Mustafa

ABD’nin İran’daki stratejik bir köprüye düzenlediği saldırı, savaşın seyrini değiştirebilecek bir adım olarak değerlendiriliyor. Altyapının hedef alınması, çatışmanın artık daha geniş bir boyuta taşındığını gösteriyor.

ABD-İran Gerilimi

ABD ordusu, İran’da Tahran ile Karaj’ı birbirine bağlayan stratejik bir köprüyü hedef aldı. Saldırının, İran’ın askeri lojistik hatlarını kesmek amacıyla gerçekleştirildiği açıklandı.İranlı yetkililer, saldırıda can kayıpları ve çok sayıda yaralı olduğunu duyururken, bazı saldırıların kurtarma çalışmaları sırasında gerçekleştiği iddia edildi. Bu durum uluslararası hukuk açısından tartışmalara yol açtı.ABD Başkanı Donald Trump ise yaptığı açıklamada İran’a yönelik operasyonların devam edebileceğini belirtti. Uzmanlar, altyapının hedef alınmasının savaşın daha sert bir aşamaya geçtiğini gösterdiğini ifade ediyor.

ABD İran’daki Kritik Köprüyü Vurdu: Gerilim Daha da Tırmandı

İsviçre’de bir hükümet üyesinin suç duyurusunda bulunması nadir görülen bir durum olarak dikkat çekti. Maliye Bakanı Karin Keller-Sutter, hakkında yapılan cinsiyetçi hakaretler nedeniyle “bilinmeyen kişiler” hakkında suç duyurusunda bulundu.

Bakan'dan suç duyurusu

İsviçre’de bir hükümet üyesinin suç duyurusunda bulunması nadir görülen bir durum olarak dikkat çekti. Maliye Bakanı Karin Keller-Sutter, hakkında yapılan cinsiyetçi hakaretler nedeniyle “bilinmeyen kişiler” hakkında suç duyurusunda bulundu.Olayın merkezinde sosyal medya platformu X’te yaşanan bir etkileşim bulunuyor. Bir kullanıcı, yapay zekâ sohbet botu Grok’a Keller-Sutter’a yönelik aşağılayıcı ifadeler üretmesi için talimat verdi. Chatbot’un bu isteği yerine getirmesi üzerine konu yargıya taşındı.Bakanın sözcüsü Pascal Hollenstein, bunun siyasi eleştiri ya da ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemeyeceğini belirterek, “Bu açıkça bir kadını hedef alan aşağılayıcı bir saldırıdır. Böyle bir kadın düşmanlığı normal kabul edilemez,” açıklamasında bulundu. Hollenstein’a göre Keller-Sutter’ın bu adımı, yalnızca kişisel bir tepki değil, aynı zamanda ilkesel bir duruş anlamı taşıyor.Uzmanlara göre bu vakayı özel kılan bir diğer unsur ise, hakaretin yapay zekâ aracılığıyla gerçekleştirilmiş olması. Bu tür dijital suçlara ilişkin hukuki süreçler henüz yeni ve emsal kararlar oldukça sınırlı. Soruşturmanın odağında, chatbot’a bu talimatı veren 75 yaşındaki bir kişi bulunurken, platformun veya yapay zekâ sisteminin sorumluluğu da tartışma konusu olabilir. Bu bağlamda, Grok’un arkasındaki isim olan Elon Musk da dolaylı olarak gündeme geliyor.İsviçre’de hükümet üyelerinin tehdit veya hakaretlere maruz kalması nadir değil; ancak bu tür olaylar çoğu zaman kamuoyuna yansımıyor. Bu olayın erken aşamada duyurulmasının, hakaretin herkese açık bir platformda gerçekleşmiş olmasıyla bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.Benzer vakalar geçmişte de yaşandı. Örneğin eski Federal Konsey üyesi Alain Berset, 2019 yılında kendisini şantajla tehdit eden bir kişiye karşı hukuki yollara başvurmuştu.Son gelişme, özellikle yapay zekâ destekli içeriklerin hukuki sorumluluğu ve dijital ortamda nefret söylemiyle mücadele konularını yeniden gündeme taşıdı.

Sosyal medyadaki hakaret yargıya taşındı

İsviçre’de uluslararası suç soruşturmalarında kritik rol oynayan adli yardımlaşma sistemi, uzun süren prosedürler nedeniyle tartışma konusu oldu. Federal Savcı Stephan Blättler, mevcut sistemin özellikle terör ve organize suç davalarında süreci yavaşlattığını ve soruşturmaları tehlikeye attığını söyledi.

Adalet sistemi baskı altında

Uluslararası adli yardımlaşma sayesinde İsviçreli yetkililer, yabancı ülkeler adına arama yapabiliyor, şüphelileri sorgulayabiliyor veya banka hesaplarını dondurabiliyor. Ancak İsviçre’de bu süreçlere karşı mahkemeye itiraz edilebilmesi, işlemleri aylarca uzatabiliyor.Blättler’e göre en büyük sorunlardan biri de bu gecikmelerin davaların gizliliğini zedelemesi. İsviçre’de adli yardımlaşma kararları kamuya açık olduğu için, yabancı ülkelerde yürütülen soruşturmalar istemeden ortaya çıkabiliyor. Bu durum, devam eden davaların zarar görmesine yol açabiliyor.Federal savcı, diğer ülkelerle karşılaştırıldığında İsviçre’nin çok daha yavaş kaldığını belirtiyor. Bazı ülkelerin taleplere saatler veya günler içinde yanıt verdiğini ifade eden Blättler, İsviçre’de ise itiraz süreçleri nedeniyle bunun aylar sürebildiğini vurguladı.Bu durumun uzun vadede ciddi sonuçları olabileceği belirtiliyor. Blättler’e göre yabancı savcılıklar, sürecin yavaşlığı nedeniyle İsviçre’ye daha az başvuru yapabilir. Bu da İsviçre’nin uluslararası soruşturmalardan dışlanmasına yol açabilir.Federal savcı, çözüm olarak verilerin mahkeme kararı beklenmeden paylaşılabilmesini öneriyor. Bu modele göre, mahkemeler daha sonra bu kararları inceleyip gerekirse iptal edebilecek.Ancak bu öneri siyasi tartışma yaratmış durumda. Philipp Bregy, savunma haklarının zayıflayabileceği gerekçesiyle bu değişikliğe karşı çıkıyor. Bregy’ye göre mevcut sistem yavaş olsa da hukuki açıdan sağlam ve birey haklarını koruyor.Parlamentoda da konu gündeme taşındı. Marianne Binder, artan güvenlik tehditleri karşısında yasal düzenlemelerin gözden geçirilmesi gerektiğini savundu.Tartışma, İsviçre’nin iki hassas denge arasında kaldığını gösteriyor: bir yanda hızlı ve etkili uluslararası işbirliği, diğer yanda bireysel hakların korunması. Önümüzdeki dönemde bu konuda yeni yasal adımların atılıp atılmayacağı merak konusu.

Federal savcıdan uyarı: Soruşturmalarda sistem çok yavaş

İsviçre’de demografik yapı tarihinde ilk kez önemli bir eşiği aştı. Bundesamt für Statistik tarafından açıklanan verilere göre, 2025 yılı sonunda ülkede 65 yaş ve üzerindeki nüfus, 20 yaş altı nüfusu geçti.

Doğumlar azalıyor

Resmi istatistiklere göre İsviçre’nin toplam nüfusu yıl sonunda 9,1 milyona ulaştı. Bu, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık 73 bin kişilik (%0,8) artış anlamına geliyor. Ancak nüfus artışı sürse de büyüme hızında bir miktar yavaşlama dikkat çekti.Veriler, yaş dağılımındaki değişimi net şekilde ortaya koyuyor. 65 yaş ve üzerindeki nüfus 1 milyon 811 bin kişi olurken, 20 yaş altındaki nüfus 1 milyon 802 bin kişi olarak kaydedildi. Böylece yaşlı nüfus ilk kez genç nüfusu geride bıraktı.Uzmanlara göre bu değişimde en önemli faktörlerden biri doğum oranlarının düşmesi. 2025 yılında doğum sayısı 78 binin altına inerken, son dört yıldır doğumların sürekli azaldığı belirtiliyor. Öte yandan yaşam süresinin uzaması da yaşlı nüfusun artmasına katkı sağlıyor. Ortalama yaşam süresi kadınlarda 86,3 yıl, erkeklerde ise 82,7 yıl olarak hesaplandı.Nüfus artışı ülke genelinde devam ederken, kantonlar arasında farklılıklar gözlendi. En yüksek artış Schaffhausen, Basel-Stadt ve Valais kantonlarında kaydedilirken; Glarus, Ticino, Bern, Jura ve Neuchâtel kantonlarında artış daha sınırlı kaldı.Ortaya çıkan tablo, İsviçre’nin giderek yaşlanan bir toplum haline geldiğini bir kez daha ortaya koyarken, bu durumun emeklilik sistemi, sağlık hizmetleri ve iş gücü piyasası üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.&nbsp;

İsviçre’de genç nüfus geriliyor, yaşlı nüfus artıyor

İsviçre’de nükleer silahların tamamen yasaklanmasını öngören halk girişimi siyasi tartışmaları yeniden alevlendirdi. Federal hükümet Bundesrat, söz konusu girişimin reddedilmesini tavsiye etti.

Tartışmalı tavsiye

Hükümete göre İsviçre’nin Atomwaffenverbotsvertrag (nükleer silahların yasaklanması anlaşması) kapsamına katılması pratikten çok sembolik bir adım olacak. Yetkililer, bu anlaşmanın Batılı ülkeler ve nükleer güçler tarafından desteklenmemesinin etkisini sınırladığını savunuyor.Ayrıca hükümet, böyle bir adımın İsviçre’nin güvenliğini zayıflatabileceğini düşünüyor. Çünkü ülkenin en önemli güvenlik ortaklarının büyük bölümü bu anlaşmayı reddediyor ve hiçbir nükleer güç bu sözleşmeye taraf değil.Bu nedenle Federal Konsey, halk girişimini yalnızca reddetmekle kalmayıp herhangi bir karşı öneri (alternatif yasa değişikliği) sunmama kararı aldı.Girişim, Aralık 2025’te sol partiler ve sivil toplum kuruluşlarından oluşan bir ittifak tarafından başlatıldı. Amaç, İsviçre’nin Birleşmiş Milletler çatısı altında hazırlanan nükleer silah yasağı anlaşmasına katılımını anayasal bir zorunluluk haline getirmek.Söz konusu anlaşma 2017 yılında müzakere edilmiş ve 2021’de yürürlüğe girmişti. Bugüne kadar yaklaşık 70’ten fazla ülke anlaşmaya katıldı. Ancak nükleer silaha sahip ülkeler ve onların müttefikleri anlaşmanın dışında kalmaya devam ediyor.Girişimi destekleyenler ise İsviçre’nin insani sorumluluğuna dikkat çekiyor. Onlara göre ülke, tarafsızlık ve barış politikasıyla uyumlu şekilde nükleer silahların tamamen yasaklanmasını desteklemeli.Kamuoyu yoklamaları da dikkat çekici. 2025 sonunda yapılan bir ankete göre İsviçre halkının yaklaşık yüzde 70’i bu anlaşmaya katılımı destekliyor.Önümüzdeki süreçte İsviçre Parlamentosu’nun konuyu ele alması ve ardından halk oylamasına gidilmesi bekleniyor. Tartışmanın merkezinde ise yine klasik soru yer alıyor: İlkesel duruş mu, yoksa güvenlik çıkarları mı?

İsviçre hükümeti “nükleer silah yasağı” girişimine karşı

İsviçre turizminde alarm! Ortadoğu’daki savaşın etkileri sadece enerji piyasalarında değil, turizm sektöründe de hissedilmeye başladı. 

Turizm geriledi

Özellikle Asyalı ve Körfez ülkelerinden gelen turistlere bağımlı olan İsviçre’nin Berner Oberland bölgesi, uçuşların azalması ve maliyetlerin artması nedeniyle ciddi kayıplar yaşamaya başladı.İsviçre’nin en popüler turistik bölgelerinden biri olan Berner Oberland, her yıl Çin, Hindistan, Singapur ve Körfez ülkelerinden gelen ziyaretçileri ağırlıyordu. Ancak İran savaşı sonrası hava trafiğindeki aksaklıklar ve yükselen bilet fiyatları, bu turist akışını önemli ölçüde sekteye uğrattı.Bölgedeki otel işletmecileri özellikle bahar ayları için endişeli. Grindelwald’daki otel sahipleri, normalde yoğun geçen nisan ve mayıs aylarında rezervasyonların ciddi şekilde azaldığını belirtiyor. Bazı turistlerin seyahatlerini tamamen iptal ettiği, bazılarının ise ileri bir tarihe ertelediği ifade ediliyor. Sektör temsilcilerine göre savaş yaz sezonuna sarkarsa, kayıplar çok daha büyük olabilir.Turizmin önemli merkezlerinden Interlaken’de de benzer bir tablo görülüyor. Özellikle Çin ve Hindistan’dan gelen grup turlarında düşüş yaşanırken, bireysel turistlerin daha çok son dakika rezervasyonlarına yöneldiği belirtiliyor. Mart ayında kayıpların yüzde 10’a kadar ulaştığı ifade ediliyor.Buna rağmen sektör tamamen karamsar değil. Turizm yetkilileri, oluşan boşluğun kısmen başka pazarlardan gelen turistlerle doldurulabileceğini düşünüyor. Özellikle ABD, Güney Amerika ve Avustralya’dan gelen ziyaretçilerin artması, kayıpları dengeleyebilir.Jungfraujoch ve çevresindeki dağ turizmi işletmeleri de benzer şekilde Asya pazarındaki zayıflamayı hissediyor. Hindistan ve Güneydoğu Asya’dan gelen ziyaretçilerin Avrupa’ya ulaşmakta zorlandığı belirtilirken, işletmeler şimdiden maliyetleri gözden geçirmeye başladı. Ancak şu aşamada personel çıkarma planı olmadığı, daha çok yeni işe alımların yavaşlatılmasının gündemde olduğu ifade ediliyor.Turizm uzmanlarına göre sektör son yıllarda daha dayanıklı hale geldi. Pandemi sonrası dönemde, Asya merkezli büyümenin yerini kısmen Amerika kıtasından gelen turistler aldı. Bu çeşitlenme, mevcut krizin etkilerini bir miktar hafifletiyor.Yine de genel tablo belirsizliğini koruyor. Savaşın süresi ve bölgedeki gerilimin seyri, İsviçre turizminin kaderini doğrudan etkileyecek. Eğer kriz uzarsa, özellikle yaz sezonunda kayıpların çok daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.

İran savaşı turizmi vurdu: İsviçre’de rezervasyonlar düştü

İsviçre’de posta hizmetleri dijitalleşmede yeni bir adım attı. 1 Nisan itibarıyla “dijital mektup” uygulaması devreye giriyor. Bu sistemle mektuplar artık hem fiziksel hem de dijital olarak gönderilebilecek ve alıcı, nasıl teslim almak istediğini kendisi seçecek.

Posta hizmetlerinde devrim

Dijital mektup, aslında klasik mektubun elektronik versiyonu. Ancak e-postadan farklı olarak daha güvenli bir altyapıya sahip. Tüm adresler doğrulanmış durumda ve gönderiler zaman damgası ile kayıt altına alınıyor. Ayrıca elektronik mühür sayesinde iletilen içeriğin değiştirilmediği garanti ediliyor. Bu da özellikle hassas belgeler için önemli bir avantaj sağlıyor.Sistemi kullanabilmek için alıcıların Posta uygulamasına kayıt olması gerekiyor. Bu uygulama hem akıllı telefonlardan hem de bilgisayardan erişilebiliyor. Şu anda 1,2 milyon adres doğrulanmış durumda ve yaklaşık yarım milyon kişi dijital posta almayı kabul etmiş.Gönderim süreci oldukça basit işliyor. Gönderen kişi yalnızca alıcının posta adresini giriyor. Posta servisi, mektubu dijital olarak iletebiliyor ya da alıcının tercihine göre fiziksel olarak basıp teslim ediyor. Yani sistem, dijital ve geleneksel posta arasında köprü görevi görüyor.Maliyet tarafında ise alıcılar için hizmet ücretsiz. Gönderenler için dijital mektup ücreti 40 rappen olarak belirlenmiş. Eğer alıcı fiziksel teslimat isterse, baskı ve dağıtım için ek ücret alınıyor.Akıllı telefonu olmayan kullanıcılar da sistem dışında kalmıyor. Bilgisayar üzerinden erişim mümkün. Ayrıca dijital hizmeti kullanmak istemeyenler, mektuplarını her zamanki gibi posta kutularında almaya devam edebiliyor.Tüm postalarını dijital almak isteyenler için ise abonelik modeli sunuluyor. Aylık ücret karşılığında gelen tüm mektuplar taranarak dijital ortama aktarılıyor.Bu yeni sistem, İsviçre’de posta hizmetlerinin dijital dönüşümünde önemli bir adım olarak görülüyor. Amaç, hem güvenliği artırmak hem de kullanıcıların değişen iletişim alışkanlıklarına uyum sağlamak.

İsviçre’de “Dijital mektup” dönemi başladı: Sistem nasıl çalışıyor?

İsviçre’de yaşlı sürücülerin trafikteki güvenliği yeniden gündemde. Sedrun’da yaşanan trajik kazada 87 yaşındaki bir sürücünün aracı bir öğrenci grubuna çarpması sonucu bir öğretmen hayatını kaybetti, üç çocuk yaralandı. 

Ölümcül kaza sonrası tartışma

Kazanın ardından, yaşlı sürücüler için kontrollerin sıklaştırılması gerekip gerekmediği tartışılıyor.Mevcut kurallara göre İsviçre’de sürücüler 75 yaşından itibaren düzenli sağlık kontrolüne giriyor. Bu kontrollerde görme, refleks ve genel sağlık durumu değerlendiriliyor ve iki yılda bir tekrarlanıyor. Ancak bazı uzmanlara göre bu süre özellikle ileri yaşlar için fazla uzun olabilir.Pro Senectute yetkilileri, özellikle 80 yaş üzerindeki bireylerde sürüş yetisinin belirgin şekilde azaldığını vurguluyor. Bu nedenle yaş ve sağlık durumuna bağlı olarak yıllık kontrollerin devreye alınabileceğini öneriyorlar. Gerekirse bu sürece pratik sürüş testlerinin de eklenmesi gündemde.Resmi veriler de bu görüşü destekliyor. İstatistiklere göre 80 yaş üzerindeki sürücüler, kat edilen kilometre başına en fazla kazaya karışan grup. Bu durum, daha sık ve kapsamlı denetim çağrılarını güçlendiriyor.Ancak herkes bu öneriye katılmıyor. Yaşlıları temsil eden Vasos gibi kuruluşlar, mevcut sistemin yeterli olduğunu savunuyor. Onlara göre birçok yaşlı sürücü zaten kendi durumunun farkında ve gerektiğinde gönüllü olarak araç kullanmayı bırakıyor. Ayrıca ehliyetin kaybedilmesi, yaşlı bireyler için bağımsızlık ve özgürlük kaybı anlamına geliyor.Tartışmanın bir diğer boyutu da sağlık kontrollerinin kim tarafından yapıldığı. Kontrollerin çoğu zaman kişinin kendi aile doktoru tarafından gerçekleştirilmesi, tarafsızlık konusunda soru işaretleri doğuruyor. Schweizer Hausärzteverband ise testlerin standart olduğunu ve şüpheli durumlarda hastaların bağımsız merkezlere yönlendirildiğini belirtiyor.Uzmanlar ayrıca, sadece testlerin artırılmasının yeterli olmayabileceğini ifade ediyor. TCS gibi kurumlar, yaşlı sürücülerin trafikte daha dikkatli davranmalarının da önemli olduğunu vurguluyor. Yoğun saatlerden kaçınmak veya sadece iyi hissedilen zamanlarda araç kullanmak gibi basit önlemler bile riskleri azaltabiliyor.Genel olarak tartışma iki noktada yoğunlaşıyor: güvenlik mi yoksa bireysel özgürlük mü? İsviçre’de bu dengeyi nasıl kurmak gerektiği önümüzdeki dönemde siyasi ve toplumsal tartışmaların merkezinde olmaya devam edecek.

