi var.. Bu durumda kim kazanacak? Ayrıca, adli süreçler çok uzun sürüyor bunu da göz ardı etmemek gerek.</p><p><strong>Avrupa’nın bir çok noktasında Filistin için destek mitingleri düzenlendi, sizce bu gösteriler karar vericiler üzerinde gerçekten bir baskı oluşturdu mu?&nbsp;</strong></p><p>Kısmen evet, diye düşünüyorum. Bu baskı durumu, bir ülkenin ve o ülkenin hükümetinin ABD’ye ne kadar bağımlı olduğuna göre de değişiyor.</p><p><strong>Filistin halkının geleceği ve özgürlüğü konusunda umutlu musunuz?</strong></p><p>Evet umutluyum, şu nedenlerden dolayı:&nbsp;</p><p>İsrail'in sonu yaklaşıyor: On binlerce, özellikle iyi eğitimli İsrailli, tüm bu savaşlar ve hükümetin veya diğer ülkelerdeki iş ortaklarının düşmanca tavırlarından bıkıp, kesin olarak ülkeyi terk etti.</p><p>Tüm kıtalardaki bazı önemli ülkeler İsrail'i ebedi bir savaş çığırtkanı olarak görüyor ve ondan bıkmış durumda.&nbsp;</p><p>Filistinliler “sumud” (direnç, sebat) kavramını iyi bilir; bu da onları güçlü kılar.</p>

İsviçreli siyasetçi Müller: İsrail’in sonu yaklaşırken Filistin güçlü kalıyor

Pusula Swiss, İsviçre’de yaşayan Türk topluluğuna kültür, yaşam, başarı hikâyeleri ve ilham veren portreler sunmaya devam ediyor. Bu sayıda, Türkiye’nin çağdaş mücevher tasarımında uluslararası bir marka hâline gelen TOHUM’un kurucusu, Türk tasarımcı Verda Alaton ile bir araya geldik. 

TOHUM’un evrensel dili

<p>Doğal formlar, kadim semboller ve etnik sanatla kurduğu bağ sayesinde dünya moda sahnesinde fark yaratan Alaton, Cenevre’den dünyaya yayılan ilham dolu bir tasarım yolculuğuna sahip.</p><p>İstanbul’da doğup New York’ta antropoloji ve tribal art üzerine çalışma fırsatı bulan, ardından Batı Africa’dan Asya’ya uzanan seyahatlerinde topladığı kültürel birikimi mücevhere dönüştüren Alaton; bugün Naomi Campbell’dan Leandra Medine’ye, Sharon Stone’dan Gigi Hadid’e kadar pek çok ismin takılarında hayat buluyor. Pusula Swiss olarak hem ilham dolu yolculuğunu hem de TOHUM’un evrensel dilinin ardındaki anlamları kendisinden dinledik.</p><p><strong>Röportaj: Özgür Mumcular</strong></p><p><i><strong>Kişisel Yolculuk &amp; İlham</strong></i></p><ul><li><strong>Verda Hanım öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?</strong></li></ul><p>İstanbul doğumluyum; çok kültürlü, tarihi ve katmanlı muhteşem şehrimiz, dünyaya bakışımı — ve dolayısıyla tasarım estetiğimin temellerini oluşturdu. Gençlik yıllarımda kariyerim kurumsal dünyadaydı; ancak kalbimde hep sanat ve doğayla derin bir bağ vardı. 20’li yaşlarda New York'taki üniversite dönemimde kabile sanatlarına olan tutukumu bir sanat galerisinde çalışarak besledim. Yıllar içinde bu tutkuyu bir yaşam biçimine dönüştürmeye ve paylaşmaya karar verdim. Bugün, markam TOHUM aracılığıyla hem kendimi hem de dünyaya dair estetik ve felsefi bakışımı ifade ediyorum.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d6.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li><strong>TOHUM kelimesinin “tohum” anlamına geldiğini uluslararası alanda çok kişi yeni öğrendi. Sizin için bu kelime ne ifade ediyor ve markanın ruhunu nasıl yansıtıyor?</strong></li></ul><p>TOHUM, aslında hem doğaya, hem de hayata ektiğimiz tüm niyetlerimizi sembolize ediyor. Bir tohum nasıl doğada kendi potansiyelini taşır ve — doğru toprak, su ve ışıkla — benzersiz bir hayata dönüşürse, ben de her bireyin kendi yaşamında benzersiz potansiyeller taşıdığına inanıyorum.