SpaceX’e ait bir roketten uzayda kalan parçanın, saatte yaklaşık 8.690 kilometre hızla ilerleyerek Ay yüzeyine çarptığı tahmin ediliyor. Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi NASA, olayın Dünya açısından herhangi bir tehlike oluşturmadığını bildirdi.

Hesaplamalara göre çarpışma Türkiye saatiyle 09.35 civarında meydana geldi. Olay çıplak gözle izlenemedi ancak gelişmiş teleskopların Ay yüzeyinden yansıyan kısa süreli bir parlamayı kaydetmiş olabileceği değerlendiriliyor.

BBC Bilim Muhabiri Pallab Ghosh, Amerika kıtasındaki teleskopların çarpışmayı görüntülemek için en uygun konumda bulunduğunu aktardı. Bununla birlikte teleskoplardan elde edilen ham verilerin işlenerek görüntüye dönüştürülmesinin birkaç saat sürebileceği belirtildi.

Bu nedenle çarpışmanın gerçekleşip gerçekleşmediğinin teleskop kayıtlarıyla kesin olarak doğrulanması için bir süre daha beklenmesi gerekecek. NASA’nın Ay yörüngesindeki uydusunun da birkaç gün içinde bölgenin üzerinden geçerek oluştuğu düşünülen krateri görüntülemesi planlanıyor.

Ay’a çarptığı düşünülen roket parçasının yaklaşık dört ton ağırlığında olduğu belirtiliyor. Çarpmanın ardından tahminen bir milyon kilogramlık enkazın uzaya saçıldığı hesaplanıyor. NASA uydusunun çekeceği fotoğraflarla kraterin boyutu ve yapısı hakkında daha net bilgi edinilebilecek.

Londra’daki Science Museum’un Uzay Bilimleri Başkanı Libby Jackson, çarpışmayla Ay yüzeyinden yükselen tozun incelenmesinin bilim insanlarına önemli veriler sağlayabileceğini söyledi. Bu incelemelerin Ay’ın yapısına ilişkin yeni bilgiler sunabileceği değerlendiriliyor.

Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Matt Bothwell ise olayın Ay araştırmaları açısından küçük fakat yararlı bir deney niteliği taşıdığını belirtti. Bothwell, aynı zamanda kontrolden çıkan insan yapımı uzay araçlarının oluşturduğu tehlikeye dikkat çekti:

“Buna uzay çöpü deniyor ve kesinlikle endişe duyulması gereken bir durum.”

Bothwell’e göre önümüzdeki birkaç on yıl içinde Dünya yörüngesindeki küçük parçaların sayısının artması, uzaya ulaşımı zorlaştırabilecek ciddi bir sorun haline gelebilir. Bu nedenle uzay çöpü sorunu, gelecekteki görevler açısından giderek daha fazla önem taşıyor.

Tahminlere göre Ay yüzeyinde toplam ağırlığı yaklaşık 190 tona ulaşan 3 bin civarında insan yapımı nesne bulunuyor. Bunların arasında görevini tamamlayan uzay araçları, roket parçaları ve çeşitli bilimsel ekipmanlar yer alıyor.

Ay’a çarptığı düşünülen parça, Ocak 2025’te fırlatılan bir SpaceX Falcon 9 roketinin üst bölümüne ait. Falcon 9, insanları ve yükleri Dünya yörüngesine ve daha uzak noktalara taşımak amacıyla geliştirilen, iki aşamalı ve kısmen yeniden kullanılabilir bir roket olarak biliniyor.

Söz konusu roket, iki Ay iniş aracı ile bilimsel ekipman taşıyan ABD-Japonya ortak görevi kapsamında fırlatılmıştı. Falcon 9’un yeniden kullanılabilen bölümü Dünya’ya dönecek şekilde tasarlanırken bazı parçaları görev sonunda uzayda bırakılıyor. Bu parçalar başka bir gök cismiyle çarpışmadıkları sürece yörüngede kalabiliyor.

NASA’nın Yakın Dünya Cisimleri Çalışmaları Merkezi’ne göre Ay’a çarptığı değerlendirilen cisim, Falcon 9’un görev sonunda ayrılan üst bölümü. Bağımsız gökbilimciler, kamuya açık verileri inceleyerek Ocak 2025’teki fırlatmadan kalan parçanın Ay ile kazara çarpışacak bir rotaya girdiğini belirledi.

Yaklaşık beş katlı bir bina büyüklüğündeki roket parçasının Dünya’daki ağırlığının en az 4 bin kilogram olduğu bildirildi. Çarpışmanın kesinleşmesi için teleskop kayıtları ile NASA’nın Ay yörüngesinden elde edeceği yeni görüntüler bekleniyor.