İsviçre’de 80 yaş üstü sürücüler için yeni düzenleme mi geliyor?

İsviçre’de okullarda akıllı telefon kullanımı giderek daha sıkı kurallarla sınırlandırılıyor. Birçok kanton, öğrencilerin ders sırasında değil, teneffüslerde ve okul alanında da telefon kullanmasını yasaklamaya başladı.

Okullarda yeni dönem

Ancak bu sert adımların arkasında geniş bir toplumsal destek olsa da, sınıfta her gün öğrencilerle çalışan öğretmenler aynı fikirde değil.<h3>Telefon artık çocukların hayatının parçası</h3>Araştırmalar, İsviçre’de çocukların çok küçük yaşta telefonla tanıştığını ortaya koyuyor. Okula başlayan çocukların yaklaşık beşte biri zaten kendi telefonuna sahip. İlkokulun sonunda bu oran yüzde 80’e, ortaokulda ise neredeyse yüzde 100’e ulaşıyor.Bu tablo, telefonun artık gençlerin günlük yaşamının vazgeçilmez bir parçası olduğunu gösteriyor. Tartışma da tam bu noktada başlıyor: Telefon okuldan tamamen çıkarılmalı mı, yoksa kontrollü mü kullanılmalı?<h3>Kantonlara göre değişen uygulamalar</h3>İsviçre’de eğitim sistemi kantonlara bağlı olduğu için ülke genelinde tek bir kural yok. Ancak genel eğilim net: telefonların okuldan tamamen uzaklaştırılması.Ticino kantonu, 2026 itibarıyla yasağı tüm zorunlu eğitim kademelerine genişletirken; Nidwalden, Aargau ve Wallis gibi kantonlar da dersler, teneffüsler ve okul etkinlikleri dahil olmak üzere özel elektronik cihazların kullanımını yasakladı. Daha eski bir örnek olan Vaud kantonunda ise benzer uygulama 2019’dan beri yürürlükte.Yasaklara yalnızca ders amaçlı kullanım ya da sağlık gerekçeleri gibi istisnai durumlarda izin veriliyor.<h3>Toplum destekliyor ama öğretmenler temkinli</h3>Yapılan anketlerde halkın yüzde 80’den fazlası telefon yasağını destekliyor. Bu destek, özellikle gençlerde artan dikkat dağınıklığı, aşırı kullanım ve sosyal ilişkilerde zayıflama endişesine dayanıyor.Ancak öğretmenler cephesinde tablo daha karmaşık. İsviçre Öğretmenler Birliği, genel ve katı yasakların doğru çözüm olmadığını savunuyor. Onlara göre öğrencilerle birlikte belirlenen kurallar daha etkili sonuç veriyor.<h3>Yasaklar yeni sorunlar da doğuruyor</h3>Telefonların tamamen kaldırılması, günlük yaşamda bazı pratik sorunları da beraberinde getirdi. Öğrenciler artık otobüs saatlerine bakmak ya da ödeme yapmak gibi basit ihtiyaçlar için bile zorlanabiliyor. Örneğin Aargau’da bir okul kantini, dijital ödeme sistemi Twint’i kaldırmak zorunda kaldı ve sadece nakit kabul etmeye başladı.<h3>“Sorun cihaz değil, sistem”</h3>Bazı eğitim uzmanları ise tartışmayı daha derin bir noktaya taşıyor. Onlara göre sorun telefon değil, sosyal medya platformlarının bağımlılık yaratan yapısı. Sürekli içerik akışı, algoritmalar ve “beğeni” mekanizmaları gençleri ekrana bağlıyor.Aynı zamanda akıllı telefonlar, eğitimde köklü bir değişimi de temsil ediyor. Öğrenciler artık bilgiye anında ulaşabildiği için, öğretmenin sınıftaki rolü de dönüşüyor.<h3>Yasak işe yarıyor mu?</h3>Yasak uygulayan kantonlardan gelen ilk geri bildirimler kısmen olumlu. Öğrencilerin teneffüslerde daha fazla yüz yüze iletişim kurduğu gözlemleniyor. Ancak uzmanlara göre tek başına yasak yeterli değil.Telefon kullanımının, alkol ve tütün gibi bağımlılık riski taşıdığı vurgulanıyor. Bu yüzden çözümün sadece yasak değil; eğitim, bilinçlendirme ve düzenli değerlendirme ile desteklenmesi gerektiği ifade ediliyor.Sonuç olarak İsviçre’de okullarda telefon tartışması henüz bitmiş değil. Yasak mı, denge mi? Sorunun cevabı hâlâ aranıyor.

İsviçre’de okullarda telefon yasağı yayılıyor

Dünya genelinde milyonlarca aileyi endişelendiren bebek maması krizi, gıda güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi. 

60 ülkede alarm

Aralarında Nestlé, Danone ve Lactalis gibi dev markaların da bulunduğu ürünlerde tespit edilen Cereulid adlı toksin, onlarca ülkede geniş çaplı geri çağırmalara yol açtı.<h3>60 ülkeyi etkileyen kriz</h3>Yetkililere göre yaklaşık 60 ülkede satılan ürünler geri çağrıldı. Avrupa’da en az 100 bebekte zehirlenme belirtileri görülürken, İsviçre’de bu sayı 36’ya kadar çıktı. Bazı vakalarda hastane tedavisi gerektiği bildirildi.Sorunun kaynağı ise, bebek mamalarında yaygın olarak kullanılan bir katkı maddesi: ARA (Arachidonic Acid) yağı.Bu yağın üretiminde kullanılan bir bileşende, bakterilerin ürettiği Cereulid toksini tespit edildi. Toksin; kusma, mide krampları ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.<h3>Amaç: Anne sütüne benzetmek</h3>Modern bebek mamaları, içerik olarak anne sütüne mümkün olduğunca yaklaşacak şekilde geliştiriliyor. Bu nedenle üreticiler, doğal olarak anne sütünde bulunan bazı yağ asitlerini sonradan ekliyor.Bunlardan biri olan ARA, bebeklerin beyin gelişimi için kritik bir bileşen olarak görülüyor ve genellikle DHA ile birlikte kullanılıyor.Ancak uzmanlara göre sorun tam da burada başlıyor: Ürün ne kadar karmaşık hale gelirse, tedarik zinciri de o kadar riskli hale geliyor.<h3>Karmaşık üretim = daha fazla risk mi?</h3>Uzmanlar, katkı maddelerinin tek başına sorun olmadığını vurguluyor. ARA gibi bileşenler 25 yıldan uzun süredir kullanılıyor ve bugüne kadar ciddi bir sorun yaşanmamıştı.Ancak küresel üretim ağlarının genişlemesiyle birlikte, farklı ülkelerden gelen ham maddelerin kontrolü zorlaşıyor. Bu da hata veya kontaminasyon riskini artırıyor.Yani mesele sadece içerik değil; o içeriğin nerede, nasıl ve kim tarafından üretildiği.<h3>Şirketler ve soruşturma süreci</h3>Fransa’da savcılık, aralarında büyük üreticilerin de bulunduğu şirketler hakkında soruşturma başlattı. Suçlama ise oldukça ağır: “Tüketiciyi sağlık açısından riskli ürünler konusunda yanıltmak.”Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) da hızlı bir şekilde yeni güvenlik sınırları belirledi. Aynı zamanda Çin ve uluslararası kuruluşlar, üreticilere yönelik denetimleri sıkılaştırma kararı aldı.<h3>Sistem çalışıyor mu, çöktü mü?</h3>Tüm bu gelişmelere rağmen bazı uzmanlar, sistemin tamamen başarısız olduğunu düşünmüyor. Aksine, bu tür olayların nadir görülmesi ve hızlı şekilde ortaya çıkarılması, kontrol mekanizmalarının işlediğini gösteriyor.Ancak kriz önemli bir gerçeği gözler önüne serdi: Bebek mamaları ne kadar “anne sütüne yakın” hale getirilmeye çalışılırsa, üretim süreçleri de o kadar hassas ve kırılgan hale geliyor.<h3>Aileler ne yapmalı?</h3>Uzmanlar panik yapılmaması gerektiğini vurguluyor. Geri çağırmaların amacı zaten riskli ürünleri piyasadan çekmek. Ancak ebeveynlerin:<ul><li>Ürün duyurularını takip etmesi</li><li>Geri çağrılan partileri kontrol etmesi</li><li>Şüpheli durumlarda doktora başvurması öneriliyor.</li></ul>Sonuç olarak bu kriz, sadece bir gıda güvenliği sorunu değil. Aynı zamanda modern gıda üretiminin sınırlarını sorgulatan bir uyarı: “Daha iyisi” her zaman daha güvenli olmayabilir.

Bebek mamalarında zehirli madde tespit edildi

İsviçre’de enerji politikası yeniden kritik bir dönemece giriyor. Enerji şirketi Axpo’nun yayımladığı yeni rapor, olası bir nükleer santral projesinin daha en başında ciddi mali ve siyasi riskler taşıdığını ortaya koydu. 

Nükleer yatırımda büyük belirsizlik

<h3>Daha başlamadan 100 milyon frank</h3>Rapora göre, yeni bir nükleer santralin yalnızca planlama aşaması bile yaklaşık 100 milyon İsviçre frangına mal oluyor. Üstelik bu süreç 7 ila 10 yıl sürebilir. Ancak bu yatırımın sonunda santralin gerçekten inşa edileceğinin hiçbir garantisi yok.Çünkü İsviçre’de nükleer enerji gibi büyük projeler doğrudan halk oylamasına sunuluyor. Eğer seçmenler projeye “hayır” derse, yapılan tüm harcamalar boşa gidebilir.<h3>Axpo’dan açık mesaj: Devlet olmadan olmaz</h3>Bu belirsizlik nedeniyle Axpo, özel sektörün tek başına bu riski üstlenemeyeceğini savunuyor. Şirket, daha planlama aşamasında bile devletin finansal güvence sağlaması gerektiğini belirtiyor.Öneriler arasında:<ul><li>Devletin projeye doğrudan ortak olması</li><li>Risklerin kamu tarafından paylaşılması</li><li>Planlama sürecinin kamu güvencesi altında yürütülmesi</li></ul>gibi seçenekler bulunuyor.<h3>Siyasette sert ayrışma</h3>Bu öneri siyasette büyük tartışma yarattı.Nükleer enerjiyi destekleyen kesimler, devlet desteğinin kaçınılmaz olduğunu savunuyor. Onlara göre hiçbir enerji yatırımı zaten kamu katkısı olmadan gerçekleşmiyor ve uzun vadede nükleer enerji ekonomik olarak avantajlı olabilir.Buna karşı çıkanlar ise farklı düşünüyor. Eleştirmenlere göre devletin devreye girmesi, yüksek riskli bir projenin yükünü vergi mükelleflerine devretmek anlamına geliyor. Ayrıca bu durum, nükleer enerjinin ekonomik olarak ne kadar riskli olduğunun da bir göstergesi olarak yorumlanıyor.<h3>Kritik karar kapıda</h3>İsviçre’de önümüzdeki dönemde nükleer enerjiye dönüş konusunda bir referandum yapılması bekleniyor. Bu oylama, ülkenin enerji geleceğini doğrudan belirleyecek.Sonuç olarak tablo net: Nükleer enerji geri dönebilir, ama bedeli ve riski büyük. Devletin bu yükü üstlenip üstlenmeyeceği ise siyasi mücadelenin en sıcak başlıklarından biri olmaya devam edecek.

Devlet, özel şirketlerin nükleer risklerini üstlenmeli mi?

İsviçre’de konut bulmak giderek zorlaşıyor. Ülke genelinde boş konut oranı sadece yüzde 1 seviyesine gerilerken, özellikle Zürih’te durum daha da kritik: 2025 verilerine göre her 1000 konuttan yalnızca biri boş.

Konut krizi

Artan nüfus, yüksek talep ve sınırlı arz, kiraları yukarı çekerken siyaseti de harekete geçirdi. Zürih kantonunda konut krizine çözüm arayan üç farklı yaklaşım oylanmaya hazırlanıyor. Ancak hangi yöntemin etkili olacağı konusunda görüşler keskin şekilde ayrılıyor.<h3>Devlet müdahalesi mi, piyasa çözümü mü?</h3>Sol partiler ve kiracı dernekleri, çözümü daha güçlü devlet müdahalesinde görüyor. Öneriler arasında kiracıların korunması, renovasyon nedeniyle toplu tahliyelerin sınırlandırılması ve kamu destekli konut projeleri yer alıyor. Amaç, mevcut kiracıların yerinden edilmesini önlemek ve fiyat artışlarını kontrol altına almak.Buna karşılık merkez ve sağ kesim, sorunun temelinde arz eksikliği olduğunu savunuyor. Onlara göre çözüm, daha fazla konut inşa etmek ve bürokrasiyi azaltmak. İnşaat izinlerinin kolaylaştırılması ve özel sektörün teşvik edilmesi gerektiği belirtiliyor.<h3>En büyük tartışma: “Leerkündigung”</h3>En çok tartışılan konulardan biri ise “leerkündigung” yani renovasyon bahanesiyle tüm kiracıların çıkarılması. Kiracı örgütleri bunun spekülatif kazanç için kullanıldığını savunurken, karşıt görüştekiler aşırı korumanın piyasayı kilitleyeceğini düşünüyor.Eleştirmenlere göre mevcut kiracılar korunursa, yeni kiracıların piyasaya girmesi daha da zorlaşabilir. Bu da konut hareketliliğini azaltarak krizi derinleştirebilir.<h3>Ortak nokta: Daha fazla konut şart</h3>Farklı görüşlere rağmen tarafların uzlaştığı bir nokta var: Sadece yeni konut inşa etmek tek başına çözüm değil, ama vazgeçilmez bir parça.Bu kapsamda kooperatif konut projeleri öne çıkıyor. Federal düzeyde de bu tür projelere destek artıyor; devlet, uygun fiyatlı konut üretimini teşvik etmek için kredi ve fon mekanizmalarını güçlendiriyor.Sonuç olarak İsviçre’de konut krizi çok boyutlu bir sorun: Hem daha fazla konut üretmek hem de kiracıları korumak gerekiyor. Bu dengeyi kurmak ise siyasetin önündeki en zor sınavlardan biri olmaya devam ediyor.

Zürih’te ev bulmak imkânsız mı oluyor?

İsviçre’de güvenlik politikaları yeniden gündemin üst sıralarına çıktı. “Die Mitte” partisinin Zug’daki delegeler toplantısında konuşan Savunma Bakanı Martin Pfister, küresel gerilimlerin arttığı bir dönemde ülkenin savunma kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Güvenlik ve istikrar

Pfister, özellikle Avrupa’daki savaşlar ve artan jeopolitik riskler nedeniyle İsviçre’nin askeri hazırlığını hızla artırması gerektiğini söyledi. Güvenliğin, refah ve demokrasinin temel şartı olduğunu belirten Pfister, mevcut savunma kapasitesinde ciddi eksikler bulunduğuna dikkat çekti.Bu kapsamda dikkat çeken bir öneri de geldi: Pfister, ordu yatırımlarını finanse etmek için katma değer vergisinin (KDV) 10 yıl süreyle yüzde 0,8 artırılmasını savundu. Bu artışın, İsviçre’nin savunma altyapısını güçlendirmek için gerekli kaynakları sağlayacağını ifade etti.Pfister, Finlandiya ve Polonya’ya yaptığı ziyaretleri örnek göstererek, bu ülkelerin savunma alanında hızlı adımlar attığını ve İsviçre’nin de benzer bir ciddiyetle hareket etmesi gerektiğini dile getirdi.Toplantıda sadece güvenlik değil, siyasi yönelim de tartışıldı. Parti Başkanı Philipp Matthias Bregy, “merkez siyasetin” önemine vurgu yaparak, partinin ne sağa ne sola yaslanmadan kendi yolunu çizmesi gerektiğini söyledi. Bregy’ye göre hedef, daha fazla değil daha kaliteli büyüme.Ayrıca parti, evli çiftlerin vergilendirilmesine ilişkin tartışmalı “Fairness” girişimini savunmaya devam etti. Bu girişim, bireysel vergilendirme sistemine rağmen evli çiftlerin birlikte vergilendirilmesini öngörüyor.Sonuç olarak İsviçre’de siyasi gündem iki ana eksende şekilleniyor: Artan güvenlik riskleri ve buna karşı nasıl finanse edileceği tartışılan savunma yatırımları.

Güvenlik uyarısı: İsviçre’de ordu için daha fazla para çağrısı

İsviçre’de ağır suç işlemiş ve yeniden suç işleme riski taşıyan faillerle ilgili hukuk sistemi tartışma konusu olmaya devam ediyor. Özellikle ömür boyu gözetim (verwahrung) uygulaması, güvenlik ile insan hakları arasındaki hassas dengeyi gündeme taşıyor.

Adalet sistemi tartışılıyor

2004 yılında yapılan halk oylamasında, tedavi edilemez ve son derece tehlikeli suçluların ömür boyu serbest bırakılmadan tutulması kararlaştırılmıştı. Ancak uygulamada bu kararın neredeyse hiç hayata geçmediği görülüyor. Bugüne kadar yalnızca bir vakada kesinleşmiş ömür boyu gözetim kararı verildi.Sorunun merkezinde ise hukuk ile insan hakları arasındaki çelişki yer alıyor. İsviçre Federal Mahkemesi, bir kişinin ömür boyu tutulabilmesi için iki uzmanın, suçlunun hayatı boyunca tedavi edilemez olduğunu kesin şekilde kanıtlaması gerektiğine hükmetti. Uzmanlara göre bu tür bir öngörü neredeyse imkânsız.Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) yaklaşımı da sistemi sınırlıyor. Mahkemeye göre bir mahkûmun cezası ne kadar ağır olursa olsun, belirli aralıklarla gözden geçirilmesi ve serbest kalma ihtimalinin bulunması gerekiyor. Bu da “asla serbest bırakılmama” ilkesini hukuken zayıflatıyor.Bu nedenle İsviçre’de birçok tehlikeli suçlu doğrudan ömür boyu tutulmak yerine terapötik programlara yönlendiriliyor. Ancak eleştirmenler, bunun kamu güvenliği açısından risk oluşturabileceğini savunuyor. Geçmişte izinli çıkan bazı mahkûmların yeniden suç işlemesi bu endişeleri güçlendirdi.Uluslararası karşılaştırmalar ise farklı bir tablo sunuyor. Örneğin İngiltere gibi ülkelerde “ömür boyu hapis” çoğu zaman fiilen hayatın sonuna kadar sürüyor. Uzun cezalar sayesinde ayrı bir gözetim sistemine daha az ihtiyaç duyuluyor.Sonuç olarak İsviçre’de sistem bir ikilemle karşı karşıya: Toplum güvenliği mi, yoksa insan hakları mı öncelikli olmalı? Bu soruya verilecek yanıt, ülkenin ceza politikasını uzun yıllar etkilemeye devam edecek.

İsviçre’de tehlikeli suçlular neden içeride tutulamıyor?

İsviçre’de 2025 yılına ait dağ kazaları istatistikleri dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. İsviçre Alp Kulübü’nün (SAC) verilerine göre, dağlarda daha fazla kurtarma operasyonu yapılmasına rağmen ölüm vakaları azaldı.