&nbsp;</p><p>Markam için TOHUM, “doğadan gelen, saf, tekil, umut dolu ve yaşamın kendisine dair” her şeyi temsil ediyor. Her bir tasarım, bu tohumun bir “filizi” gibi; doğadan gelen malzemeler, kültürel kodlar, kişisel ifade ve özgürlüğün birleşimiyle hayata geçiyor.</p><ul><li><strong>İstanbul’dan New York’a, ardından Cenevre’ye uzanan hayat yolculuğunuz TOHUM’un yaratım sürecini nasıl şekillendirdi?</strong></li></ul><p>İstanbul benim köklerim; mimarisi, tarihi ve çok katmanlı kültür mozaiğiyle büyüdüm. New York’ta etnik sanatlarla tanışmam, bana “küresel bir estetik” ve “gelenek ile çağdaşlığı birleştirme” fikrini verdi. Tutkulu olduğum galerilerde geçirdiğim zaman, farklı kültürlerin sanat ve takı geleneklerinin nasıl bir araya geldiğini gözlemlemek, bana yaratımlarım için ilham oldu. Doğal malzemeler ve cüretli formlar Tohum’un&nbsp; estetik anlayışının temeli.</p><p>Cenevre’ye taşınmam ise bana hem sakinlik hem de uluslararası bir perspektif kazandırdı. Bu coğrafi ve kültürel yolculuklar, TOHUM’un hem Anadolu köklerine saygılı hem de dünya kültürlerinden beslenen, zamansız ve evrensel bir dil kurmasına imkân tanıdı.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d7.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li><strong>Tribal Art’a olan ilginiz çok genç yaşta başlamış. Bu ilginin tasarımlarınız üzerindeki en güçlü etkisi nedir?</strong></li></ul><p>Evet, tribal ve etnik sanatlara olan ilgim, gençlik döneminde New York’taki Afrika sanat galerilerinde calışmaya başlamamla beslendi. O dönemde, gördüğüm parçaların sadece estetik değer değil; aynı zamanda derin kültürel anlamlar taşıdığını fark ettim. Sanat hayatın içinde kullanım eşyalarında hayat buluyor, ritüellerin, doğa ile kurulan iletişimlerin temelinde yer alıyordu. Kabilelerin sembolleri, doğaya bağlı motifleri, bedenle kurulan bağ, insanın en özgün ve temel ifadesini taşıyor.</p><p>Bu görüş bende “Batı dünyasındaki hayatın içinde bu ruhu, bu anlayışı nasıl yaşatabilirim” düşüncesine dönüştü. Tribal Art’ın asaleti, doğayla ve insanla kurduğu simbiyotik ilişki; TOHUM’un estetik anlayışının temelini oluşturuyor. Doğallık, arketipik formlar, ruhun ve bedenin ifadesi… Tüm bunlar tribal sanatın etkisiyle şekillendi.</p><p><i><strong>Markanın Doğuşu &amp; Tasarım Felsefesi</strong></i></p><ul><li><strong>TOHUM’u kurma kararınız nasıl bir dönüm noktasında ortaya çıktı? O ilk prototipleri üretirken neler hayal ediyordunuz?</strong><br><br>TOHUM’u kurma kararım 30’lu yaşlarımın başında şekil aldı. Beslendiğim tüm düşünceler, inandığım değerleri şekle dökme ve bedenle birleştirme dönemi başladı. Kurumsal hayattan ayrılmaya karar verdim ve tüm riskleri ve korkularımla kucaklayarak yeni bir hayata adım attım.&nbsp;</li></ul><p>Hayalim Tohum’ları taşıyan kişilerin özgürleştiklerini ve mutlu olduklarını görmek idi.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d8.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li><strong>Koleksiyonlarınızda sıkça karşımıza çıkan semboller, kabuklar ve kristaller… Bu doğal materyalleri seçerken sizi en çok etkileyen şey nedir?</strong><br><br>Malzeme seçme süreci benim için bir meditasyon. Gerçekten “doğal olan her şey” TOHUM’un temelini oluşturuyor. Kristaller, taşlar, deniz kabukları, ahşap, deri… Doğanın bize armağanı olan tüm bu materyaller tasarımlarımda yer bulabiliyor. Yıllar içinde farklı koleksiyonlarımız ile her doğal malzemeyi değerlendirebildiğimizi söyleyebilirim. Halen tüm kullandığımız taşları, deniz kabuklarını tek tek seçerim. Her birinin verdiği hisse önce kendim bakarım, ondan sonra TOHUM’a dönüştürürüz.