Kurtarmalar rekor kırdı

Geçtiğimiz yıl yaklaşık 4000 kişi dağlarda kurtarıldı. Bu, son yılların ortalamasına göre yaklaşık yüzde 11’lik bir artış anlamına geliyor. Artışın en önemli nedenlerinden biri olarak ise dağlara olan ilginin yükselmesi gösteriliyor. Nitekim dağ kulübelerinde konaklama sayılarının rekor seviyelere ulaşması, daha fazla insanın doğaya yöneldiğini ortaya koyuyor.Ancak bu artışa rağmen olumlu bir gelişme de var: Daha fazla kişi yaralanmadan kurtarılabildi ve ölümle sonuçlanan kazalarda düşüş yaşandı. Bu durum, erken müdahale, gelişmiş kurtarma teknolojileri ve artan farkındalık sayesinde mümkün olmuş olabilir.İstatistikler; Rega, Alpine Rettung Schweiz ve Air-Glaciers gibi kurtarma ekiplerinin gerçekleştirdiği tüm operasyonları kapsıyor. Buna, yaralanma olmasa bile zor durumda kalan kişilerin tahliye edilmesi de dahil.Uzmanlara göre bu veriler iki yönlü okunmalı. Bir yandan doğa sporlarına olan ilginin artmasıyla riskli durumlar çoğalıyor, diğer yandan kurtarma sistemlerinin etkinliği hayat kurtarıyor.Sonuç olarak İsviçre dağları her zamankinden daha yoğun kullanılıyor. Bu da hem bireysel sorumluluğun hem de profesyonel kurtarma sistemlerinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.

Alplerde hayat kurtaran sistemler fark yarattı

İsviçre ordusunun yeni komutanı Benedikt Roos, görevdeki ilk 100 gününü değerlendirirken dikkat çeken açıklamalarda bulundu. 

Güvenlik endişesi artıyor

Thun’daki askeri üste konuşan Roos, küresel güvenlik ortamının giderek daha tehlikeli hale geldiğini belirterek, “Avrupa’yı tehdit eden her şey bizi de tehdit eder” dedi.Roos’a göre dünyada artan savaşlar ve jeopolitik gerilimler, İsviçre’nin tarafsız konumuna rağmen ülkeyi doğrudan etkileyebilecek riskler barındırıyor. Özellikle Rusya’nın olası yeni askeri hamlelerine dikkat çeken komutan, İsviçre’nin bu tür senaryolara karşı hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı.Yeni ordu planlarının merkezinde ise modernleşme var. Roos, İsviçre ordusunun özellikle hava savunması, insansız hava araçlarına karşı koruma ve uzun menzilli tehditlere karşı hazırlık konularında eksiklerinin bulunduğunu ifade etti. Bu açıkların kapatılması için yeni ekipman ve teknolojilere yatırım yapılması gerektiğini söyledi.Ancak bu modernizasyonun maliyeti de tartışma yaratıyor. Federal hükümet, ordu bütçesini artırmak için katma değer vergisinde artış planlıyor. Roos, bu konuda toplumun desteğinin kritik olduğunu belirterek, “Bir litre süt için birkaç kuruş daha ödemeye hazır mıyız?” sözleriyle kamuoyuna çağrıda bulundu.Savunma tedarik süreçlerinin de zorlaştığına dikkat çeken Roos, İsviçre’nin uluslararası silah pazarında öncelikli ülkeler arasında yer almadığını ve bu nedenle ekipman temininde gecikmeler yaşandığını ifade etti. Bu durumun, hızlı ve kararlı adımlar atılmasını daha da önemli hale getirdiğini söyledi.Öte yandan Roos, İsviçre’nin en büyük gücünün milis sistemi olduğunu vurguladı. Sivil hayattan gelen bilgi ve deneyimin orduya büyük katkı sağladığını belirten komutan, toplumun tamamının güvenlik konusunda sorumluluk üstlenmesi gerektiğini dile getirdi.Sonuç olarak Roos’un mesajı net: İsviçre, tarafsız olsa da dünyadan izole değil. Artan küresel tehditler karşısında ülkenin daha güçlü, daha hazırlıklı ve daha modern bir orduya ihtiyaç duyduğu vurgulanıyor.

Ordu komutanı Roos`tan net uyarı: Tehdit kapıda

Kalp sağlığını korumak için büyük yaşam değişiklikleri yapmak şart olmayabilir. Yeni bir bilimsel araştırmaya göre, küçük ama birlikte yapılan değişiklikler bile kalp-damar hastalıkları riskini belirgin şekilde azaltabiliyor.

Yeni araştırma

Araştırma kapsamında İngiltere’de yaşayan 53 binden fazla yetişkin sekiz yıl boyunca takip edildi. Katılımcıların uyku ve fiziksel aktivite verileri fitness cihazlarıyla ölçülürken, beslenme alışkanlıkları da analiz edildi. Çalışmanın amacı, bu üç faktörün birlikte kalp krizi, felç ve kalp yetmezliği riskini nasıl etkilediğini ortaya koymaktı.Elde edilen sonuçlara göre, günde sadece 11 dakika daha fazla uyumak, yaklaşık 4,5 dakika daha fazla hareket etmek ve beslenmede küçük iyileştirmeler yapmak, kalp-damar hastalıkları riskini yüzde 10 azaltabiliyor. Araştırmacılar, bu etkinin özellikle üç alışkanlığın birlikte değiştirilmesinden kaynaklandığını vurguluyor.Daha kapsamlı yaşam tarzı değişiklikleri ise çok daha güçlü sonuçlar doğuruyor. Günde 8 ila 9,5 saat uyuyan, 40 ila 105 dakika arasında fiziksel aktivite yapan ve dengeli beslenen bireylerde kalp hastalığı riskinin yüzde 57’ye kadar düştüğü tespit edildi.Bilim insanlarına göre uyku, hareket ve beslenme birbirini doğrudan etkileyen faktörler. Yetersiz uyku, sağlıksız beslenmeye yol açabiliyor; hareketsizlik uyku kalitesini düşürebiliyor; kötü beslenme ise enerji seviyesini azaltarak fiziksel aktiviteyi zorlaştırıyor. Bu nedenle üç alanda küçük değişikliklerin birlikte yapılması, tek bir alanda büyük değişiklik yapmaktan daha etkili oluyor.Uzmanlar, bu bulguların sağlıklı yaşam konusunda yeni bir yaklaşımı desteklediğini belirtiyor. Buna göre, mükemmel bir yaşam tarzı hedeflemek yerine, günlük hayatta sürdürülebilir küçük adımlar atmak, uzun vadede kalp sağlığı üzerinde önemli faydalar sağlayabiliyor.

Sadece 11 dakika fazla uyku kalp sağlığını iyileştiriyor

İsviçre’de büyük şirketlerin insan haklarına ve çevreye daha fazla saygı göstermesini hedefleyen yeni bir düzenleme gündemde. Adalet Bakanı Beat Jans, kamuoyunda “Konzernverantwortungsinitiative 2.0” olarak bilinen girişime karşı hükümetin hazırladığı karşı öneriyi açıkladı.

Hükümetten yeni düzenleme

Hükümetin amacı, halk oylamasına gitmeden bir uzlaşı sağlamak. Eğer parlamentodan geçerse ve girişim sahipleri tekliflerini geri çekerse, İsviçre’de şirket sorumluluğunu artıran yeni bir yasal çerçeve doğrudan yürürlüğe girebilecek.İlk girişim 2020 yılında halktan çoğunluk desteği almasına rağmen kanton çoğunluğunu sağlayamadığı için reddedilmişti. İkinci girişim için ise 2025 yazında yaklaşık 287 bin imza toplandı.Yeni karşı öneri, büyük ölçüde Avrupa Birliği’nin kabul ettiği kurallara dayanıyor. Avrupa Birliği, 5000’den fazla çalışanı olan büyük şirketlere insan hakları ve çevre konusunda daha sıkı yükümlülükler getiren düzenlemeleri 2028’e kadar uygulamaya koymayı planlıyor. İsviçre hükümeti de kendi düzenlemesinin bu standartların ötesine geçmemesini hedefliyor.Hazırlanan tasarıya göre büyük İsviçre şirketleri, faaliyetlerinde ve tedarik zincirlerinde insan hakları ihlalleri ve çevresel riskleri sistematik şekilde tespit etmek ve önlemek zorunda olacak. Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ’ler) doğrudan kapsam dışında tutulsa da, büyük şirketlerin tedarikçisi oldukları için dolaylı olarak etkilenebilecekler.Ayrıca şirketler, çevre, çalışan hakları, insan hakları ve yolsuzlukla mücadele konularındaki riskler ve aldıkları önlemler hakkında düzenli rapor hazırlamak zorunda olacak. Bu raporların bağımsız şekilde denetlenmesi de planlanıyor.Yeni düzenlemelerin denetimi için ise mevcut Eidgenössische Revisionsaufsichtsbehörde (RAB) bünyesinde bir mekanizma oluşturulması öngörülüyor.Ancak hükümetin planı iş dünyasında tepkiyle karşılandı. Liberal parti FDP, düzenlemeyi “istihdamı tehdit eden” bir adım olarak nitelendirirken, iş dünyası çatı örgütü Economiesuisse, tasarıyı gereksiz bürokrasi ve maliyet artışı yaratmakla eleştirdi.Öte yandan hükümetin yaptırdığı etki analizine göre, düzenleme doğrudan büyük şirketleri hedef alsa da, tedarik zinciri üzerinden KOBİ’lerin de bu yeni kurallardan etkilenmesi kaçınılmaz görünüyor.Sonuç olarak İsviçre, şirketlerin küresel faaliyetlerinde daha fazla sorumluluk üstlenmesini sağlamak ile ekonomik rekabet gücünü korumak arasında hassas bir denge kurmaya çalışıyor.

İsviçre’de şirketlere insan hakları zorunluluğu

İsviçre’de Paskalya tatili nedeniyle güneye gitmek isteyen sürücüler büyük trafik yoğunluğuyla karşı karşıya kaldı. Gotthard Strassentunnel’in kuzey girişinde araç kuyruğu 20 kilometreye ulaşırken, bekleme süresi 3 saat 20 dakikayı aştı.

Trafik felç oldu

Touring Club Schweiz (TCS), özellikle Kutsal Cuma günü öğle saatlerinde yoğunluğun zirveye çıktığını açıkladı. Trafik, A2 otoyolunda Erstfeld ile Göschenen arasında tamamen sıkıştı.Yetkililer, sürücülere alternatif güzergâhları kullanmaları çağrısında bulundu. Önerilen rotalar arasında A13 üzerinden San Bernardino Tüneli, İtalya yönü için ise Simplon veya Büyük St. Bernard hattı ile Lötschberg araç taşıma hattı yer alıyor.Öte yandan trafik sorununa ek olarak güvenlik gerekçesiyle yeni bir kısıtlama daha getirildi. Çığ tehlikesi nedeniyle Gotthard kara yolu, Amsteg ile Wassen arasında cumartesiden salıya kadar her gün 13.00–19.00 saatleri arasında kapalı olacak.Yoğunluk aslında tatil öncesinde başlamıştı. Çarşamba akşamı kuyruk 13 kilometreye kadar ulaşmış, sürücüler iki saatten fazla beklemek zorunda kalmıştı. TCS, Kutsal Cuma günü için daha da kötü bir senaryo öngörüyor: Kuyruğun 22 kilometreye çıkabileceği ve bekleme süresinin 5 saati aşabileceği belirtiliyor.Uzmanlara göre özellikle Zürih ve Doğu İsviçre’den yola çıkan sürücüler için alternatif güzergâhlar, bekleme süresi bir saati aştığında daha avantajlı hale geliyor.

Gotthard’da bayram yoğunluğu: 20 kilometre kuyruk oluştu

İsviçre’de toplu taşıma kullanıcılarını yakından ilgilendiren bir karar alındı. Alliance Swisspass, Aralık 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere bilet ve abonman fiyatlarının ortalama %3,9 artırılmasını kararlaştırdı.

Zam kararı tartışma yarattı

Artış, ülke genelinde geçerli olan biletleri ve abonmanları kapsıyor. Ancak zam oranı her ürün için aynı olmayacak.Yeni düzenlemeye göre özellikle bazı gruplar daha az etkilenecek. Çocuklar, gençler ve ailelere yönelik teklifler ya hiç zamlanmayacak ya da sınırlı artış görecek. Buna karşılık genel abonman (GA) fiyatlarının daha belirgin şekilde yükselmesi bekleniyor.Halbtax abonmanına ise 5 franklık sabit bir artış öngörülüyor. Ayrıca bisiklet ve evcil hayvan taşıma ücretlerinde de değişiklik yapılması planlanıyor.Yetkililer, bu kararın kolay alınmadığını vurguluyor. Artan maliyetler, altyapı yatırımları ve siyasi kararlar nedeniyle fiyat artışının kaçınılmaz olduğu ifade ediliyor. Özellikle 2027’den itibaren bazı devlet desteklerinin azalacak olması, sektör üzerindeki finansal baskıyı artırıyor.Buna karşın yolcu temsilcileri ve bazı kullanıcılar tepkili. Eleştiriler, fiyat artışlarının toplu taşımayı daha az cazip hale getirebileceği ve insanların yeniden özel araçlara yönelebileceği yönünde yoğunlaşıyor.Önümüzdeki aylarda zamlı fiyatların detayları netleşecek. Ancak şimdiden görünen şu: İsviçre’de toplu taşıma kullanımı, maliyet açısından daha da tartışmalı bir konu haline geliyor.

İsviçre’de toplu taşıma %3,9 oranında zamlanıyor

İsviçre’nin en ünlü alışveriş caddelerinden Bahnhofstrasse, köklü bir markasını kaybediyor. 266 yıllık geçmişe sahip Beyer saat mağazası, yıl sonunda kapanarak yerini Patek Philippe’e bırakacak.

266 yıllık tarih sona eriyor

Aile işletmesi olan Beyer, sekiz nesildir saatçilik sektöründe faaliyet gösteriyordu ve 1877’den bu yana Zürih’teki bu prestijli caddede hizmet veriyordu. Ancak şirketin son yöneticisi Muriel Zahn-Beyer, aile içinde devam edecek bir halef bulunamaması nedeniyle satış kararı aldıklarını açıkladı.Aslında bu kararın uzun süredir gündemde olduğu belirtiliyor. Ailede yeni neslin olmaması ve 2025 yılında René Beyer’in vefatı, süreci hızlandırdı. Böylece İsviçre’nin en eski saatçilik markalarından biri sahneden çekilmiş olacak.Satın alma sürecinde Patek Philippe’in öne çıkması sürpriz olarak görülmüyor. Çünkü bu marka da köklü bir İsviçre aile şirketi ve lüks saat segmentinde faaliyet gösteriyor. Uzmanlara göre, aynı sektörden güçlü bir markanın devralması, mirasın kısmen korunması açısından olumlu bir gelişme.Yeni sahip, Beyer’in yaklaşık 60 çalışanından 25’ini bünyesine katacak. Ancak geri kalan çalışanlar işlerini kaybedecek. Bu durum, satışın ekonomik ve sosyal etkilerinin de tartışılmasına yol açtı.Kapanış sadece bir işletmenin sonu değil, aynı zamanda Zürih için sembolik bir kayıp olarak görülüyor. Beyer, Bahnhofstrasse’nin kurucu üyelerinden biri olarak caddeyle özdeşleşmiş bir markaydı.Öte yandan tamamen yok olmayacak bir miras da var. Beyer ailesinin kurduğu saat müzesi satışa dahil edilmedi. Bu koleksiyonun Zürih’te yeni bir yerde faaliyetini sürdürmesi planlanıyor.Sonuç olarak bu gelişme, İsviçre’de aile şirketlerinin karşı karşıya kaldığı en büyük sorunlardan birini yeniden gündeme getiriyor: nesil değişimi ve halef bulma zorluğu. Gelenek ile modern ekonomi arasındaki bu geçiş, Beyer örneğinde olduğu gibi bazen bir devrin kapanması anlamına geliyor.

Zürih’te bulunan dünyanın en eski saat mağazası kapanıyor

Brugg kentinde geçtiğimiz yaz yürürlüğe giren alkol yasağı sona erdi. Yetkililer, yaklaşık sekiz ay süren uygulamanın amacına ulaştığını ve şehir merkezindeki durumun belirgin şekilde sakinleştiğini açıkladı.

Güvenlik sağlandı, yasak kaldırıldı

Ağustos 2025’te başlatılan yasak, özellikle tren istasyonu çevresi, Neumarktplatz ve komşu Windisch bölgesindeki kampüs alanını kapsıyordu. Amaç, alkol ve uyuşturucu kullanımının yoğun olduğu bölgelerde güvenliği artırmaktı. O dönemde yaşanan gerginlikler ve kalabalık gruplar, halkta ciddi rahatsızlık yaratmıştı.Yetkililere göre uygulama beklenen etkiyi gösterdi. Polis kontrollerinin artırılması, sorunlu kişilerin bölgeden uzaklaştırılması ve geçici polis noktalarının kurulması sayesinde şehir merkezinde huzur yeniden sağlandı. Belediye Başkanı Barbara Horlacher, artık büyük ve sorun çıkaran grupların neredeyse tamamen ortadan kalktığını belirtiyor.Bu gelişmeler ışığında belediye, 31 Mart 2026 itibarıyla alkol yasağını kaldırma kararı aldı. Yetkililer, yasağın “geçici ve son çare” olarak uygulandığını, mevcut durumda devam ettirilmesinin artık gerekli olmadığını vurguluyor.Ancak şehir tamamen önlemleri bırakmış değil. Güvenliği korumak için polis denetimlerinin süreceği, ayrıca bazı kamusal alanlarda video gözetim sistemlerinin devreye alınmasının planlandığı ifade ediliyor. Yetkililer, durumun yakından izlenmeye devam edeceğini söylüyor.Öte yandan sosyal boyut da gündemde. Kentte uzun süredir planlanan “tüketim odası” (kontrollü kullanım alanı) ve sokak mutfağı projeleri hâlâ değerlendiriliyor. Bu tür çözümlerin, sadece yasaklarla değil, sosyal destekle de sorunların azaltılmasını hedeflediği belirtiliyor.Genel tabloya bakıldığında Brugg örneği, güvenlik sorunlarına karşı geçici yasakların kısa vadede etkili olabileceğini, ancak kalıcı çözüm için daha kapsamlı sosyal ve yapısal önlemlere ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.

Alkol yasağı sayesinde Brugg’da sokaklar sakinleşti

İsviçre’de artan kira fiyatları, giderek daha fazla haneyi ekonomik olarak zorluyor. Yeni yayımlanan bir araştırma, kiracıların önemli bir bölümünün gelirlerinin büyük kısmını barınma için harcamak zorunda kaldığını ortaya koydu. Üstelik birçok kişi bu duruma itiraz etmeye çekiniyor.

Gelirin yarısı kiraya gidiyor

Sotomo araştırma enstitüsünün hazırladığı ve yaklaşık 35 bin kiracının katıldığı çalışmaya göre, katılımcıların neredeyse yüzde 40’ı gelirlerinin yüzde 30’undan fazlasını kiraya ayırıyor. Uzmanlara göre bu oran kritik bir eşik olarak kabul ediliyor ve aşılması durumunda diğer temel ihtiyaçlar için bütçe daralıyor.Araştırma, sorunun sadece belirli kesimlerle sınırlı olmadığını da gösteriyor. Ülke genelinde kira yükü yaygın şekilde hissedilirken, özellikle yalnız yaşayan kadınlar ile 55 yaş üzerindeki bireylerin gelirlerine kıyasla daha yüksek kira ödediği dikkat çekiyor. Hatta her 20 kişiden biri, gelirinin yarısından fazlasını kiraya vermek zorunda kaldığını belirtiyor.Artan kira baskısına rağmen kiracıların büyük bölümü haklarını aramaktan kaçınıyor. Araştırmaya göre katılımcıların yaklaşık yüzde 70’i ev sahipleriyle sorun yaşadığını ifade ederken, çok azı resmi yollara başvuruyor. Özellikle başlangıç kira bedeline itiraz edenlerin oranı oldukça düşük.Uzmanlar bu durumu, kiracı ile ev sahibi arasındaki güç dengesizliğine bağlıyor. Son yıllarda konut arzının daralmasıyla birlikte kiracılar, sözleşmelerini riske atmaktan çekiniyor. Evini kaybetme ve yeni bir konut bulamama korkusu, birçok kişinin sessiz kalmasına neden oluyor.Ayrıca referans faiz oranlarının düşmesine rağmen kiracıların önemli bir kısmının kira indirimi talep etmemesi de dikkat çekiyor. Bunun en büyük nedeni, ev sahibiyle sorun yaşamaktan kaçınma isteği olarak gösteriliyor.Kiracı örgütleri ise çözüm için daha fazla devlet müdahalesi talep ediyor. Öneriler arasında kira bedellerinin düzenli olarak denetlenmesi ve faiz oranlarına bağlı indirimlerin otomatik olarak kiracılara yansıtılması yer alıyor.Tüm veriler, İsviçre’de konut krizinin yalnızca fiyat artışıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Aynı zamanda kiracıların kendilerini güvende hissetmemesi ve haklarını kullanamaması, sorunun sosyal boyutunu daha da derinleştiriyor.

Kiralar yükseldi, maaşlar geride kaldı

Ortadoğu’daki savaşın ekonomik ve psikolojik etkileri giderek daha görünür hale geliyor. Özellikle İran ile tırmanan gerilim sonrası, Dubai ve Körfez bölgesindeki varlıklı kesimin İsviçre’ye yöneldiği belirtiliyor. 

Servet transferleri başladı

Henüz büyük bir göç dalgası yaşanmasa da, finans çevrelerine göre para transferleri ve bilgi talepleri ciddi şekilde artmış durumda.<h3>Paranın yönü değişiyor</h3>İsviçre’de faaliyet gösteren danışmanlık şirketlerine göre, Körfez’den gelen varlıklı müşteriler şimdiden harekete geçti. Uzmanlar, İsviçre’ye para transferlerinin başladığını, ancak sıkı düzenlemeler nedeniyle banka hesaplarının açılmasının zaman aldığını vurguluyor.İsviçre bankaları artık geçmişe kıyasla çok daha temkinli. Yeni müşterilerin varlıkları detaylı şekilde inceleniyor ve süreçler daha uzun sürüyor.<h3>Sadece para değil, insanlar da bakıyor</h3>İlgi yalnızca finansal değil. Aynı zamanda birçok zengin yatırımcı ve aile, İsviçre’ye yerleşme ihtimalini araştırıyor. Son dönemde şu konularla ilgili yoğun talepler geldiği belirtiliyor:<ul><li>Hangi şehirlerde yaşamak daha avantajlı?</li><li>Özel okullar nasıl işliyor?</li><li>Gayrimenkul satın alma veya kiralama şartları neler?</li><li>Vergi avantajları nasıl uygulanıyor?</li></ul>Uzmanlara göre bu durum bir panik değil, ancak açıkça bir “bekleme ve alternatif arayışı” süreci.<h3>“Sıkıcı İsviçre” artık avantaj</h3>Uzun yıllar boyunca Dubai; güvenlik, yaşam kalitesi ve küresel çekim gücüyle öne çıkıyordu. Ancak mevcut jeopolitik riskler bu algıyı sarsmaya başladı.Bu noktada İsviçre’nin en büyük avantajı devreye giriyor: istikrar ve öngörülebilirlik.Eskiden “sakin” ve hatta “sıkıcı” olarak görülen İsviçre, bugün birçok yatırımcı için güvenli liman olarak yeniden değer kazanıyor. Özellikle siyasi gerilimlerin arttığı bir dünyada, bu özellikler artık cazibe unsuru haline gelmiş durumda.<h3>Finansal dengeler değişebilir</h3>Halihazırda İsviçre’de yönetilen servetin yaklaşık dörtte biri Körfez bölgesinden geliyor. Bu nedenle yaşanan yön değişimi, sadece bireysel tercihler değil, aynı zamanda küresel finans dengeleri açısından da önemli.Uzmanlara göre savaş uzadıkça, Dubai ve bölgedeki finans merkezleri için rekabet daha da zorlaşacak. Bu durumdan en çok fayda sağlayan ülkelerden biri ise İsviçre olabilir.<h3>Dubai karşı hamle peşinde</h3>Gelişmelerin farkında olan Dubai yönetimi de boş durmuyor. Yabancı yatırımcıları ve zenginleri bölgede tutmak için vergi kurallarında esneklik gibi adımlar atılmaya başlandı.Ancak kritik soru şu: Savaş uzarsa, bu önlemler yeterli olacak mı?

Dubai’nin zenginleri savaşı etkisiyle rotayı İsviçre’ye çevirdi

İsviçre’nin Cenevre kentinde yaşanan bir tahliye vakası, konut krizinin geldiği noktayı çarpıcı şekilde ortaya koydu. 92 yaşındaki Micheline Lagarde, tam 53 yıldır yaşadığı evinden çıkarılmak zorunda kalıyor. Sebep ise giderek yaygınlaşan bir uygulama: satın al, boşalt, yenile ve pahalıya kirala.

Cenevre’de kira krizi büyüyor

<h3>Yeni sahip, toplu tahliye</h3>Lagarde’ın yaşadığı bina 2025 yılında yaklaşık 14 milyon franka bir emlak şirketi tarafından satın alındı. Ardından tüm kiracılara toplu şekilde tahliye bildirimi gönderildi. Gerekçe olarak ise kapsamlı renovasyon ve binaya kat eklenmesi gösterildi.Ancak kiracı temsilcileri bu açıklamaya şüpheyle yaklaşıyor. Onlara göre amaç açık: Düşük kiralı eski sözleşmeleri sonlandırıp, yenilenen daireleri iki hatta üç katı fiyata yeniden kiralamak.<h3>“Ölmeyi tercih ederdim”</h3>Micheline Lagarde’ın sözleri ise durumun insani boyutunu gözler önüne seriyor: Tahliye mektubunu aldığında “Keşke daha çabuk ölsem” diye düşündüğünü söylüyor.Bu sadece tekil bir vaka değil. Kiracı derneklerine göre Cenevre’de en az bir düzine bina benzer süreçten geçiyor. Bazı durumlarda tahliyeler, daha inşaat izni bile alınmadan başlatılıyor.<h3>Tartışmanın iki tarafı</h3>Kiracı örgütleri ve bazı siyasetçiler, bunun açık bir spekülasyon olduğunu savunuyor. Onlara göre renovasyon, çoğu zaman sadece bir bahane ve asıl hedef kira artışı.Öte yandan emlak sektörü temsilcileri farklı düşünüyor. Onlara göre eski binaların yenilenmesi zorunlu ve mevcut düzenlemeler nedeniyle bu süreçler zaten maliyetli. Bu yüzden tahliyelerin kaçınılmaz olduğu savunuluyor.<h3>Daha büyük bir trendin parçası</h3>Bu gelişme aslında yeni değil. Zürih’te uzun süredir görülen bu uygulama, artık İsviçre’nin Fransızca konuşulan bölgelerine de yayılıyor.Sonuç olarak ortaya sert bir gerçek çıkıyor: Konut piyasasında dönüşüm, özellikle uzun süredir aynı evde yaşayan kiracılar için ciddi bir risk haline gelmiş durumda.Bu durum, İsviçre’de konut politikası ve kiracı hakları tartışmasını daha da alevlendirecek gibi görünüyor.

92 yaşında, 53 yıl sonra evinden çıkarılıyor

İsviçre’de bireysel silah alımları son dönemde dikkat çekici şekilde arttı. 2025 yılında verilen silah edinme izinlerinde yüzde 10 ila 30 arasında artış kaydedildi. Bu gelişme, ülkede silah sahipliğinin arkasındaki motivasyonları yeniden tartışmaya açtı.

Artan talep mercek altında

Artışın nedenleri iki ana başlıkta toplanıyor: Spor amaçlı kullanım ve güvenlik endişesi<h3>Kriz ortamı talebi artırıyor</h3>Yetkililere göre, küresel belirsizlikler ve artan güvenlik kaygıları birçok kişiyi silah sahibi olmaya yönlendiriyor. Özellikle uluslararası krizlerin yoğunlaştığı bir dönemde, bireylerin kendini koruma isteğinin güçlendiği ifade ediliyor.Ancak sektör temsilcileri, bu motivasyonun zamanla değiştiğini belirtiyor. İlk etapta güvenlik için silah almak isteyen birçok kişinin, daha sonra atış sporuna yöneldiği ve bunu bir hobi haline getirdiği gözlemleniyor.<h3>Araştırmalar ne diyor?</h3>Zürih Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nin (ZHAW) yaptığı bir araştırmaya göre, İsviçre’de silah sahiplerinin büyük bölümü silahlarını sportif amaçlarla kullanıyor. Bu da artışın yalnızca güvenlik kaygısıyla açıklanamayacağını gösteriyor.<h3>Yetkililer endişeli değil</h3>Kantonların adalet ve polis yetkilileri ise gelişmeyi şimdilik sakin karşılıyor. Onlara göre asıl önemli olan, silah sayısı değil; silahların kimlerin elinde olduğu ve nasıl kullanıldığı.İsviçre’de mevcut silah yasalarının sıkı şekilde uygulanmasının, bu alandaki riskleri kontrol altında tuttuğu vurgulanıyor.<h3>Sorumluluk vurgusu</h3>Yeni silah sahipleri de bu konuda temkinli. Atış sporuna yeni başlayanlar, silah kullanımında disiplin ve sorumluluğun vazgeçilmez olduğunu belirtiyor.Sonuç olarak İsviçre’de silah alımlarındaki artış tek bir nedene bağlanamıyor. Güvenlik kaygısı ile spor ilgisi iç içe geçmiş durumda. Bu dengenin nasıl gelişeceği ise önümüzdeki dönemde yakından izlenecek.

İsviçre’de silah alımları artıyor: Korku mu, hobi mi?

Avrupa’da çocukların sosyal medya kullanımı giderek daha fazla tartışma konusu haline geliyor. Birçok ülke, gençleri zararlı içeriklerden ve dijital bağımlılıktan korumak için yaş sınırı ve hatta doğrudan yasak getirmeyi gündemine aldı.

Avrupa’da yeni tartışma

Son olarak Avusturya, 14 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklamayı planladığını duyurdu. Hükümet, haziran ayına kadar yasa taslağını hazırlamayı hedeflerken, kullanıcıların yaşını doğrulamak için “modern ve gizliliğe saygılı” teknik sistemlerin kullanılacağını belirtiyor. Ancak düzenlemenin ne zaman yürürlüğe gireceği henüz net değil.Bu adım, Avrupa genelinde büyüyen bir eğilimin parçası. Fransa’da 15 yaş altına yasak getirilmesi planlanırken, İspanya 16 yaş sınırını tartışıyor. Danimarka benzer bir anlaşmaya imza atarken, Birleşik Krallık da çocukların sosyal medyadan tamamen men edilmesini değerlendiren ülkeler arasında yer alıyor.Küresel ölçekte de benzer adımlar dikkat çekiyor. Avustralya, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getiren ilk ülke olurken, Endonezya’da da benzer bir düzenlemenin yürürlüğe girmesi bekleniyor.Siyasetçiler, bu tür önlemlerin gerekçesini açıkça ortaya koyuyor: Bağımlılık, zararlı içerikler ve psikolojik etkiler. Avusturya hükümeti, sosyal medya platformlarının çocukları bağımlı hale getirdiğini ve sağlıklarını olumsuz etkilediğini savunuyor.Avrupa Birliği düzeyinde ise daha geniş bir çerçeve tartışılıyor. Avrupa Parlamentosu, sosyal medya ve benzeri dijital platformlar için AB genelinde 16 yaş sınırı öneriyor. Buna göre 13–16 yaş arası gençler, ancak ebeveyn izniyle bu platformlara erişebilecek.Öte yandan eleştiriler de var. Bazı uzmanlar, yasakların uygulanmasının zor olacağını ve gençlerin bu tür kısıtlamaları kolayca aşabileceğini savunuyor. Ayrıca ifade özgürlüğü ve dijital haklar açısından da tartışmalar sürüyor.Sonuç olarak Avrupa, çocukları koruma ile dijital özgürlükler arasında hassas bir denge kurmaya çalışıyor. Önümüzdeki aylarda bu alanda daha sert ve kapsamlı düzenlemelerin gündeme gelmesi bekleniyor.

Çocuklar için sosyal medya dönemi bitiyor mu?

İsviçre’de “yaşam boyu öğrenme” giderek daha önemli hale gelirken, bu sürecin finansmanı siyasetin en tartışmalı başlıklarından biri haline geldi. 

Yaşam boyu öğrenme krizi

Yeni yayımlanan Eğitim Raporu, sistemin güçlü yönlerini ortaya koyarken aynı zamanda önemli bir soruyu yeniden gündeme taşıdı: Mesleki gelişimin maliyetini kim üstlenmeli?Rapora göre özel sektör bu alanda kilit rol oynuyor. Şirketler, çalışanlarının eğitimine büyük ölçüde katkı sağlıyor; vakaların yaklaşık yüzde 75’inde ya doğrudan masrafları karşılıyor ya da çalışanlara iş saatleri içinde eğitim imkânı sunuyor. Hatta istatistikler, çalışanların yüzde 90’ından fazlasının bir şekilde destek gördüğünü ortaya koyuyor.Ancak bu tabloya rağmen siyasi tartışmalar sürüyor. Federal hükümetin eğitim desteklerini azaltma planı parlamentodan geri döndü. Tamamen kesinti yapılması engellense de, önümüzdeki dönemde daha sınırlı kamu desteği söz konusu olacak.Uzmanlara göre özellikle düşük nitelikli çalışanlar açısından risk büyük. Siyasetçiler, bu grubun iş gücü piyasasında kalabilmesi için eğitime erişimin hayati olduğunu vurguluyor. Buna karşın, birçok kişi için eğitim hâlâ ulaşılması zor bir fırsat. Yüksek maliyetler, zaman eksikliği ve aile yükümlülükleri, yetişkinlerin eğitime katılımını sınırlayan başlıca nedenler arasında yer alıyor.Sonuç olarak İsviçre’de eğitim sistemi güçlü olsa da, finansman meselesi çözülmeden eşit fırsat sağlamak zor görünüyor. Önümüzdeki dönemde hem devletin hem de özel sektörün bu yükü nasıl paylaşacağı, eğitim politikalarının en kritik konularından biri olmaya devam edecek.

Eğitimde fırsat eşitliği tehlikede mi?

Avrupa’nın farklı şehirlerinde son haftalarda art arda gerçekleşen saldırılar, güvenlik birimlerini alarma geçirdi. Belçika’nın Liège kenti, İngiltere’nin başkenti Londra ve Antwerp gibi merkezlerde Yahudi kurumlarına yönelik bombalı ve kundaklama saldırıları düzenlendi.

Yahudi hedeflere saldırılar artıyor

Saldırılar; sinagoglar, Yahudi okulları ve bir Yahudi acil yardım servisini hedef aldı. Mart ayı başından bu yana en az altı saldırının doğrulandığı belirtiliyor. Olayların ardından yayımlanan videolarda, daha önce bilinmeyen “Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah” (HAYI) adlı bir grup saldırıların sorumluluğunu üstlendi.Uzmanlar ise bu grubun arkasında daha büyük bir yapı olabileceğinden şüpheleniyor. Hollanda merkezli Uluslararası Terörle Mücadele Merkezi (ICCT) tarafından yapılan analizler, saldırıların İran bağlantılı ağlarla ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor. Özellikle saldırı videolarının yayıldığı Telegram kanallarının, İran yanlısı milislerle bağlantılı olduğu belirtiliyor.Dikkat çeken bir diğer unsur ise saldırıların zamanlaması. Bazı vakalarda, saldırı gerçekleşmeden dakikalar önce sosyal medyada ilk paylaşımların yapılması, saldırganlar ile propaganda ağları arasında doğrudan ve hızlı bir iletişim olduğunu düşündürüyor.Güvenlik birimleri ayrıca saldırıların arkasında gençlerin olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Hollanda’da gözaltına alınan şüphelilerin 17 ile 19 yaş arasında olması, gençlerin organize şekilde eylemler için kullanılmış olabileceği şüphesini güçlendiriyor.Uzmanlara göre bu tür eylemler sadece fiziksel zarar vermeyi değil, aynı zamanda toplumda korku ve bölünme yaratmayı hedefliyor. Nitekim son saldırılarda can kaybı yaşanmamış olsa da, psikolojik etkisinin büyük olduğu vurgulanıyor.Sonuç olarak Avrupa’da artan bu saldırılar, sadece güvenlik meselesi değil; aynı zamanda uluslararası gerilimlerin sahaya yansıması olarak değerlendiriliyor. Yetkililer, olayların arkasındaki ağları ortaya çıkarmak için kapsamlı soruşturmalarını sürdürüyor.

Avrupa’da antisemit saldırılar tırmanıyor

İsviçre’de trafik güvenliği yeniden tartışma konusu oldu. Zürih’te 18 yaşındaki bir sürücü, kiraladığı 600 beygirlik Audi RS7 ile otoyolda 280 km/s’nin üzerinde hız yaparak hem kendisini hem de diğer sürücüleri tehlikeye attı.

Yeni yasaklar gündemde

O anlar araçtaki kişiler tarafından kaydedilip TikTok’ta paylaşılınca olay büyük yankı uyandırdı.Henüz ehliyetini iki ay önce alan genç sürücü hakkında şimdi ceza soruşturması yürütülüyor. Kendisinin pişman olduğunu belirten sürücü, “Hata yaptım, ama hapse girmek istemiyorum” diyerek daha hafif bir ceza umduğunu ifade etti.Yetkililer ise durumun ciddiyetine dikkat çekiyor. Zürih Savcılığı’na göre “tipik” hız suçluları çoğunlukla 18-30 yaş arası erkeklerden oluşuyor. Son yıllarda bu tür vakalarda belirgin bir artış yaşandığı da vurgulanıyor. Nitekim Zürih kantonunda hız suçları son beş yılda 141’den 230’a yükseldi.Bu artış, siyasi tartışmaları da beraberinde getirdi. Savcılık ve bazı siyasetçiler, özellikle yeni sürücüler için beygir gücü (PS) sınırlaması getirilmesini öneriyor. Buna göre genç sürücüler belirli bir süre yüksek performanslı araçlara erişemeyebilir.Bazı politikacılar bu öneriyi desteklerken, karşı çıkanlar da var. Eleştiriler, bu tür yasakların bireysel özgürlükleri kısıtlayabileceği yönünde. Ancak artan kazalar ve ölümler, daha sert önlemlerin kaçınılmaz olabileceği görüşünü güçlendiriyor.2025 yılında İsviçre’de trafik kazalarında hayatını kaybeden 30 kişinin 6’sının hız suçlarıyla bağlantılı olması, tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor.Sonuç olarak bu olay, sadece bir trafik ihlali değil; aynı zamanda İsviçre’de genç sürücüler, sosyal medya etkisi ve yüksek performanslı araçlara erişim konularında yeni bir güvenlik tartışmasının fitilini ateşlemiş durumda.

İsviçre’de hız çılgınlığı: 280 km/s hızla ölümüne sürüş

Yapay zekânın hızla gelişmesi, İsviçre’de eğitim sistemini yeni bir dönüm noktasına getirdi. Özellikle ChatGPT gibi araçların öğrencilerden daha iyi performans göstermeye başlaması, okullarda nasıl bir yol izlenmesi gerektiği sorusunu gündeme taşıdı.