&nbsp;</li></ul><p>Bu materyaller sadece görsel olarak değil, dokunsal olarak da ruhumuza değer katıyor: Her biri benzersiz, her biri “tek”. Ayrıca doğanın sadeliği, zarafeti ve özgünlüğü ile bu değerleri takıya taşımak benim için çok kıymetli.&nbsp;</p><ul><li><strong>Sade ama güçlü formlar markanızın imzası haline geldi.&nbsp;Bu estetik dil nasıl oluştu?</strong></li></ul><p>Bana göre takı; kendimizi ifade etme şekli, sözlerle ifade etmediğimiz iç dünyamızı sessizce paylaşma yöntemi. Derin, daha ruhsal bir ifade biçimi. Bu yüzden TOHUM tasarımlarında “az ama derin” anlayışını benimsedim: Yalın, minimalist ama güçlü; doğadan gelen formlar, simetri ve saf çizgiler. Malzemelerin yalın gücü ön planda.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d9.jpg" width="1024" height="576"></figure><p>Bu ifade şekli, taşıyanın karakterini ortaya çıkaran bir araç olmasını sağlıyor. Konuşan eller, dokunan ruhlar” dileğimin özü.</p><p><i><strong>Uluslararası Başarı &amp; Dönüşüm</strong></i></p><ul><li><strong>Concha koleksiyonunun dünya çapında patlama yapması nasıl bir deneyimdi?&nbsp;</strong></li></ul><p>Concha, çoğumuzun çocukluğunda doğayla ilk ilişkilerimizde yer alan deniz kabuklarımız aslında. Organik, doğal ve zamansız. 2017’de altın kaplama kabuk tasarımımızla Concha’yı yeniden yorumladığımızda, bir influencer’ın tasarımımızı paylaşması ile TOHUM yurtdışı platforma taşınıp, yıllar içinde saygıdeğer bir uluslararası markaya dönüştü.&nbsp;Concha ile niyet, doğada yalın, basit olan mucizevi güzelliklere dikkat çekmek ve onları bedenimizde taşımaya değer bulmaktı aslında. Bir deniz kabuğunun prensip olarak bir pırlantadan hiçbir farkı olmadığına inanırım.</p><p>Bu beklenmedik ani yükseliş, hem heyecan vericiydi hem de bir dönüşüm getirdi: Küçük, el yapımı bir atölye markasından, uluslararası sahnede tanınan bir marka haline geçiş. Ancak bu başarı, benim dünyaya bakışımı, markaya olan sorumluluğumu ve tasarıma olan inancımı sarsmadı; tam tersine, derinleştirdi.</p><ul><li><strong>Naomi Campbell, Kelly Rutherford, Leandra Medine gibi isimlerin TOHUM takması markayı nasıl dönüştürdü?</strong></li></ul><p>Bu isimlerin, yani moda dünyasında, popüler kültürde etkili olan kişilerin, TOHUM’u seçmesi markanın kimliğini ve görünürlüğünü geniş kitlelere taşıdı. Bir anda, TOHUM'un yalnızca “etnik / büyük formlarda aksesuarlar” değil; evrensel, çağdaş, global bir takı dili olarak algılanmasına yardımcı oldu.</p><p>Doğa, kültür ve el işçiliği üzerine kurulu, samimi ve estetik, evrensel olarak anlaşılabilir, benimsenebilir. Yıllar içinde TOHUM, kişisel ifadeyi, kimliği ve ruhu süsleyen bir araç hâline geldi.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376da.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li><strong>Global bir marka olurken yaratıcı kimliğinizi koruma konusunda zorlandığınız anlar oldu mu?</strong></li></ul><p>Evet, özellikle Concha’nın başarısından sonra “başarı baskısı”, “talep artışı”, “ölçeklenme” gibi faktörler devreye girdi. Bazıları, neden bu kadar “organik / el işçiliği tarzı” bir koleksiyonu seçtiğimi sorguladı.&nbsp;</p><p>Ancak benim için önemli olan, yaratmış olmak için yaratmak değil, her bir koleksiyonumuzun çıkış değerlerimize sadık kalması. “Özgünlüğü, doğallığı, el işçiliğini, bireyselliği” korumayı seçtim. Kıymetlimiz bu dil. Değerlerimizi koruyabilmek, tabi ki her türlü ticari başarıdan çok daha önemli.