Eğitimde dönüşüm

Eğitim ekonomisti Stefan Wolter’e göre yapay zekâ artık sadece ortalama öğrencileri değil, en başarılı öğrencileri bile geride bırakabiliyor. OECD verilerine dayanan analizler, Pisa testlerinde yalnızca yüzde 1-2’lik bir öğrenci grubunun ChatGPT’den daha iyi sonuç aldığını ortaya koyuyor. Bu durum, eğitim sisteminin köklü şekilde değişmek zorunda kalabileceğine işaret ediyor.Ancak İsviçre genelinde bu dönüşüme verilen yanıt oldukça parçalı. Bazı kantonlar yapay zekâ konusunda rehberler, eğitim programları ve öğretmen eğitimleri geliştirirken, bazı bölgelerde hâlâ somut bir adım atılmış değil. Bu da öğrencilerin aldığı eğitimin kantondan kantona ciddi şekilde farklılaşmasına yol açıyor.Bu eşitsizlik, ulusal düzeyde bir çerçeve oluşturulması çağrılarını artırıyor. Okul yöneticileri, yapay zekânın eğitimde nasıl kullanılacağına dair ortak kuralların belirlenmesini istiyor. St. Gallen Eğitim Direktörü Bettina Surber de benzer şekilde, konunun kanton sınırlarını aştığını ve ulusal düzeyde ele alınması gerektiğini savunuyor.Ancak herkes bu görüşte değil. Aargau kantonundan Martina Bircher, eğitimin kantonların yetkisinde olduğunu hatırlatarak, merkezi bir yapay zekâ stratejisine karşı çıkıyor. Ona göre her bölge kendi hızında ilerlemeli ve yukarıdan dayatılan kurallar doğru bir çözüm değil.İsviçre’de eğitim sisteminin federal yapısı, bu tartışmanın merkezinde yer alıyor. Bir yanda ulusal standart ihtiyacı, diğer yanda yerel özerklik vurgusu bulunuyor. Eğitim Direktörleri Konferansı (EDK) ise konuyu ele almaya hazır olduğunu belirtse de, somut adımların nasıl olacağı henüz netleşmiş değil.Sonuç olarak yapay zekâ, İsviçre okulları için sadece teknolojik değil, aynı zamanda politik ve yapısal bir sınav haline gelmiş durumda. Önümüzdeki dönemde ülkenin bu yeni gerçekliğe nasıl uyum sağlayacağı merak konusu.

Yapay zekâ okulları zorluyor: Yeni kurallar yolda mı?

Avrupa Birliği, savaşın ağır yükünü taşıyan Ukrayna ekonomisini desteklemek için 90 milyar euroluk kredi paketi hazırlıyor. Ancak planın hayata geçmesi, Macaristan’ın vetosu nedeniyle şimdilik askıda.

Macaristan vetosu kilit rol oynuyor

Avrupa Komisyonu, veto kaldırılır kaldırılmaz ilk ödemeyi yapabilmek için teknik ve hukuki hazırlıklarını sürdürüyor. Brüksel’in hedefi, Kiev yönetiminin bütçesini kesintilere gitmeden ayakta tutmak.Ancak süreçteki en büyük engel, Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ın siyasi tutumu. Orbán, Ukrayna ile yaşanan ve kredi paketiyle doğrudan bağlantısı olmayan bir petrol boru hattı anlaşmazlığı nedeniyle yardımı bloke ediyor.<h2>Seçim sonrası kritik eşik</h2>AB yetkilileri, krizin çözümünün büyük ölçüde 12 Nisan’da Macaristan’da yapılacak seçimlere bağlı olduğunu değerlendiriyor. Mevcut anketler, Orbán’ın rakibi Péter Magyar karşısında geride olduğunu gösteriyor.<ul><li>Muhalefetin kazanması durumunda vetonun hızla kaldırılması bekleniyor</li><li>Orbán’ın yeniden seçilmesi halinde ise sürecin daha da zorlaşabileceği belirtiliyor</li></ul>Orbán, daha önce yaptığı açıklamada “Petrol yoksa para da yok” diyerek, boru hattı sorunu çözülmeden vetoyu kaldırmayacağını açıkça ifade etti.<h2>Paket nasıl şekilleniyor?</h2>Hazırlanan kredi paketinin detayları da netleşmeye başladı:2026 için toplam 45 milyar euro ayrılacak16,7 milyar euro mali destek28,3 milyar euro askeri destekKalan 45 milyar euro 2027’de verilecekDikkat çeken bir unsur ise Ukrayna’nın insansız hava araçları (İHA) üretimi için yapacağı harcamaların “Avrupa malı” şartından muaf tutulması. Bu sayede Kiev’in küresel tedarik zincirlerinden daha hızlı ve ucuz parça temin etmesi amaçlanıyor.Ursula von der Leyen, planla ilgili olarak “Ukrayna’nın ve özgürlük mücadelesinin yanında olmaya devam edeceğiz” mesajını verdi.<h2>Zaman daralıyor</h2>Kiev yönetimi için süreç kritik bir aşamada. Mevcut harcama temposuna göre Ukrayna’nın dış finansman kaynaklarının mayıs ortasına kadar tükenebileceği belirtiliyor.Volodimir Zelenskiy, yaşanan tıkanmaya sert tepki göstererek Avrupa içinde tek bir ülkenin süreci bloke etmesini eleştirdi.AB içinde ise alternatif senaryolar da tartışılıyor. Bunlardan biri, dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması. Ancak bu seçenek, hukuki ve finansal riskler nedeniyle henüz netlik kazanmış değil.AB’nin Ukrayna’ya yönelik en büyük finansal destek paketlerinden biri, siyasi bir vetoya takılmış durumda. Gözler şimdi Macaristan’daki seçimlere çevrilmişken, alınacak sonuç sadece ülke içi siyaseti değil, Avrupa’nın Ukrayna politikasını da doğrudan etkileyecek.

AB’den Ukrayna’ya 90 milyar euroluk kredi plan

Knesset, İsraillileri öldürmekten suçlu bulunan Filistinlilere idam cezası verilmesini öngören yasa tasarısını kabul etti. Karar, ülkede ve uluslararası kamuoyunda büyük tartışma yarattı.

İsrail’de idam tartışması

Yasa, özellikle Batı Şeria’da işlenen cinayetler için idam cezasını “varsayılan” yaptırım haline getiriyor. Buna göre askeri mahkemeler, İsraillilere yönelik “terör eylemi” sonucu işlenen cinayetlerde idam kararı verebilecek. Sivil mahkemeler ise bazı durumlarda idam ile müebbet hapis arasında seçim yapabilecek.Oylamaya bizzat katılan Başbakan Benjamin Netanyahu da yasaya destek verdi. Düzenleme, hükümet içindeki aşırı sağcı çevreler için önemli bir siyasi kazanım olarak görülüyor. Özellikle Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, bu yasayı uzun süredir savunuyordu.Yasa geriye dönük uygulanmayacak; yalnızca gelecekteki vakaları kapsayacak. Ayrıca idam cezalarının kesinleşmesinden sonra 90 gün içinde infaz edilmesi öngörülüyor.Ancak karar sert eleştirilerle karşılandı. İnsan hakları örgütleri ve hukukçular, düzenlemenin “ayrımcı” olduğunu savunuyor. Eleştirilerin odağında, yasanın fiilen yalnızca Filistinliler için uygulanacak olması yer alıyor. Çünkü askeri mahkemeler esas olarak Filistinlileri yargılarken, İsrail vatandaşları farklı bir hukuki sistem içinde değerlendiriliyor.Bazı uzmanlar ayrıca, bu düzenlemenin uluslararası hukuka aykırı olabileceğini belirtiyor. Özellikle İsrail’in egemenlik alanı dışında kabul edilen Batı Şeria’da böyle bir yasa uygulanmasının hukuki tartışmalara yol açacağı ifade ediliyor.Bir diğer tartışma konusu ise yasanın pratik etkisi. Eleştirmenlere göre idam cezası, şiddeti azaltmak yerine gerilimi daha da tırmandırabilir. Ayrıca gelecekteki rehine takası veya diplomatik müzakereleri zorlaştırabileceği uyarısı yapılıyor.İsrail’de idam cezası hukuken bazı suçlar için mümkün olsa da, ülke tarihinde son olarak 1962 yılında Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann için uygulanmıştı. Bu nedenle yeni yasa, onlarca yıl sonra idam cezasının yeniden aktif hale gelmesi açısından da dikkat çekiyor.Kararın önümüzdeki süreçte İsrail Yüksek Mahkemesi tarafından incelenmesi ve hukuki itirazlarla karşılaşması bekleniyor.

İsrail’den tartışmalı adım: Filistinlilere idam yolu açıldı

Küresel piyasalarda haftanın ilk işlem gününe temkinli bir hava hakim. Orta Doğu’daki savaşın enerji arzı üzerindeki baskıyı artırmasıyla petrol fiyatları yükselirken, yatırımcılar hisse senetlerinden uzaklaşıyor. 

Avrupa haftaya temkinli başlıyor

Brent petrol pazartesi sabahı 116 doların üzerine çıkarak savaşın başladığı Şubat sonundan bu yana yaklaşık yüzde 59 yükseldi. ABD tipi ham petrol de 102 doların üzerine tırmandı.&nbsp;Bu tablo Avrupa piyasalarına da yansıyor. Sabah saatlerinde Avrupa endeks vadeleri zayıf bir açılışa işaret etse de nakit işlemlerde tablo daha sınırlı bir toparlanmaya döndü; Reuters verilerine göre Stoxx 600 endeksi gün içinde hafif artıda seyretti, ancak buna rağmen endeks mart ayında yaklaşık yüzde 9 gerileyerek Mart 2020’den bu yana en sert aylık düşüşüne yöneldi. Enerji hisseleri petrol fiyatlarındaki sıçramayla destek bulurken, seyahat ve tüketim tarafında baskı sürüyor.&nbsp;Asya tarafında satışlar daha belirgindi. Japonya’da Nikkei ve Güney Kore’de Kospi sert gerilerken, Hong Kong ve Şanghay’da da kayıplar görüldü. Piyasalardaki ana korku, Hürmüz Boğazı’ndaki aksamanın kalıcı hale gelmesi ve bunun enerji fiyatları üzerinden küresel enflasyonu yeniden yukarı çekmesi. Reuters’a göre Hürmüz’den geçen arzın büyük kısmı hâlâ risk altında ve bu durum enerji piyasasını “en kötü senaryoya” yaklaştırıyor.Gerilimi artıran başlıklardan biri de Donald Trump’ın İran’ın ana petrol ihracat noktası Hark Adası hakkında yaptığı açıklamalar oldu. Trump, Financial Times’a verdiği röportajda adanın ele geçirilmesinin seçeneklerden biri olduğunu söyledi. Bu çıkış, petrol fiyatlarındaki yükselişi hızlandıran unsurlardan biri olarak öne çıktı.&nbsp;Analistler, mevcut hareketin yalnızca kısa vadeli bir panik olmadığını düşünüyor. Morgan Stanley, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle küresel hisseler için tavsiyesini düşürürken, Brent petrolün 150-180 dolar bandına yerleşmesi halinde hisse değerlemelerinde yüzde 25’e varan baskı oluşabileceği uyarısında bulundu. Société Générale de Brent’te 150 dolar senaryosunun artık masada olduğunu söylüyor.&nbsp;Özetle piyasalar yeni haftaya iki ana soruyla başladı: Hürmüz’de akış ne kadar daha aksayacak ve enerji şoku ne kadar derinleşecek? Bu iki sorunun yanıtı, önümüzdeki günlerde hem Avrupa borsalarının yönünü hem de küresel enflasyon beklentilerini belirleyecek.&nbsp;

Savaş piyasaları sarstı: Enerji fırladı, hisseler geriledi

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve bölgeye yayılan çatışmalar, Orta Doğu’da birçok sektörü ciddi şekilde sarstı.

Savaşın bilançosu

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve bölgeye yayılan çatışmalar, Orta Doğu’da ekonomik dengeleri sarsarak birçok sektörde belirsizliği artırdı. Enerji piyasalarından ticarete, turizmden ulaşıma kadar geniş bir alanda hissedilen etkiler, bölge ekonomilerinde yavaşlama sinyallerini beraberinde getirdi.Çatışmaların küresel yansımaları da giderek belirginleşirken, özellikle enerji arzına ilişkin endişeler ve artan jeopolitik riskler, dünya genelinde enflasyon baskılarının güçlenebileceğine işaret ediyor. Bu süreçte, hem bölgesel hem de küresel ölçekte ekonomik görünüm üzerindeki belirsizliklerin önümüzdeki dönemde de etkisini sürdürmesi bekleniyor.<h3>Orta Doğu'daki çatışmaların ABD ve Avrupa'da enflasyonu tetiklemesinden endişe duyuluyor</h3>ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın misillemeleriyle tırmanan çatışmalar, petrol fiyatlarını hızla yükselterek küresel enerji piyasalarında ciddi baskı oluşturdu.&nbsp;Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin neredeyse durması, küresel petrol arzının önemli bir bölümünü sekteye uğratarak tedarik zincirine yönelik endişeleri artırdı.Enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu üç kanaldan etkilediği belirtiliyor: doğrudan enerji maliyetleri, şirketlerin artan maliyetleri ürün fiyatlarına yansıtması ve belirsizlik nedeniyle enflasyon beklentilerinin bozulması.&nbsp;<h3>Ülke risk primleri yükselirken piyasalarda dalgalanmalar görülüyor</h3>Orta Doğu'da yükselen gerilimin zincirleme etkileri, küresel ekonomi üzerinde baskı oluştururken, artan riskler Körfez ülkelerinin risk primlerine yansıyor.Körfez'deki pay piyasaları karışık bir seyir izlerken, en fazla düşen borsa BAE borsası oldu.Çatışmaların başladığı zamandan bu yana Umman borsası yüzde 5, Irak borsası yüzde 2,7 ve Suudi Arabistan borsası yüzde 2,2 yükseldi. Bu süreçte BAE borsası yüzde 14,7, Bahreyn borsası yüzde 7,5, Katar borsası yüzde 6,9 ve Kuveyt borsası yüzde 1,2 düştü.<h3>Enerji krizinin maliyeti günlük 2 milyar doları aşıyor</h3>Tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle özellikle Körfez ülkelerinden yapılan petrol ihracatının savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 60'tan fazla azalması, bu ülkelerin petrol ve doğal gaz gelirlerinde ciddi kayıplara yol açıyor.Yaklaşık 15 milyon varillik söz konusu kesinti, modern tarihteki en büyük petrol arz kesintilerinden biri olarak değerlendiriliyor. LNG ve petrokimya gelirleri hariç Körfez ülkelerinin petrol gelirlerinin son iki haftalık kaybı 25 milyar dolar olarak hesaplanırken, LNG ve diğer ürünlerin dahil edilmesiyle bu miktarın daha da yükselmesinden endişe ediliyor.<h3>Körfez ülkelerinde turizm ve havacılık sektörü ağır kayıplarla karşı karşıya</h3>Çatışmaların başlamasıyla birlikte hava sahalarının kapanması ve güvenlik risklerinin artması, küresel havacılıkta 2020’deki pandemi sonrası en büyük aksamalardan birine yol açtı.Bölge genelinde savaşın ilk 24 saatinde 3 bin 400’den fazla uçuş iptal edilirken, sonraki süreçte de iptal ve ertelemeler devam etti.Avrupa merkezli birçok hava yolu şirketi Orta Doğu seferlerini azaltırken, bazı şirketler uçuşlarını tamamen askıya aldı.<h3>Dubai'de konut satışları yüzde 25 azaldı</h3>ABD ve İsrail’in İran ile yaşadığı savaş, Körfez ülkelerinde enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm başta olmak üzere birçok sektörde ciddi ekonomik yavaşlamaya yol açtı. Savaşın üç haftası geride kalırken bu süreç bölge ekonomilerinde oluşan tahribatı net biçimde ortaya koydu.Son dönemde Türk vatandaşların en çok konut aldığı ülke ve bölgelerin ilk sıralarında yer alan Dubai gayrimenkul sektörü de Orta Doğu'daki krizden olumsuz etkilendi. Son yıllarda yalnızca turizm değil, gayrimenkul yatırımları açısından da uluslararası ilginin odağı haline gelen Dubai, Türk yatırımcıların yanı sıra farklı ülkelerden alıcılar için sağladığı avantajlar nedeniyle konut yatırımında öne çıkmaya başlamıştı.ABD ve İsrail ile İran arasındaki saldırıların bölge ülkelere de sıçraması, Dubai'deki konut satışlarının düşmesine neden oldu.<h3>Savaş nedeniyle küresel ekonomide enflasyon kapıda</h3>Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Umman gibi Körfez ülkelerinin ihracatında Asya kıtası öne çıkıyor. Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması, tüm dünya gibi Asya ülkeleri için de risk oluşturuyor. Bu durum, Körfez ülkeleri açısından ciddi gelir kaybına yol açarken, yabancı iş gücüne dayalı üretim modelinde de baskıya neden oluyor.Savaşın başladığı günden itibaren Dubai emlak endeksinde yaklaşık yüzde 26 ve Katar emlak endeksinde yaklaşık yüzde 7 düşüş görülüyor. Öte yandan Dubai finansal market endeksinde yaklaşık yüzde 15 azalış dikkati çekiyor.<h3>Uluslararası yatırımcıların&nbsp;Körfez&nbsp;ülkelerine ilgisinin azalması bekleniyor</h3>Kamu Özel Sektör İşbirliği (KÖİ) Araştırma Merkezi Başkanı Eyüp Vural Aydın, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı saldırılar ile İran'ın misillemelerinin bölgedeki yatırım ortamının çok ciddi yara almasına neden olduğunu belirterek, "Önümüzdeki dönem uluslararası yatırımcıların&nbsp;Körfez&nbsp;ülkelerine ilgisi mutlaka azalacaktır." dedi.Eyüp Vural Aydın, uluslararası yatırımcıların her zaman güvenli limanları ve uzun vadeli stratejik planları tercih ettiğini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:"Sigorta fonları, emeklilik fonları, devletlerin varlık fonları gibi uluslararası yatırımlar uzun vadeli vizyona sahip güvenli alanlara giderler. Önümüzdeki dönem uluslararası yatırımcıların&nbsp;Körfez&nbsp;ülkelerine ilgisi mutlaka azalacaktır çünkü görece belirsizlik var. İran'daki savaşın nasıl sonuçlanacağı belli olmadığı için şu anda özellikle uluslararası sermayeye ve uluslararası yatırımlara dayalı büyüme politikası gösteren BAE gibi ülkeler bundan ciddi anlamda etkilenebilir. Bu ülkelerin ekonomileri uluslararası sermayeye bağlı olduğu için orada yatırımlar açısından ciddi bir ekonomik etkilenme söz konusu olacak."

Körfez'de enerji krizinin maliyeti günlük 2 milyar doları aşıyor

Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda gerilim giderek tırmanıyor. Son bir ayda yaşanan saldırılar sonrası bölgede ticari gemiler alışılmadık yöntemlere başvuruyor: konumlarını gizlemek için sistemlerini kapatıyorlar.