</p><p><i><strong>Atölye, Üretim &amp; El İşçiliği</strong></i></p><ul><li><strong>İstanbul’daki ustalarla çalışmanız markanın DNA’sının önemli bir parçası.&nbsp;El işçiliği TOHUM için neden vazgeçilmez?</strong></li></ul><p>El işçiliği, her parçayı özel, “insanın dokunuşu, ruhu ile bir araya gelmiş” bir obje hâline getiriyor. Her taş, her kabuk, her metal yüzey, bir insanın ellerinden geçiyor. Bu, benim için sadece estetik değil; ruhsal, etik ve kültürel bir değer.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376df.jpg" width="1024" height="576"></figure><p>Doğayı, emeği, insanı, gelenekleri bir araya getiren bir sürecin ürünü her bir TOHUM. Bu sayede her parçanın bir hikâyesi oluyor ve takı, yüzeysel bir süs değil, bir ifade, bir kimlik, bir ruh hâline geliyor.</p><ul><li><strong>TOHUM’un Afrika’daki sürdürülebilir tarım projelerine katkıda bulunması çok etkileyici. Bu iş birliği nasıl başladı?</strong><br><br>Afrika’ya olan, uzun yıllara dayanan estetik ve kültürel tutkum, TOHUM’un ilham kaynaklarının her zaman merkezinde oldu. Cuore koleksiyonunu tasarladığım dönemde, bu bağı daha anlamlı bir katkıya dönüştürmek istedim ve bu dönemde Haller Foundation ile tanıştım. Haller’in Afrika’daki sürdürülebilir tarım projeleri, markamızın doğayla uyumlu yaklaşımıyla organik bir şekilde örtüştü. Bu iş birliğiyle birlikte her Cuore “<i>Seeds of Sustainability</i>” projesi aracılığıyla bölgede toprağın, üretimin ve yaşamların yeniden yeşermesine destek oluyor.</li></ul><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dc.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li><strong>Yeni koleksiyonlara başlarken ilk adım genelde nedir?&nbsp;Bir çizim, bir obje, bir seyahat, bir his?</strong><br><br>İlham her zaman canlı; bir seyahat, bir taş, bir kabuk, bir görüntü, bir his… Bazen Afrika’da gördüğüm bir obje, bazen İstanbul’da rastladığım bir form, bazen bir taşın dokusu ya da doğanın bir detayı…Çoğu zaman da bunlara eşlik eden insan doğası. Bu ilhamlar içimde olgunlaşıp, zihnimde formlaşıyor, sonra el işçiliğiyle gerçeğe dönüşüyor.&nbsp;</li></ul><p>Tasarım benim için planlı bir süreç değil; yaşamın, deneyimin, doğanın bir uzantısı…</p><p><i><strong>Cenevre &amp; Gelecek</strong></i></p><ul><li><strong>Cenevre artık sizin yaşam ve çalışma alanınız. Bu şehir tasarımınıza nasıl bir duygu veya yeni perspektif katıyor?</strong><br><br>Cenevre hem sessizliği, hem doğaya ve göle yakınlığı, hem de çok kültürlülüğüyle bana yalnızca huzur vermiyor; aynı zamanda küresel bir perspektif de sunuyor. Bu da TOHUM’un evrensel ruhuyla çok uyumlu.&nbsp;</li></ul><p>Doğayla iç içe bir yaşam; ama dünyanın merkezlerine erişim. Uluslarası toplum kuruluşlarının merkezi küçük bir şehirde onlarca kültürün bir arada yaşamasını sağlıyor. Bu denge benim için ideal; hem içsel hem dışsal ilham için verimli bir zemin.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dd.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li><strong>TOHUM’un geleceğinde neler var? Yeni koleksiyonlar, yeni ülkeler veya yeni bir yaratıcı yön?</strong></li></ul><p>TOHUM’un dili, sürekli evrim halinde. Yeni koleksiyonlarla, belki aksesuar dışındaki objelerle, tasarım sınırlarını genişletmek istiyorum. Çünkü doğa, kültür, malzeme ve form sınır tanımaz.&nbsp;</p><p>Aynı zamanda, bireysellik ve el işçiliğini koruyarak; global bir ölçekte ama <i>ruhu kaybetmeden</i> büyümek en büyük isteğim. Her bir TOHUM parçasının bir “<i>tohum</i>” olarak kalması, yeni güzellikleri, yeni hikâyeleri ve yeni bağları yeşertmesi…</p>