Enerji hattında gölge savaş

İran ile bağlantılı çatışmaların başlamasından bu yana en az 20 ticari gemi saldırıya uğradı. Drone ve füze saldırılarında bazı mürettebat üyeleri hayatını kaybetti. Bu gelişmelerin ardından, günlük yüzlerce geminin geçtiği boğazda trafik belirgin şekilde azaldı.Ancak asıl dikkat çeken değişim, gemilerin davranışlarında yaşanıyor. Analizlere göre mart ayında Hürmüz’den geçen petrol ve sıvılaştırılmış gaz tankerlerinin yaklaşık üçte biri, AIS (otomatik tanımlama sistemi) sinyallerini kapattı. Normalde bu sistem geminin konumunu, hızını ve kimliğini göstererek güvenliği sağlıyor. Şimdi ise giderek daha fazla gemi “karanlıkta” seyrediyor.Uzmanlar bu durumu birkaç nedene bağlıyor. Bazı gemiler yaptırımlardan kaçınmak için kimliklerini gizlerken, bazıları ise doğrudan hedef olmamak için izlerini siliyor. Hatta bazı vakalarda gemilerin sahte kimlikler kullandığı, yani aktif olmayan gemilerin isimlerini taklit ettiği belirtiliyor.Öte yandan bölgede yeni bir tartışma daha büyüyor. İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden geçiş ücreti talep etmeye hazırlanıyor. Yeni düzenlemeye göre, “düşman olmayan” gemiler İran ile koordinasyon içinde belirlenen bir koridordan geçebilecek. Bu geçişin bedelinin gemi başına 2 milyon dolara kadar çıkabileceği ifade ediliyor.İran yönetimi bu uygulamayı Süveyş ve Panama kanallarına benzeterek savunurken, ABD ve Körfez ülkeleri buna sert şekilde karşı çıkıyor. Bu durum, küresel ticaretin kalbinde yeni bir jeopolitik gerilimin kapısını aralıyor.Sonuç olarak Hürmüz Boğazı’nda sadece askeri değil, ekonomik ve stratejik dengeler de hızla değişiyor. Gemilerin “karanlıkta” seyretmesi, bölgedeki riskin ne kadar büyüdüğünü açıkça ortaya koyuyor.

Hürmüz’de karanlık seyir: Gemiler izlerini siliyor

ABD merkezli Axios tarafından yayımlanan habere göre, ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran halkını rejime karşı sokağa çağırma önerisini geri çevirdi.

Trump'tan Netanyahu’ya hayır

Haberde, görüşmeye dair detayların iki Amerikalı yetkili ile ismi açıklanmayan bir İsrailli kaynak tarafından paylaşıldığı belirtildi.Kaynakların aktardığına göre Netanyahu, Trump’a İran yönetiminin ciddi bir karmaşa içinde olduğunu ve bu durumun rejimi zayıflatmak adına önemli bir fırsat sunduğunu dile getirdi.Netanyahu’nun, iki liderin birlikte hareket ederek İran halkına sokaklara çıkmaları yönünde ortak bir çağrı yapmasını önerdiği ifade edildi. Ancak Trump’ın, böyle bir adımın kitlesel şiddet olaylarına yol açabileceği endişesi taşıdığı ve bu nedenle teklifi kabul etmediği öne sürüldü.Ayrıca Trump’ın görüşme sırasında, “İnsanlara bilinçlenmeleri için mi sokağa çıkmalarını söyleyelim? Bunun amacı ne?” şeklinde bir değerlendirme yaptığı da iddialar arasında yer aldı.Öte yandan Netanyahu’nun 17 Mart’ta yaptığı açıklamada, ABD ile birlikte İran’a yönelik saldırılar düzenlediklerini hatırlatarak, İran halkına özgürlük için bir fırsat sunduklarını savunduğu ve ülkede bir halk hareketi beklentisini dile getirdiği aktarıldı.

Axios: Trump, İranlıları rejime karşı harekete geçirme önerisini reddetti

İran’ın gerçekleştirdiği ardışık iki misillemenin ardından, İsrail’in orta kesiminde bazı bölgelere füze parçalarının düşmesi sonucu 5 kişinin yaralandığı bildirildi.

İran’dan misilleme

Kudüs merkezli gelişmelere göre, İran’ın saldırılarının ardından başta Tel Aviv olmak üzere ülkenin merkezinde geniş bir alanda sirenler devreye girdi.İsrail acil yardım kurumu Kızıl Davud Yıldızı tarafından yapılan açıklamada, İran’dan fırlatılan çok başlıklı bir füzenin parçalarının Kfar Kasım kasabasına isabet ettiği ve 5 kişinin hafif şekilde yaralandığı ifade edildi.The Times of Israel, söz konusu füzenin parçalarının yerleşim bölgesindeki bir bina ile yola düştüğünü, ayrıca bazı araçların ağır hasar gördüğünü aktardı.Öte yandan Israel Hayom, hava savunma sistemleri tarafından engellenen füzenin parçalarının ve şarapnellerin Kfar Kasım’da 11 farklı noktaya düştüğünü duyurdu.Günün erken saatlerinden itibaren İran tarafından gerçekleştirilen üçüncü misilleme sonrasında, İsrail’in merkez bölgelerinde alarm sirenleri yeniden çaldı.İsrail ordusu tarafından yapılan açıklamada, İran’dan atıldığı belirlenen füzelerin etkisiz hale getirilmesi için hava savunma sistemlerinin devreye sokulduğu bildirildi.Risk altındaki bölgelerde yaşayanlara cep telefonları üzerinden uyarı mesajları gönderilirken, halka yeni bir duyuruya kadar sığınaklarda kalmaları çağrısı yapıldı.Yedioth Ahronot ise saldırı sonrası “Büyük Tel Aviv” olarak bilinen Gush Dan bölgesi ile Kudüs ve çevresinde de sirenlerin duyulduğunu yazdı.İlk belirlemelere göre saldırılarda can kaybı yaşanmadığı, yaralanma ya da ölüm bilgisine ilişkin net verilerin ise başlangıçta bulunmadığı ifade edildi.&nbsp;

İran misillemesi İsrail merkezinde hasar ve yaralanmalara yol açtı

Wall Street Journal tarafından yayımlanan habere göre, ABD Başkanı Donald Trump, yakın çevresindeki yetkililere ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yürüttüğü askeri operasyonların son aşamaya geldiğini ifade etti.

İran savaş planı

İsmi açıklanmayan ve konuya hakim kaynaklar, Trump’ın İran’a karşı devam eden saldırıların, daha önce belirlenen 4 ila 6 haftalık takvime bağlı kalınarak kısa sürede sona erdirilmesini istediğini aktardı. Başkanın, çatışmaların önümüzdeki haftalarda tamamlanmasını arzuladığını dile getirdiği öne sürüldü.Aynı kaynaklar, Trump’ın İran’a yönelik operasyonların ABD iç siyasetinde de etkiler yarattığını düşündüğünü belirtti. Özellikle yaklaşan ara seçimler ve düzensiz göç gibi başlıklarda dikkatinin dağıldığını değerlendirdiği ifade edildi.Öte yandan Trump’ın, olası bir anlaşma kapsamında ABD’nin İran petrolüne kısmi erişim sağlaması fikrini danışmanlarıyla paylaştığı, ancak bu konuda henüz somut bir planın bulunmadığı iddia edildi.Kaynaklar ayrıca, Trump’ın askeri adımlar konusundaki tutumunun öngörülmesinin zor olduğuna dikkat çekti.İsrail ve ABD, Tahran ile Washington arasında diplomatik temaslar sürerken 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri operasyon başlatmıştı. Buna karşılık İran da başta Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn olmak üzere, bölgede ABD üslerinin bulunduğu noktalara ve İsrail’e yönelik saldırılar gerçekleştirdi.Söz konusu çatışmalarda, İran’ın eski lideri Ali Hamaney ile birlikte çok sayıda üst düzey ismin hayatını kaybettiği bildirildi.

WSJ: ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşda Trump hızlı çözüm peşinde

ABD Başkanı Donald Trump’ın, İsrail ile birlikte İran’a yönelik yürütülen saldırıları 9 Nisan’a kadar sonlandırmayı hedeflediği öne sürüldü.

ABD İran gerilimi

İsrail’de yayımlanan Yedioth Ahronot gazetesine konuşan bir İsrailli yetkili, Trump’ın son iki gündür İran’la “Orta Doğu’daki gerilimi azaltmaya yönelik oldukça verimli temaslar” yürüttüğünü dile getirdiğini ve yaklaşık 21 gün içinde saldırıların sona ermesini planladığını iddia etti.Aynı yetkili, ABD ile İran arasındaki temasların bu hafta Pakistan’da gerçekleşmesinin beklendiğini belirtirken, Washington yönetiminin İran Meclis Başkanı Muhammad Bagher Ghalibaf ile de iletişim halinde olduğunu ileri sürdü. Ayrıca ABD’nin süreç hakkında İsrail tarafına bilgi vermediğini öne sürdü.Trump ise yaptığı açıklamalarda, İran’ın ABD ile anlaşma yapmaya istekli olduğunu savunarak, taraflar arasında telefon görüşmesi ihtimalinden söz etti. İranlı bazı isimlerle temas kurduklarını belirten Trump, “Kesin sonuç vermeyebilir ancak bir anlaşma ihtimali oldukça yüksek” ifadelerini kullandı. Ayrıca ABD’nin son iki gün içinde İran ile bölgesel gerilimi azaltmaya yönelik görüşmeler yaptığını iddia etti.ABD Başkanı, Savunma Bakanlığına İran’ın enerji tesislerine yönelik olası saldırıları beş günlüğüne erteleme talimatı verdiğini de açıkladı. Öte yandan Trump, İran’ın 48 saat içinde Hürmüz Boğazı’nı açmaması halinde ülkenin elektrik santrallerinin hedef alınacağı tehdidinde bulundu.Tahran yönetimi ise bu açıklamalara sert tepki göstererek, enerji altyapısına yönelik herhangi bir saldırının bölgedeki benzer tesislere karşı misillemeyle yanıtlanacağını duyurdu.İran tarafı ayrıca Trump’ın müzakere iddialarını reddetti. Meclis Başkanı Kalibaf, ABD ile herhangi bir görüşme yapılmadığını belirterek bu tür haberlerin piyasaları etkilemek ve ABD ile İsrail’in içinde bulunduğu durumu örtbas etmek amacıyla ortaya atıldığını söyledi. İran Dışişleri Sözcüsü Esmail Baghaei de yalnızca dolaylı mesajlaşmalar olduğunu, ancak resmi bir müzakerenin söz konusu olmadığını ifade etti.İsrail basınına göre, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile ABD Başkan Yardımcısı JD Vance arasında İran’la olası müzakereler de gündeme geldi. Kanal 12 televizyonuna konuşan bir kaynak, iki ismin gün içinde telefonda görüştüğünü ve ABD ile İran arasında muhtemel bir anlaşmanın detaylarını ele aldığını ileri sürdü. Yedioth Ahronot ise Netanyahu ile Vance’in son iki gün içinde ikinci kez telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini yazdı.Netanyahu da yaptığı açıklamada, Trump ile görüştüğünü belirterek savaşta elde edilen askeri kazanımların, hedeflere ulaşılmasını sağlayacak bir anlaşma için fırsat sunduğunu dile getirdi. İsrail Başbakanı, böyle bir anlaşmanın ülkesinin çıkarlarını koruyacağını savundu.

Trump İran saldırılarını 9 Nisan’da bitirmeyi planlıyor

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD Başkanı Donald Trump’ın “İran’ı haritadan silme” yönündeki sözlerine sert tepki gösterdi. Pezeşkiyan, bu açıklamayı “tarihe yön veren bir milletin kararlılığı karşısında düşmanın çaresizliğini ortaya koyan bir yanılsama” olarak değerlendirdi.

Gerilim yükseliyor

ABD merkezli X platformu üzerinden açıklama yapan Pezeşkiyan, tehditlerin İran halkını zayıflatmak yerine daha da kenetlediğini vurguladı. İran lideri, bu tür söylemlerin toplum içindeki birlik duygusunu güçlendirdiğini ifade etti.Hürmüz Boğazı konusuna da değinen Pezeşkiyan, boğazın İran’a saldırmayan tüm ülkelerin gemilerine açık olduğunu belirtti. Ancak olası tehditlere sahada güçlü ve caydırıcı karşılık verileceğini dile getirdi.Trump ise Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Amerika Birleşik Devletleri İran’ı haritadan sildi.” ifadelerini kullanmıştı.Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyelerine gönderdiği mektupta, ABD ve İsrail’in İran’daki nükleer tesislere yönelik saldırılarının uluslararası hukuka aykırı olduğunu savundu.Erakçi, söz konusu saldırıların yol açtığı zararların ABD ve İsrail tarafından karşılanması gerektiğini ifade etti. Ayrıca nükleer tesislerin hedef alınmasının radyoaktif sızıntı riski taşıdığına dikkat çekti.İranlı Bakan, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamında İsrail’in de yer alması gerektiğini belirterek, ülkenin nükleer tesislerinin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı tarafından denetlenmesini talep etti.

Pezeşkiyan’dan Trump’ın "İran'ı haritadan sileriz" açıklamasına sert yanıt

ABD’de yayımlanan The New York Times gazetesi, İsrail’in İran’da rejimi devirmeyi hedefleyen bir isyan planının neden hayata geçirilemediğini detaylı bir analizle ele aldı.

İran hesabı tutmadı

Gazete, İsrail’in bu konudaki beklentilerinin ciddi bir “yanılgıya” dayandığını, Donald Trump yönetiminin ise sahadaki gerçeklerden kopuk biçimde bu plana fazla iyimser yaklaştığını yazdı.Haberde, ABD ve İsrailli üst düzey yetkililere dayandırılan bilgilere göre, İsrail istihbaratının İran’da halk ayaklanması çıkabileceğine dair öngörüsünün gerçekleşmediği vurgulandı. Analizde, İsrail’in bu konuda yeterli saha verisine sahip olmadığına dikkat çekildi.İddiaya göre, İsrail dış istihbarat servisi Mossad tarafından hazırlanan plan, Başbakan Binyamin Netanyahu’ya sunuldu. Netanyahu da bu planı, Trump’ı ikna etmek için kullandı.Planın detaylarında, savaşın başlamasının ardından birkaç gün içinde İran’daki muhalif grupların harekete geçirileceği ve bunun zincirleme şekilde geniş çaplı bir ayaklanmaya dönüşebileceği öngörülüyordu. Hatta senaryoya göre, İran lideri Ali Hamaney’in hedef alınması ve çeşitli istihbarat operasyonlarıyla rejim değişikliğinin hızlandırılması amaçlanıyordu.Mossad Başkanı David Barnea, bu planı Ocak ayında Washington’da ABD’li yetkililerle de paylaştı. Netanyahu ise aynı planın sağladığı iyimser tabloyu Trump’ı ikna sürecinde kullandı.Buna karşın bazı üst düzey Amerikalı istihbarat yetkilileri, planın uygulanabilirliği konusunda ciddi şüpheler taşıdı ve sahadaki gerçeklerle örtüşmediğini dile getirdi. Savaşın üçüncü haftasına gelindiğinde yapılan değerlendirmelerde, İran’daki teokratik yapının zayıfladığı ancak hâlâ ayakta olduğu sonucuna varıldı.Analize göre, ABD ve İsrail’in İran’da geniş çaplı bir halk ayaklanması başlatılabileceğine dair inancı, baştan itibaren hatalıydı. Netanyahu’nun da planın beklenen sonucu vermemesi nedeniyle hayal kırıklığı yaşadığı ve bir güvenlik toplantısında bu durumu sert ifadelerle dile getirdiği aktarıldı.Öte yandan bazı ABD’li askeri yetkililer, yoğun bombardıman altındaki bir ülkede halkın sokağa çıkarak yönetime karşı ayaklanmasının gerçekçi olmadığını Trump’a iletti. Benzer şekilde ABD istihbaratı da Beyaz Saray’a, rejimi sarsacak ölçekte bir ayaklanma ihtimalinin düşük olduğunu bildirdi.Analizde ayrıca, İsrail Savunma Kuvvetleri’nde görev yapmış eski istihbarat yetkilisi Shahar Koifman’ın görüşlerine de yer verildi. Koifman, mevcut şartlarda İran yönetiminin devrilmesinin ulaşılabilir bir hedef olmadığını ifade etti.Haberde dikkat çeken bir diğer başlık ise, İran’daki olası bir ayaklanmada Kürt grupların kullanılması fikri oldu. ABD’li yetkililer, geçmişte hem CIA hem de Mossad’ın bu gruplara çeşitli destekler verdiğini doğruladı. Ancak Washington yönetiminin artık bu yaklaşımı eskisi kadar desteklemediği ve bu durumun İsrail ile görüş ayrılıklarına yol açtığı belirtildi.Bu çerçevede Trump’ın 7 Mart’ta yaptığı ve Kürt liderlere İran’a milis göndermemeleri yönünde çağrıda bulunduğu açıklamaya da atıf yapıldı. Ayrıca Türkiye’nin, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan aracılığıyla ABD’li mevkidaşı Marco Rubio’ya benzer bir uyarı ilettiği kaydedildi.Son olarak, ABD istihbaratının savaş öncesinde yaptığı simülasyonlarda da İran rejiminin tamamen çökme ihtimalinin düşük görüldüğü bilgisi paylaşıldı.

NYT: İsrail’in İran’da isyan planı neden başarısız oldu

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaması halinde yaptığı tehdidin “son derece olumlu sonuçlar doğuracağını” savundu. Trump, bu sürecin İran için “tam bir yıkıma” kadar gidebileceğini öne sürdü.

Hürmüz krizi 

İsrail’in Kanal 13 televizyonuna telefonla bağlanan Trump, Tahran yönetimine açık bir uyarıda bulunarak, 48 saat içinde Hürmüz Boğazı’nın açılmaması durumunda İran’daki elektrik santrallerini hedef alacaklarını dile getirdi.Trump, daha önce İran’a iletilen bu ültimatomun işe yarayacağını iddia ederek, “Yakında göreceksiniz, her şey çok iyi olacak.” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı ayrıca, NATO müttefiklerini de eleştirerek, boğazın açılması konusunda yeterince çaba göstermediklerini ileri sürdü.Öte yandan İran cephesi, enerji altyapılarına yönelik olası bir saldırıya karşılık vereceklerini duyurdu. Tahran yönetimi, böyle bir durumda İsrail ile ABD üslerine enerji sağlayan tesisleri hedef alacaklarını açıkladı.Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda da İran’a süre vererek, Hürmüz Boğazı’nın tehdit unsuru olmaktan çıkarılıp tamamen açılmaması halinde, ülkenin en büyük elektrik santrallerinden başlanarak saldırı düzenleneceğini belirtmişti.NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise müttefik ülkelerin bu konuda temkinli yaklaşımına dikkat çekerek, Trump’tan anlayış talep etti.İsrail ve ABD’nin, İran ile yürütülen diplomatik temaslar sürerken 28 Şubat’ta başlattığı askeri operasyonlar bölgede gerilimi tırmandırdı. İran da buna karşılık olarak, İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkelerde belirlediği noktalara saldırılar düzenledi.Söz konusu saldırılarda, İran lideri Ali Hamaney dahil olmak üzere çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Trump’tan İran’a Hürmüz Boğazı için sert tehdit

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına ilişkin yaptığı açıklamada, mevcut koşullarda ateşkes istemediğini ifade etti.

İran açıklaması

Beyaz Saray’dan ayrılarak uçağa binmeden önce gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, İran’la ateşkes ihtimaline dair değerlendirmesinde, “Ateşkes yapmak istemiyorum. Bir tarafı tamamen ortadan kaldırmaya çalışırken ateşkes yapılmaz.” ifadelerini kullandı.İsrail’in saldırıları ABD ile aynı anda sonlandırıp sonlandırmayacağı yönündeki soruya ise Trump, iki ülke arasındaki ilişkilerin oldukça iyi olduğunu belirterek, “Aşağı yukarı aynı hedeflere sahibiz. İkimiz de zafer istiyoruz.” yanıtını verdi.Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinde saldırılar sonrası ciddi düşüş yaşandığını belirten Trump, ABD’nin bu güzergahı kullanmadığını söyledi. Bu bölgeyle ilgili sorumluluğun Avrupa ülkeleri, Güney Kore, Japonya ve Çin gibi aktörler tarafından üstlenilmesi gerektiğini dile getirdi.İran’ın askeri kapasitesine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Trump, “Askeri açıdan yaptıkları tek şey boğazı kapatmak. Askeri anlamda artık güçleri kalmadı.” şeklinde konuştu.Trump ayrıca Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, Orta Doğu’daki geniş çaplı askeri faaliyetleri azaltmayı gündeme aldıkları bir dönemde hedeflerine çok yaklaştıklarını savundu. İran’ın füze kapasitesi ve fırlatma sistemlerini tamamen devre dışı bıraktıklarını öne süren Trump, ülkenin savunma sanayisinin, hava kuvvetlerinin ve deniz unsurlarının büyük ölçüde yok edildiğini iddia etti.İran’ın nükleer silah elde etmesine kesinlikle izin vermeyeceklerini vurgulayan Trump, böyle bir durumda ABD’nin hızlı ve güçlü bir müdahalede bulunabilecek konumda olduğunu söyledi. Ayrıca İsrail, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi bölgedeki müttefiklerin en üst düzeyde korunacağını ifade etti.Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin, bu hattı kullanan ülkeler tarafından sağlanması gerektiğini belirten Trump, ABD’nin doğrudan kullanımının olmadığını yineledi. Gerekirse destek verebileceklerini ancak İran tehdidinin ortadan kalkmasıyla buna ihtiyaç kalmayacağını dile getirdi.İsrail ve ABD’nin, Tahran ile Washington arasında diplomatik temaslar sürerken 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri operasyon başlattığı hatırlatıldı. İran ise İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkelerde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.İranlı yetkililerin açıklamalarına göre, ABD ve İsrail’in saldırılarında aralarında Ali Hamaney’in de bulunduğu çok sayıda üst düzey isim hayatını kaybetti. Saldırılarda ölü sayısının 1348’i, yaralı sayısının ise 17 bini geçtiği bildirildi.

Trump’tan İran mesajı: Ateşkes değil zafer istiyoruz

Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta, İsrail ordusunun gece saatlerinde güneyde yer alan Dahiye bölgesine iki hava saldırısı düzenlediği bildirildi.

Beyrut’ta saldırı

Saldırılar sırasında Beyrut ve çevresinde güçlü patlama sesleri duyulurken, İsrail’in ülkenin güneyine gerçekleştirdiği başka bir saldırıda 1 kişinin hayatını kaybettiği, 2 kişinin ise yaralandığı aktarıldı.NNA tarafından paylaşılan bilgilere göre, İsrail ordusu Dahiye’de El-Gubeyri ve Burc el-Baracine bölgelerini hedef aldı.İsrail, daha önce Hizbullah’ın güçlü olduğu bölgelerden biri olarak bilinen Dahiye için tahliye çağrısı yapmış ve saldırı tehdidinde bulunmuştu. İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee, ABD merkezli X üzerinden yaptığı açıklamada; Hureyk, Gubeyri, Leyleki, Hades, Burc el-Baracine, Tahvidet el-Gadir ve Şiyah mahallelerinde Hizbullah’a ait olduğu öne sürülen askeri noktaların hedef alınacağını duyurmuştu.Bu tehditler ve devam eden saldırılar nedeniyle çok sayıda sivilin yaşadıkları yerleri terk etmek zorunda kaldığı belirtildi.Öte yandan Hizbullah, Lübnan’ın güneyinde İsrail güçleriyle çatışmalar yaşandığını açıkladı. Yapılan açıklamada, Nakura beldesine bağlı Tabasin bölgesinden belediye binasına ilerlemeye çalışan İsrail askerlerinin hedef alındığı ifade edildi.Ayrıca, yoğun hava ve kara saldırılarının sürdüğü Hıyam beldesinde de İsrail birliklerine karşı saldırılar düzenlendiği ve bölgede çatışmaların devam ettiği bildirildi.Hizbullah, İsrail’in kuzeyinde bulunan Rosh Pina’daki askeri üs ile Yuval ve Metula yerleşimlerinde konuşlu İsrail askerlerine roket saldırıları gerçekleştirildiğini duyurdu. Bunun yanı sıra Taybe, Adise ve Merkeba bölgelerinde de İsrail askerlerinin hedef alındığı belirtildi.İsrail ordusunun ise Lübnan’ın güneyindeki birçok noktaya yönelik hava saldırılarını sürdürdüğü ifade edildi.İsrail ordusu 2 Mart’ta yaptığı açıklamada, Lübnan’dan atılan füzelerin tespit edilmesi üzerine ülkenin kuzeyinde sirenlerin çaldığını duyurmuştu. Bu gelişmenin ardından Lübnan genelinde geniş çaplı hava saldırıları başlatan İsrail, Beyrut’u da hedef almış ve hava ile denizden yoğun bombardıman gerçekleştirmişti. Ayrıca kara operasyonlarının kapsamının genişletilmesine karar verildiği belirtilmişti.Lübnan Sağlık Bakanlığı, 2 Mart’tan bu yana düzenlenen saldırılarda 1021 kişinin hayatını kaybettiğini, 2 bin 641 kişinin yaralandığını açıkladı.Lübnan hükümetine bağlı Afet Yönetimi birimi ise İsrail saldırıları ve işgali nedeniyle yerinden edilenlerin sayısının resmi verilere göre 1 milyonu aştığını bildirdi.

İsrail Beyrut’un güneyine hava saldırılarını sürdürüyor

Mehr Haber Ajansı tarafından aktarılan bilgilere göre, ABD ve İsrail’in Tahran’ın doğu kesiminde gerçekleştirdiği saldırıda sivil yerleşim alanları hedef alındı.

Siviller hedefte

Söz konusu saldırıda, aralarında henüz 10 günlük bir bebeğin de bulunduğu 7 çocuğun hayatını kaybettiği, çok sayıda kişinin ise yaralandığı bildirildi. Paylaşılan görüntülerde, hedef alınan binanın tamamen yıkıldığı dikkat çekti.Öte yandan IRNA, Mazenderan eyaletine bağlı Ramser kentinde düzenlenen başka bir hava saldırısında bir ailenin yok olduğunu duyurdu. Sabah saatlerinde gerçekleşen saldırıda anne, baba ve çocuklarının yaşamını yitirdiği ifade edildi.İran Atom Enerjisi Kurumu ise ABD ve İsrail’in, ülkenin uranyum zenginleştirme faaliyetlerinde kritik rol oynayan Natanz Şehid Ahmedi Ruşen Nükleer Tesisi’ni hedef aldığını açıkladı. Kurum, teknik incelemeler sonucunda tesiste herhangi bir radyoaktif sızıntıya rastlanmadığını ve çevre halkı açısından bir risk oluşmadığını bildirdi.İsrail devlet televizyonu KAN’a konuşan kaynaklara göre, söz konusu nükleer tesise yönelik saldırılar ABD savaş uçakları tarafından gerçekleştirildi. Haberde, saldırıda “sığınak delici” bombaların kullanıldığı iddia edildi.Daha önce de ABD’nin, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına destek verdiği ve 22 Haziran’da Natanz, Fordo ve İsfahan’daki üç nükleer tesisi hedef aldığı hatırlatıldı.

Tahran’da sivil yerleşime saldırı: 7 çocuk hayatını kaybetti

Türkiye, uzay alanında son yıllarda attığı adımlarla dikkat çekerken, bu vizyonun en güçlü temsilcileri çoğu zaman ülke sınırlarının ötesinde, uluslararası projelerde görev alan bilim insanları ve mühendisler oluyor. 

Göklerde iz bırakan başarı öyküsü

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) çığır açan Comet Interceptor görevi de bu küresel iş birliklerinin en çarpıcı örneklerinden biri. Güneş Sistemi’ne ilk kez giren “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı hedefleyen bu iddialı görev, insanlığın evrenin kökenine dair sorularına ışık tutmayı amaçlıyor.Bu vizyoner projede, Türk bir kadın mühendis olan Ebru Dağtekin, Bern Üniversitesi çatısı altında üstlendiği kritik görevle öne çıkıyor. ODTÜ’den başlayan ve Avrupa’nın uzay merkezlerine uzanan kariyer yolculuğunda, bugün ESA’nın en prestijli bilimsel görevlerinden birinde kalite güvence sorumluluğunu üstleniyor. Dağtekin’in hikâyesi, yalnızca bilimsel bir başarı değil; aynı zamanda genç nesiller için ilham verici bir yol haritası niteliği taşıyor. Pusula Swiss olarak, göklerde iz bırakan bu başarı öyküsünü okurlarımızla buluşturuyoruz.Röportaj: Özgür MumcularEbru Hanım, öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?İzmir, Türkiye doğumluyum. Orta ve Lise eğitimimi Bornova Anadolu Lisesi Almanca bölümünde tamamladıktan sonra ODTÜ Fizik bölümünde lisans ve Plazma Fiziği bölümünde yüksek lisans çalışmalarımı tamamladım. 2006-2013 yılları arasında Türkiye’de havacılık alanında askeri ve sivil uluslarası projelerde görev yaptım. İngiltere ve Almanya’da kalite konusunda eğitimler aldım ve kariyerim boyunca havacılık projelerinde kalite mühendisi ve yöneticisi ünvanlarıyla hep aynı alanda çalıştım. 2014’ten beri Avrupa ve İngiltere’de çalışmaktayım. Halen Bern Üniversitesi Gezegen Bilimleri ve Uzay Araştırmaları bölümünde görevliyim.Şu anda Bern’de, Avrupa Uzay Ajansı’nın Comet Interceptor görevi üzerinde çalışıyorsunuz. Bu misyonun temel amacı nedir?Comet Interceptor, ESA’nın Kozmik Vizyon Programı kapsamında seçilmiş, yaklaşık sekiz yıllık bir zaman dilimine yayılan öncü bir uzay görevi. Bu misyonun en ayırt edici özelliği, Güneş Sistemi’nin iç bölgelerine ilk kez giren, daha önce hiç gözlemlenmemiş “bozulmamış” bir kuyruklu yıldızı ya da potansiyel bir yıldızlararası cismi hedeflemesi. Görev kapsamında üç ayrı uzay aracı, hedef cisme eş zamanlı olarak farklı konumlardan yaklaşarak detaylı ölçümler yapacak. Böylece gökcisminin yapısı, bileşimi ve çevresi hakkında üç boyutlu ve son derece kapsamlı veriler elde edilmesi hedefleniyor. Bu, erken Güneş Sistemi’ne dair çok değerli bilgiler sunabilecek eşsiz bir fırsat.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fb.jpg" width="1024" height="576"></figure>Bu oldukça karmaşık ve iddialı bir görev. Siz bu projede hangi sorumluluğu üstleniyorsunuz?Bern Üniversitesi Uzay Araştırmaları ve Gezegen Bilimi Bölümü bünyesinde çalışıyorum ve Comet Interceptor projesinde Kalite Güvence Yöneticisi olarak görev alıyorum. Temel sorumluluğum; tasarım, üretim, test ve entegrasyon süreçlerinin ESA’nın belirlediği ECSS kalite ve emniyet standartlarına uygun şekilde ilerlemesini sağlamak. Şu anda özellikle iki ana bilimsel enstrüman üzerinde yoğunlaşıyoruz: kuyruklu yıldız görüntüleme kamerası ve nötral iyonları ölçen bir kütle spektrometresi. Bu cihazlar, Rosetta gibi önceki ESA görevlerinden edinilen tecrübelerin üzerine inşa ediliyor ve bilimsel çıktılar açısından çok büyük önem taşıyor.Comet Interceptor’ı önceki kuyruklu yıldız görevlerinden ayıran temel fark nedir?Daha önce ziyaret edilen kuyruklu yıldızların büyük çoğunluğu, Güneş’e defalarca yaklaşmış ve bu süreçte yapıları değişime uğramış cisimlerdi. Comet Interceptor ise Güneş Sistemi’ne ilk kez giren bir kuyruklu yıldızı hedefliyor. Bu sayede, kuyruk bölgesinde bulunan ve bugüne kadar detaylı şekilde gözlemlenememiş toz ve plazma yapıları incelenebilecek. Ayrıca, milyarlarca yıldır neredeyse hiç değişmemiş ilkel maddelere ulaşma ihtimali söz konusu. Bu da Güneş ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair mevcut teorileri test etmek açısından çok değerli.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fc.jpg" width="1024" height="576"></figure>Türk bir kadın mühendis olarak ESA gibi bir kurumda görev almak sizin için ne ifade ediyor?Bu benim için büyük bir gurur. Mustafa Kemal Atatürk’ün “İstikbal göklerdedir” sözü, meslek hayatım boyunca bana yol gösteren bir ilke oldu. Bugün Bern’de, Avrupa ve Japonya’nın ortak yürüttüğü bu bilimsel görevde aktif rol almak, hem kişisel hem de ülkemi temsil etme açısından çok anlamlı. Uluslararası bir ekip içinde çalışmak, farklı bakış açılarıyla bilim üretmenin ne kadar güçlü sonuçlar doğurabileceğini de her gün yeniden gösteriyor.Türkiye’nin uzay alanındaki son yıllardaki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?Türkiye, uzay konusunda önemli ve umut verici adımlar atıyor. Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması, yerli uydu projeleri ve savunma sanayiine yönelik çalışmalar bu açıdan çok değerli. Ancak sürdürülebilir başarı için yalnızca teknoloji ve altyapı yeterli değil. İnsan kaynağına yatırım yapılması, gençlerin uluslararası projelerde deneyim kazanması ve bu bilgi birikimini ülkeye geri taşıması büyük önem taşıyor.Bu görev sürecinde sizi en çok heyecanlandıran an hangisiydi?Uyduya entegre edilecek kameranın birebir uçuş kopyasının testleri başarıyla tamamlandığında yaşadığım heyecanı unutamam. Uzun süren bir emeğin somut bir sonuç verdiğini görmek, tüm ekibe büyük bir motivasyon sağladı.Uzay mühendisliği alanında kariyer hedefleyen gençlere neler tavsiye edersiniz?Her şeyden önce meraklı ve sabırlı olmalarını öneririm. Uzay mühendisliği; fizik, elektronik, yazılım ve malzeme biliminin bir arada çalıştığı çok disiplinli bir alan. Teknik bilgi kadar ekip çalışması, iletişim ve problem çözme becerileri de çok önemli. Ve elbette cesur olmalarını isterim. Dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, bilimsel projelere katkı sunabileceklerine inansınlar.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fd.jpg" width="1024" height="576"></figure>Bilim dışında zamanınızı nasıl değerlendiriyorsunuz?Bern, doğasıyla insanı dengeleyen bir şehir. Boş zamanlarımda yüzme sporuyla ilgileniyorum, caz müzik dinlemeyi ve sanat galerilerini gezmeyi seviyorum. Ayrıca Türkiye’deki gençlerin katılabileceği uzay ve bilim projelerinde onlara mentorluk yapmaya da mümkün olduğunca zaman ayırıyorum.Son olarak, görevin uluslararası boyutundan da bahseder misiniz?Comet Interceptor, ESA ile Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA’nın ortak yürüttüğü bir görev. Her iki taraf da farklı bilimsel enstrümanlar geliştiriyor. Bu tür iş birlikleri, bilimin gerçekten sınır tanımadığını gösteriyor. Kültürler ve ülkeler arası bu ortak çalışma ortamı son derece ilham verici.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/9d8dadb6d8e429a52057696fa.jpg" width="1024" height="576"></figure>ESA'nın Comet Interceptor Görevi ile ilgili biraz bilgi vermek gerekirse:L2 LAGRANGE NOKTASI nedir?L2 noktası, Dünya ile Güneş arasındaki yerçekimi dengesinin çok özel bir şekilde kurulduğu bir uzay noktasıdır. Konum olarak, Dünya'nın tam arkasında yer alır, yani Güneş'ten bakarsak: Yaklaşık 1,5 milyon km Dünya’nın ötesinde (Ay’ın 4 katı uzaklıkta) bulunur.Peki, neden önemli?Bu noktada bir uzay aracı:•Hem Dünya hem Güneş’in çekim gücüyle dengede kalabilir,•Dünya ile aynı hızda Güneş’in etrafında döner (yani hep Dünya’yla birlikte "ilerler"),•Uzay teleskopları veya sondalar burada sabit bir gözlem pozisyonuna yerleşebilir.James Webb Uzay Teleskobu da tam bu noktaya yerleştirildi.Neden COMET INTERCEPTOR burada bekliyor?•Çünkü oradan hem Güneş’i hem uzak uzayı çok rahat gözleyebilir.•Ayrıca yeni keşfedilecek kuyruklu yıldızlar nereye giderse gitsin, L2’den kalkış yapan bir araç onları daha kolay yakalayabilir. Bu bir nevi "uzayda pusuya yatmak" gibi.Kısaca Analojiyle: L2 noktası, sanki uzayda bir "denge noktası" gibi.&nbsp;Oraya konan bir uydu, ne Dünya’ya düşer ne de Güneş’e savrulur. Güneş etrafındaki dönüşünü Dünya ile "senkronize" şekilde yapar.ESA Comet Interceptor Projesi, uluslararası işbirliğiyle yürütülen bir uzay görevidir. Aşağıda projeye katkı sağlayan başlıca ülkeler ve kurumlar yer alıyor:Bilimsel işbirlikler:Ayrıca birçok Avrupa üniversitesi ve araştırma merkezi proje kapsamında bilimsel ve teknik işbirliği yürütmektedir. Bu kurumlar arasında:•CNES (Fransa Uzay Ajansı)•DLR (Almanya)•ASI (İtalyan Uzay Ajansı)•SNSB (İsveç)&nbsp;

Bern’den evrene: ESA’nın kuyruklu yıldız avında bir Türk imzası

PLR (Parti Libéral-Radical / Liberal-Radikal Parti) bünyesinde Membre du comité olarak görev yapan Sara Pınar, İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisiyle öne çıkan bir isim. Siyasete henüz 14 yaşında adım atan Pınar, yerel komitelerden kanton düzeyindeki çalışmalara kadar geniş bir siyasi deneyime sahip. 

İsviçre siyaset sahnesinde gençlik enerjisi

Sara Pınar ile siyaseti, geleceği ve toplumsal katılımı konuştuk

Cenevre’de yaşayan mühendis kökenli araştırmacı Ali Rıza Tuna, kırk yılı aşkın süredir Anadolu’nun kadim dokuma kültürünü bir sanat tarihi perspektifinden yeniden yorumluyor. 

Mitlerden sanata uzanan motifler

Ali Rıza Tuna ile Anadolu kilimlerinin görsel dili üzerine bir söyleşi

İsrail ile Hamas arasında 10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes, uluslararası kamuoyunda Gazze’deki yıkımın en azından geçici olarak duracağı yönünde bir umut yaratmıştı. Ancak kısa süre içinde İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze’nin farklı bölgelerine operasyonlar düzenlemeye devam ettiği görüldü

Filistin için umut var

Bu durum, sivillere yönelik baskının sona ermediğini ve insani krizin derinleştiğini bir kez daha gösterdi. Uluslararası hukuk uzmanları saldırıları ateşkes ruhunun açık ihlali olarak değerlendirirken, Avrupa kamuoyunda da tepkiler giderek artıyor.Böylesi bir atmosferde, İsviçre siyasetinde İsrail–Filistin meselesindeki net tutumuyla tanınan Geri Müller yeniden dikkat çekiyor. 2003–2015 yıllarında Ulusal Konsey üyeliği ve ardından Baden Belediye Başkanlığı yapan Müller, insan hakları ve Orta Doğu politikalarına odaklanan çizgisiyle öne çıkıyor. İsviçre–Filistin Derneği başkanı ve parlamentodaki Filistin Dostluk Grubu’nun aktif bir üyesi olarak, uzun yıllardır İsrail’in askeri politikalarına yönelik eleştirileriyle bilinen Müller ile &nbsp;Gazze’deki güncel gelişmeler karşısında da açık tavrını sürdürüyor.Bu röportajda, Müller’in İsrail–Filistin meselesine dair birikimini ve bugünkü krize ilişkin değerlendirmelerini konuştuk.Röportaj: Ferah Koçak ErdoğanSayın Müller, İsrail devletinin Filistin toprakları üzerinde nasıl kurulduğu hakkında bize kısa bir bilgi verebilir misiniz?Esas olarak İngiltere ve Fransa arasında imzalanan Sykes-Picot Anlaşması ve ardından Balfour'un hırsızlığıyla (Jaffa'dan Hayfa'ya kadar olan sahil şeridini, Hindistan'dan çaldığı malları İngiltere'ye güvenli bir şekilde ulaştırmak için istiyordu). Osmanlılar da 1. Dünya Savaşı'nı kaybettikleri için Levant'ın koruması ortadan kalktı ve İngiltere Levant'ı kolonileştirdi. 1922'den itibaren İngilizler Filistin köylerini boşalttı ve soydu. İngiltere, “Araplardan” daha çok güvendikleri için İngiliz Yahudilerini Filistin'e gönderdi. Ben Gurion, 1910'larda Filistin'i ziyaret etmiş ve Filistinli Haredi Yahudilerini hor görmüştü. Bu nedenle, özellikle Doğu Avrupalı Yahudileri aradı. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, birçok Avrupa ülkesi Avrupalı Yahudileri Filistin'e gönderdi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a450.jpg" width="1024" height="576"></figure>Size göre, İsrail'in kısa süre içinde güçlü bir ordu ve uluslararası destek oluşturabilmesinin ana sebepleri nelerdir?İngiltere, 1922'den itibaren Yahudilere giderek daha fazla güç verdi. 1920'lerin sonunda İngiltere'nin Levant'a olan ilgisi azaldığında, güçlerini adım adım Yahudilere devretti. Siyonistler İngiliz silahlarını miras aldılar ve en az iki terör örgütü, Irgun ve Haganah'ı kurdular. Bu gruplar, köyleri yıkmayı ve insanları kovmayı çabucak öğrendi.İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Küçük BM (çoğunlukla sömürgecilerden oluşan, yaklaşık 40 ülke) sözde 2 devletli çözümü kabul etti. Bölge İsrail'e çok elverişli bir şekilde bölündü (İsrailliler %25 oranında %60 oranında toprak aldı!Batılı ülkeler ve ABD’nin İsrail'e verdiği destek, bölgedeki dengeyi nasıl değiştirdi?ABD için İsrail, petrol ve gazla çevrili bir bölgenin tam ortasında bir ada ve bu nedenle de “bir bekçi köpeği” işlevi gördü. İngilizlerse “Arapları” tanımıyor ve onlara güvenmiyorlardı. Bu sebeple tam destek verdiler.Gazze’deki sivil kayıplara Uluslararası toplumun tepkisi sizce yeterli mi?Hangi tepki? Soykırım uygulamak veya buna göz yummak için hiçbir gerekçe yok. Bu nedenle Roma Statüsü ve Cenevre Sözleşmeleri çerçevesinde net bir müdahale beklerim. Güney Afrika’nın girişimi bunun bir örneğidir.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/45d57ffab9f29bfe75b04a44f.jpg" width="1024" height="576"></figure>Gazze’de iki yıldır yaşanan insani durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?&nbsp;Tam anlamıyla felaket! Daha önce benzeri görülmemiş bir durum yaşanıyor. İki yıldır açıkça ilan edilmiş bir soykırım var. Yemen ve İran dışında yaşanan bu soykırıma neredeyse tüm dünya seyirci kalıyor.BM ve uluslararası mahkemeler İsrail'in eylemlerini insan hakları ihlali olarak tanımlıyor. Uluslararası yaptırımların uygulanmaması ne anlama geliyor?BM'nin bir sorunu var: Güvenlik Konseyi. Konseyin başında üç sömürgeci güç ve iki BRICS temsilcisi var.. Bu durumda kim kazanacak? Ayrıca, adli süreçler çok uzun sürüyor bunu da göz ardı etmemek gerek.Avrupa’nın bir çok noktasında Filistin için destek mitingleri düzenlendi, sizce bu gösteriler karar vericiler üzerinde gerçekten bir baskı oluşturdu mu?&nbsp;Kısmen evet, diye düşünüyorum. Bu baskı durumu, bir ülkenin ve o ülkenin hükümetinin ABD’ye ne kadar bağımlı olduğuna göre de değişiyor.Filistin halkının geleceği ve özgürlüğü konusunda umutlu musunuz?Evet umutluyum, şu nedenlerden dolayı:&nbsp;İsrail'in sonu yaklaşıyor: On binlerce, özellikle iyi eğitimli İsrailli, tüm bu savaşlar ve hükümetin veya diğer ülkelerdeki iş ortaklarının düşmanca tavırlarından bıkıp, kesin olarak ülkeyi terk etti.Tüm kıtalardaki bazı önemli ülkeler İsrail'i ebedi bir savaş çığırtkanı olarak görüyor ve ondan bıkmış durumda.&nbsp;Filistinliler “sumud” (direnç, sebat) kavramını iyi bilir; bu da onları güçlü kılar.

İsviçreli siyasetçi Müller: İsrail’in sonu yaklaşırken Filistin güçlü kalıyor

Pusula Swiss, İsviçre’de yaşayan Türk topluluğuna kültür, yaşam, başarı hikâyeleri ve ilham veren portreler sunmaya devam ediyor. Bu sayıda, Türkiye’nin çağdaş mücevher tasarımında uluslararası bir marka hâline gelen TOHUM’un kurucusu, Türk tasarımcı Verda Alaton ile bir araya geldik. 

TOHUM’un evrensel dili

Doğal formlar, kadim semboller ve etnik sanatla kurduğu bağ sayesinde dünya moda sahnesinde fark yaratan Alaton, Cenevre’den dünyaya yayılan ilham dolu bir tasarım yolculuğuna sahip.İstanbul’da doğup New York’ta antropoloji ve tribal art üzerine çalışma fırsatı bulan, ardından Batı Africa’dan Asya’ya uzanan seyahatlerinde topladığı kültürel birikimi mücevhere dönüştüren Alaton; bugün Naomi Campbell’dan Leandra Medine’ye, Sharon Stone’dan Gigi Hadid’e kadar pek çok ismin takılarında hayat buluyor. Pusula Swiss olarak hem ilham dolu yolculuğunu hem de TOHUM’un evrensel dilinin ardındaki anlamları kendisinden dinledik.Röportaj: Özgür MumcularKişisel Yolculuk &amp; İlham<ul><li>Verda Hanım öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?</li></ul>İstanbul doğumluyum; çok kültürlü, tarihi ve katmanlı muhteşem şehrimiz, dünyaya bakışımı — ve dolayısıyla tasarım estetiğimin temellerini oluşturdu. Gençlik yıllarımda kariyerim kurumsal dünyadaydı; ancak kalbimde hep sanat ve doğayla derin bir bağ vardı. 20’li yaşlarda New York'taki üniversite dönemimde kabile sanatlarına olan tutukumu bir sanat galerisinde çalışarak besledim. Yıllar içinde bu tutkuyu bir yaşam biçimine dönüştürmeye ve paylaşmaya karar verdim. Bugün, markam TOHUM aracılığıyla hem kendimi hem de dünyaya dair estetik ve felsefi bakışımı ifade ediyorum.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d6.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>TOHUM kelimesinin “tohum” anlamına geldiğini uluslararası alanda çok kişi yeni öğrendi. Sizin için bu kelime ne ifade ediyor ve markanın ruhunu nasıl yansıtıyor?</li></ul>TOHUM, aslında hem doğaya, hem de hayata ektiğimiz tüm niyetlerimizi sembolize ediyor. Bir tohum nasıl doğada kendi potansiyelini taşır ve — doğru toprak, su ve ışıkla — benzersiz bir hayata dönüşürse, ben de her bireyin kendi yaşamında benzersiz potansiyeller taşıdığına inanıyorum.&nbsp;Markam için TOHUM, “doğadan gelen, saf, tekil, umut dolu ve yaşamın kendisine dair” her şeyi temsil ediyor. Her bir tasarım, bu tohumun bir “filizi” gibi; doğadan gelen malzemeler, kültürel kodlar, kişisel ifade ve özgürlüğün birleşimiyle hayata geçiyor.<ul><li>İstanbul’dan New York’a, ardından Cenevre’ye uzanan hayat yolculuğunuz TOHUM’un yaratım sürecini nasıl şekillendirdi?</li></ul>İstanbul benim köklerim; mimarisi, tarihi ve çok katmanlı kültür mozaiğiyle büyüdüm. New York’ta etnik sanatlarla tanışmam, bana “küresel bir estetik” ve “gelenek ile çağdaşlığı birleştirme” fikrini verdi. Tutkulu olduğum galerilerde geçirdiğim zaman, farklı kültürlerin sanat ve takı geleneklerinin nasıl bir araya geldiğini gözlemlemek, bana yaratımlarım için ilham oldu. Doğal malzemeler ve cüretli formlar Tohum’un&nbsp; estetik anlayışının temeli.Cenevre’ye taşınmam ise bana hem sakinlik hem de uluslararası bir perspektif kazandırdı. Bu coğrafi ve kültürel yolculuklar, TOHUM’un hem Anadolu köklerine saygılı hem de dünya kültürlerinden beslenen, zamansız ve evrensel bir dil kurmasına imkân tanıdı.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d7.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Tribal Art’a olan ilginiz çok genç yaşta başlamış. Bu ilginin tasarımlarınız üzerindeki en güçlü etkisi nedir?</li></ul>Evet, tribal ve etnik sanatlara olan ilgim, gençlik döneminde New York’taki Afrika sanat galerilerinde calışmaya başlamamla beslendi. O dönemde, gördüğüm parçaların sadece estetik değer değil; aynı zamanda derin kültürel anlamlar taşıdığını fark ettim. Sanat hayatın içinde kullanım eşyalarında hayat buluyor, ritüellerin, doğa ile kurulan iletişimlerin temelinde yer alıyordu. Kabilelerin sembolleri, doğaya bağlı motifleri, bedenle kurulan bağ, insanın en özgün ve temel ifadesini taşıyor.Bu görüş bende “Batı dünyasındaki hayatın içinde bu ruhu, bu anlayışı nasıl yaşatabilirim” düşüncesine dönüştü. Tribal Art’ın asaleti, doğayla ve insanla kurduğu simbiyotik ilişki; TOHUM’un estetik anlayışının temelini oluşturuyor. Doğallık, arketipik formlar, ruhun ve bedenin ifadesi… Tüm bunlar tribal sanatın etkisiyle şekillendi.Markanın Doğuşu &amp; Tasarım Felsefesi<ul><li>TOHUM’u kurma kararınız nasıl bir dönüm noktasında ortaya çıktı? O ilk prototipleri üretirken neler hayal ediyordunuz? TOHUM’u kurma kararım 30’lu yaşlarımın başında şekil aldı. Beslendiğim tüm düşünceler, inandığım değerleri şekle dökme ve bedenle birleştirme dönemi başladı. Kurumsal hayattan ayrılmaya karar verdim ve tüm riskleri ve korkularımla kucaklayarak yeni bir hayata adım attım.&nbsp;</li></ul>Hayalim Tohum’ları taşıyan kişilerin özgürleştiklerini ve mutlu olduklarını görmek idi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d8.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Koleksiyonlarınızda sıkça karşımıza çıkan semboller, kabuklar ve kristaller… Bu doğal materyalleri seçerken sizi en çok etkileyen şey nedir? Malzeme seçme süreci benim için bir meditasyon. Gerçekten “doğal olan her şey” TOHUM’un temelini oluşturuyor. Kristaller, taşlar, deniz kabukları, ahşap, deri… Doğanın bize armağanı olan tüm bu materyaller tasarımlarımda yer bulabiliyor. Yıllar içinde farklı koleksiyonlarımız ile her doğal malzemeyi değerlendirebildiğimizi söyleyebilirim. Halen tüm kullandığımız taşları, deniz kabuklarını tek tek seçerim. Her birinin verdiği hisse önce kendim bakarım, ondan sonra TOHUM’a dönüştürürüz.&nbsp;</li></ul>Bu materyaller sadece görsel olarak değil, dokunsal olarak da ruhumuza değer katıyor: Her biri benzersiz, her biri “tek”. Ayrıca doğanın sadeliği, zarafeti ve özgünlüğü ile bu değerleri takıya taşımak benim için çok kıymetli.&nbsp;<ul><li>Sade ama güçlü formlar markanızın imzası haline geldi.&nbsp;Bu estetik dil nasıl oluştu?</li></ul>Bana göre takı; kendimizi ifade etme şekli, sözlerle ifade etmediğimiz iç dünyamızı sessizce paylaşma yöntemi. Derin, daha ruhsal bir ifade biçimi. Bu yüzden TOHUM tasarımlarında “az ama derin” anlayışını benimsedim: Yalın, minimalist ama güçlü; doğadan gelen formlar, simetri ve saf çizgiler. Malzemelerin yalın gücü ön planda.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376d9.jpg" width="1024" height="576"></figure>Bu ifade şekli, taşıyanın karakterini ortaya çıkaran bir araç olmasını sağlıyor. Konuşan eller, dokunan ruhlar” dileğimin özü.Uluslararası Başarı &amp; Dönüşüm<ul><li>Concha koleksiyonunun dünya çapında patlama yapması nasıl bir deneyimdi?&nbsp;</li></ul>Concha, çoğumuzun çocukluğunda doğayla ilk ilişkilerimizde yer alan deniz kabuklarımız aslında. Organik, doğal ve zamansız. 2017’de altın kaplama kabuk tasarımımızla Concha’yı yeniden yorumladığımızda, bir influencer’ın tasarımımızı paylaşması ile TOHUM yurtdışı platforma taşınıp, yıllar içinde saygıdeğer bir uluslararası markaya dönüştü.&nbsp;Concha ile niyet, doğada yalın, basit olan mucizevi güzelliklere dikkat çekmek ve onları bedenimizde taşımaya değer bulmaktı aslında. Bir deniz kabuğunun prensip olarak bir pırlantadan hiçbir farkı olmadığına inanırım.Bu beklenmedik ani yükseliş, hem heyecan vericiydi hem de bir dönüşüm getirdi: Küçük, el yapımı bir atölye markasından, uluslararası sahnede tanınan bir marka haline geçiş. Ancak bu başarı, benim dünyaya bakışımı, markaya olan sorumluluğumu ve tasarıma olan inancımı sarsmadı; tam tersine, derinleştirdi.<ul><li>Naomi Campbell, Kelly Rutherford, Leandra Medine gibi isimlerin TOHUM takması markayı nasıl dönüştürdü?</li></ul>Bu isimlerin, yani moda dünyasında, popüler kültürde etkili olan kişilerin, TOHUM’u seçmesi markanın kimliğini ve görünürlüğünü geniş kitlelere taşıdı. Bir anda, TOHUM'un yalnızca “etnik / büyük formlarda aksesuarlar” değil; evrensel, çağdaş, global bir takı dili olarak algılanmasına yardımcı oldu.Doğa, kültür ve el işçiliği üzerine kurulu, samimi ve estetik, evrensel olarak anlaşılabilir, benimsenebilir. Yıllar içinde TOHUM, kişisel ifadeyi, kimliği ve ruhu süsleyen bir araç hâline geldi.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376da.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Global bir marka olurken yaratıcı kimliğinizi koruma konusunda zorlandığınız anlar oldu mu?</li></ul>Evet, özellikle Concha’nın başarısından sonra “başarı baskısı”, “talep artışı”, “ölçeklenme” gibi faktörler devreye girdi. Bazıları, neden bu kadar “organik / el işçiliği tarzı” bir koleksiyonu seçtiğimi sorguladı.&nbsp;Ancak benim için önemli olan, yaratmış olmak için yaratmak değil, her bir koleksiyonumuzun çıkış değerlerimize sadık kalması. “Özgünlüğü, doğallığı, el işçiliğini, bireyselliği” korumayı seçtim. Kıymetlimiz bu dil. Değerlerimizi koruyabilmek, tabi ki her türlü ticari başarıdan çok daha önemli.Atölye, Üretim &amp; El İşçiliği<ul><li>İstanbul’daki ustalarla çalışmanız markanın DNA’sının önemli bir parçası.&nbsp;El işçiliği TOHUM için neden vazgeçilmez?</li></ul>El işçiliği, her parçayı özel, “insanın dokunuşu, ruhu ile bir araya gelmiş” bir obje hâline getiriyor. Her taş, her kabuk, her metal yüzey, bir insanın ellerinden geçiyor. Bu, benim için sadece estetik değil; ruhsal, etik ve kültürel bir değer.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376df.jpg" width="1024" height="576"></figure>Doğayı, emeği, insanı, gelenekleri bir araya getiren bir sürecin ürünü her bir TOHUM. Bu sayede her parçanın bir hikâyesi oluyor ve takı, yüzeysel bir süs değil, bir ifade, bir kimlik, bir ruh hâline geliyor.<ul><li>TOHUM’un Afrika’daki sürdürülebilir tarım projelerine katkıda bulunması çok etkileyici. Bu iş birliği nasıl başladı? Afrika’ya olan, uzun yıllara dayanan estetik ve kültürel tutkum, TOHUM’un ilham kaynaklarının her zaman merkezinde oldu. Cuore koleksiyonunu tasarladığım dönemde, bu bağı daha anlamlı bir katkıya dönüştürmek istedim ve bu dönemde Haller Foundation ile tanıştım. Haller’in Afrika’daki sürdürülebilir tarım projeleri, markamızın doğayla uyumlu yaklaşımıyla organik bir şekilde örtüştü. Bu iş birliğiyle birlikte her Cuore “Seeds of Sustainability” projesi aracılığıyla bölgede toprağın, üretimin ve yaşamların yeniden yeşermesine destek oluyor.</li></ul><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dc.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>Yeni koleksiyonlara başlarken ilk adım genelde nedir?&nbsp;Bir çizim, bir obje, bir seyahat, bir his? İlham her zaman canlı; bir seyahat, bir taş, bir kabuk, bir görüntü, bir his… Bazen Afrika’da gördüğüm bir obje, bazen İstanbul’da rastladığım bir form, bazen bir taşın dokusu ya da doğanın bir detayı…Çoğu zaman da bunlara eşlik eden insan doğası. Bu ilhamlar içimde olgunlaşıp, zihnimde formlaşıyor, sonra el işçiliğiyle gerçeğe dönüşüyor.&nbsp;</li></ul>Tasarım benim için planlı bir süreç değil; yaşamın, deneyimin, doğanın bir uzantısı…Cenevre &amp; Gelecek<ul><li>Cenevre artık sizin yaşam ve çalışma alanınız. Bu şehir tasarımınıza nasıl bir duygu veya yeni perspektif katıyor? Cenevre hem sessizliği, hem doğaya ve göle yakınlığı, hem de çok kültürlülüğüyle bana yalnızca huzur vermiyor; aynı zamanda küresel bir perspektif de sunuyor. Bu da TOHUM’un evrensel ruhuyla çok uyumlu.&nbsp;</li></ul>Doğayla iç içe bir yaşam; ama dünyanın merkezlerine erişim. Uluslarası toplum kuruluşlarının merkezi küçük bir şehirde onlarca kültürün bir arada yaşamasını sağlıyor. Bu denge benim için ideal; hem içsel hem dışsal ilham için verimli bir zemin.<figure class="image"><img style="aspect-ratio:1024/576;" src="https://api.pusulaswiss.ch/upload/content/7749f4d6e986c5c8f256376dd.jpg" width="1024" height="576"></figure><ul><li>TOHUM’un geleceğinde neler var? Yeni koleksiyonlar, yeni ülkeler veya yeni bir yaratıcı yön?</li></ul>TOHUM’un dili, sürekli evrim halinde. Yeni koleksiyonlarla, belki aksesuar dışındaki objelerle, tasarım sınırlarını genişletmek istiyorum. Çünkü doğa, kültür, malzeme ve form sınır tanımaz.&nbsp;Aynı zamanda, bireysellik ve el işçiliğini koruyarak; global bir ölçekte ama ruhu kaybetmeden büyümek en büyük isteğim. Her bir TOHUM parçasının bir “tohum” olarak kalması, yeni güzellikleri, yeni hikâyeleri ve yeni bağları yeşertmesi…